Aanvullend kader op Beleidsnota Dierenwelzijn Alphen aan den Rijn 2020-2030 en Reactie op het Initiatiefvoorstel Dierenwelzijn Alphen aan den Rijn van de gemeenteraad DIERENWELZIJN 2023 - 2030 Inhoud
(1)De dierenambulance geeft aanvullend aan dat deze lage cijfers erop wijzen dat er in Alphen waarschijnlijk weinig zaken als illegale fok, hoarding en het houden van vechthonden plaatsvindt Deze aantallen zijn te klein om een zelfstandige, nieuwe dierenopvang locatie te stichten. Wel is het in potentie mogelijk om samen te werken met bestaande dierenpensions in onze gemeente. Conform de inhoud van het initiatiefvoorstel hebben wij hierover contact opgenomen met Hondenpension Ovidefarm en Kattenpension Kat & Ko in Rijnsaterwoude. Kat & Ko geeft aan geen mogelijkheden te hebben voor het opvangen van gevonden katten. Ovidefarm is in principe bereid om hieraan mee te werken, maar is hier niet toe in staat omdat alle honden die zijn opvangen in het bezit moeten zijn van een hondenpaspoort. Dierenbuddy’s Dierenbuddy’s zijn vrijwilligers die kwetsbare huishoudens op al dan niet structurele basis ondersteunen bij de verzorging van hun huisdieren. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het tijdelijk opvangen van dieren, uitlaten van de hond, schoonmaken van de kattenbak en voeren van dieren. Op deze manier wordt zowel het welzijn van de dieren gediend als gezorgd dat huisdieren zo lang mogelijk bij hun eigenaren kunnen blijven. Dit draagt in veel gevallen bij aan het welzijn van deze huishoudens, bijvoorbeeld door het tegengaan van eenzaamheidsgevoelens, het in beweging blijven en een het geven van een doel in het leven. Er zijn in Nederland twee partijen die zich onder de naam Dierenbuddy’s bezig houden met deze vorm van ondersteuning. Hun dienstverlening is complementair aan elkaar: De stichting Blijdschap Voor De Dieren biedt tijdelijke opvang (maximaal 6 maanden) aan voor kwetsbare huishoudens die tijdelijk niet voor hun huisdier kunnen zorgen, bijvoorbeeld door GGZ- of ziekenhuisopname of een gevangenisstraf. Zij brengen hiervoor een beperkte vergoeding in rekening (ca. € 1,10 per dag) en kunnen ingezet worden door huishoudens zelf, maar ook door hulpverleners, bewindvoerders en familieleden. De Dierenbescherming biedt structurele ondersteuning aan huis aan bij het verzorgen van huisdieren door vrijwilligers en hulpvragers aan elkaar te koppelen. Over de precieze wijze van ondersteuning worden afspraken gemaakt met de hulpvrager, het gaat dus om ondersteuning op maat. Deze dienstverlening wordt alleen aangeboden als huisdierenbezitter dit zelf niet kunnen betalen (bijvoorbeeld in de vorm van een uitlaatservice). Het informele netwerk van de hulpvrager wordt indien mogelijk ook geactiveerd. Voor de uitvoering van deze vorm van ondersteuning wordt samengewerkt met wijkteams en andere betrokkenen binnen het gemeentelijke sociaal domein. De jaarlijkse kosten bedragen per match circa € 500,- op basis van ervaringen in vergelijkbare gemeenten verwacht de Dierenbescherming in Alphen jaarlijks circa 20 huishoudens te kunnen ondersteunen. De kosten van beide vormen van ondersteuning zijn afhankelijk van het aantal dieren wat aangemeld wordt. Dit is vooraf lastig in te schatten, en nader te bepalen met een extra ambtelijke inzet van 120 uur lijkt realistisch. Medische kosten minima Het hebben van een huisdier heeft vaak positieve effecten op de mentale en fysieke gezondheid van de eigenaar. Dieren geven gezelschap en kunnen helpen bij het leggen van sociale contacten. Juist voor kwetsbare huishoudens kan een huisdier belangrijk zijn. Huisdierbezitters met een laag