Nota Reserves en Voorzieningen Zandvoort 20231.Inleiding Voor u ligt de geactualiseerde Nota Reserves en voorzieningen
(2)de algemene egalisatiereserve meegerekend. De saldi van de stille reserves1Stille reserve: reserves waarvan omvang en bestaan niet uit de balans blijken. Voorbeeld: de financiële waarde die de gemeentelijke gebouwen vertegenwoordigt. , de bestemmingsreserves, de post onvoorzien en de onbenutte belastingcapaciteit worden niet meegenomen. De onbenutte belastingcapaciteit werd voorheen wel meegenomen, deze is echter dermate hoog dat de kans gezien het coalitieprogramma 2022-2026 gering is dat de onbenutte belastingcapaciteit wordt ingezet om de risico’s te dekken. In het coalitieprogramma is immers opgenomen dat eerst wordt gekeken naar andere mogelijkheden, zoals beleid versoberen. Deze methode is in vergelijking strenger dan die andere gemeenten aanhouden. De algemene reserve is het vermogen dat als echt vrij beschikbare achtervang kan worden ingezet. De benodigde weerstandscapaciteit wordt periodiek met behulp van een risicosimulatie bepaald. De benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit en vormt het weerstandsvermogen. In schema: Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen wordt de volgende waarderingstabel gebruikt: Ratio weerstandsvermogen Betekenis Groter dan 2,0 Uitstekend Tussen 1,4 en 2,0 Ruim voldoende Tussen 1,0 en 1,4 Voldoende Tussen 0,8 en 1,0 Matig Tussen 0,6 en 0,8 Onvoldoende Kleiner dan 0,6 Ruim onvoldoende De ratio wordt bepaald door het beschikbare weerstandsvermogen te delen door de gekwantificeerde risico’s. Let wel, de waardering in deze tabel geeft aan hoe goed het beschikbare weerstandsvermogen de bekende risico’s afdekt, maar zegt daarmee niet of het financiële beleid goed is. De keuze voor een ratio is politiek van aard, in die zin dat een hogere ratio betekend dat er minder middelen beschikbaar zijn voor ander beleid. De benodigde weerstandscapaciteit wordt periodiek bepaald. De ratio weerstandsvermogen dient minimaal ruim voldoende (1,4) te zijn. Wanneer de ratio hoger is dan de streefwaarde kan de algemene reserve ingezet worden om incidentele uitgaven te dekken. 3.3Rentetoerekening aan reserves en voorzieningen Doordat de gemeente reserves heeft, hoeft er minder te worden geleend. Daardoor is de door de gemeente feitelijk aan derden (banken) te betalen rente lager dan in een situatie dat alle activa met leningen zouden moeten worden gefinancierd. In verband hiermee kan over de eigen financieringsmiddelen “bespaarde” rente worden berekend. Het is dan vervolgens mogelijk om de bespaarde rente toe te voegen aan de reserves bijvoorbeeld om de koopkracht van de reserve in stand te houden. De commissie BBV schrijft hierover het volgende: Dit betekent dan ook dat rente niet automatisch wordt bijgeschreven op reserves, omdat op deze wijze dan een stilzwijgende vergroting van de reserve plaatsvindt, zonder dat getoetst wordt of dat wel nodig is. Hiervoor wordt een expliciet en gemotiveerd besluit verwacht… Alhoewel in het BBV de mogelijkheid vooralsnog blijft bestaan om een rentevergoeding (of een vergoeding voor de inflatie) over het eigen vermogen te berekenen en deze door te belasten aan de taakvelden, adviseert de Commissie BBV vanwege het verlangde inzicht, de eenvoud en transparantie deze systematiek niet (meer) toe te passen. Kortom: als nut en noodzaak én noodzakelijke omvang van reserves periodiek integraal worden afgewogen, is er geen reden om rente toe te voegen aan reserves. Praktijk in Zandvoort is dat er geen rente wordt toegerekend aan reserves. Er is geen reden om het beleid op dit punt te herzien. Wel toerekenen van rente aan reserves creëert een fictieve rentelast en leidt naar het oordeel van de commissie BBV tot het (onnodig) opblazen van de programmalasten en gaat daarmee ten koste van de eenvoud en transparantie. Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan (BBV art. 45). Voorzieningen dienen namelijk –zoals in hoofdstuk 2.2 aan de orde is geweest - naar beste schatting dekkend te zijn voor de achterliggende verplichtingen en risico’s (niet groter of kleiner). Jaarlijks wordt bij de jaarrekening bij veel voorzieningen (bijvoorbeeld in verband met verwachte verliezen en risico’s voor de grondexploitaties) de noodzakelijke hoogte van de voorziening geactualiseerd en indien nodig aangepast. In die situatie is de (rente)toevoeging feitelijk opgenomen (verdisconteerd) in de totale aanpassing van de voorziening. Wanneer voorzieningen tegen contante waarde in de balans van de gemeente worden gewaardeerd, zal jaarlijks een toevoeging aan de voorziening moeten plaatsvinden voor het percentage (disconteringsvoet) waartegen de voorziening contant is gemaakt. Deze (rente)toevoeging is een last voor de exploitatie. Deze (rente)last wordt in de begroting geraamd. 4.Effect keuzes in besteding reserves op financiële positie 4.1Inleiding In dit hoofdstuk wordt geschetst op welke manier keuzes die gemaakt worden ten aanzien van de reserves invloed kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente. Reserves en voorzieningen beïnvloeden de financiële positie van de gemeente. Met name het begrotingssaldo, het weerstandsvermogen, het bezit (activa) en de schuldpositie wijzigen door het gebruik van reserves en voorzieningen. Om die reden is het van belang dat de betekenis van deze posten helder is. De financiële positie van de gemeente wordt gemeten aan de hand van verschillende kengetallen. De kengetallen die gekoppeld zijn aan de hoogte van de reserves zijn de schuldquote en de solvabiliteitsratio. 4.2.1Netto schuldquote, impact en verloop De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen, waaronder dus de reserves. Ook geeft de schuldquote een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Het verloop van de netto schuldquote over de komende jaren is als volgt: Kengetallen (afgerond in hele %) Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Netto schuldquote 54% 60% 72% 91% Doordat de schulden de komende jaren in omvang toenemen (op basis van de Programmabegroting 2023 van € 35 miljoen in 2023 naar € 65 miljoen in 2027) en de reservepositie afneemt (op basis van de Programmabegroting 2023 van € 30 miljoen in 2023 naar € 28 miljoen in 2027) verslechtert de netto schuldquote. 4.2.2Solvabiliteitsratio, impact en verloop De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Het verloop van de solvabiliteitsratio over de komende jaren is als volgt: Kengetallen (afgerond in hele %) Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Solvabiliteitsratio 37% 36% 33% 29% Ook bij de solvabililteitsratio is de komende jaren een verslechtering te zien. 5.Overzicht reserves Hieronder een meer jarig overzicht van de reserves zoals die bestaan in Zandvoort. De cijfers zijn gebaseerd op de concept Jaarrekening 2022 om een zo actueel mogelijk beeld weer te geven. Reserve Stand per 31-12-2021 Toevoeging 2022* Onttrekking 2022* Stand per 31-12-2022* Mutaties Nota R&V Stand Algemene Reserves: Algemene Reserve 6.000 6.175 6.175 6.000 3.978 9.978 Totaal Algemene Reserves 6.000 