Besluit van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland van 21 januari 2020, PZH-2019-701876762 (DOS-2019-0005794) tot vaststelling van het Maatregelenpakket erfgoedlijnen 2020Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, Gelet op artikel 3 van de Algemene subsidieverordening Zuid-Holland 2013 en artikel 1, sub c, van de Subsidieregeling erfgoedlijnen Zuid-Holland; Overwegende dat de provincie Zuid-Holland conform het Coalitieakkoord 2019-2023 Elke dag beter. Zuid-Holland door gaat met erfgoedlijnen; Besluiten: Vast te stellen het “Maatregelenpakket erfgoedlijnen 2020”. De provincie Zuid-Holland zet zich conform het Coalitieakkoord 2019-2023 Elke dag beter. Zuid-Holland in voor het behoud en beleefbaar maken van erfgoed voor publiek. De provincie richt zich hierbij op zeven erfgoedlijnen in de provincie Zuid-Holland zoals opgenomen in de Omgevingsvisie Zuid-Holland. De erfgoedlijnen bestaan uit de volgende objecten en elementen: Atlantikwall De erfgoedlijn Atlantikwall bestaat uit het samenhangende complex van bunkers/ bunkercomplexen, tankgrachten, maar ook zogenaamde zachte resten, die langs de kust zijn gebouwd of benut als onderdeel van de Atlantikwall. Deze Duitse linie had als doel de geallieerden buiten Nederland te houden en zo een tweefrontenoorlog te voorkomen. Zwaartepunten in Zuid-Holland zijn onder meer de Festung Hoek van Holland, de verdedigingswerken in/ bij Den Haag/ Scheveningen, Katwijk en Noordwijk en enkele verdedigingswerken op de Zuid-Hollandse eilanden Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee. Naar aanleiding van de kwaliteitsslag erfgoedlijnen ligt de nadruk op betere benutting van het bestaande en reeds ontwikkelde door de inzet van publieksbereikvergrotende en verbindende maatregelen en minder op nieuwe ontwikkeling. Goeree-Overflakkee De erfgoedlijn Goeree-Overflakkee wordt bepaald door de elementen die te maken hebben met de rol van het water. Het gaat dan vooral om de havenkanalen met de omliggende cultuurhistorische landschapselementen (zoals de ringdijken, de kreken, uitwateringssluizen e.d.), de liniedijk en de verdedigingswerken in Ooltgensplaat, enkele monumentale objecten zoals de Vuurtoren en de cichoreifabriek Ceres in Ouddorp, tracégedeelten van het aan de havenkanalen verbonden voormalige RTM-tramnet, elementen die te maken hebben met de Watersnoodramp 1953 en enkele historische elementen in Middelharnis die herinneren aan de geschiedenis van de visserij (Menheerse werf). De focus ligt op de doorontwikkeling/kwaliteitsimpuls van de erfgoedlijn in twee bewegingen: omhoog (een weider perspectief; focus op het hogere schaalniveau en samenhang (objecten, de dorpen en polders en dijken) en vooruit (toekomstige ontwikkelingen als energie, klimaatverandering, toerisme, uitbreiding woongebieden)). Daarnaast blijft het vergroten van het publieksbereik prioriteit, naar de eigen inwoners, maar ook naar tijdelijke bezoekers, zoals zakelijke bezoekers, toeristen en recreanten. Landgoederenzone De erfgoedlijn Landgoederenzone bestaat uit buitenplaatsen, landgoederen en kastelen, waaronder de landhuizen met hun tuinen en parken, en gerelateerde objecten zoals oranjerieën, koetshuizen en portierswoningen. De Landgoederenzone loopt geografisch langs de binnenduinrand, op de strandwallen tussen het Westland tot en met Noordwijkerhout en Hillegom en langs de trekvaarten Vliet en Haarlemmertrekvaart. De