Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Rheden VOORWOORD Op een goede en duurzame wijze inkopen en aanbesteden is van groot belang voor Rheden. Voor Rheden is het belangrijk om aandacht te besteden aan de (verdere) professionalisering van de inkoop- en aanbestedingspraktijk in het licht van de doelmatigheid, rechtmatigheid en integriteit. Een professioneel inkoop- en aanbestedingsbeleid helpt onze gemeente om een doelmatig inkoper te zijn. Inkoop draagt niet alleen bij aan mogelijke besparingen, maar geeft tevens zichtbare verbeteringen van de kwaliteit van opdrachten. Denk daarbij ook aan efficiënte, innovatieve en duurzame oplossingen. Professionalisering van de aanbestedingspraktijk is niet alleen een kwestie van (Europese) wetten en regels, maar ook van aanvullend beleid. Rheden hanteert als uitgangspunt dat zij oog heeft voor samenwerking en duurzaamheid bij Inkoop. Dit geldt zowel voor samenwerking binnen de eigen organisatie als voor samenwerking met andere gemeenten of aanbestedende diensten. Deze samenwerkingsverbanden kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op inkoopsamenwerking, milieuactiviteiten, werkvoorzieningsschappen, belastingen en sociale regelgeving. Rheden participeert in regionaal verband in de Connectie voor Inkoop en Aanbesteden met de gemeenten: Arnhem, en Renkum. In het kader hiervan is dit beleid met deze gemeenten en de Connectie onderling afgestemd. INLEIDING Rheden spant zich continu in voor een (verdere) professionalisering van de Inkoop- en aanbestedingspraktijk. Daartoe stuurt Rheden op het doelmatig en rechtmatig besteden van gemeenschapsgeld en heeft daarbij specifiek aandacht voor duurzaamheid. Rheden betrekt bij de inkoop en aanbesteding van Werken, Leveringen en Diensten verschillende gemeentelijke speerpunten op het gebied van Economische ontwikkeling, Integriteit en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen o.a. Global Goals bijdrage, Social Return, Duurzaamheid, Circulariteit en Fair Trade. In dit Inkoop- en aanbestedingsbeleid wordt het inkoopproces inzichtelijk en transparant gemaakt door de doelstellingen, uitgangspunten en kaders te schetsen waarbinnen Inkopen in Rheden plaatsvindt. Rheden streeft daarbij een aantal centrale doelstellingen na (zie verder hoofdstuk 2). Aangezien Inkopen plaatsvindt in een dynamische omgeving, dient Rheden continu bezig te zijn met het doorvoeren van verbeteringen in de inkoopprocessen. De gemeentelijke doelstellingen zijn hierbij leidend. Daarnaast gaat Rheden bij het Inkopen van Werken, Leveringen of Diensten uit van de volgende inkoopuitgangspunten: 1Definities In dit Model Inkoop- en aanbestedingsbeleid wordt verstaan onder: Contractant De in de overeenkomst genoemde wederpartij van de gemeente Rheden. Diensten Diensten als bedoeld in artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012. Inkopen (Rechts)handelingen van Rheden gericht op de verwerving van Werken, Leveringen of Diensten en die een of meerdere facturen van een Ondernemer met betrekking tot bedoelde Werken, Leveringen of Diensten tot gevolg hebben. Leveringen Leveringen als bedoeld in artikel 1.1 Aanbestedingswet. Offerte Een aanbod in de zin van artikel 217, eerste lid, van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Offerteaanvraag Een enkelvoudige of meervoudige aanvraag van Rheden voor te verrichten prestaties of een (Europese) aanbesteding conform de Aanbestedingswet en de Europese aanbestedingsrichtlijnen. Ondernemer Een 'aannemer', een 'leverancier' of een 'dienstverlener'. Rheden De gemeente Rheden. Werken Werken als bedoeld in artikel 1.1 Aanbestedingswet. 