Water- en rioleringsprogramma Uithoorn (Uithoorn)

Water- en rioleringsprogramma Uithoorn1.Inleiding Te veel, te weinig, te vies. Dat zijn de uitdagingen met ‘water’ waar we de komende jaren voor staan. Water moeten we gaan zien als een van onze belangrijke grondstoffen (het ‘blauwe goud’). De gemeente heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen en heeft zich in de loop der jaren ontwikkeld tot een aantrekkelijke woon- en werklocatie. Met haar ligging aan de Amstel en omringd door groene polders en waterrijke gebieden biedt Uithoorn een unieke combinatie van natuur en stedelijke voorzieningen. De beleving van water in de dorpen en wijken door inwoners en bezoekers staat hoog op de agenda. Water en riolering zijn zeker van invloed op de leefbaarheid! Om de uitdagingen met water aan te gaan en de kwaliteit van de leefomgeving in de gemeente op niveau te houden, is het van belang dat we de openbare ruimte met de onderliggende systemen en structuren onderhouden. Een van de kernfactoren hierbij is het in stand houden en optimaliseren van de voorzieningen betreffende de riolering en het watersysteem. Deze hebben immers de volgende belangrijke doelen voor ons dagelijks leven: Het beschermen van de volksgezondheid tegen infectieziekten; Het schoonhouden van de bodem en het oppervlaktewater; Het voorkomen van schade door hevige regenval én bij extreme droogte in de bebouwde omgeving; Het voorkomen en beperken van structureel nadelige gevolgen van grondwater. Het inzamelen en verwerken van afvalwater en hemelwater is een taak van de gemeente. Het waterschap zorgt vervolgens voor de zuivering van het afvalwater. Tevens heeft de gemeente een regierol in de aanpak van structurele grondwateroverlast in het stedelijk gebied. De zorg voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater zijn voor de gemeente wettelijke plichten. We hebben echter bij de invulling van deze zorgplichten de beleidsvrijheid die aanpak te kiezen die wij, gelet op de lokale omstandigheden, het meest doelmatig en kostenefficiënt vinden. Ons duurzaamheidsdenken is daarbij eveneens belangrijk. Er is dus ruimte voor ambitiekeuzes. De gemeentelijke watertaken hebben raakvlakken met veel andere beleids- en taakvelden (zoals wegen, groen en ruimtelijke ordening). De afstemming in de openbare ruimte realiseren wij door gezamenlijk de kwaliteit van de openbare ruimte vast te stellen, met integrale onderhouds- en vervangingsprogramma’s. De riool- en watertaken gaan dus verder dan alleen de buizen onder de grond. Zo dragen onder meer de gemalen, randvoorzieningen, sloten, greppels en wadi’s bij aan bovenstaande doelen. 1.1Ambities, uitvoeringsprogramma en financiering in één Ambities Het Water- en rioleringsprogramma (Wrp) beschrijft de uitwerking van de ambities van onze gemeente omtrent de wettelijke riool- en watertaken. Deze uitwerking sluit aan op de strategische doelen uit het Programma Klimaatadaptatie 2023-2028 en de pijlers uit de vigerende Omgevingsvisie Uithoorn

1. Het Wrp geeft toetsbare kwaliteitskaders voor het in stand houden van de huidige voorzieningen en het toekomstbestendig, waterrobuust en klimaatadaptief maken van de riolering, het watersysteem en de leefomgeving. Afspraken en verplichtingen uit het verleden én vanuit het beleid dienen realistisch te zijn. In het Wrp is eenduidig vastgelegd hoe hiermee wordt omgegaan en op welke wijze invulling wordt gegeven aan de zorgplichten, zodat onze inwoners en ondernemers weten waar zij aan toe zijn. Programma Het Wrp geeft inzicht in de programmering van de activiteiten voor de inzameling, transport en verwerking van stedelijk afval‐, hemel‐ en grondwater en het beheer en onderhoud van gemeentelijk oppervlaktewater in de gemeente Uithoorn. Voor de periode 2023 t/m 2027 zijn de onderzoeken, activiteiten en maatregelen per jaarschijf geagendeerd en gebudgetteerd. Voor de lange termijn geeft het Wrp een doorkijk. Financiering Visie en programma zijn vervolgens omgezet in een consequentie voor zowel de tariefontwikkeling van de riool- en waterzorgheffing als de personele middelen. De focus ligt op het programma, en de financiering hiervan vanuit de riool- en waterzorgheffing, voor de planperiode 2023 t/m
2. 1.2Relatie met het Programma Klimaatadaptatie en de Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet (Ow) is op 1 januari
3. Deze nieuwe wet integreert de vele wetten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving, zoals de Wet milieubeheer (Wm) en de Waterwet. Dit heeft als gevolg dat de positie van het Wrp wijzigt ten opzichte van het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) onder de Wet milieubeheer. In deze paragraaf hebben we dit nader uitgewerkt, vanuit het volgende schema: Koppeling met het Programma Klimaatadaptatie Het Programma Klimaatadaptatie beschrijft de integrale aanpak voor klimaatadaptatie met het doel om in 2050 klimaatadaptief te zijn. Het reikt hiervoor kaderstellende doelen aan voor een uitwerking in sectorale plannen: een waterplan, een groenplan en een hitteplan. De effecten van de klimaatverandering raken nauw aan de gemeentelijke watertaken en zorgplichten. De juiste uitvoering van de riool- en watertaken draagt bij aan de integrale aanpak van droogte, toenemende hitte en wateroverlast. Een deel van de klimaat-maatregelen is bovendien te financieren vanuit de riool- en waterzorgheffing, vanuit onderhavig programma. Door klimaatadaptatie mee te nemen bij de invulling van de watertaken, wordt een groot deel van de kaderstellende doelen voor het waterplan uitgewerkt. Met het samenvoegen van het waterplan en de opvolger van het GRP tot onderhavig Wrp ontstaat een samenhangend geheel. Hiermee is de reikwijdte van het Wrp afgebakend. De drinkwatervoorziening (PWN) en rioolwaterzuivering (waterschap) vallen buiten de scope van de gemeentelijke zorgplichten bij de riool- en watertaken. Dit geldt ook voor thema’s als waterrecreatie, viswater en de bluswatervoorzieningen. De uitwerking van deze thema’s krijgt een plek in de overige (nog op te