Uitvoeringsregeling Uitgifte geliberaliseerde pacht 2024Het college van Heusden heeft in de vergadering van 10 oktober 2023 besloten: de ‘Uitvoeringsregeling uitgifte geliberaliseerde pacht 2024’ met bijbehorende algemene voorwaarden pachtovereenkomsten 2024 en inschrijfvoorwaarden geliberaliseerde pacht 2024 vast te stellen; de raadsleden te informeren met de bijgaande raadsinformatiebrief. namens het college van Heusden, de secretaris, mr. H.J.M. Timmermans 1.Inleiding Inleiding De gemeente Heusden heeft gronden in eigendom met een agrarische bestemming die zij niet direct nodig heeft. Ze komen daardoor in aanmerking voor pacht aan agrariërs. Deze gronden worden daarmee tijdelijk beschikbaar gesteld voor agrarische doelen. De pacht vindt plaats op basis van de ‘Uitvoeringsregeling uitgifte cultuurgronden’ die een onderdeel is van de huidige Kadernota ‘Samen meer mogelijk maken”. Deze uitvoeringsregeling vraagt om een actualisatie. In deze herziene versie worden de uitgangspunten en het proces rondom de geliberaliseerde pacht nader beschreven en wordt het thema duurzaamheid geïntroduceerd. 1.1Definities Agrariër Een ondernemer die door middel van bedrijfsmatige landbouw zijn onderneming drijft. Biedprijs Geboden prijs uitgedrukt in een bedrag per hectare voor een cluster voor vier jaar vermeerderd met de fictieve ophoging. Bouwland Bouwland (akkerland) is een stuk bewerkte grond waarop cultuurgewassen zoals graan, maïs of suikerbieten worden verbouwd. Cluster De beschikbare percelen voor de pacht zijn verdeeld in clusters. Een cluster bestaat uit een blok van (een gedeelte van) één of meerdere aaneengesloten kadastrale percelen bij elkaar. Er kan uitsluitend per cluster worden ingeschreven. Duurzaamheid Duurzaamheid is een breed begrip, maar het komt er in het kort op neer dat in een duurzame wereld mensen (people), milieu (planet) en economie (profit) met elkaar in evenwicht zijn, zodat we de aarde niet uitputten. De gemeente kan hierin een bijdrage leveren door voorwaarden te stellen aan de verpachting van haar (cultuur)gronden waardoor ze duurzamer gebruikt worden. Daardoor verbetert de kwaliteit van de bodem en neemt de biodiversiteit toe. Geliberaliseerde pacht van los land (artikel 7:397 lid 1) Geliberaliseerde pacht is een bijzondere vorm van pacht van los land zoals omschreven in artikel 7:397 van het Burgerlijk Wetboek. De gemeente Heusden verpacht op basis van lid 1, waarbij de daar opgesomde bepalingen van boek 7, titel 5 afdeling 1 van het Burgerlijk Wetboek niet van toepassing zijn. Deze vorm biedt de gemeente Heusden meer flexibiliteit met name ten aanzien van de duur van de pachtovereenkomsten, die worden aangegaan voor 6 jaar of korter. De gemeente kiest in beginsel voor een duur van 4 jaar, waarbij de overeenkomst eindigt na het verstrijken van de afgesproken termijn zonder dat opzegging is vereist. Partijen zijn vrij een pachtprijs af te spreken, want de afgesproken prijs en wijzigingen daarop hoeft de Grondkamer niet te toetsen. Grasland Grasland (weiland) is een stuk agrarische grond met grassen, die gebruikt wordt voor veeteelt. Landbouw (artikel 7:312 BW) Onder de landbouw wordt verstaan, een bedrijfsmatige uitoefening van: akkerbouw, weidebouw, veehouderij, pluimveehouderij, tuinbouw (waaronder ook fruitteelt en het kweken van bomen, bloemen en bloembollen), de teelt van griendhout en riet, elke ander tak van bodemcultuur, met uitzondering van bosbouw. Los land 7:313 BW Een apart perceel grond dat niet als