6.175 6.175 6.000 3.978 9.978 Egalisatiereserve 4.000 4.000 Bestemmingsreserves : Reserve Budgetoverheveling 1.627 1.627 Reserve Wonen 1.600 1.600 Bestemmingsreserve LDC 203 203 -203 0 Reserve Outplacement wethouders 47 5 52 -52 0 Reserve Wachtgeld bestuurders 346 346 -346 0 Reserve SIA Strategische Investerings Agenda 6.124 5.513 1.037 10.600 -7.200 3.400 Reserve Kapitaallasten 6.381 1.675 143 7.913 7.913 Reserve Compensatie dividend Eneco 2.376 264 2.112 -2.112 0 Reserve Coronafonds 7.265 193 6.166 1.292 -1.292 0 Reserve Duurzaamheidsfonds 5.346 171 1.550 3.967 3.967 Reserve Uitvoering regelingen SD 0 48 48 48 Totaal Bestemmingsreserves 28.088 7.605 9.160 26.533 -3.978 22.555 Resultaatbestemmingsreserve: 0 Gerealiseerd resultaat vorig boekjaar 602 -602 0 0 Gerealiseerd resultaat huidig boekjaar 5.959 5.959 5.959 Totaal Resultaat na bestemming 602 5.357 0 5.959 0 5.959 Totaal Reserves 34.690 19.137 15.335 38.492 0 38.492 De algemene reserve wordt aangevuld met de opgeheven reserves Outplacement wethouders, Wachtgeld bestuurders en Compensatie dividend Eneco. Daarnaast wordt een restant van het Coronafonds toegevoegd (€ 757.000) en het restant van de reserve SIA (€ 711.000) in verband met het bereiken van het plafond van de Egalisatiereserve. De egalisatiereserve wordt gevuld met het vrij beschikbare gedeelte van de reserve SIA tot het maximum van € 4 miljoen. De reserve Budgetoverheveling wordt gevoed met de reserve Coronafonds (voor de reeds beschikbaar gestelde middelen in 2023 en 2024 (€ 535.000), de reserve SIA voor F1 (€685.000) en advies geschillencommissie (€ 204.000) en de bestemmingsreserve LDC. Bij het jaarverslag inclusief jaarrekening 2022 worden voorstellen gedaan voor resultaatbestemming. 5.1Toelichting reserves 5.1.1Algemene reserve Naam van de reserve Algemene reserve Programma
- Algemene dekkingsmiddelen en overhead Doel van de reserve De Algemene reserve is een buffer om grote risico’s op te vangen. Deze kan worden aangesproken indien risico’s niet gedekt kunnen worden uit de Egalisatiereserve. Daarmee is Algemene reserve de belangrijkste pijler van de weerstandscapaciteit. Daarnaast is de algemene reserve belangrijk voor de financiering met eigen middelen. De middelen in de algemene reserve hebben namelijk geen bestedingsdoel en zijn daardoor een vast bestanddeel van de financieringsmix, waardoor minder geleend hoeft te worden. Door de hoogte van de algemene reserve aan te passen kan tevens gestuurd worden op de solvabiliteitsratio en de schuldquote. Functie Bufferfunctie en financieringsfunctie Budgethouder Concerncontroller Zandvoort Voeding/ dotatie Vanuit de Egalisatiereserve indien daar bij het einde van het jaar het maximum is bereikt of vanuit de exploitatie. Ook andere reserves kunnen bijdragen aan de Algemene reserves (bij het opheffen van reserves of als het maximum van een reserve is bereikt). Alle voor- en nadelen die niet specifiek anders bestemd zijn, evenals het saldo van de jaarrekening lopen via de Egalisatiereserve Besteding/ onttrekking n.v.t. Maximale omvang n.v.t. Minimale omvang Toereikend voor weerstandsratio van minimaal 1,4 (ruim voldoende) samen met de Egalisatiereserve. Omvang 31-12-2022 € 6.000.000 Maximale duur/ datum opheffen n.v.t. Bijzonderheden n.v.t. 5.1.2Bestemmingsreserves Naam van de reserve Egalisatiereserve (NIEUW) Programma
