Inkoop- en aanbestedingsbeleid Werk en Inkomen Lekstroom 2020 November 2019 Inhoudsopgave Inleiding
(2015)waarin 195 landen afspraken om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden. WIL wil stappen maken naar een klimaat neutrale bedrijfsvoering binnen WIL (zoals in energie, mobiliteit en materiaalgebruik). Daarnaast worden ook Ondernemers aangespoord tot CO2-reductie. Biobased Inkopen Bij biobased Inkopen worden producten ingekocht die geheel of gedeeltelijk van hernieuwbare grondstoffen zijn gemaakt. Het gebruik van fossiele grondstoffen wordt teruggedrongen, waardoor de transitie naar een koolstofarme economie wordt ondersteund. WIL streeft ernaar daar waar mogelijk en gewenst biobased producten in te kopen. Circulair Inkopen Bij circulair Inkopen wordt het inkoopinstrument ingezet om productie en (her)gebruik van producten en diensten te stimuleren en daarmee de transitie naar een circulaire economie te bevorderen. WIL kan bij Inkopen en aanbestedingen bijvoorbeeld het hergebruik van materialen en afvalreductie vereisen. Internationale Sociale Voorwaarden De Internationale Sociale Voorwaarden (ISV), gebaseerd op de fundamentele arbeidsnormen van de International Labour Organization (ILO), vereisen dat leveranciers analyseren of er risico’s zijn op schendingen van arbeidsnormen en mensenrechten in hun productieketen (zoals kinderarbeid, dwangarbeid, discriminatie van werknemers, niet-betaling van leefbaar loon). Als er risico’s zijn, dan moeten Ondernemers zich inspannen om deze risico’s te voorkomen of te verkleinen. Hiertoe kan WIL bij Inkopen en aanbestedingen de ISV van toepassing verklaren. In de Offerteaanvraag kan WIL de ISV opnemen als uitvoeringseisen. b. WIL wil dat Inkopen ook een social return opleveren. Social return is het principe dat Ondernemers naast het uitvoeren van de reguliere opdracht iets terugdoen voor WIL, op maatschappelijk of sociaal vlak. WIL wil dat haar Inkopen ook een sociale opbrengst (return) opleveren voor de maatschappij. Bij Inkopen en aanbestedingen kan worden gekozen voor sociale uitgangspunten en wordt nagedacht over de kansen die er zijn voor social return bij een specifieke Dienst en eventueel Levering. WIL kan social return inzetten voor: Het bevorderen van de participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het stimuleren van sociaal ondernemen. Het bereiken van andere doelen in het sociaal domein, zoals armoedebestrijding, onderwijs en zorg. c. Inkopen draagt bij aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN. Door Maatschappelijk Verantwoord Inkopen draagt WIL bij aan het verwezenlijken van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals) van de Verenigde Naties. 5Economische uitgangspunten 5.1 Product- en marktanalyse a. Inkopen vindt plaats op basis van een voorafgaande product- en marktanalyse, tenzij dit gelet op de waarde of de aard van de opdracht niet wordt gerechtvaardigd. WIL acht het van belang om de markt te kennen door – indien mogelijk – een product en/of markt- analyse uit te voeren. Een productanalyse leidt tot inzicht in de aard van het ‘product’ en de relevante markt(vorm). Een marktanalyse leidt tot het inzicht in de relevante markt(vorm), de Ondernemers die daarop opereren en hoe de markt- en mogelijke machtsverhoudingen zijn (bijvoorbeeld: kopers- of verkopersmarkt). Door een product- en/of marktanalyse kan daarnaast worden geïnventariseerd welke duurzame en innovatieve oplossingen door de markt kunnen worden geboden. Een marktconsultatie met Ondernemers kan onderdeel uitmaken van de marktanalyse. WIL kan contact opnemen met MVO Nederland voor ondersteuning bij het zoeken naar duurzame oplossingen. 5.2 Onafhankelijkheid en keuze voor de ondernemersrelatie a. WIL acht een te grote afhankelijkheid van Ondernemers niet wenselijk. WIL streeft naar onafhankelijkheid ten opzichte van Ondernemers (Contractanten) zowel tijdens als na de contractperiode. WIL moet in beginsel vrij zijn in het maken van keuzes bij haar Inkopen (waar- onder de keuze van Ondernemer(
