Beoordelingskader Beschermd Wonen Bij verordening maatschappelijke ondersteuning DEEL 3 Gemeente Zwolle bekendmaking beleidsregel Beschermd Wonen Burgemeester en wethouders van de gemeente Zwolle, Besluiten 4 juli 2023 De beleidsregel vast te stellen. 1Beoordelingskader beschermd wonen 1.1Mandaat De gemeenten Dalfsen, Hardenberg, Kampen, Ommen, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle (regio IJssel-Vecht) hebben de bevoegdheid tot het nemen van alle noodzakelijke besluiten en handelingen in het kader van de maatwerkvoorziening beschermd wonen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Verordening maatschappelijke ondersteuning van voorgenoemde gemeenten bij de Centrale Toegang (GGD IJsselland) belegd. Dit houdt onder andere in: -Het beslissen op aanvragen voor een voorziening beschermd wonen (het bepalen van de toegang), -Het beslissen op aanvragen voor een voorziening beschermd wonen in de vorm van een persoonsgebonden budget en de hoogte van het budget daarvan, -Het herzien of intrekken van een beslissing op een aanvraag voor beschermd wonen, -Het nemen en verrichten van alle noodzakelijke voorbereidingshandelingen en –beslissingen, alsmede het besluiten de aanvraag niet in behandeling te nemen, Het beslissen op een bezwaar tegen de hiervoor genoemde besluiten is gemandateerd aan het bestuur van GGD IJsselland (behalve voor aanvragen van de inwoners van Staphorst). De colleges van de bovengenoemde gemeenten hebben in dit document vastgelegd binnen welke kaders de Centrale Toegang werkt. 1.2Procedure: van melding naar aanvraag Een cliënt, woonachtig in één van de gemeenten van de regio IJssel-Vecht, die op dat moment nog niet beschermd woont, meldt zich eerst bij de lokale toegang. De bedoeling is dat dat wat voorliggend opgelost kan worden ook op die wijze plaatsvindt. Concludeert de lokale toegang echter dat beschermd wonen de best passende oplossing is, dan wordt de melding doorgezet naar de Centrale Toegang van GGD IJsselland. Cliënten die een heraanvraag doen, in een klinische opname verblijven, in een jeugdzorginstelling verblijven, gedetineerd zijn, of gebruik maken van de maatschappelijke opvang (in de regio), melden zich rechtstreeks bij de Centrale Toegang. Beschermd wonen is landelijk toegankelijk. Cliënten kunnen zich dus ook tot andere gemeenten wenden voor opvang en beschermd wonen. De handreiking en beleidsregels landelijke toegankelijkheid van beschermd wonen zijn van toepassing (zie handreiking landelijke toegankelijkheid beschermd wonen 2016 en nadere toelichting op handreiking). De melding wordt gedaan via de website van GGD IJsselland en bestaat uit het beantwoorden van een vragenlijst plus het meesturen van relevante stukken zoals diagnostiek en bij een herindicatie een evaluatieverslag van de afgelopen periode en een actueel begeleidingsplan. Als de melding compleet is, start het onderzoek en wordt de cliënt eventueel uitgenodigd voor een gesprek met een medewerker van de Centrale Toegang. Het onderzoeksverslag kan vervolgens eventueel dienen als aanvraag. Op de aanvraag volgt een beschikking. Indien de cliënt de ondersteuning in de vorm van een persoonsgebonden budget wil ontvangen moet de cliënt eerst een pgb-plan maken en wordt beoordeeld of de cliënt (of zijn vertegenwoordiger) voldoende in staat is om een pgb te beheren en of de ondersteuning voldoende veilig, doeltreffend en cliëntgericht is (onder vertegenwoordiger wordt verstaan: uw curator, uw mentor, uw gevolmachtigde, uw echtgeno(o)t(e), uw geregistreerd partner of uw ouder, kind, broer of zus). Het besluit in de beschikking (toekenning of afwijzing) wordt altijd gemotiveerd. De tijd tussen eerste melding en beschikking is maximaal 8 weken. De afgegeven beschikkingen staan open voor bezwaar. Dit kan binnen 6 weken na afgifte ingediend worden bij het bestuur van GGD IJsselland. Inwoners van Staphorst kunnen het bezwaar indienen bij de gemeente Staphorst. 