stellen) programma’s. Koppeling met de omgevingsvisie De Omgevingsvisie Uithoorn 2040 (GOVI) is reeds vastgesteld. Hierin staat een globale beschrijving van de samenhang tussen boven- en ondergrond, grondwaterkwantiteit en -kwaliteit, grondwater- en oppervlaktewatersysteem en de maatschappelijke opgaven inclusief de rol van de diverse overheden hierin. Daarnaast biedt de GOVI handvatten voor het toekomstige beheer van het grond- en oppervlaktewater en de bodem. Bij het vaststellen van de omgevingsvisie moeten de overheden rekening houden met het voorzorgsbeginsel, het preventiebeginsel en het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron moeten worden bestreden. Ook moet de omgevingsvisie aangeven hoe bedrijven, burgers, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken (motiveringsplicht, art. 10.7 Ow). Te zijner tijd wordt het Wrp gepositioneerd in ons gemeentelijk beleidshuis. Koppeling met omgevingsprogramma's Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen maken hun omgevingsvisies operationeel in programma's (afd. 3.2 Ow). In de programma’s wordt het beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer of de bescherming van de fysieke leefomgeving uitgewerkt en zijn maatregelen op te nemen om aan omgevingswaarden te voldoen of om andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken. Programma’s binden alleen het vaststellende bestuursorgaan zelf en kennen dus geen hiërarchie en geen doorwerking in juridische zin. Het omgevingsplan en de verordeningen kennen deze doorwerking daarentegen wel. Monitoring van de programma’s vindt plaats vanuit de nog op te stellen Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s). Koppeling met omgevingsplan Een omgevingsplan bevat voor de gehele gemeente de regels die nodig zijn voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en de regels die hierbij nodig zijn (art. 4.2 Ow). Ook kan een gemeente omgevingswaarden (art. 2.11 Ow) of maatwerkregels (art. 4.6 Ow) opnemen, mits de algemene rijksregels of de omgevingsverordening van de provincie daarvoor ruimte bieden. Wij geven hier invulling aan door de (eventuele) beleidsregels die gericht zijn op inwoners en bedrijven te laten landen in een Omgevingsplan. 1.3Bestuurlijke besluitvorming De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het stellen van het beleidskader. Het college is vervolgens verantwoordelijk voor de uitvoering en programmering van dit beleidskader. Het is aan het college hoe zij op een doelmatige en efficiënte wijze dat beleidskader invult. De status van het Wrp onder de omgevingswet is dat het een programma is, als uitwerking van de Omgevingsvisie Uithoorn
4. De beleidskaders daaruit zijn reeds door de gemeenteraad vastgesteld, aangevuld met de beleidskaders uit het programma Klimaatadaptatie. Hierdoor hoeft het Wrp niet te worden vastgesteld door de gemeenteraad. Anderzijds werkt dit Wrp de beleidskaders nader uit voor de riool- en watertaken en is in het Wrp de financiering en de impact op de koers riool- en waterzorgheffing beschouwd. De riool- en waterzorgheffing zelf wordt jaarlijks vastgesteld door de raad in de rioolverordening. Het Wrp is hiervoor de belangrijke onderlegger. 1 januari 2024 wordt de Omgevingswet ingevoerd. Aangezien de Omgevingsvisie, het programma Klimaatadaptatie én dit Wrp voor het eerst in deze vorm en onderlinge samenhang zijn opgesteld, is er in deze overgangsfase naar de Omgevingswet gekozen om het Wrp bestuurlijk te laten vaststellen door college en raad. Met dit Water- en rioleringsprogramma wordt het beleidskader en de financiering voor de riool- en watertaken door de Raad vastgesteld voor de periode 2023 t/m 2027 en het vervangt hiermee het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2018 t/m
5. 1.4Betrokken partijen bij het opstellen van het WRP Basisgedachte achter het Wrp is dat een gedegen en integrale beleidsafweging plaatsvindt op het terrein van de verbrede watertaken, met raakvlakken naar de openbare ruimte, financiën en personeel. Dit is van toepassing voor zowel de gemeentelijke organisatie als bij externe partijen die hier belang bij hebben. Bij het opstellen van het Wrp is een ambtelijke werkgroep betrokken. De werkgroep bestaat uit medewerkers van de gemeente Uithoorn, samenwerkingsorganisatie Duo+, het waterschap Amstel, Gooi en Vecht (Waternet) en Antea Group. Gezien de technische aard en het aandeel wet- en regelgeving van het beleidsstuk worden inwoners betrokken door middel van informeren. Dit gebeurt in de vorm van een informatief artikel in de (lokale) media. In de omgang met water is bewustwording en het bevorderen van het gevoel van eigenaarschap bij bewoners en bedrijven een belangrijk thema. Het Wrp gaat in op de vragen hoe dit te bereiken en welke maatregelen en processen hiervoor worden ingezet en opgestart. Bewoners en bedrijven worden actief betrokken als we de diverse activiteiten en maatregelen uit het programma concreet gaan uitvoeren. 1.5Begrippenkader Het vakgebied van de gemeentelijke watertaken kent een eigen begrippenkader. De belangrijkste begrippen zijn door de Stichting Rioned in algemene bewoordingen toegelicht en te vinden op: www.riool.info/home en www.rioolenraad.nl/. Meer verdieping is te vinden op: https://www.riool.net/begrippen-en-definities 1.6Leeswijzer en status rapportage Leeswijzer Het Wrp is opgebouwd uit een tweetal delen: Dit hoofddocument voor de verantwoordelijke bestuurders, politici en vaktechnisch personeel. Dit document bevat de hoofdlijnen en beschrijft onder andere de ambities voor de rioleringszorg en watertaken, de programmering naar onderzoeken, activiteiten en maatregelen, inclusief benodigde middelen en de consequenties voor de riool- en waterzorgheffing. Een achtergronddocument met meer detailinformatie, waaronder een uitgebreide evaluatie van de afgelopen jaren, een uitgebreid overzicht van de vertaling van de beleidskeuzes naar specifiekere kwaliteitsbeschrijvingen en kwaliteitsnormen, een nulmeting, de uitvoeringsstrategie om binnen de planperiode te voldoen aan de