- s)en Contractant(en), maar ook vanwege de naleving van de (Europese) wet- en regelgeving. b. WIL kiest voor de meest aangewezen ondernemersrelatie. Gedurende de contractperiode kan bij de Contractant afhankelijkheid ontstaan van WIL door bijvoorbeeld de te behalen doelstellingen, resultaten, productontwikkelingen (innovatie) of het creëren van prikkels. WIL kiest in dat geval voor de meest aangewezen ondernemersrelatie. De mate van (on)afhankelijkheid in een ondernemersrelatie wordt onder andere bepaald door de financiële waarde van de opdracht, switchkosten, mate van concurrentie in de sector (concentratiegraad) en beschikbaarheid van alternatieve Ondernemers. 5.3 Lokale economie, MKB en sociale ondernemingen a. WIL heeft oog voor de lokale economie, zonder dat dit tot enigerlei vorm van discriminatie van Ondernemers leidt. In gevallen waar een enkelvoudig onderhandse Offerteaanvraag en/of een meervoudig onderhandse Offerteaanvraag volgens de geldende wet- en regelgeving is toegestaan, kan rekening worden gehouden met de lokale economie en lokale Ondernemers. Discriminatie moet daarbij worden voorkomen en WIL moet niet onnodig regionale, nationale, Europese of mondiale kansen laten liggen. ‘Local sourcing’ kan bijdragen aan de doelmatigheid van Inkoop. b. WIL heeft oog voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) en zelfstandigen (ZZP). Uitgangspunt is dat alle Ondernemers gelijke kansen moeten krijgen. WIL houdt echter bij haar Inkoop de mogelijkheden voor het midden- en kleinbedrijf in het oog. Dit kan WIL doen door gebruik te maken van percelen in aanbestedingen, het toestaan van het aangaan van combinaties en onderaanneming, het verminderen van de lasten en het voorkomen van het hanteren van onnodig zware selectie- en gunningscriteria. c. WIL heeft oog voor sociale ondernemingen. Bij Inkopen kan WIL opdrachten voorbehouden aan sociale werkplaatsen of sociale ondernemingen die werk bieden aan kwetsbare doelgroepen. Door oog te hebben voor deze ondernemingen kan aan alle onderdelen van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen worden bijgedragen. Artikel 2.82 Aanbestedingswet biedt de mogelijkheid deelname aan aanbestedingsprocedures voor te behouden aan sociale werkplaatsen en sociale ondernemingen die de maatschappelijke en professionele integratie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt als belangrijkste doel hebben. 5.4 Innovatie WIL kan haar Inkoop- en aanbestedingsbeleid aanwenden om innovatieve oplossingen te stimuleren voor maatschappelijke opgaven. WIL zal waar mogelijk ruimte laten om innovatieve oplossingen aan te bieden, bijvoorbeeld door een opdracht functioneel te beschrijven. Ook worden ondernemers opgeroepen hun creativiteit en innovatie aan te wenden voor deze uitdagingen. Hierbij kan gedacht worden aan de `right to challenge’ en Inkopen bij sociale ondernemingen. 5.5 Samenwerkingsverbanden WIL hanteert als uitgangspunt dat zij oog heeft voor samenwerking bij Inkopen. Dit geldt zowel voor samenwerkingen binnen de eigen organisatie als voor samenwerkingen met andere gemeenten of aanbestedende diensten. Deze samenwerkingsverbanden kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op inkoopsamenwerking, milieuactiviteiten, werkvoorzieningsschappen, belastingen en sociale regelgeving. 5.6 Bepalen van de inkoopprocedure WIL heeft de vrijheid om zelf zorg te dragen voor haar taken (zelfvoorziening) of deze taken uit te besteden aan de markt. WIL onderscheidt hierbij grofweg 4 aanbestedingsprocedures: Enkelvoudig onderhandse procedure; Meervoudig onderhandse procedure; Nationale procedure (openbaar of niet-openbaar); Europese procedure. Inkoopstrategie WIL zal − met inachtneming van de Gids Proportionaliteit − per Inkoop bepalen welke inkoopstrategie zij hanteert. Afhankelijk van de opdrachtwaarde dient de inkoopstrategie goedgekeurd te worden door bepaalde functionarissen, zie tabel 1. Tabel 1 Opdrachtwaarde exclusief BTW Inkoopstrategie goedgekeurd door < € 25.000 Teamcoördinator € 25.000 - € 50.000 Teamcoördinator, Budgethouder > € 50.000 Teamcoördinator, Budgethouder, Controller, Juridische Zaken, MT Procedures WIL heeft voorkeur voor bepaalde procedures afhankelijk van de opdrachtwaarden, zie tabel 2. De opdrachtwaarden zijn exclusief BTW. Tabel 2 Leveringen en Diensten met opdrachtwaarde: Voorkeur Toegestaan Toegestaan met gemotiveerde afwijking** € 0 - € 50.000 Meervoudig onderhands Enkelvoudig onderhands € 50.000 - € 221.000* Meervoudig onderhands Nationaal Enkelvoudig onderhands > € 221.000* Europees Europees * Dit zijn Europese drempelwaarden die elke twee jaar kunnen wijzigen ** Gemotiveerde afwijkingen moeten altijd goedgekeurd worden door het dagelijks bestuur van WIL Bij Leveringen en Diensten met een opdrachtwaarde tussen € 0 en € 