onderdeel van een complete hoeve wordt gepacht. Overige gronden Agrarische gronden, niet zijnde bouwland, grasland of vollegrondsteelt. Pacht Pacht is de overeenkomst waarbij de ene partij, de verpachter, zich verbindt aan de andere partij, de pachter, een onroerende zaak of een gedeelte daarvan in gebruik te verstrekken ter uitoefening van de landbouw en de pachter zich verbindt tot het betalen van een tegenprestatie. Wet en regelgeving over pacht is te vinden in boek 7 onder titel 5 van het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:311 en verder). Het betreft bedrijfsmatige uitoefening van de landbouw. Er zijn verschillende vormen van pacht zoals geliberaliseerde pacht, waar deze regeling betrekking op heeft, en reguliere pacht. Reguliere pacht Reguliere pacht (vaste pacht) is van toepassing op hoeves (hoevepacht) of los land. De duur staat vast en start met minimaal 12 jaar voor hoeves en 6 jaar in andere gevallen. Voor de reguliere pacht geldt een pachtprijstoets door de Grondkamer. Deze vorm is dus minder flexibel dan geliberaliseerde pacht. SKAL-gronden (Stichting Keur Alternatief voortgebrachte Landbouwproducten) (Pacht)percelen die al meer dan 3 jaar worden gebruikt door een agrariër met een SKAL-certificaat waardoor de gewassen mogen worden aangemerkt als biologische teelt. Uitgifteronde De gemeente Heusden houdt in beginsel iedere vier jaar een uitgifteronde waarbij agrariërs, die voldoen aan de door de gemeente gestelde voorwaarden, kunnen inschrijven en bieden op de voor een periode van vier jaar te verpachten clusters. Vollegrondsteelt Vollegrondsteelt is kwalitatief goede grond die onder andere geschikt is voor de teelt van groente zonder de bescherming van een kas. 1.2Beleidskader gemeente Heusden In de Nota grondbeleid 2021-2025 van de gemeente Heusden, genaamd ‘Samen Meer Mogelijk Maken’ staat (in deel III) hoe de gemeente omgaat met de landbouwgronden (cultuurgronden al dan niet voor agrarische exploitatie) die de gemeente in eigendom heeft. Hier is onder andere terug te vinden dat vrijkomende regulier verpachte gronden geliberaliseerd verpacht of verkocht worden. In deze uitvoeringsregeling is het proces en de voorwaarden die de gemeente bij geliberaliseerde pacht van los land (op basis van artikel 7:397 lid 1 BW) hanteert nader uitgewerkt. 2.Uitgangspunten uitgifte geliberaliseerde pacht 2.1Beschikbare gronden voor geliberaliseerde pacht De beschikbare gronden voor geliberaliseerde pacht liggen op diverse locaties binnen de gemeente. Bij uitzondering kunnen gronden ook buiten de gemeentegrenzen vallen. De gemeente heeft de vrijheid om te bepalen welke gronden in aanmerking komen voor uitgifte van geliberaliseerde pacht zoals omschreven in deze uitvoeringsregeling. Wanneer er gedurende de lopende uitgifteronde gronden beschikbaar komen, kunnen deze tussentijds geliberaliseerd worden verpacht tot het einde van de lopende uitgifteronde. Binnen een lopende uitgifteronde is het ook mogelijk dat percelen worden verkocht of worden ingezet voor andere doeleinden, waardoor ze niet langer beschikbaar zijn. De gronden zijn verdeeld over 4 categorieën: grasland, bouwland, vollegrondsteelt en overige gronden. Bij de uitgifte van de pacht wordt de categorie bepaald. Grasland dient in stand gehouden te worden en mag niet worden getransformeerd naar een andere categorie. Het is wel toegestaan om bouwland of vollegrondsteelt om te vormen naar grasland. Na een wijziging is omvormen naar de oorspronkelijke categorie toegestaan in de lopende pachtuitgifteronde en de daarop volgende pachtuitgifteronde. 