gestelde beleidskeuzes en een uitgebreidere analyse van de benodigde middelen en ontwikkeling van de riool- en waterzorgheffing en de reserve. Ook het achtergronddocument neemt derhalve een belangrijke plaats in en is integraal onderdeel van het Wrp. Met name voor de kaderstelling en vaststelling van de (meer technische) kwaliteitsnormen. Voorliggende rapportage betreft het hoofddocument. De indeling van de rapportage is als volgt: Hoofdstuk 2 gaat in op de ambities: welke zijn dit en hoe dragen deze bij aan de doelstellingen van de gemeente? De speerpunten voor de komende planperiode zijn in dit hoofdstuk benoemd; Hoofdstuk 3 geeft de uitwerking van de programmering van de activiteiten en maatregelen, inclusief de vertaling hiervan naar de benodigde budgetten; Hoofdstuk 4: daar waar middelen worden ingezet om doelen te bereiken is het ook belangrijk om te monitoren of en in welke mate die doelen worden bereikt; In hoofdstuk 5 zijn de financiële consequenties bepaald voor de riool- en waterzorgheffing vanuit het kostendekkingsplan en is de personele organisatie beschouwd. Hoofdstuk 6 tot slot betreft het ambtelijk advies en een samenvatting van de bestuurlijke besluiten. Status Onderhavige versie, 22 augustus 2023, is een concept, en dient voor afstemming met de stuurgroep en medewerkers van de gemeente. 2.Ambities De gemeente Uithoorn heeft haar visie vastgelegd in diverse documenten. Het onderstaande citaat uit de Omgevingsvisie Uithoorn 2040 geeft het kenmerkend weer: De kern: een duurzame, gezonde, verbonden en veilige leefgemeenschap “Vooruitkijkend naar de toekomst staat onze gemeente voor grote ruimtelijke opgaven. Dit zijn opgaven op het gebied van wonen, bedrijvigheid, gezonde leefomgeving, klimaatadaptatie (waterbuffering en tegengaan van hittestress), versterken van de biodiversiteit, en de transitie naar duurzame energiebronnen. De beschikbare ruimte in onze gemeente is beperkt, waardoor het vaak kiezen is welke opgave voorrang krijgt. Niet voor alles wat we graag willen, is ruimte of gaat probleemloos samen. Zo is er veel behoefte aan nieuwe woningen, maar is het ook belangrijk om onze bedrijfsterreinen ten behoeve van een vitale economie te behouden. Maar ook een gezonde leefomgeving, zonder overlast van lawaai of verontreiniging en een aantrekkelijke leefomgeving waarin je kunt recreëren en bewegen, zijn van belang. Wij vinden het belangrijk voor nu en in de toekomst om in onze dorpen Uithoorn en De Kwakel een duurzame, gezonde, verbonden en veilige leefgemeenschap te hebben” De ambities voor het water- en rioleringsprogramma sluiten met name aan bij de invalshoeken, uit het Programma Klimaatadaptatie, de pijlers uit Omgevingsvisie Uithoorn 2040 (GOVI) en de thema’s uit het IBOR 2020-2030 Uithoorn. Hiernaast zijn de bestaande visiedocumenten en beleidsplannen van de gemeente, zoals de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie (concept) en verschillende speerpunten van de Woonvisie 2023 (in ontwikkeling) ter input gebruikt. Tevens is aansluiting gezocht bij de visies en programmering van het waterschap (Waterbeheerprogramma 2022-2027) en de landelijke koers van het Rijk (Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA), het Nationaal Programma Landelijk Gebied, de kamerbrief ’Water en Bodem sturend’ en de Kaderrichtlijn Water (KRW). In hoofdlijn onderkennen al deze visiedocumenten vier maatschappelijke pijlers die de komende tijd centraal staan en bijdragen aan een waardevolle leefomgeving: Goed leefklimaat: Gebiedsgericht werken, een gezonde, schone en veilige woon- werk- en leefomgeving. Kwalitatief goed openbaar gebied: Een toegankelijk en aantrekkelijke omgeving; goed onderhouden riolen, wegen, voet- en fietspaden: veilig, waterrobuust en klimaatbestendig. Duurzame ontwikkelingen: Verduurzaming stimuleren vanuit brede invalshoek. De gemeente richt zich in het bijzonder op energietransitie en een circulaire economie. Initiatieven vanuit de samenleving verdienen ondersteuning. Verbindende overheid: Participeren van inwoners, ondernemers en organisaties. De samenleving wordt betrokken bij de beleidsontwikkeling en -uitvoering en de gemeente regisseert. De basis ligt in een actieve communicatie met samenleving De volgende kaders geven de hoofdlijn van de gemeentelijke visie weer. Onze inwoners en ondernemers kunnen ervan uitgaan dat de riool- en watertaken op een professionele en adequate manier door de gemeente worden ingevuld. Onze inwoners en ondernemers zijn sterk betrokken bij hun eigen leefomgeving en de inrichting van de openbare ruimte. We stimuleren en ondersteunen buurt- of inwonersinitiatieven die de leefbaarheid vergroten. We willen groene en veilige wijken en hebben hierbij specifiek aandacht voor klimaatadaptatie en de gevolgen van hittestress, maar ook voor veiligheid en sociale aspecten. We zetten daarnaast actief in op het behoud, onderhoud en toevoegen van kwalitatief waardevol groen. De leefomgeving blijft minimaal op het huidige niveau, de beleving en aantrekkelijkheid wordt, waar mogelijk en doelmatig, verbeterd. We benutten hiervoor de natuurlijke momenten. Voor het formuleren van de visie en ambities voor het water- en rioleringsprogramma hebben we de invalshoeken van het Programma Klimaatadaptatie, de pijlers uit de GOVI 2040 en de thema’s uit de IBOR als volgt gekoppeld aan de vier pijlers voor het Wrp. In de navolgende paragrafen is de inhoudelijke koppeling gemaakt. Pijlers Wrp Programma Klimaatadaptatie Pijlers Omgevingsvisie* Thema's IBOR Goed leefklimaat Gezond en veilig leven Gezondheid Veiligheid Mobiliteit Kwalitatief goed openbaar gebied Groenblauwe leefomgeving versterken Openbare ruimte klimaatadaptief maken Natuurinclusief bouwen Groen-blauw omarmen Klimaatadaptatie Biodiversiteit Verstedelijking Duurzame ontwikkelingen Duurzaam omarmen Veerkrachtig ondernemen Energietransitie Circulaire economie Verbindende overheid Inwoners en ondernemers betrekken en stimuleren Sociaal en cultureel verbinden Sociale cohesie * De pijler “toekomstbestendig wonen en verplaatsen” vanuit de Omgevingsvisie is een alles omvattende pijler welke op meerdere thema’s terugkomt. De Omgevingsvisie werkt met een gebiedsindeling, zie figuur 2.1 in de van oudsher duidelijk te onderscheiden gebieden Dorp aan de Amstel, Het Hoge Land en de Droogmakerijen. Figuur 2.1: gebiedsindeling conform Omgevingsvisie Uithoorn