1.3Afwegingskader Het besluit tot een toekenning beschermd wonen is maatwerk en afhankelijk van vele factoren. Het besluit dient goed gemotiveerd te worden. Wet- en regelgeving Volgens de Wmo 2015 is beschermd wonen het wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorend toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van de zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. In de verordeningen Maatschappelijke ondersteuning van de gemeenten in de regio IJssel-Vecht zijn diverse criteria voor maatwerkvoorzieningen, waaronder beschermd wonen, opgenomen. Zie www.overheid.nl beleid en regelgeving. De Wmo 2015 en de verordeningen Maatschappelijke ondersteuning van de gemeenten zijn de juridische kaders die gehanteerd worden bij de afwegingen om al dan niet te besluiten tot toegang tot beschermd wonen. Afbakening met andere domeinen Naast de Wmo zijn er ook andere financieringsvormen op het gebied van GGZ. Het gaat dan om verblijf gefinancierd vanuit de Zorgverzekeringswet, de Wet langdurige zorg en de Wet forensische zorg die voorliggend aan beschermd wonen op grond van de Wmo is . Zorgverzekeringswet Er is sprake van zorg uit de Zorgverzekeringswet wanneer de aanwezigheid van een psychiater of arts in de directe nabijheid van de cliënt noodzakelijk is. Het wonen maakt integraal onderdeel uit van de behandeling. Het eerste jaar zorg met verblijf en behandeling wordt via een Diagnose Behandelcombinatie (DBC) uit de Zorgverzekeringswet bekostigd. Jaar 2 en 3 worden ook uit de Zorgverzekeringswet betaald Wet langdurige zorg De Wet langdurige zorg regelt en financiert de langdurige intramurale zorg voor ouderen, gehandicapten en GGZ-patiënten waarbij de behandelaar in de directe nabijheid moet zijn (langer dan 3 jaar). Wet forensische zorg De Wet forensische zorg regelt en financiert de zorg voor cliënten met een justitiële forensische zorgtitel. Aard van de problematiek Psychiatrische problematiek of ernstige psychosociale problemen De grondslag (ofwel de reden voor de aanvraag en het afgeven van een positieve beschikking) is gebaseerd op de constatering dat het gaat om psychiatrische stoornissen of ernstige psychosociale problematiek. Daarbij kan sprake zijn van verstandelijke -, lichamelijke - of zintuiglijke problematiek, echter de psychiatrische problemen staan op de voorgrond. Voorgaande betekent dat er geen beschermd wonen plaatsen bezet kunnen worden door personen waarbij andere problemen op de voorgrond staan. 1.Psychiatrische problematiek Het vaststellen van psychiatrische problematiek (op basis van relevant onderzoek/diagnostiek) gebeurt door of onder verantwoordelijkheid van een daartoe bevoegd deskundige (bijvoorbeeld een psychiater of GZ-psycholoog), verslaglegging hiervan wordt door de cliënt en/of zorgaanbieder overlegd op verzoek van de Centrale Toegang. 2.Ernstige psychosociale problemen: Deze doelgroep kenmerkt zich door het ontbreken van voldoende maatschappelijke- en zelfredzaamheidsvaardigheden en het ontbreken van een bewuste zorgbehoefte. Er is daarnaast veelal sprake van (ernstige) gezondheidsproblemen en (ernstige) gedragsproblematiek. Veel cliënten hebben in het verleden zonder duurzaam resultaat (langdurige) trajecten binnen de hulpverlening gevolgd. Er is duidelijk sprake van een noodzaak om, met begeleiding, in te grijpen in een sterk verstoord leven. Velen van hen zijn, in mindere of meerdere mate, zorgmijder. Een belangrijk kenmerk van de cliënten met ernstige psychosociale problemen die vanwege deze problematiek in aanmerking kunnen komen voor beschermd wonen, is dat er sprake is van ernstige ontregeling op meerdere of alle leefgebieden: •wonen •werk •(lichamelijke en psychische) gezondheid •vrije tijd •inkomen •sociale relaties •maatschappelijk leven In toenemende mate is sprake van multiproblematiek (double en triple diagnosis), een combinatie van twee en vaak meerdere van onderstaande problemen: •sterk vermoeden van psychiatrische- en verslavingsproblematiek* •sterk vermoeden van een verstandelijke handicap* •trauma als gevolg van (langdurig) geweld •dak- en thuisloosheid •schulden •geen werk of dagbesteding •geen of een klein sociaal netwerk (eenzaamheid en isolement) •criminaliteit en/of detentieverleden *Van deze problemen is geen diagnose gesteld op grond waarvan een ‘psychiatrische aandoening/beperking’ of ‘verstandelijke handicap’ vastgesteld kan worden. Noodzaak tot verblijf in een accommodatie van een instelling De toelating tot beschermd wonen (via centrumgemeente) kan alleen verstrekt worden indien de cliënt gaat verblijven in een accommodatie van de zorginstelling. Het gaat om mensen die (nog) niet in staat zijn of nog onvoldoende regie hebben om alle organisatorische en financiële aspecten rondom het beheren van een eigen woning te verzorgen. Dit vanuit de persoonlijke problematiek en niet vanuit externe zaken zoals (belasting)schulden of zwarte lijst woningcorporatie en dergelijke. Voorgaande betekent dat geen toelating tot beschermd wonen wordt afgegeven indien de cliënt in staat is om zelfstandig te blijven wonen, dan wel een uitdrukkelijke wens hiervoor heeft uitgesproken. Een cliënt kan zelfstandig wonen (eventueel met ambulante ondersteuning) als hij/zij in staat is zich op de volgende gebieden te handhaven: a.Zelfverzorging; kan zichzelf verzorgen (persoonlijke verzorging, hygiëne, lichamelijke en geestelijke gezondheid (inclusief medicatie innemen). b.Financieel redzaam; kan weekbudget (laten) beheren, geld wordt besteed aan voeding of andere noodzakelijke kosten van bestaan. c.Kan een hulpvraag stellen indien hij/zij ondersteuning wenst. Staat open voor begeleiding en laat de begeleider toe in haar of zijn woning. d.Kan een hulpvraag (op eigen kracht of met hulp van zijn/haar omgeving) uitstellen; bijvoorbeeld naar de volgende dag of naar de volgende afspraak (zonder verergering van problemen). e.Heeft iemand in de omgeving die hem/haar duurzaam wil ondersteunen bij het (uit)stellen van de hulpvraag. f.Sociaal redzaam; is in staat sociale contacten aan te gaan en te begrenzen (niet vereenzamen en geen grensoverschrijdend gedrag en overlast, ook niet van personen uit het netwerk die in de woning komen) g.Veiligheid; staat in voor zijn/haar veiligheid en vormt geen risico voor de maatschappij (agressie, gevaar, verwaarlozing, overlast). h.Regievoering: is in staat om regie over het eigen leven te voeren (al of niet in samenspel met het eigen sociaal netwerk). 1.4Producten en modules beschermd wonen Binnen de regio IJssel-Vecht onderscheiden we de volgende producten vanaf 1 juli 2023: 1.Beschermd wonen basis 2.Beschermd wonen plus 3.Begeleid wonen Deze producten kunnen worden aangevuld met de volgende modules: 1.Module Dagbesteding 2.Module Kind bij ouder 3.Module nazorg Product Wonen Begeleiding Veiligheid Beschermd wonen Basis en Plus Inwoner verblijft in accommodatie van aanbieder. Dagelijks geplande en ongeplande begeleiding. 24/7 Toezicht en fysieke aanwezigheid in de nabijheid van de Inwoner. Begeleid wonen Inwoner verblijft in accommodatie van aanbieder. Begeleiding op afspraak. Betreft signalerende functie. 