inkomen roepen vanwege financiële redenen soms niet of in een laat stadium hulp in van een dierenarts wanneer hun huisdier ziek wordt. Verschillende (landelijke) maatschappelijke organisaties zetten zich vrijwillig in om huisdierbezitters met een laag inkomen onder voorwaarden financieel te ondersteunen als een bezoek aan de dierenarts noodzakelijk is of bij de neutralisatie van huisdieren. In bijlage 4 bij deze rapportage is een globaal overzicht opgenomen van bestaande financiële ondersteuningsmaatregelen waar inwoners van onze gemeente gebruik van kunnen maken. Naast deze landelijke ondersteuningsmogelijkheden zijn er diverse gemeenten die vanuit het oogpunt van dierenwelzijn en van het welzijn van de eigenaar (gedeeltelijk) bijdragen aan compensatie van dierenartskosten voor minima. In bijlage 4 is ook een globaal overzicht opgenomen van enkele van deze regelingen. Hierbij wordt veelal aangesloten bij bestaande regelingen voor minima in de vorm van een stadspas. In Alphen aan de Rijn biedt de Alphenpas, die naar verwachting eind 2024 geïntroduceerd wordt, mogelijkheden om hier navolging aan te geven. De precieze invulling en hiervan kan worden meegenomen bij het projectmatige implementatie uitwerken van de Alphenpas in
- De kosten zijn afhankelijk van de gekozen opzet, het aantal minima-huishoudens wat de Alphenpas aanschaf, een huisdier heeft en van deze regeling gebruik maakt en hierdoor vooraf nauwelijks in te schatten. Op basis van een zeer algemene schatting houden we rekening met een stelpost van € 35.000,- en deze op basis van werkelijke ervaringen in de eerste jaren bij te stellen en 160 ambtelijke uren inzet. Chippen/ Neutraliseren katten Op dit moment is er voor katten nog geen chip-, registratie- en neutraliseOpringsplicht. Hierdoor wordt landelijk slechts 17% van alle verdwaalde katten herenigd met hun baas. En het dit leidt tot onnodig veel dierenleed, kosten voor de samenleving, stress onder baasjes en verdwaalde katten en zwerfkatten. Momenteel wordt er gewerkt aan een landelijke chipplicht voor katten. Vooruitlopend op deze verplichting financierden en ondersteunden wij in 2021, 2022 en 2023 ‘chip je kat’ acties en neutraliseringsacties. Hierbij konden eigenaren hun kat gratis laten chippen en neutraliseren. Het ligt voor de hand om de chipacties te beëindigen vanaf het moment dat de landelijke chipverplichting voor katten ingaat. De verwachting was dat de chipverplichting met ingang van 2024 van kracht zou worden, de invoering hiervan is echter voor onbekende tijd vertraagd. Vanwege deze verwachting zijn er in de begroting vanaf 2024 geen middelen meer opgenomen voor de chip je kat en neutraliseringsacties. Het is mogelijk om in het belang van dierenwelzijn de chip- en neutraliseringsacties na 2023 te continueren, tot aan het moment van het ingaan van de chipplicht. Dit is te ramen op € 25.000,- met een extra ambtelijke inzet van 80 uur per jaar. Vervoer gewonde in het wild levende dieren Het vervoeren en opvangen van gewonde in het wild levende dieren maakt geen onderdeel uit van ons wettelijke takenpakket en is om deze reden ook niet opgenomen in onze huidige overeenkomst met de Dierenbescherming/ Dierenambulance. Deze verantwoordelijkheid ligt, tezamen met de zorgen voor natuurbeleid in het algemeen, bij de provincies. Hieraan geven zij onder andere invulling door het geven van vergunningen voor locaties voor de opvang van deze dieren. Er wordt momenteel geen financiële bijdrage verleend aan de exploitatie van deze locaties. In de praktijk worden gewonde in het wild levende dieren door de Dierenambulance opgepikt en in de meeste gevallen naar