6. De speerpunten voor de thema’s Water en Riolering gelden voor de volledige gemeente. De uitwerking, prioritering en impact naar diverse gebieden is maatwerk. Bij de specifieke (project) invulling wordt per gebied ingespeeld op de betreffende kenmerken en eigenschappen van dat gebied. Vanuit de riolerings- en watertaken ligt de indeling ‘bebouwde kom’ (afvoer onder vrij verval) en ‘buitengebied’ (met meer pompjes en drukriolen) leidende stelseltypen voor de hand. Deze indeling is hierom als volgt aan de indeling van de Omgevingsvisie gekoppeld: Bebouwde kom: Dorpshart, Amstelzone, De Kwakel, Meerwijk, Boterdijk-Vuurlijn, Thamerdal, De Kwakel – uitbreidingswijken, Woonwijken Legmeerpolders en bedrijventerrein Uithoorn. Buitengebied: Open veenweidegebied, ruilverkavelingsgebied, Zijdelmeer, Greenport, TPN, open gebied Noorderlegmeerpolder. Met dit Wrp geven wij concreet aan hoe de invulling van de gemeentelijke riool- en watertaken een bijdrage levert aan de diverse pijlers, invalshoeken en thema’s. Om inzichtelijk te maken waar de watertaken (zorgplichten) en visie elkaar vinden, komt dit verband in de komende paragrafen aan het licht. De omschrijvingen van de ambities zijn in dit hoofddocumentkort en bondig; voor meer duiding wordt verwezen naar het achtergronddocument. Daarin is per aspect uitgebreid ingegaan op de kwaliteitsbeschrijvingen en (getalsmatige) kwaliteitsnormen en zijn de genoemde speerpunten nader uitgewerkt, zodat duidelijk is wat bewoners en bedrijven van ons kunnen verwachten. Tevens zijn daarin ter illustratie referentiebeelden opgenomen voor de betreffende watertaak. 2.1.Overkoepelende ambities en beleid Sommige ambities en beleidspunten werken door in alle zorgplichten. Of we nu kijken naar het afvalwater, oppervlaktewater, grondwater of hemelwater, het is van groot belang dat de bijbehorende voorzieningen werken (technische staat), dat het risico op storing bij gemalen laag is (bedrijfszekerheid gemalen) en dat er bij de aanleg van nieuwe stelsels en systemen (zoals wadi’s en infiltratievoorzieningen) duidelijke kaders worden gesteld. Om herhaling te voorkomen zijn deze overkoepelende aspecten in deze paragraaf benoemd. Aspect Ambitie Goed leefklimaat Kwalitatief goed openbaar gebied Duurzame ontwikkelingen Verbindende overheid Algehele technische staat (de conditie van de voorzieningen) De voorzieningen voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater verkeren in een goede technische staat. Voorkomen van onnodige vervuiling en overlast voor de omgeving. Voorkomen van lekkend afvalwater naar de bodem. Voorkomen van ongewenst water op straat en stankoverlast, om de omgeving aantrekkelijk te houden. Beter onderhoud zorgt voor een langere levensduur van installaties en systemen. Het voorkomen van lekkages zorgt voor minder stroom- en waterverbruik. Meldingen worden beantwoord met actuele data. Werk-met-werk-maken. Data brengt de natuurlijke momenten in beeld. Bedrijfszekerheid gemalen Gemalen vallen niet uit. De afvoercapaciteit van de gemalen is gewaarborgd. Voorkomen van onnodige vervuiling en overlast voor de omgeving. Voorkomen van ongewenst water op straat en overstorten van (schoon) water. Geen vervuiling van schoon regenwater als er lozingen plaatsvinden i.v.m. inactieve of onder presterende gemalen. Meldingen worden beantwoord met actuele data. Data wordt geactualiseerd met meldingen. Nieuwe aanleg en renovatie De voorzieningen zijn in staat de hoeveelheid te verwerken. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt overlast door afval-, hemel-, grond- en oppervlaktewater voorkomen. De technische richtlijnen en verordeningen worden gevolgd. Er is aandacht voor de inbreng van inwoners Het gebruik van toekomst-bestendige voorzieningen bij nieuwbouw en renovatie, om ook overlast in de toekomst te voorkomen. Gebruik van toekomst- bestendige en klimaatrobuuste voorzieningen bij nieuwbouw en renovatie. Duurzame, natuur inclusieve en circulaire ontwerpen bij nieuwbouw en renovatie. Inwoners worden bij relevante projecten betrokken. Speerpunten 2023-2027 We hebben en houden onze beheerdata op orde en hebben de kwaliteit van ons areaal in beeld. We hebben met modelstudies de zwakke punten van ons stelsel in kaart en we weten welke maatregelen we treffen. We blijven actief controleren op wat nieuw wordt aangelegd of gerepareerd. Onze richtlijnen voor inrichting zijn helder een eenduidig voor iedereen. Wij stemmen in projecten en op buurt/wijkniveau de riool- en waterprojecten af, in samenhang met andere opgaven, zoals integrale vervanging andere assets, klimaatopgave of de opgave energietransitie, af. Enerzijds om werk-met-werk te maken, anderzijds om regie te houden op de drukte in de ondergrond. De komende planperiode gaan wij aan de slag met onze visie op het ‘beheer van de openbare ruimte’. De beheeropgaven en -processen houden wij tegen het gedachtegoed van het programma Klimaatadaptatie, het IBOR en Omgevingsvisie 2040 aan. 2.2Ambitie en beleid voor zorgplicht afvalwater De gemeente heeft de plicht te zorgen voor de inzameling en het transport van het stedelijk afvalwater. Deze zorgplicht komt voort uit de wettelijke zorgplicht zoals opgenomen in Artikel 10.33 Wet milieubeheer (artikel 2.16 lid1a in de Omgevingswet). In de volgende tabel is voor onze invulling van deze zorgplicht toegelicht hoe deze bijdragen aan de overkoepelende thema’s van de gemeente Uithoorn. Aspect Ambitie Goed leefklimaat Kwalitatief goed openbaar gebied Duurzame ontwikkelingen Verbindende overheid Aansluiting en inzameling Al het afvalwater wordt ingezameld en gezuiverd en komt tijdens droog weer niet ongezuiverd in sloten of bodem. Er zijn geen stankklachten en/of verontreinigingen