24/7 bereikbaar, waar nodig binnen 30 minuten fysieke aanwezigheid in de nabijheid van de Inwoner. Bovenstaande beschermd- en begeleid wonen producten kunnen worden aangevuld met: Module dagbesteding Module kind bij ouder Module nazorg Hieronder worden de producten en modules nader omschreven en uitgewerkt. Product Beschermd wonen Doel Stabiliseren en/of creëren van veilige woonomgeving. Voorkomen van crisis en decompensatie. Stimuleren en vergroten van zelfredzaamheid. Sturen op duurzame zelfstandigheid enparticipatie. Ondersteuning bij financiën. Ondersteuning bij activering en persoonlijke ontwikkeling. Ondersteuning naar gezonde leefstijl. Het aangaan, onderhouden en waar mogelijk versterken van het eigen netwerk. Toewerken naar normalisering. Toewerken naar behandeling (indien nodig). Toewerken naar zinvolle daginvulling. Beschrijving begeleiding Het bieden van dagelijks geplande en ongeplande Ondersteuning, gevraagd en ongevraagd, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid van Inwoner. Zorgdragen voor het behalen van doelen zoals omschreven in het Gespreksverslag en Ondersteuningsplan. De Ondersteuning wordt zowel in de vorm van individuele Ondersteuning als groepsbegeleiding geboden. De Ondersteuning kan o.a. bestaan uit: waar noodzakelijk het overnemen van taken, coachen en aanleren van vaardigheden of het motiveren en stimuleren daarvan e.e.a. aansluitend bij eigen mogelijkheden en talenten. De groepsgerichte Ondersteuning kan bijvoorbeeld de voorbereiding van maaltijden zijn. Deze groepsgebonden uren maken deel uit van de totale begeleiding. De groepsgebonden uren worden beschouwd als onderdeel van de aandacht die de Inwoner van de professional krijgt, naast de persoonlijke 1-op-1 aandacht waarin aan individuele doelen kan worden gewerkt. Zorgdragen voor een adequate samenhangende Ondersteuning, waar nodig met behandeling. Het maken van zorgvuldige afwegingen op basis van in- en exclusiecriteria welke Inwoners wel en welke niet gecombineerd ondersteund kunnen worden. Verzorging en verpleging voor zover niet vallend onder de Zorgverzekeringswet. Inwonerprofiel en product Beschermd wonen Basis Gemiddeld aantal uren begeleiding per week: Individuele begeleiding: 5 uur. Groepsgebonden inzet: 8 uur. Grondslag: De problematiek varieert van passief tot actief. De psychiatrische symptomen zijn bij tijd en wijle lastig onder controle te krijgen; dan is intensivering van zorg gewenst (of bijstelling van medicatie). Sociale redzaamheid: Zeer beperkt zelfredzaam. Verlies van zelfregie en van een verstoord dag-nachtritme. Ondersteuningsvraag niet uitstelbaar. Problemen met het onderhouden van sociale relaties en het invullen van de dag. Deelname aan maatschappelijk leven zeer moeilijk. Beperkingen in de besluitneming- en oplossingsvaardigheden en bij het initiëren en uitvoeren van eenvoudige en complexe taken. Mogelijk begeleiding nodig bij beheren van geld en het verrichten van administratieve handelingen. ADL Inwoner beschikt over enige vaardigheid t.a.v. Huishoudelijke Hulp en persoonlijke verzorging en kan dit binnen een gestructureerde context toepassen. Gedragsproblematiek Er is sprake van enige gedragsproblematiek. Deze is beheersbaar binnen de context van de geboden structuur. Voortdurende begeleiding is niet nodig omdat er voldoende voorspelbaarheid wordt geboden. Er kan sprake zijn van beperkt probleembesef of een beperkt ziekte-inzicht. Begeleiding De Ondersteuning is aanvankelijk gericht op stabilisatie en voorkomen van achteruitgang. Vervolgens gericht op het toewerken naar uitstroom, zelfstandigheid en participatie door middel van ondersteunen, activeren en stabiliseren. Er is dagelijks meerdere malen geplande en ongeplande begeleiding nodig. De Ondersteuning is van kortere duur en de tijd tot mogelijke uitstroom naar zelfstandig wonen is naar verwachting relatief kort. Beschermd wonen Plus Gemiddeld aantal uren begeleiding per week: Individuele begeleiding: 7 uur. Groepsgebonden inzet: 10 uur. Grondslag: De problematiek is actief van aard. De psychopathologie is floride en/of er is sprake van actieve middelen verslaving. De benodigde begeleiding is intensief tot zeer intensief. Sociale redzaamheid: Zeer beperkt zelfredzaam. Verlies van zelfregie en van een verstoord dag-nachtritme. Ondersteuningsvraag niet uitstelbaar Problemen met het onderhouden van sociale relaties en het invullen van de dag. Deelname aan maatschappelijk leven zeer