2.2Duur uitgifteronde De uitgifte van de geliberaliseerde pachtgronden vindt elke 4 jaar plaats conform de door de gemeente vastgestelde uitvoeringsregeling. Een pachter kan een cluster in beginsel voor een periode van 4 jaar pachten, mits de gemeente de grond niet nodig heeft voor andere doeleinden. Als de gemeente een perceel nodig heeft binnen een lopende uitgifteronde, dan heeft de pachter geen recht op vervangende grond noch op vergoeding van schade in welke vorm dan ook. 2.2.1 Tussentijdse opzegging Als de gemeente een (gedeelte van een) cluster nodig heeft voor andere doeleinden, kan de gemeente de pachtovereenkomst tussentijds opzeggen, waarbij de reden voor opzegging wordt vermeld. Indien de gemeente tussentijds opzegt doet zij dit per 1 januari van het aankomende kalenderjaar en wordt een opzegtermijn van drie maanden gehanteerd. In dit geval zal de agrariër de gronden verlaten en wordt de pachtovereenkomst tussentijds beëindigd. Voorwaarde tot opzegging vanuit de gemeente ligt in een objectief meetbare reden waarom deze grond voor andere doeleinden nodig is. Objectief meetbare redenen zijn bijvoorbeeld; indien de gronden nodig zijn voor natuurontwikkeling, aanleggen van waterberging, aanleggen infrastructuur, voorgenomen bestemmingswijziging en/of planologische wijzigingen en in het algemeen belang. Bovenstaande opsomming is niet limitatief maar geeft aan dat de gemeente duidelijk dient te maken waarom de gronden voor andere doeleinden nodig zijn. 2.3Prijs en procedure Voor de geliberaliseerde pacht staat het verpachter vrij (pachtovereenkomsten met een duur korter dan 6 jaar) om prijzen te bepalen. Om meer transparantie, duidelijkheid en uniformiteit na te streven en mede om invulling te geven aan het gelijkheidsbeginsel bij gronduitgifte door de overheid worden de clusters gepubliceerd op de website www.pachtportaal.nl. Op het portaal schrijven geïnteresseerde agrariërs zich in en vullen zij hun profiel aan met bedrijfsgegevens en eventuele certificaten. Pachtportaal geeft vervolgens op basis van de gewenste locatie en de voorkeuren van de potentiële agrariër een lijst met beschikbare clusters weer waarop zij kunnen inschrijven en bieden. Via verschillende kaartweergaven wordt het te pachten cluster gevisualiseerd. De agrariër ziet alle kenmerken van het aanbod op www.pachtportaal.nl per cluster op eenduidige wijze gepresenteerd; zoals de inschrijfperiode, de minimumprijs en alle overige voorwaarden die aan de pacht zijn verbonden. Biedingen worden gedaan op een cluster (voor de betreffende uitgifteronde) en worden uitgedrukt in een bod per hectare per jaar. De geboden prijs wordt opgebouwd uit drie elementen: De geboden prijs in het pachtportaal (zie 2.3.1); De fictieve bieding bovenop de geboden prijs d.m.v. duurzaamheidscertificaten (zie 2.3.2); Een weegfactor over de geboden prijs op basis van de duurzaamheidsmaatregel afstandscriterium (weegfactor, zie 2.3.3). De clusters worden gegund op basis van de hoogst geboden prijs met inachtneming van de hiervoor genoemde drie elementen. Naast de pachtprijs komt 50% van de waterschapslasten en de volledige kosten van de Grondkamer voor het toetsen van de pachtovereenkomst voor rekening van de pachter. 