- Algemene dekkingsmiddelen en overhead Doel van de reserve De Egalisatiereserve kan door de raad worden ingezet om voor- en nadelen die gedurende het jaar ontstaan op te vangen, en om het jaarrekeningresultaat aan toe te voegen of te onttrekken. Ook saldi van grondexploitaties of opbrengsten van verkoop van gronden lopen via deze reserve. Verder kan de Egalisatiereserve eventueel ingezet worden als incidentele dekkingsmiddel om bijvoorbeeld nieuwe projecten te kunnen starten of te realiseren. Indien besloten wordt om een gedeelte van de Egalisatiereserve in te zetten voor een bepaald doel, wordt het bedrag uit de Egalisatiereserve gehaald en toegevoegd aan een specifieke reserve en /of verwerkt in de exploitatie. Dit beperkt de schommelingen in de Algemene reserve en biedt duidelijkheid in de ruimte (in de Egalisatiereserve). Daarnaast maakt deze reserve samen met de Algemene reserve deel uit van de weerstandscapaciteit. Functie Egalisatiefunctie Budgethouder Concerncontroller Zandvoort Voeding/ dotatie Alle voor- en nadelen die niet specifiek anders bestemd zijn, evenals het saldo van de jaarrekening lopen via de egalisatiereserve Besteding/ onttrekking n.v.t. Maximale omvang € 4.000.000 eind van het jaar Minimale omvang € 0 Omvang 31-12-2022 € 0 Naam van de reserve Reserve Budgetoverheveling (NIEUW) Programma
- Algemene dekkingsmiddelen en overhead Doel van de reserve Deze reserve wordt ingezet voor budgetten die over meerdere jaren lopen. Een voorbeeld hiervan zijn de budgetoverhevelingen, maar ook bijvoorbeeld posten zoals het Coronafonds, waarbij beschikbare middelen over meerdere jaren worden ingezet. Het betreffen incidenteel beschikbaar gestelde middelen die over meerdere jaren kunnen worden ingezet. Functie Egalisatiefunctie Budgethouder Concerncontroller Zandvoort Voeding/ dotatie Niet bestede gelden of incidentele middelen worden via raadsbesluit bij planning en control documenten overgeheveld / beschikbaar gesteld. Besteding/ onttrekking Bedragen die in jaar t-1 worden gedoteerd worden in jaar t (of t+ n) onttrokken en toegevoegd aan het exploitatiebudget waar zij betrekking op hebben. Maximale omvang n.v.t. Minimale omvang € 0 Omvang 31-12-2022 € 0 Maximale duur/ datum opheffen n.v.t. Bijzonderheden - Naam van de reserve Reserve Uitvoering regelingen sociaal domein Programma Programma’s 1, 2 en 3 Sociaal domein Doel van de reserve Middelen vanuit het Rijk voor het sociaal domein, zonder terugbetalingsverplichting, in te kunnen zetten voor de werkzaamheden waarvoor ze bedoeld zijn. Functie Financieringsfunctie Budgethouder Afdelingshoofd Schulden, Minima en Sociale Recherche Voeding/ dotatie Middelen vanuit het Rijk Besteding/ onttrekking Op dit moment wordt de reserve enkel ingezet voor uitvoering van de werkzaamheden met betrekking tot de kindertoeslagenaffaire (de reserve is gevoed met de betreffende beschikbaar gestelde middelen), de verwachte looptijd is van 2021-
- Maximale omvang n.v.t. Minimale omvang € 0 Omvang 31-12-2022 € 48.000 Maximale duur/ datum opheffen n.v.t. Bijzonderheden - Naam van de reserve Strategische Investerings Agenda (SIA) Programma
- Algemene dekkingsmiddelen en overhead Doel van de reserve Ter dekking van projecten die passen binnen de ambities van Zandvoort die vastgelegd zijn in de structuurvisie "Zandvoort Parel aan de Zee +”. Met deze reserve kunnen ook incidentele uitgaven worden gedaan om een extra impuls te geven en om andere partners zoals de provincie, het Rijk, Europa en hoogheemraadschap te inspireren om mee te doen. Functie Bestedingsfunctie Budgethouder Concerncontroller Zandvoort Voeding/ dotatie Door de raad besloten bedragen in eerste instantie vanuit de Egalisatiereserve. Besteding/ onttrekking De reserve wordt o.a. ingezet voor de ontwikkeling van de boulevard (claim). Maximale omvang n.v.t. Minimale omvang € 0 Omvang 31-12-2022 € 10.600.000 Maximale duur/ datum opheffen n.v.t. Bijzonderheden - Naam van de reserve Wonen Programma