van sloten en bodem door het riool. Op de voorzieningen zitten geen (foutieve) aansluitingen die de inzameling en transport (en zuivering) van afvalwater belemmeren. Voorkomen dat afvalwater in het leefmilieu (op maaiveld of in het oppervlaktewater) terecht komt. Geen stankklachten of verstoppingen bij de inwoners. Openstaan voor (grijs water) alternatieven ‘anders omgaan met afvalwater’ . Communicatie tussen gemeente en inwoners voor aansluitplicht en voorkomen van nieuwe foutaansluit-ingen. Transport naar de rioolwater- zuivering Stedelijk afvalwater stroomt ongehinderd en binnen voldoende tijd af, aanrotting van afvalwater wordt hiermee voorkomen. Aantasting van het riool is beperkt en er zijn geen risico’s door beschadigde riolen. Bij hoosbuien wordt het rioolwater zoveel mogelijk opgevangen in de riolen en bergings-voorzieningen. De vuiluitworp via de overstorten naar waterpartijen is beperkt. Slechts af en toe is er sprake van stank en vervuiling. De vuiluitworp leidt niet tot risico's voor mens en omgeving. Voorkomen dat ongewenste lozingen de kwaliteitseisen voor bodem en oppervlaktewater overschrijden. Beperkte stankoverlast en vuiluitworp in het openbaar gebied. Voorkomen dat afvalwater en hemelwater wordt verpompt. Initiatieven om volume van vuilwater verminderen. Speerpunten 2023-2027 Wij verkennen de doelmatige en duurzame inzet van innovatieve systemen voor de verwerking van afvalwater en gebruik van regenwater. Wij blijven inzetten in op risico- en effectgestuurd rioolbeheer; met als doel het maken van transparante en vastgelegde keuzes en het efficiënt inzetten van de beschikbare middelen. Het falen van een riool in een achterpad heeft een andere impact dan een riool in een hoofdstraat. Hierbij hoort dan een andere beheerstrategie. We maken onze inwoners en ondernemers bewuster van de waarde van water. Dit doen we door ze op de hoogte te brengen van de jaarlijkse afvalwaterproductie, in samenwerking met drinkwaterbedrijf PWN en vanuit het samenwerkingsverband BOWA. Wij doen dit in samenhang met de landelijke campagnes met betrekking tot bewustwording voor het veranderde klimaat en de kansen voor particuliere bijdrage aan klimaatadaptatie. Wij brengen samen met het waterschap de impact van de restlozingen uit de riolen op de waterkwaliteit van de watergangen in beeld en onderzoeken gezamenlijk de consequenties voor de afvalwaterketen, ter invulling van het ‘Zero Pollution Plan’ vanuit de Europese Commissie (Kaderrichtlijn Water). 2.3Ambitie en beleid voor zorgplicht hemelwater De gemeente heeft de plicht te zorgen voor de inzameling van het overtollige hemelwater (regenwater). We kunnen dit als gemeente niet alleen. De druk op de afwatersystemen neemt toe en met de ambitie voor een klimaatadaptieve buitenruimte wordt het steeds meer van belang dat ook particulieren haar hemelwater op eigen terrein verwerken. De zorgplicht voor de inzameling en verwerking van overtollig afvloeiend hemelwater sluit aan bij Artikel 3.5 van de Waterwet (artikel 2.16 lid1a in de Omgevingswet). In de volgende tabel is toegelicht hoe de omgang met afvloeiend hemelwater bijdraagt aan de overkoepelende thema’s voor de gemeente Uithoorn. Aspect Ambitie Goed leefklimaat Kwalitatief goed openbaar gebied Duurzame ontwikkelingen Verbindende overheid Aansluitingen en inzameling Overtollig hemelwater dat de particulier redelijkerwijs niet op eigen terrein kan verwerken wordt ingezameld. Op de voorzieningen zitten geen (foutieve) aansluitingen die de inzameling (en verwerking) van overtollig hemelwater belemmeren. Voor zover doelmatig wordt zoveel mogelijk schoon hemelwater gescheiden van het stedelijk afvalwater. Hemelwater wordt waar mogelijk zichtbaar bovengronds verwerkt. De openbare ruimte wordt onderdeel van de verwerking én beleving van hemelwater. Water op straat is onvermijdelijk in de toekomst. Bepaalde gebieden worden hier juist op ingericht, om wateroverlast te voorkomen. Tegengaan van onnodige inzameling en transport van schoon regenwater vermindert het energie en waterverbruik in de gehele keten. Communicatie tussen gemeente en inwoners voor de stimulering, bewust- wording en rolverdeling in de omgang met hemelwater en klimaat-adaptatie. Verwerking en afvoer-capaciteit De bebouwing, wegen en openbare ruimte zijn zo ingericht dat water bij regen goed afvoert naar de kolken en/of riolering. Hinderlijke plassen op straat komen beperkt voor. De afstroming dient gewaarborgd te zijn. Bij normale regenval wordt rioolwater afdoende opgevangen in de riolen (en eventuele bergingsvoorzieningen), zonder dat dit leidt tot hinderlijke water-op-straat situaties. Bij extreme situatie (vanaf een bui die eens in 2 jaar optreedt) mag tijdelijk enige hinder door 'water op straat' situaties ontstaan. In 2050 is de verwerkingscapaciteit van de ondergrond én de openbare ruimte ingericht om de korte heftige bui die eens per 100 jaar valt te verwerken, zonder dat er wateroverlast optreedt. Water op straat is onvermijdelijk in de toekomst. Bepaalde gebieden worden hier juist op ingericht, om wateroverlast te voorkomen. Het tempo van maatregelen tegen wateroverlast volgt in de basis de vervangings-opgave van riolering en wegen. Afstemming tussen gemeente, waterschap en inwoners omtrent de acceptatie van water-op-straatsituaties. Bewust- wording Inwoners zijn op de hoogte van het veranderde klimaat en hoe dit zich vertaalt in uitdagingen in de gemeente. Inwoners worden betrokken zodat ze een actieve bijdrage kunnen leveren aan een klimaat neutrale straat. - - Inwoners worden geïnformeerd over de situatie, gestimuleerd en uitgedaagd om mee te denken aan oplossingen. Speerpunten 2023-2027 In de gemeente wordt gebouwd met een blik op de toekomst. Wij zetten tot 2050 in op het kunnen verwerken van de ‘klimaatbuien’ die eens per 100 jaar kunnen optreden en het verkoelen van kernen en wijken door het versterken van de groene leefomgeving. Dit geldt ook voor de particuliere terreinen en voor de in- of uitbreiding als geheel. Hierbij sluiten wij aan bij de landelijke