50.000 stimuleert WIL het volgen van een meervoudig onderhandse procedure, hoewel bijbehorende verplichtingen – afhankelijk van de waarde, het grensoverschrijdend belang en de markt – niet altijd gevolgd hoeven te worden. Bij Leveringen en Diensten met een opdrachtwaarde boven € 50.000 volgt WIL een meervoudig onderhandse procedure. WIL verkiest te allen tijde een meervoudig onderhandse procedure boven een nationaal procedure, tenzij voldoende aan het MT gemotiveerd is waarom een nationaal openbare procedure de voorkeur heeft. Voor sociale en andere specifieke diensten geldt een verlicht aanbestedingsregime. Ook voor deze diensten, die onder een CPV-code van sociale en andere specifieke diensten vallen, heeft WIL voorkeur voor meervoudig onderhandse procedures boven nationale procedures, zie tabel 3. Tabel 3 Sociale en andere specifieke diensten met opdrachtwaarde: Voorkeur Toegestaan Toegestaan met gemotiveerde afwijking** € 0 - € 50.000 Meervoudig onderhands Enkelvoudig onderhands € 50.000 - € 750.000* Meervoudig onderhands Nationaal Enkelvoudig onderhands > € 750.000* Europees Europees * Dit zijn Europese drempelwaarden die elke twee jaar kunnen wijzigen ** Gemotiveerde afwijkingen moeten altijd goedgekeurd worden door het dagelijks bestuur van WIL Aanbestedingsdocument WIL hanteert zoveel mogelijk een uniform aanbestedingsdocument. Dit aanbestedingsdocument is de offerteaanvraag, met onder andere het programma van eisen en wensen en de gunningscriteria. Afhankelijk van de waarde van de opdracht, het grensoverschrijdend belang en de markt is dit een verkort of een uitgebreid document. Eén-op-één procedure buiten raamovereenkomst Indien een Contractant niet kan of wil leveren conform de raamovereenkomst, inclusief de daar in opgenomen tarieven, is WIL vrij een één-op-één onderhandelingsprocedure te starten met een Ondernemer buiten de raamovereenkomst. 5.7 Raming en financiële budget Inkopen vindt plaats op basis van een deugdelijke en objectieve voorafgaande schriftelijke raming van de opdracht. De raming is ook van belang om de financiële haalbaarheid van de opdracht te bepalen. WIL wil immers niet het risico lopen dat zij verplichtingen aangaat die zij niet kan nakomen. De opdrachtwaarde wordt als volgt bepaald: WIL neemt de totale waarde van de overeenkomst (inclusief opties en verlengingen), indien de overeenkomst eenmalig is of een vaste einddatum heeft; of WIL neemt de totale waarde van de opdracht(
- en)over een periode van vier jaar, indien de overeenkomst geen einddatum heeft of langer duurt dan vier jaar. 5.8 Eerlijke mededinging en commerciële belangen WIL bevordert eerlijke mededinging. De betrokken Ondernemers moeten een eerlijke kans krijgen om de opdracht gegund te krijgen. Door in principe objectief, transparant en non-discriminerend te handelen, bevordert WIL een eerlijke mededinging. Dit zal bijdragen aan het in standhouden van een gezonde marktwerking (ook op de lange termijn). WIL wenst geen Ondernemers te betrekken in haar inkoopproces die de mededinging vervalsen. WIL hanteert bij een meervoudig onderhandse procedure een opschortende termijn (‘stand still-periode’) van 7 kalenderdagen na gunning. Binnen deze stand still-periode kunnen inschrijvers een kort geding aanhangig te maken tegen de voorgenomen gunningsbeslissing. Elk kort geding dat na deze stand still-periode wordt aangespannen, is niet-ontvankelijk. 6Organisatorische uitgangspunten 6.1 Inkoopproces Het inkoopproces bestaat uit verschillende fasen, startend vanaf het voortraject. Het onderstaande plaatje geeft het cyclische inkoopproces weer. 6.2 Inkopen in de organisatie Inkopen is bij WIL als volgt georganiseerd: Afhankelijk van de inkoopprocedure vindt onderlinge samenwerking en afstemming plaats tussen bestuurder, manager, budgethouder, financieel controller, inkoper en juridisch adviseur. Het is mogelijk dat een inkoopbureau wordt ingezet en/of wordt samengewerkt met een andere aanbestedende dienst. 6.3 Verantwoordelijken Inkopen wordt concreet uitgevoerd door het ambtelijk apparaat. De portefeuillehouder Financiën is verantwoordelijk voor Inkopen. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor de uitvoering van het Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Voor een succesvolle toepassing van dit Inkoop- en aanbestedingsbeleid is betrokkenheid van bestuurder, budgethouder/opdrachtgever, inkoper en juridisch adviseur essentieel.