- Ruimtelijke ontwikkeling, toerisme en economie Doel van de reserve Voor het mogelijk maken van (sociale) woningbouw Functie Bestedingsfunctie Budgethouder Afdelingshoofd Economie, duurzaamheid, cultuur en wonen Voeding/ dotatie Door de raad besloten bedragen vanuit de reserve SIA in te zetten als dekking voor het realiseren van (sociale) woningbouw en de bedragen van derden vanuit de compensatieregeling sociale huurwoningen bij kleine projecten. Besteding/ onttrekking De reserve wordt ingezet voor het realiseren van (sociale) woningbouw Maximale omvang n.v.t. Minimale omvang € 0 Omvang 31-12-2022 € 0 Maximale duur/ datum opheffen n.v.t. Bijzonderheden Nota Actualisatie spelregels voor nieuwbouw en vaststellen compensatieregeling (2023/57003) in de raadsvergadering van 21 maart 2023 Naam van de reserve Kapitaallasten Programma
- Algemene dekkingsmiddelen en overhead Doel van de reserve Het (deels) afdekken van kapitaallasten van investeringen met eigen middelen Functie Financieringsfunctie Budgethouder Concerncontroller Zandvoort Voeding/ dotatie Bedragen vanuit andere reserves waarvan door de raad is besloten deze in te zetten als dekking voor investeringen (verplicht te activeren kosten) of door de raad besloten dotaties vanuit de algemene middelen. Besteding/ onttrekking De reserve wordt besteed aan kapitaallasten (afschrijvingslasten) van investeringen. De bestedingen vloeien voort uit de reguliere afschrijving van de investeringen waarvoor deze reserve wordt ingezet. Maximale omvang n.v.t. Minimale omvang € 0 Omvang 31-12-2022 € 7.913.000 Maximale duur/ datum opheffen n.v.t. Bijzonderheden Het moment van voeding is in principe op het moment dat krediet wordt verleend voor een investering die (deels) vanuit een reserve wordt gedekt. Naam van de reserve Duurzaamheidsfonds Programma
- Ruimtelijke ontwikkeling, toerisme en economie Doel van de reserve Zandvoort versneld te verduurzamen. Het duurzaamheidsfonds dient als dekking om de thema’s uit het beleidsplan duurzaamheid te stimuleren. Functie Bestedingsfunctie Budgethouder Afdelingshoofd Economie, cultuur, duurzaamheid en wonen Voeding/ dotatie In de reserve zijn middelen gestort uit de verkoop van de aandelen Eneco Besteding/ onttrekking Maximale omvang n.v.t. Minimale omvang € 0 Omvang 31-12-2022 € 3.967.000 Maximale duur/ datum opheffen n.v.t. Bijzonderheden - 6.Overzicht voorzieningen Zowel in de begroting als in de jaarstukken is een opsomming van de voorzieningen vermeld, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen. In de jaarrekening is aangegeven waar de voorziening voor is bedoeld. Hieronder volgt een overzicht van de in Zandvoort bestaande voorzieningen. De voorzieningen Dubieuze (belasting)debiteuren en de voorziening Grondexploitatie zijn niet meegenomen in dit hoofdstuk. Deze voorzieningen hebben een andere plek op de balans, ze vallen niet onder het vreemd vermogen maar onder de vlottende activa als correctie op het debiteurensaldo (overige vorderingen) of als correctie op het saldo grondexploitatie (onderhandse werken). Hieronder is een meerjarig overzicht van de voorzieningen opgenomen. De cijfers zijn gebaseerd op de concept Jaarrekening 2022 om een zo actueel mogelijk beeld weer te geven. Voorzieningen Stand 31-12-2021 Toevoeging Aanwendingen Vrijval Stand 31-12-2022 Voorzieningen voor verplichtingen