2Gemeentelijke doelstellingen Rechtmatig en doelmatig Inkopen zodat gemeenschapsgelden op controleerbare en verantwoorde wijze worden aangewend en besteed. Rheden leeft daartoe bestaande wet- en regelgeving en de bepalingen van haar Inkoop- en aanbestedingsbeleid na. Daarnaast koopt Rheden efficiënt en effectief in. De inspanningen en uitgaven moeten daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van het beoogde doel. De kosten staan in redelijke verhouding tot de opbrengsten en het beheersen en verlagen van de gemeentelijke middelen staan centraal. Rheden houdt daarbij in het oog dat er voldoende toegang is voor Ondernemers tot gemeentelijke opdrachten. Een integere, betrouwbare, zakelijke en professionele inkoper en opdrachtgever zijn. Professionaliteit houdt in dat op bewuste en zakelijke wijze wordt omgegaan met Inkopen. Continu wordt geïnvesteerd in inhoudelijke kennis over de in te kopen Werken, Leveringen en Diensten, de marktomstandigheden en de relevante wet- en regelgeving. Het streven naar professioneel opdrachtgeverschap komt tot uitdrukking in een betrokkenheid bij de inkoopambitie, slagvaardige besluitvorming, adequaat risicomanagement, vertrouwen in de Contractant en in wederzijds respect tussen de gemeente Rheden en de Contractant. Rheden spant zich in om alle inlichtingen en gegevens te verstrekken aan de Ondernemer voor zover die nodig zijn in het kader van het inkoopproces. Het creëren van de meest maatschappelijke waarde voor de publieke middelen. Bij Inkopen kan Rheden ook interne en andere gemeentelijke en maatschappelijke kosten betrekken in haar afweging. Ook de kwaliteit van de in te kopen Werken, Leveringen en Diensten speelt een belangrijke rol. Maatschappelijk Verantwoord Inkopen en daarmee bijdragen aan de realisatie van de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente Rheden. Rheden heeft een grote rol bij de aanpak van belangrijke maatschappelijke en sociale vraagstukken, zoals versterken van de lokale economie, het vergroten van kansen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en het stimuleren van duurzaamheid en circulariteit. Rheden wil bij de Inkopen waar mogelijk een bijdrage leveren aan het oplossen daarvan. Rheden wil daar waar mogelijk circulair inkopen. Een continue positieve bijdrage leveren aan het goed presteren van de Gemeente. Inkopen heeft een belangrijke invloed op het gehele prestatieniveau van Rheden en draagt daar direct en voortdurend aan bij. De concrete doelstellingen van Inkopen zijn daarbij steeds rechtstreeks afgeleid van de gemeentelijke doelstellingen. Administratieve lastenverlichting voor zowel Rheden als voor Ondernemers. Zowel Rheden als Ondernemers verrichten vele administratieve handelingen tijdens het inkoopproces. Rheden verlicht deze lasten door bijvoorbeeld proportionele eisen en criteria te stellen en door een efficiënt inkoopproces uit te voeren. Concreet kan Rheden hiertoe digitaal Inkopen (en aanbesteden). Rheden maakt, waar mogelijk, gebruik van de Uniform Europees Aanbestedingsdocument. Een continue positieve bijdrage leveren aan het gehele prestatieniveau van de gemeente Rheden. Inkoop moet tenslotte ondersteunend zijn aan het gehele prestatieniveau van Rheden en haar direct en voortdurend aan bijdragen. De concrete doelstellingen van Inkoop zijn daarbij steeds rechtstreeks afgeleid van de gemeentelijke doelstellingen. Dit inkoop- en aanbestedingsbeleid sluit zoveel mogelijk aan op het beleid van de gemeente Rheden. Het beleid is te vinden op de website van de gemeente Rheden. 3Juridische uitgangspunten 3.1Algemeen juridisch kader De gemeente Rheden leeft de relevante wet- en regelgeving na. Uitzonderingen op (Europese) wet- en regelgeving zullen door Rheden restrictief worden uitgelegd en toegepast om te voorkomen dat het toepassingsbereik van deze wet- en regelgeving wordt uitgehold. De voor het Inkoop- en aanbestedingsbeleid meest relevante wet- en regelgeving volgen uit: Aanbestedingswet De gewijzigde Aanbestedingswet 2012 implementeert sinds 1 juli 2016 de Europese Richtlijnen 2014/24/EU en 2014/25/EU (‘Aanbestedingsrichtlijnen’), Concessierichtlijnen 2014/23/EU en Richtlijn 2007/66/EU (‘Rechtsbeschermingsrichtlijn’). Deze wet biedt één kader voor overheids- en concessieopdrachten boven en -beperkt- onder de (Europese) drempelwaarden en de rechtsbescherming bij (Europese) aanbestedingen. Europese