richtlijnen, zoals die in maart 2023 door het Rijk gepubliceerd zijn. Dit betekent dat wij bij inbreidingsplannen en alle uitbreidingsplannen van de ontwikkelaar verwachten dat zij 40 tot 70 mm verwerken op particulier terrein. Om de regenwater afvoerpiek te beperken en verdroging tegen te gaan werken wij voor de omgang met regenwater met de volgende voorkeursvolgorde: gebruik – vasthouden – bergen – afvoeren. De huidige praktijk van afkoppelen zetten wij door. De insteek voor ‘afkoppelen’ is dat wij dit doelmatig doen bij vervanging van bestaande riolering en door werk-met-werk te maken. Hierbij wordt het water waar mogelijk zoveel mogelijk bovengronds afgevoerd. Wij creëren actief bewustzijn voor de effecten van het veranderde klimaat en toename van neerslag. Wij organiseren publieksacties om inwoners bewust te laten worden van de effecten van een veranderend klimaat en hun rol daarin. Wij nemen alleen maatregelen tegen regenwateroverlast en het scheiden van waterstromen (afkoppelen) indien wij dit voldoende doelmatig achten. De afwegingen en eventuele maatregelen zijn altijd locatieafhankelijk en maatwerk. 2.4Ambitie en beleid voor zorgplicht grondwater De zorgplicht voor de structurele nadelige gevolgen van grondwaterstanden is opgenomen in Artikel 3.6 van de Waterwet (artikel 2.16 lid1a in de Omgevingswet). Grondwater is een natuurlijk verschijnsel. In het stedelijk gebied komen situaties voor waarbij de aan de grond gegeven bestemming en de aanwezigheid van grondwater elkaar hinderen. Door de ligging in een polder en de bodemdaling is het in de gemeente Uithoorn niet ongebruikelijk dat er zich in een kruipruimtes structureel grondwater bevindt. Water in de kruipruimte is niet per definitie overlast. Water mag aanwezig zijn als dit geen gevolgen heeft voor het woongenot of de bouwtechnische staat. Waar mogelijk zetten wij in op een positieve bijdrage aan het droogteprobleem1De financiering van aanpak van droogtestress is niet volledig onder de zorgplicht grondwater te borgen gebracht, tenzij het ‘structurele nadelige gevolgen’ betreft. Dit maakt het niet mogelijk de hierbij bijhorende activiteiten te financieren vanuit de riool- en waterzorgheffing.. Aspect Ambitie Goed leefklimaat Kwalitatief goed openbaar gebied Duurzame ontwikkelingen Verbindende overheid Aansluiting en wijze van inzameling en opvang De gemeente wil een duidelijk aanspreekpunt zijn voor burgers en bedrijven betreffende grondwater-problematiek en vragen over het grondwater. Grondwater geeft geen problemen voor de aan de grond gegeven bestemming. - - Communicatie tussen gemeente en inwoners over de rolverdeling en bewustwording voor (structurele) grondwateroverlast. Aanpak structurele overlast De gemeente treft, mits doelmatig, maatregelen op openbaar terrein ter beperking van structurele grondwateroverlast. Grondwater geeft geen problemen voor de aan de grond gegeven bestemming. - Het tempo van maatregelen tegen structurele grondwateroverlast volgt de natuurlijke vervangingsmomenten van riolering en wegen. Communicatie tussen gemeente en inwoners over de rolverdeling en bewustwording voor (structurele) grondwateroverlast. Instandhouding van de grondwater-balans De gemeente draagt bij aan een duurzame omgang met water door waar mogelijk infiltratie van hemelwater te stimuleren. - Een groene, levendige omgeving. Waar droogte en hitte onder controle zijn. Door hemelwater zo veel mogelijk lokaal te verwerken en/of te infiltreren, voorkomt dit onnodige voor-zieningen en energieverbruik. Communicatie tussen gemeente en bewoners over de bewustwording voor het anders omgaan met water. Speerpunten 2023-2027 Wij vervolgen de koers van de afgelopen jaren. Onze gemeentelijke grondwaterzorgplicht wordt sober en doelmatig ingevuld. Het is erop gericht om op doelmatige wijze bestaande hinder weg te nemen en bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen nieuwe hinder te voorkomen. Wij nemen alleen maatregelen tegen grondwaterover- of onderlast indien wij dit voldoende doelmatig achten. De afwegingen en eventuele maatregelen zijn altijd locatieafhankelijk en maatwerk. Wij houden onze rol van regisseur bij het zoeken naar oplossingen. Ons netwerk van peilbuizen blijft operationeel. 2.5Ambitie en beleid voor zorgplicht oppervlaktewater De gemeentelijke taken omtrent oppervlaktewater vallen buiten de wettelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Oppervlaktewater is in dit Wrp wel opgenomen, aangezien het een belangrijke bijdrage levert aan de hoofddoelen vanuit de inleiding (H1). De gemeente heeft wel een verplichting voor het nastreven van een gewenste waterkwaliteit (afspraken Kaderrichtlijn Water, zie par. 2.2 afvalwater, en naar verwachting (conceptstatus) tevens vanuit de Europese richtlijn Stedelijk Water) en verplichtingen die volgen vanuit de Keur van het waterschap. Onderhavig document richt zich op het oppervlaktewater in stedelijk gebied, gezien de samenhang en wisselwerking met de riolering. Aspect Ambitie Goed leefklimaat Kwalitatief goed openbaar gebied Duurzame ontwikkelingen Verbindende overheid Afvoercapaciteit Bij extreme situatie mogen opstuwing tot op maaiveld en 'water-op-straat' situaties ontstaan. Dit mag niet leiden tot overlast/schade. De afvoer-capaciteit wordt gegarandeerd. Zodat overlast en onveilige situaties zoveel mogelijk worden voorkomen. De bestaande en nieuwe watergangen leveren een bijdrage aan de leefbaarheid en beleving van de openbare ruimte en klimaatopgave - Meldingen over hoogwater of overlast worden opgepakt. Uitstraling De gemeente en het waterschap zetten met regulier beheer in op de optimale uitstraling van de watergangen en vijvers. - De bestaande en nieuwe watergangen leveren een bijdrage aan de leefbaarheid en beleving van de openbare ruimte en klimaatopgave - - Beleving en zichtbaarheid De gemeente en het waterschap zetten in op vergroten van de belevingswaarde en biodiversiteit van het oppervlaktewater. - - - - Speerpunten 2023-2027 Wij communiceren duidelijk de invulling van meerdere functies