en verliezen Pensioen bestuurders 619 972 53 1.538 Wachtgeld bestuurders 0 59 16 43 Totaal verplichtingen en risico's 619 1.031 69 0 1.581 Voorzieningen voor egalisatie van lasten Onderhoud gebouwen 203 307 394 116 Totaal egalisatie van lasten 203 307 394 0 116 Voorzieningen niet bestede middelen van derden Egalisatie Rioolheffingen 2.352 107 2.459 Onderhoudsbijdrage begraafplaats 469 95 66 499 Egalisatie Reinigingsheffingen 391 185 206 Totaal voorzieningen niet bestede middelen van derden 3.212 203 0 251 3.164 Totaal Voorzieningen 4.034 1.540 463 251 4.86 6.1Toelichting voorzieningen Naam van de voorziening Pensioen bestuurders Doel van de voorziening Dekt de pensioenrechten van (voormalige) bestuurders. Motivatie Verplicht Voeding / dotatie Jaarlijkse stortingen uit de exploitatie Omvang 31-12-2022 €1.538.000 Bijzonderheden Het betreft de pensioenvoorziening voor (voormalige) bestuurders. Naam van de voorziening Wachtgeld bestuurders Doel van de voorziening Verplichtingen voortvloeiend uit wachtgeldregelingen. Motivatie Verplichte voorziening op basis van regelgeving BBV (artikel 44). Voeding / dotatie Omvang 31-12-2022 € 43.000 Bijzonderheden - Naam van de voorziening Onderhoud gebouwen Doel van de voorziening Schommelingen op te vangen die verband houden met de kosten van het groot onderhoud van gemeentelijke gebouwen, met de uitzondering van openbare toiletten, garages en onderwijs. Motivatie Aan de voorziening ligt een beheerplan groot onderhoud ten grondslag. Voeding/ dotatie Uit de exploitatie Omvang 31-12-2022 € 116.000 Bijzonderheden Het onderhoudsplan bestrijkt een periode van 15 jaar. Naam van de voorziening Egalisatie rioolheffingen Doel van de voorziening Het egaliseren van een ongelijkmatig kostenpatroon over meerdere jaren. Motivatie Het betreft budget dat bestaat uit middelen van derden dat specifiek besteed moet worden Voeding / dotatie Inkomsten op product openbare ruimte ondergronds minus: de kosten op product openbare ruimte ondergronds 20% van kosten reiniging (aandeel kosten straatvegen) kwijtscheldingen met betrekking tot rioolheffing opslag overhead op basis van uren op het product Rioolbeheer kosten heffing en invordering toerekening van de BTW-lasten gederfde inkomsten wegens oninbaarheid Omvang 31-12-2022 € 2.459.000 Bijzonderheden De gekozen systematiek is gebaseerd op een 100% kostendekkend tarief rioolheffing Naam van de voorziening Egalisatie afvalstoffenheffing (nieuwe naam) Doel van de voorziening Het egaliseren van een ongelijkmatig kostenpatroon over meerdere jaren Motivatie Het betreft budget dat bestaat uit middelen van derden dat specifiek besteed moet worden Voeding / dotatie Inkomsten op product afvalinzameling minus: de kosten op product afvalinzameling kwijtscheldingen met betrekking tot de afvalstoffenheffingen opslag overhead op basis van uren op het product afvalinzameling kosten heffing, invordering en afdoening van bezwaar- en beroepschriften toerekening van de BTW-lasten gederfde inkomsten wegens oninbaarheid Omvang 31-12-2022 € 206.000 Bijzonderheden De gekozen systematiek is gebaseerd op een 100% kostendekkend tarief Afvalstoffenheffing Naam van de voorziening Onderhoudsbijdrage begraafplaats Doel van de voorziening De voorziening is ingesteld voor verplichtingen ten aanzien van vooruit ontvangen afkoopsommen voor onderhoud en huur van graven. Motivatie Verordening Begraafrechten Voeding / dotatie De voeding bestaat uit vooruit ontvangen afkoopsommen voor onderhoud en huur van graven. Omvang 31-12-2022 € 499.000 Bijzonderheden -