buitenplaatsen, landgoederen en kastelen in de Landgoederenzone zijn meestal voorzien van ruimtelijke bescherming, zoals een landgoed- of kasteelbiotoop. Onder de noemer Hollands Buiten werkt de erfgoedtafel aan het behouden en verbeteren van de landgoederenzone, het realiseren van economische dragers en het vergroten van de herkenbaarheid en samenhang tussen de landgoederen. Met het visiedocument Hollands Buiten, ruimtelijk beeld voor de landgoederenzone wordt gewerkt aan het realiseren van deze ambities, onder het motto: ‘Hollands Buiten, verassend rijk aan cultuur, historie, natuur en rust’. Limes De erfgoedlijn Limes volgt het historische tracé van de Romeinse Limes (de Limes), langs de Oude Rijn. De erfgoedlijn bestaat uit archeologische resten van forten (castella), wachttorens en burgernederzettingen (vici), verbonden door de Limesweg. Daarnaast behoren de Vliet (Fossa Corbulonis / Corbulogracht) en Forum Hadriani (Civitas Cananefatium) tot de erfgoedlijn Limes. Ter voorbereiding op de mogelijke nominatie van de Romeinse Limes tot UNESCO werelderfgoed, wordt bij de ontwikkeling van de erfgoedlijn ingezet op de Oude Rijn als Romeinse Waterbaan, met de Romeinse schepen van Zwammerdam als merk van de Zuid-Hollandse Limes en met gevisualiseerde en beleefbare castella, die door routes over land en water zichtbaar en beleefbaar met elkaar worden verbonden en ingebed in een voor de recreant en toerist interessant Romeins aanbod. Oude Hollandse Waterlinie (OHW) De erfgoedlijn Oude Hollandse Waterlinie bestaat uit elementen die het functionele defensiewerk uit de periode 1672 belichten. Het gaat daarbij om de inundatiekommen en inundatiegebieden. Dit zijn de gebieden die om militair tactische redenen onder water konden worden gezet. Het waterpeil werd zo gekozen dat het gebied noch begaanbaar, noch bevaarbaar was. Daarnaast behoren de stedelijke vestingen, de dijken en kades langs de rivieren en rond de te inunderen polders, de inundatiesluizen, forten en schansen tot deze erfgoedlijn. In het kader van de kwaliteitsslag erfgoedlijnen is een actualisatie van de gebiedsvisie Oude Hollandse Waterlinie 2022 gemaakt dat dient als eindbeeld voor de erfgoedlijn. Hierin staan drie verhaallijnen centraal: de waterlinie van het rampjaar 1672, het grootschalige experiment van de inundatie en het strategisch landschap van de Gouden Eeuw stad en ommeland. Trekvaarten (Haarlemmer Trekvaart, Vliet, Schie, Maassluizervaart en Vlaardingenvaart) De erfgoedlijn Trekvaarten gaat over de 'Intercity van de Gouden Eeuw' en vertelt het verhaal van de voor de mens gegraven waterverbinding met trekschuiten- en jaagpadenstructuur. Het bestaat uit de historische transportassen tussen de opkomende Hollandse steden: het water en de oevers langs de trekvaartverbindingen Haarlemmertrekvaart, Vliet, Schie en Delflandse trekvaarten. Met het platform Hollands Welvaren wordt ingezet op de beleefbaarheid en benutting van deze historische vaarwegen. De trekvaart gebonden elementen worden teruggebracht, trekvaarthavens (overstaphaltes/ knopen) worden benadrukt, het vaarnetwerk wordt versterkt en er is meer publieksbereik en promotie van de erfgoedlijn. Waterdriehoek De erfgoedlijn Waterdriehoek wordt gevormd door Werelderfgoed Kinderdijk, de Biesbosch en de Drechtsteden en vertelt het verhaal van het water, mensen en machines in Zuid-Holland. De Waterdriehoek bestaat uit de volgende elementen: de rivieren Oude