van de openbare ruimte (zoals de berging van water op straat of berging van water in groenvoorzieningen) naar de gebruikers hiervan. Ook het aspect ‘veiligheid’ staat hoog in het vaandel bij de realisatie van nieuw water. Het beheer en onderhoud van de watergangen levert een bijdrage aan de beleving, aantrekkelijkheid en biodiversiteit van onze gemeente. De uitvoering ligt bij verschillende assetmanagers. Wij stemmen de integrale benadering (proces en werkplan) goed af. Wij willen de streefbeelden voor het oppervlaktewater actualiseren in samenspraak met het waterschap (gekoppeld aan onder meer de Kaderrichtlijn Water) en de maatregel Goede stedelijke waterbeheerpraktijk, zoals Waternet die heeft gedefinieerd. Wij nemen in de afstemming van de streefbeelden en het onderhoudsstramien de thema’s waterrecreatie, viswater en bluswater nadrukkelijk mee. 3.Programma Water en Riolering 2023-2027 In het voorgaande hoofdstuk zijn onze uitwerking van de visie en speerpunten voor de water- en rioleringstaken beschreven, maar wat betekent dit nu? Welke concrete acties en maatregelen nemen wij de komende jaren om het beoogde kwaliteitsniveau te realiseren en te handhaven? Een nulmeting is opgesteld van de kwaliteit en kwantiteit van ons areaal. De details zijn te vinden in respectievelijk hoofdstuk 4 en 5 van het achtergronddocument. Dit hoofdstuk geeft het overzicht van wat er moet gebeuren om het beoogde kwaliteitsniveau te realiseren c.q. te handhaven. Dit doen wij door onderzoek en monitoring (vergroting van inzicht), regulier beheer en onderhoudsmaatregelen uit te voeren. Daarnaast zijn ook éénmalige vervangings‐ en verbeteringsmaatregelen nodig. Een toelichting op de budgetten is in de volgende paragrafen uitgewerkt. Per activiteit is er een overzichtstabel opgenomen (prijspeil 2023). De volgende kolommen zijn weergegeven: Het fcl-nummer voor de eenduidige koppeling met de begroting en jaarrekening; Een korte omschrijving van de activiteit; Het budget voor 2023, conform de begroting; De budgetten voor de komende planperiode 2023 tot en met
7. Alle exploitatiebudgetten zijn exclusief gemeentelijke personeelslasten, btw en indexatie. Tot slot van dit hoofdstuk is een analyse van de personele middelen opgenomen. 3.1Onderzoek en monitoring Enkele van de onderzoekstaken zijn cyclisch en komen elk jaar weer terug, zoals het bijhouden van en het verwerken van meetgegevens. Daarnaast zijn er onderzoeken die incidenteel (niet-cyclisch) uitgevoerd moeten worden, zoals het opstellen van onze beheerplannen en de actualisatie van beleidsdocumenten. Tevens onderzoeken we de mogelijkheden en meerwaarde van het opstellen van een (Hemelwater)verordening. Al deze inspanningen hebben als doel het functioneren te monitoren, bestaande knelpunten in beeld te krijgen, en hiervoor maatregelen op te stellen. Deze maatregelen worden vervolgens in de programmering opgenomen om tot uitvoering te komen. ONDERZOEK EN MONITORING (Exploitatie) PROGRAMMA fcl Activiteit 2023 2024 2025 2026 2027 670216 Actualiseren beheerplannen, Wrp en monitoring proces € 33.000 € - € - € - € 40.000 670208 Monitoring meetnet gemengde riolen € 19.800 € 19.800 € 19.800 € 19.800 € 19.800 nieuw Monitoring en meetnet grondwater € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 670215 Opzetten adviesrol en communicatie richting burgers € 14.850 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 670214 Onderzoeken grondwateroverlast en - voorzieningen € 27.500 € 27.500 € 27.500 € 27.500 € 27.500 670214 Onderzoeken nieuwe sanitatie en systemen voor gebruik regenwater € 10.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 670214 Onderzoeken klimaatstress wateroverlast en DPRA-cyclus € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 670214 Onderzoek foutieve aansluitingen € 10.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 € 5.000 670214 Onderzoek opstellen Verordeningen en implementeren technische ontwerprichtlijnen € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 155.150 € 107.300 € 117.300 € 117.300 € 147.300 3.2.Dagelijks beheer Onder het reguliere beheer vallen activiteiten die ervoor zorgen dat het riool zijn levensduur en functie behoudt, zoals bijvoorbeeld reiniging en inspectie van riolering, reparaties aan gemalen, en ook de kosten voor stroom en telefonie. Databeheer Ook data- en gegevensbeheer valt hieronder. Wij zorgen ervoor dat onze gegevens en beheersoftware up-to-data is en voldoet aan de eisen voor dataveiligheid. Reinigen en inspecteren Bij een adequaat niveau past het huidige regime van reinigen en inspecteren. In de afstemming van de strategie (meer differentiatie in plaats van een cyclische benadering) en prioritering van maatregelen gaat de gemeente de komende planperiode een slag te slaan, vanuit het oogpunt van doelmatigheid en kosteneffectiviteit. Uitgangspunt voor dit Wrp is dat de huidige budgetten worden voorgezet; mogelijk is op termijn te volstaan met minder. Rioolinspecties vormen een belangrijke bron van kennis over de kwaliteitstoestand van het vrijverval rioolstelsel. Voor het uitvoeren van reparaties en klein onderhoud is inzicht nodig in de kwalitatieve toestand van de riolering: dit inzicht is er. Van nagenoeg alle gemengde en droogweerafvoer leidingen is er inmiddels een inspectie aanwezig die niet ouder is dan 10 jaar. Kolkenzuigen en straatvegen Kolkenzuigen dient ertoe om instroom vanaf de straat in de riolering ongehinderd plaats te laten vinden. Kolkenzuigen gebeurt daardoor volledig ten bate van de rioleringszorg. Straatvegen en onkruidbestrijding zorgen ervoor dat de straatkolken minder snel verstopt raken. Een gehele dekking van deze kostenposten onder de rioleringszorg acht de gemeente niet gerechtvaardigd aangezien de activiteiten ook de wegen schoon en begaanbaar houdt. De gemeente Uithoorn kent 50% van de kosten voor straatvegen en 33% van de onkruidbestrijding toe aan de rioleringszorg. Het voorstel is het kolkenzuigen hier geen onderdeel van te laten zijn en deze als aparte post op de begroting te zetten, à €30.