wet- en regelgeving Wet- en regelgeving op het gebied van aanbesteden is afkomstig van de Europese Unie. De ‘Aanbestedingsrichtlijnen’ en ‘Concessierichtlijn’ vormen momenteel de belangrijkste basis. De interpretatie van deze Aanbestedingsrichtlijnen en ‘Concessierichtlijn’ kan volgen uit Groenboeken, Interpretatieve Mededelingen etc. van de Europese Commissie. Burgerlijk Wetboek Het wettelijke kader voor overeenkomsten. Gemeentewet Het wettelijke kader voor gemeenten. Gids Proportionaliteit De (herziene) Gids Proportionaliteit 2016 is in zijn geheel het richtsnoer dat is aangewezen in het Aanbestedingsbesluit en geeft handvatten voor redelijke toepassing van het proportionaliteitsbeginsel. Aanbestedingsreglement Werken In het ARW 2016 zijn procedurevoorschriften opgenomen met betrekking tot de wijze waarop aanbestedingen voor Werken moeten verlopen. 3.2Uniforme documenten Rheden streeft er naar om uniforme documenten te hanteren, tenzij een concreet geval dit niet toelaat. Uniformiteit in de uitvoering draagt eraan bij dat Ondernemers weten waar ze aan toe zijn en landelijk gezien niet steeds met verschillende procedureregelingen worden geconfronteerd. Uniformiteit bevordert ook de onderlinge samenwerking tussen gemeenten bij gezamenlijke inkoop en aanbestedingen. Rheden past bij iedere inkoop indien van toepassing in ieder geval toe: Vigerend Aanbestedingsreglement werken ARW. Uniforme klachtenregeling van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Algemene Inkoopvoorwaarden voor Leveringen en Diensten of Gemeente inkoopvoorwaarden ICT (GIBIT). Gids Proportionaliteit. Rheden past daar waar mogelijk duurzaamheidscriteria toe. Bij de inkoop/aanbesteding van Leveringen en Diensten worden de Algemene Inkoopvoorwaarden van toepassing verklaard. Per inkoop-/aanbestedingsproject kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing worden verklaard. 3.3Algemene beginselen bij Inkopen Algemene beginselen van het aanbestedingsrecht. Rheden neemt bij overheidsopdrachten en concessieovereenkomsten boven de (Europese) drempelwaarden en bij overheidsopdrachten en concessieovereenkomsten onder de (Europese) drempelwaarden met een duidelijk grensoverschrijdend belang de volgende algemene beginselen van het aanbestedingsrecht in acht: Gelijke behandeling Gelijke omstandigheden mogen niet verschillend worden behandeld, tenzij dat verschil objectief gerechtvaardigd is. Ook verkapte of indirecte discriminatie is verboden. Non-discriminatie Discriminatie op grond van nationaliteit mag niet. Transparantie De gevolgde procedure dient navolgbaar (en dus controleerbaar) te zijn. Dit is een logisch uitvloeisel van het beginsel van gelijke behandeling. Normaal zorgvuldige en oplettende inschrijvers moeten weten waar ze aan toe zijn. Proportionaliteit (evenredigheid) De gestelde eisen, voorwaarden en criteria aan de inschrijvers mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot het voorwerp van de opdracht. Rheden past het beginsel van proportionaliteit toe bij de te stellen eisen, voorwaarden en criteria aan inschrijvers en inschrijvingen en met betrekking tot de contractvoorwaarden. Wederzijdse erkenning Diensten en goederen van ondernemingen uit andere lidstaten van de Europese Unie moeten worden toegelaten voor zover die Diensten en goederen op gelijkwaardige wijze kunnen voorzien in de legitieme behoeften van Rheden. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Rheden neemt bij haar Inkopen de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht, zoals het gelijkheidsbeginsel, motiveringsbeginsel en vertrouwensbeginsel. 