een gespecialiseerde particuliere opvanglocatie gebracht. In de nieuwe overeenkomst met de Dierenbescherming is het mogelijk deze taak expliciet op te nemen. De financiële gevolgen hiervan nemen wij op in de besluitvorming over deze nieuwe overeenkomst (Q4 2023). Voor de uitvoering van deze taak is momenteel geen budget vanuit het Rijk beschikbaar. Op basis van de recente publicatie ‘Dilemma’s in de wildopvang’ van de Raad van Dierenaangelegenheden wordt momenteel een discussie gevoerd over de financiering en uitvoering van deze taak. 5.3 Kosten aanvullende activiteiten De onderstaande tabel geeft een overzicht van de geraamde kosten van de hiervoor toegelichte mogelijke extra activiteiten, de extra ambtelijke inzet die hiervoor noodzakelijk is en de dekking hiervan. Activiteit Geraamde extra kosten/jaar Geraamde extra uren/jaar Dekking? Alphens Platform (€ 1.500,-) 40 Ja, huidige begroting Opvaning in Alphen Niet begroot 0 nee Dierenbuddy's Nader te bepalen 120 Contract Dierenbescherming Medische kosten minima € 35.000,- 160 nee CHippen en neutraliseren katten € 25.000,- 80 nee Vervoer wilde dieren € 30.000,- 40 ja Totaal € 90.000,- 440 € 30.000,- (aanvullend)
- Afweging aanvullende activiteiten In het voorgaande lichtten we de verschillende mogelijke aanvullingen op het Alphens Model toe. Omdat het hierbij gaat om kader stellende besluiten waarvoor extra middelen en capaciteit vrijgemaakt moeten worden binnen de bestaande begroting is de besluitvorming hierover aan de Gemeenteraad. Hieronder geven we per activiteit een advies over het wel of niet en op welke wijze overnemen van deze activiteiten in het Alphens Model. 6.1 Alphens Platform Overnemen: Ja Afweging: Het organiseren van een Alphens Platform past binnen onze visie op de invulling van onze verbindende rol binnen het dierenwelzijn in onze gemeente. Het bij elkaar brengen van betrokkenen is een waardevolle aanvulling op onze huidige activiteiten en draagt op een pragmatische wijze bij aan het versterken van de onderlinge samenwerking. De rol van de gemeente is hierbij nadrukkelijk faciliterend. Uitvoering: In het eerste kwartaal van 2024 organiseren wij een eerste bijeenkomst. Naast de betrokken partijen nodigen wij ook raadsleden uit om hierbij aan te sluiten. 6.2 Opvang in Alphen Overnemen: Nee Afweging: Zowel Kat & Ko als Ovidefarm zien geen mogelijkheden ziet om opvang te bieden aan gevonden dieren. Hiernaast merken we op dat de huidige dierennoodhulpketen ligt met onze overeenkomst met de Dierenbescherming en de Dierenambulance in één hand. Hierdoor is het eenvoudig(er) om de kwaliteit van de opvang en het vervoer te garanderen. En aangezien de afstand tot de opvang in Gouda beperkt is, zal een opvang in Alphen aan den Rijn niet veel winst opleveren. Tevens is belangrijk te weten dat andere commerciële pensions geen mogelijkheid hebben om in te springen omdat een honden/kattenpaspoort noodzakelijk is en gevonden dieren deze niet hebben. 6.3 Dierenbuddy’s Overnemen: Nader onderzoeken Afweging: Dierenbuddy’s zijn een gerichte en effectieve wijze om zowel het welzijn van zowel dieren als van kwetsbare huishoudens te ondersteunen en bieden een aanwijsbare meerwaarde ten opzichte van ons bestaande minima- en dierenwelzijnsbeleid. Doordat beide initiatieven samenwerken met hulpverleners/wijkteams vormt dit tevens een waardevolle aanvulling op ons sociaal domein: deze vorm van ondersteuning kan bijvoorbeeld bijdragen aan het signaleren van problemen, onder andere doordat kwetsbare huishoudens het soms makkelijker vinden om hulp voor hun huisdier te vragen dan voor zichzelf. De dierenbuddy’s van Stichting