8. Gemalen en pompunits Een andere belangrijke kostenpost is het beheer en onderhoud van de gemalen, pompunits en drukriolering in het buitengebied. Onderhoud vindt nu plaats door twee keer per jaar preventief te reinigen, eens per 2 jaar een beoordeling volgens de landelijke richtlijnen te doen en waar nodig correctief onderhoud uit te voeren. Onderhoud watergangen en slibverwerking oppervlaktewater Het onderhoud van de watergangen pakt de gemeente qua werkzaamheden deels met de activiteiten van het waterschap op. De gemeente betaalt hiervoor een deel van deze kosten, zoals uitgewerkt in het Beleid- en Beheerplan gemeentelijke watergangen 2019-2023 (Antea Group, november 2018). Het is toegestaan een deel van deze kosten over te brengen naar het deelproduct Riolering, om bekostigd te worden vanuit de riool en waterzorgheffing. De wetgeving biedt die ruimte; zie de Handreiking kostentoerekening leges en tarieven en het Model kostenonderbouwing van de VNG. Dit onderhoud dient immers meerdere doelen: Het goed op diepte houden van vijvers en watergangen voor de beheersing van de (grond)waterstanden; Het afvoeren en bergen van hemelwater; Het verwijderen van verontreinigd slib dat via riooloverstorten in het oppervlaktewater terecht is gekomen; Het verwijderen van slib en vuil, om de watergangen schoon en eventueel begaanbaar te houden (vanuit een esthetische, nautische of ecologische functie). Toerekening van 50% van deze onderhoudskosten aan de verschillende zorgplichten van de gemeentelijke watertaken wordt vanwege de aangegeven samenhang redelijk geacht (20% in het kader van de hemelwaterzorgplicht, 10% in het kader van de afvalwaterzorgplicht en 20% in het kader van de grondwaterzorgplicht). Voor de resterende 50% is cofinanciering nodig, bijvoorbeeld uit projecten, de algemene middelen, bijdragen van derden of subsidies. Voor de gemeente Uithoorn gaat het om een gemiddeld totaalbudget van € 147.000 per jaar. Geadviseerd wordt om 50% van het totaalbudget toe te rekenen aan de rioleringszorg en daarmee aan de riool- en waterzorgheffing. Voor onderhavig Wrp betekent dit concreet dat een bedrag van € 73.500 ten laste komt van de rioleringszorg. Voor de jaren 2023 en 204 is hierin echter een piek te zien (respectievelijk €264.000 en €285.000). Overzicht Onderstaand een overzicht van de regulier (jaarlijks) terugkerende kosten: BEHEER – DAGELIJKS (exploitatie) PROGRAMMA fcl Activiteit 2023 2024 2025 2026 2027 670203 Abonnementen, lidmaatschap en contributies (U438004 ) € 2.167 € 30.320 € 30.320 € 30.320 € 30.320 670204 Data inspecties en mutaties (U438015) € 104.247 € 50.000 € 50.000 € 50.000 € 50.000 670204 Uitbestede werkzaamheden gegevensbeheer (U438050) € -30.576 € 24.750 € 24.750 € 24.750 € 24.750 670206 Beheer vrij-verval riolering € 47.393 € 47.393 € 47.393 € 47.393 € 47.393 670207 Onderhoud perceelsaansluitingen € 189.591 € 159.186 € 159.186 € 159.186 € 159.186 670210 Uitbestede werkzaamheden gemalen/drukriolen (U438060) € 219.409 € 200.000 € 200.000 € 200.000 € 200.000 670219 Reinigen en inspecteren (10km HWA riolering, 7% areaal) € 30.000 € 50.000 € 50.000 € 50.000 € 50.000 670298 Straatreiniging onkruid in straat (33%) € 103.871 € 103.871 € 103.871 € 103.871 € 103.871 670299 Straatreiniging straatvegen (50%) € 69.037 € 69.037 € 69.037 € 69.037 € 69.037 nieuw Kolkenzuigen € - € 30.000 € 30.000 € 30.000 € 30.000 670297 Tractie exploitatie € 34.764 € 33.324 € 33.324 € 33.324 € 33.324 670232 Toedeling deel onderhoud watergangen (50%) € 264.069 € 284.935 € 73.508 € 73.508 € 73.508 670210 Elektra (U438026) € 68.989 € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 670210 Data communicatiekosten (U438001) € 21.144 € 21.144 € 21.144 € 21.144 € 21.144 € 1.124.105 € 1.203.960 € 992.533 € 992.533 € 992.533 3.3Investeringen Onder deze noemer vallen de investeringen voor het vervangen van oude objecten (riolen, gemalen, pompunits, drukriolering, etc.) die slecht functioneren en de investeringen ten behoeve van een verbetering voor het functioneren van het riool- en watersysteem2De technische onderbouwing van de maatregelen is te vinden in de beheersystemen (GBOR en SAM), het Systeemoverzicht Stedelijk Water