3.4Grensoverschrijdend belang Voorafgaand aan Inkoop vindt een objectieve toets plaats of sprake is van een duidelijk grensoverschrijdend belang. Bij overheidsopdrachten en concessieovereenkomsten met een duidelijk grensoverschrijdend belang past Rheden de algemene beginselen van het aanbestedingsrecht toe. Overheidsopdrachten en concessieovereenkomsten met een duidelijk grensoverschrijdend belang zijn overheidsopdrachten en concessieovereenkomsten waarbij buiten Nederland gevestigde Ondernemers interesse hebben of kunnen hebben. Dit kan blijken uit de uitgevoerde marktanalyse. Of een overheidsopdracht of een concessieovereenkomst een duidelijk grensoverschrijdend belang heeft, zal afhangen van verschillende omstandigheden, zoals de waarde van de opdracht, de aard van de opdracht en de plaats waar de opdracht moet worden uitgevoerd. Voor overheidsopdrachten of concessieovereenkomsten met een duidelijk grensoverschrijdend belang, zal Rheden een passende mate van openbaarheid in acht nemen. Dit vloeit voort uit het transparantiebeginsel. Een aankondiging van de te verstrekken opdracht zal Rheden op haar website plaatsen en/of op TenderNed. 3.5Mandaat en volmacht Inkopen vindt plaats met inachtneming van het vigerende Mandaatbesluit gelezen in samenhang met de budgethoudersregeling van de gemeente Rheden. Rheden wil slechts gebonden zijn aan verbintenissen en verplichtingen op basis van rechtsgeldige besluitvorming en civielrechtelijke vertegenwoordiging. 3.6Afwijkingsbevoegdheid Uitgangspunt bij de inkoop en aanbesteding van Werken, Leveringen en Diensten zijn de voorschriften van de Gids Proportionaliteit en de Beleidsnota Inkoop en aanbesteden. Afwijkingen van de voorschriften van de Gids Proportionaliteit en Beleidsnota Inkoop en Aanbesteden zijn slechts mogelijk en toegestaan op basis van een deugdelijk gemotiveerd besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rheden en voor zover een en ander op basis van de geldende wet- en regelgeving mogelijk is. Waar het gaat om de keuze voor de te volgen inkoopprocedure geldt in aansluiting daarop het volgende. Rheden zal met inachtneming van het schema (5.6) de inkoopprocedure bepalen. tenzij blijkt dat deze niet aansluit bij het type Inkoop en het karakter van de markt waarin de Ondernemers opereren. De gekozen inkoopprocedure dient proportioneel te zijn in de zin van de voorschriften van de Gids Proportionaliteit. Daarbij is het in deze gids in hoofdstuk 3.4 opgenomen voorschrift 3.4a leidend. 3.7Klachtenregeling Gestimuleerd wordt dat Rheden en Ondernemers geschillen in onderling overleg oplossen en niet onnodig aan de rechter voorleggen. In de Offerteaanvraag kan Rheden opnemen hoe een klacht wordt ingediend en op welke wijze Rheden de klacht vervolgens zal behandelen. 4Duurzame en ethische uitgangspunten 4.1Duurzaam inkopen Rheden heeft ook als opdrachtgever en inkoper een voorbeeldfunctie in het maatschappelijk verkeer. Bij Inkopen neemt Rheden daarom sociale, ecologische en economische aspecten in acht. Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (‘MVI’) betekent dat Rheden de effecten op people, planet en profit meeneemt bij Inkopen. Met een goed Inkoop- en aanbestedingsbeleid kunnen maatschappelijke doelen immers gelijktijdig worden gerealiseerd (Inkopen met impact). Rheden stimuleert daarom sociale, ecologische en economische aspecten te integreren bij Inkopen en aanbestedingen van Werken, Diensten en Leveringen. Daarnaast heeft Rheden als opdrachtgever en inkoper invloed op Ondernemers om wenselijke maatschappelijke veranderingen teweeg te brengen. Door vooruitstrevende eisen te stellen wil zij een duurzaam beleid door Ondernemers stimuleren. Rheden vergroot de impact van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen door haar opdrachtgeverschap en de inkooporganisatie intern goed op elkaar af te stemmen. De gemeente Rheden hanteert als uitgangspunt voor de duurzame en circulaire opties van de gevraagde inkoop dat voor deze de genoemde redelijke verhouding van kosten en opbrengsten op een langere termijn wordt gewogen dan te doen gebruikelijk. Investeren in duurzame en circulaire oplossingen kost in aanvang vaak meer en levert pas na langere tijd rendement op. 4.1.1 Sustainable Development Goals Als basis voor het Maatschappelijk Verantwoord Inkopen worden de Sustainable Development Goals (SDG'
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.