Blijdschap voor de Dieren kunnen nu reeds ingezet worden door bijvoorbeeld ondersteuners binnen ons sociaal domein, hiervoor zijn geen aanvullende afspraken noodzakelijk. De dienstverlening van de Dierenbescherming is hierop een goede aanvulling. Uitvoering: Wij zetten de komende periode extra in op het bekend maken van de dienstverlening van Stichting Blijdschap voor de Dieren binnen ons sociaal domein en andere zorgverleners binnen onze gemeente. Na besluitvorming over de samenwerking met de Dierenbescherming stelt zij in samenwerking met de gemeente een plan op en start zij met het werven van vrijwilligers. De implementatie hiervan duurt ongeveer drie maanden. 6.4 Medische kosten minima Overnemen: Nader onderzoeken Afweging: Net als bij de dierenbuddy’s geldt dat dit een gerichte en effectieve wijze is om zowel het welzijn van zowel dieren als van kwetsbare huishoudens te ondersteunen. Dit biedt een aanwijsbare meerwaarde ten opzichte van ons bestaande minima- en dierenwelzijnsbeleid. Door de opname in de Alphenpas is dit relatief eenvoudig uitvoerbaar. Uitvoering: De inhoudelijke uitwerking en implementatie hiervan wordt opgepakt binnen de ontwikkeling van de Alphenpas, hiervoor stellen wij een stelpost voor van € 35.000, -. 6.5 Chippen en neutraliseren katten Overnemen: Nee Afweging: Het chippen en neutraliseren van katten draagt op een kosteneffectieve en laagdrempelige manier bij aan het welzijn van dieren en eigenaren. De resultaten van de acties uit de afgelopen jaren laten zien dat hier veel vraag naar is. Tegelijkertijd is het chippen en neutraliseren van katten primair de verantwoordelijkheid van de eigenaren zelf. Daar de gemeente Alphen aan den Rijn regisserend, faciliterend en stimulerend wil zijn is dit tot aan verplichting vanuit het Rijk gewenst. Uitvoering: Wij gaan in overleg met dierenartsen over de wijze waarop wij dit deze acties in de toekomst structureel kunnen borgen. 6.6 Vervoer gewonde in het wilde levende dieren Overnemen: Ja Afweging: Het vervoeren van gewonde dieren die in het wild leven is moreel gezien juist. Gezien de landelijke discussie over de financiering van de opvang van deze dieren ligt hier momenteel (nog) geen taak voor gemeenten. Het vervoer van deze dieren is, hoewel niet wettelijk geregeld, een logische taak voor de Dierenambulance en vindt in de praktijk ook al plaats. Door deze activiteit op te nemen in onze overeenkomst borgen wij de uitvoering hiervan. Uitvoering: Deze taak wordt mogelijk opgenomen in de nieuwe overeenkomst met de Dierenbescherming en Dierenambulance. De dekking hiervan is opgenomen in de besluitvorming over deze overeenkomst.
- Financiële consequenties Zoals in het hiervoor opgenomen kostenoverzicht weergegeven zijn niet alle kosten van de mogelijke aanvullingen op het Alphens Model vooraf goed in te schatten. Op basis van de totale ramingen die we op dit moment kunnen geven leidt het structureel tot extra lasten ten opzichte van de bestaande begroting van € 90.000,-. Wanneer we het geformuleerde advies overnemen leidt tot een voorlopige verhoging van € 30.000,- . Omdat er geen dekking aanwezig is voor deze extra lasten dienen deze indien gewenst ten laste te komen van de algemene middelen. Na besluitvorming over de gehele dekking dient hierdoor separaat financiële besluitvorming plaats te vinden. Wanneer het voorliggende advies wordt opgevolgd is verschuiving in de bestaande middelen mogelijk. 7.1 Monitoring en evaluatie De monitoring en evaluatie van deze inhoud van deze aanvulling op het dierenwelzijnsbeleid wordt opgenomen in de procedure rond de jaarlijkse raadsinformatieavond dierenwelzijn.