moeilijk Ontbreken van besluitneming- en oplossingsvaardigheden en bij het initiëren en uitvoeren van eenvoudige en complexe taken. Begeleiding nodig bij beheren van geld en het verrichten van administratieve handelingen. ADL Inwoner beschikt niet of nauwelijks over vaardigheden t.a.v. Huishoudelijke Hulp en persoonlijke verzorging en moet deze (opnieuw) aanleren. Overname van taken kan tijdelijk aan de orde zijn. Gedragsproblematiek Er is sprake van ernstige gedragsproblematiek. Deze moet voortdurend gereguleerd worden door begeleiding. Er is een verhoogd risico op overlast en/of zorgen over veiligheid voor Inwoner of omgeving. Er kan sprake zijn van beperkt probleembesef of een beperkt ziekte-inzicht. Begeleiding De Ondersteuning is gericht op stabilisatie en de noodzaak om negatieve (externe) prikkels te verminderen en/of te vermijden. Vervolgens gericht op het toewerken naar redzaamheid en participatie door middel van stabiliseren, activeren, begeleiden, soms ook instructie en begeleiding op taakniveau. Er is dagelijks meerdere malen gepland en ongepland intensieve begeleiding nodig. Waarbij de veiligheid van Inwoner en omgeving van groot belang is. Soms is er noodzaak tot inzetten van sterk impulsgerichte interventies (gedragsregulatie). De tijd tot mogelijke uitstroom naar zelfstandig wonen zal langer zijn als gevolg van de aard en zwaarte van de problematiek. Begeleiding kwalificatie Groepsbegeleiding en individuele Ondersteuning en toezicht wordt verleend door een mbo-4 professional (of een ervaren mbo-3 professional). Een hbo-professional is door de mbo-4 professional (of een ervaren mbo-3 professional) direct te bereiken; In te zetten professionals beschikken over een relevante opleiding ten aanzien van de in te zetten groepsbegeleiding en individuele Ondersteuning en toezicht. In te zetten professionals dienen specifieke GGZ-expertise en vaardigheden te hebben voor de omgang met Inwoners vanwege de ernst van de problematiek en/of te beschikken over extra specifieke kennis vanwege het gedrag van Inwoners (agressie, manipulatie, dwangmatig of destructief gedrag inclusief zelf verwondend of zelfbeschadigend gedrag). De hbo-professional hoeft geen direct actieve rol te hebben in de dagelijkse Ondersteuning van de Inwoners. Hij/zij is erbij betrokken als regisseur en achterwacht/supervisor. Er wordt gewerkt conform een bewezen methodische werkwijze, procedures en werkinstructies. Een aanbieder kan een ervaringsdeskundige inzetten als hij/zij is opgeleid tot ervaringsdeskundige op minimaal mbo-4 niveau. Een ervaringsdeskundige die niet is opgeleid tot ervaringsdeskundige kan alleen ingezet worden als vrijwilliger. Vrijwilligers die worden ingezet door een aanbieder staan onder directe aansturing van minimaal een mbo-4 professional en kunnen nooit ingezet worden ter vervanging van een professional. Accommodatie eisen Inwoners wonen in een woonvoorziening van een aanbieder (een intramurale accommodatie) en hebben daar een eigen passende woonruimte De accommodatie van de aanbieder voldoet aan alle wettelijke ruimtelijke en veiligheidseisen en richtlijnen voorhuisvesting, milieu en hygiëne. Inwoners kunnen gebruik maken van gedeelde voorzieningen als keuken. Badkamer, toilet en een woonkamer. De samenstelling van de Inwoners die bij elkaar wonen is dusdanig dat deze voor alle Inwoners veilig is en ontwikkelingsmogelijkheden biedt. Inwoners betalen zelf geen huur en andere hotelmatige kosten. Deze kosten zijn in het Beschermd wonen tarief opgenomen. Inwoners betalen een bijdrage in de kosten voor de intramurale Ondersteuning; deze wordt vastgesteld door het CAK. Een Inwoner kan een eigen adres hebben. Daarnaast is een gezamenlijke toegang mogelijk. Inwoners kunnen hier niet blijven wonen als de zorg stopt. Invulling toezicht Er is 24 uur, zeven
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.