2.3.1 Geboden prijs In pachtportaal.nl biedt de agrariër een prijs op het cluster die wordt uitgedrukt in een biedprijs per ha. In het systeem is een minimumprijs weergegeven waaronder niet geboden kan worden. De bieding is niet openbaar en niet zichtbaar voor andere gegadigden. De geboden prijs is bindend en wordt bij gunning van het cluster onverminderd aangehouden. De geboden prijs wordt aan het einde automatisch vertaald naar de grootte van het cluster. 2.3.2 Duurzaamheidscertificaten De gemeente Heusden hecht grote waarde aan duurzaam grondbeheer en duurzame bedrijfsvoering. Dit betekent dat de in pacht uitgegeven gronden duurzaam worden beheerd en dat de gemeente Heusden stimuleert om duurzaam en weloverwogen te ondernemen. Om die reden is de duurzaamheidsscore geïntroduceerd en is bij de uitgifte van pachtgronden niet alleen de geboden prijs in het pachtportaal bepalend. Via de methode, Brabants puntenstelsel (zie: Duurzaamheidsscore - Groen Ontwikkelfonds Brabant) is voor de gunning ook meegewogen of een potentiële pachter aantoonbare inspanningen doet voor een beter waterbeheer, verbetering van de bodemkwaliteit, versterking van de biodiversiteit en dierenwelzijn. Of agrariërs ook daadwerkelijk aan die voorwaarden voldoen wordt getoetst aan de hand van certificaten. Agrariërs die een certificaat hebben (27 varianten) verhogen hun geboden prijs met een fictief bedrag. Welke certificaten meegewogen worden en voor hoeveel een certificaat meeweegt in het fictieve bod is opgenomen in de bijlage (Duurzaamheidsscore en Certificaten). Per cluster kan een biedprijs per hectare worden gedaan. Indien de agrariër beschikt over één van de beschikbare certificaten, komt bovenop de geboden prijs een fictieve biedwaarde volgens de volgende formule: geboden prijs + fictieve bieding (geboden prijs x duurzaamheidsscore/10) = biedprijs. In de bijlage is terug te lezen wat de duurzaamheidsscore per certificaat is. In de gunning wordt uitgegaan van de biedprijs. Indien, om welke reden dan ook, een certificaat niet geldig is of niet kan worden overlegd op het moment van inschrijven en bieden, wordt de fictieve ophoging meegenomen en is de agrariër gehouden aan betaling van de biedprijs per hectare. Indien dit zich voordoet tijdens een uitgifteronde wordt vanaf het moment dat er geen geldig certificaat kan worden overlegd de biedprijs (zie 2.3.4) in rekening gebracht. Indien de agrariër zijn certificaat verliest door een oorzaak die aantoonbaar buiten zijn invloedssfeer ligt, kan de gemeente besluiten om hiervan af te wijken. Het is voor de uitgifteronde niet toegestaan om tussentijds te wijzigen naar een ander certificaat. De agrariër moet uiterlijk op 1 december van ieder jaar het geldige certificaat aan de gemeente overleggen. 2.3.3 Afstandscriterium Naast de duurzaamheidscertificaten is de afstand van het bedrijf tot het cluster een gewenst criterium in het stimuleren van duurzaam, bewust en weloverwogen ondernemen. Hoe korter de afstand tussen bedrijf en cluster hoe minder verkeersbewegingen. Dit heeft een positief effect op het milieu en de leefomgeving. Om deze reden worden er drie stralen getrokken rondom het cluster. Aan de hand van de ligging van het bedrijf (van waaruit de landbouw bedrijfsmatig wordt uitgeoefend) ten opzichte van het te pachten cluster wordt een weegfactor toegekend aan de biedprijs (geboden prijs en de fictieve bieding tezamen). De drie stralen zijn als volgt opgebouwd: Straal van 0 tot 5 km rondom het cluster heeft een weegfactor van 1.2; Straal van 5 tot 10 km rondom een cluster heeft een weegfactor van 1.1; Straal van 10 km en meer heeft een weegfactor van
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.