Maas, Merwede en Noord en hun oevers en dijken, historische waterstaatsobjecten zoals molens en gemalen, buitendijkse elementen als griendheuvels en griendketen, eendenkooien en watergebonden industriële objecten als scheepswerven. De aandacht zal de komende jaren worden verlegd van afzonderlijke iconen naar verbinding tussen de iconen (van losse objecten naar lijn). De focus wordt minder gericht op recreatie/toerisme en meer op ruimtelijke kwaliteit (oeverkwaliteit). Er wordt voorrang gegeven aan fysieke, robuuste projecten. Met de Subsidieregeling erfgoedlijnen Zuid-Holland 2020 kunnen uitsluitend subsidies worden aangevraagd voor projecten uit het Maatregelenpakket erfgoedlijnen. In onderstaande tabel worden de projecten, partijen, subsidiebedragen en prestaties genoemd waarvoor subsidies kunnen worden aangevraagd in het kader van de Subsidieregeling erfgoedlijnen Zuid-Holland 2020. Atlantikwall Subsidieontvanger Maximale subsidie Projectnaam Prestaties Stichting Europees Erfgoed Atlantikwall € 25.000 Bunkerdag 2020 Organisatie van de Bunkerdag 2020 (6 juni 2020) met minimaal 95 opengestelde bunkers, inclusief een uitgebreide (educatieve) programmering. Bureau St. WO2 Erfgoed € 23.500 Met de camera & karabijn aan de kust Ontwikkeling van 1 blog (bereikbaar via het opgezette AW-platform) waarop: 3 jaar lang wordt gemiddeld tweewekelijks 1 nieuwe (historische) foto met bijschrift/ uitleg geplaatst; Reizende tentoonstelling met bovengenoemde foto’s op mimimaal 3 locaties gepresenteerd incl. lezing; Foto’s gebundeld in uit te geven fotoboek. Stichting Stelling 33 € 48.700 Stelling voor Stelling Vier stellingen (31, 33, 34 en 46) in het voormalige buitenste landfront van de Duitse Vesting Hoek van Holland worden op laagdrempelige wijze beter zicht- en beleefbaar gemaakt. Alle stellingen liggen in de openbare ruimte en worden het gehele jaar door zichtbaar. In de periode mei-augustus 2020 zullen de 4 stellingen en de bunkers minimaal 2x per maand geopend zijn. Stelling 46: Een nieuwe landschappelijke inrichting (heuvel-landschap), refererend naar de Duitse situatie; Behoud van zichtlijnen vanaf de openbare weg; Realiseren begrazing door 8 schapen; Uitgraven op oorspronkelijke locatie en terugplaatsen Tobruk. Stelling 34: Herstel loopgravenpatroon middels (permanente) grasbemaaiing; Realiseren van demontabele aanleg-mogelijkheid pendel-dienst; Ontgraven, toegankelijk maken en deels afsluiten bunker voor open geschutsopstelling. Stelling 33: Ontwikkelen tribune via gebruik van (reeds aanwezige) stalen afsluiters. Stichting het Zuid-Hollands Landschap € 39.555 Herbestemming Stelling van de Monden der Maas en van het Haringvliet Realisatie van fase 2 (Her)inrichting, gebruik & toegankelijkheid van Fort Noordijk bestaande uit het aanbrengen van basisvoorzieningen conform schetsontwerp. Atlantikwall Museum Noordwijk € 25.000 Herstel uitzicht op zee stroomlijnen administratieve verwerking bezoekers Herstel uitzicht op zee alsmede stroomlijnen administratieve verwerking bezoekers waarbij: De belemmerende duintop wordt afgegraven/ het zand wordt verplaatst; Mitigerende maatregelen worden getroffen (voor de zandhagedis) en helm wordt her-/ geplant; Professioneel kassasysteem gerealiseerd. Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen € 84.500 WN 67 Kijkduin (fase 5) Verbeteringen WN 67 Kijkduin (fase 5): Realiseren originele ingang en deze toegankelijkheid vergroot maken voor mensen met een fysieke beperking door herstel van het gemetselde dak, plaatsing van deuren en aansluiting op het huidige voetpad; Realiseren uitzichtpunt en luchtwacht door plaatsing van een gestileerde replica overeenkomstig het schetsontwerp met een uitzichtplatform dat via een loopbrug vanaf het voetpad is te bereiken; Realiseren van noodzakelijke ventilatie. Stichting Liniebreed Ondernemen € 35.000 Mini-Seminar: ‘Atlantikwall wie zijn we samen?’ en vervolg Seminar rond het beladen thema Atlantikwallerfgoed georganiseerd; Gezamenlijk en beschreven verhaal, historisch verantwoord en interessant/aantrekkelijk voor een breed publiek; Consensus over de wijze waarop leden van de erfgoedtafel en derden communiceren over en “marketing” bedrijven t.b.v. de Atlantikwall; Gezamenlijk beeldmerk, een uitgewerkte huisstijl en een huisstijlhandboek; Beeldbank gerealiseerd. Goeree Overflakkee Subsidieontvanger Maximale subsidie Projectnaam Prestaties Gemeente Goeree-Overflakkee € 200.000 Fort Prins Frederik, fase 3 restauratie entree Gerestaureerde entree van het fort: de poterne, de geschuts-opstelplaatsen, de bomvrije bergplaatsen en de grondlichamen en het geschikt maken van dit deel van de bovenring voor museale en educatieve activiteiten. Spoon Bouwrestauratie b.v. € 185.000 Cichoreifabriek Ceres te Ouddorp, herbestemming pakhuis en fabriek Herbestemming van het pakhuis en de fabriek van de voormalige cichoreifabriek te Ouddorp tot een breed horecaconcept: brouwerij, bed & breakfast, restauratie e.d. Het pakhuis en de fabriek worden bouwkundig geschikt gemaakt voor de herbestemming. Spoon Bouwrestauratie b.v. € 250.000 Cichoreifabriek Ceres te Ouddorp, restauratie fase 3 Gerestaureerde aanvullende werkzaamheden van de overige delen (fabriek) van de voormalige cichoreifabriek Ceres te Ouddorp. Specifiek gaat het om meerwerk ten aanzien van metselen, timmeren e.d. Gemeente Goeree-Overflakkee € 35.000 Kwaliteitsverbetering kreken: naamstenen Tussen 25 en 30 gerealiseerde en geplaatste naamstenen bij een aantal door de erfgoedtafel geselecteerde kreken (uit de bestaande 38) op Goeree-Overflakkee. Gemeente Goeree-Overflakkee € 55.000 Gedichten in het landschap bij havenkanalen en kreken Vier gerealiseerde en geplaatste gedichten op bronzen panelen bij vier geselecteerde kreken op Goeree-Overflakkee liggend aan een fiets/-wandelknooppunt, te weten Manezee, Klinkerlandse Wetering, de Vliegers en Paardengat. Stichting Eilandmarketing Goeree-Overflakkee € 43.968 Kwaliteitsimpuls Communicatie, marketing, publieksbereik Versterkte inzet van de communicatie/-marketing ter vergroting van het publieksbereik en bekendheid van de erfgoedlijn naar de inwoners zelf, maar ook naar de bezoekers van buiten het eiland. Nadrukkelijk wordt er een verbinding gelegd met toerisme en het stimuleren daarvan. Gerealiseerd worden Erfgoedmagazine 2020 en special erfgoedmagazine Open Monumentendag (OMD) 2020; Publieksevent erfgoedlijn OMD 2020; Ondersteuning, redactie incl. advertenties/advertorials en beheer online-middelen; Fietsspecial Goeree-Overflakkee in FietsActief en huis-aan-huis verspreiding; Ondernemerstour en twee publieksexcursies. Gemeente Goeree-Overflakkee € 120.000 Kwaliteitsimpuls havenkanaal Middelharnis, fase 2 Reconstructie van de historische (18e-eeuwse) kademuren Spuikade en Vingerling (215m2), de natuurstenen deksloven
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.