Integriteitsbeleid gemeente HaaksbergenBesluit: Onder voorbehoud van besluitvorming over de regelingen in punt 2 tot en met gelijktijdig de volgende regelingen in te trekken: de gedragcode voor bestuurders en ambtenaren en bestuurders uit 2001 de adviesnota Vormgeving integriteitsbeleid (aanstellen nieuwe vertrouwenspersonen, realiseren meldingsprocedure, klachtenprocedure, vaststelling protocol integriteitmeldingen en vaststelling klachtenprotocol ongewenste omgangsvormen), B&W-bes|uit 2 maart 2010 de regeling nevenwerkzaamheden, B&W-bes|uit 24 maart 2009 de regeling melding financiële belangen, B&W-besluit 24 maart 2009 Het integriteitsbeleid per 1 januari 2023 vast te stellen. Instemming door de OR is verleend op 16 september 2022. Inleiding Aandacht voor integriteit Iedere overheidsorganisatie is wettelijk verplicht integriteitsbeleid te voeren. In dat beleid legt de organisatie haar visie, ambities en doelen vast om integriteit te bevorderen en te borgen. Om de aandacht voor integriteit te borgen is het noodzakelijk dat integriteit wordt gezien als een kwaliteitsaspect van de organisatie en onderdeel wordt van de bedrijfsvoering. Daarom beschrijft dit integriteitsbeleid de instrumenten die worden ingezet. Het benoemt ook de rollen en verantwoordelijkheden van de mensen die binnen de organisatie verantwoordelijk zijn voor het beleid. De Ambtenarenwet 2017 en de Basisnormen integriteit 1 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2005/09/26/modelaanpak-basisnormen-integriteit schrijven voor dat overheidsorganisaties een integriteitsbeleid ontwikkelen, vaststellen en zich jaarlijks over de uitvoering daarvan verantwoorden. De ambtenarenwet 2017 vereist dat er een gedragscode is en dat in brede zin een integriteitsbeleid gevoerd wordt. De basisnormen integriteit geven invulling aan die activiteiten en maatregelen die een noodzakelijk onderdeel vormen van het integriteitsbeleid. Met dit document voor integriteitsbeleid voldoet de gemeente Haaksbergen aan deze verplichting. Het beschrijft de ambitie, doelstellingen, instrumenten, rollen en activiteiten op het gebied van integriteit. Dit integriteitsbeleid is specifiek toegespitst op de gemeente Haaksbergen en geldt voor alle medewerkers in dienst van Haaksbergen en voor medewerkers zoals inhuurkrachten en stagiaires. Definitie en doelstelling Wat is integriteit? De Ambtenarenwet verwoordt integriteit als ‘goed ambtelijk handelen’. Handelingen en gedrag zijn in lijn met de (maatschappelijke) waarden en normen van de organisatie en met de wet- en regelgeving. Integriteit is daarmee een belangrijk onderdeel van de professionele verantwoordelijkheid van alle medewerkers. Onder integer handelen verstaan wij: zorgvuldig, uitlegbaar en standvastig handelen. In de praktijk is de toepassing van waarden en normen situatieafhankelijk. Wat in de ene situatie of omgeving als integer wordt gezien, is in een andere context onacceptabel. Dit maakt dat er ‘grijze gebieden’ zijn in wat toelaatbaar is. Het gaat om cultuur, mentaliteit en bewustwording. Doelstelling integriteitsbeleid Doel van het integriteitsbeleid is het scheppen en vastleggen van de duidelijke en richtinggevende kaders voor integer handelen en het creëren van een integere cultuur binnen de gemeente Haaksbergen. Concreet betekent dit: integriteitsbewustzijn en (moreel) verantwoord handelen van medewerkers bevorderen en medewerkers beschermen tegen misstappen door onnodige risico’s en verleidingen weg te nemen het vertrouwen van medewerkers in elkaar versterken het vertrouwen van de klanten (inwoners, bedrijven) in Haaksbergen versterken integriteit binnen Haaksbergen borgen zorgen voor een balans tussen zelfstandig oordelen en handelen van medewerkers en het voorkomen en aanpakken van integriteitschendingen Integriteitsbeleid is vooral gericht op richting geven aan het gedrag van medewerkers, waaronder management. Het beleid bestaat uit een mix van instrumenten. Waarden en normen Integriteit is een belangrijk onderdeel van het professioneel functioneren van medewerkers. Leidende principes voor integriteit Leidende principes zijn simpele en concrete vuistregels die richting geven aan het handelen en waar je (steeds opnieuw) beleid en maatregelen aan kan toetsen. Haaksbergen kiest voor de volgende leidende principes als het gaat om integriteit: Zichtbaarheid Medewerkers zien hoe de doelstellingen, regels en richtlijnen van het integriteitsbeleid passendzijn bij hun verantwoordelijkheden en kerntaken. Beleid en procedures zijn bekend, herkenbaaren makkelijk te vinden. De uitvoering is zichtbaar binnen de organisatie. Veilige werkomgeving; Integriteitsrisico’s, standpunten en dilemma’s actief bespreekbaar en effectief samen te werkenaan een zorgvuldige oplossing. Iedereen voelt zich veilig om te handelen en te leren.Besluitvorming is zuiver en zorgvuldig. Voorbeeldgedrag Het beleid met woord en daad uitvoeren. We spreken elkaar direct aan. Als lerende organisatievoorkomen we herhaling van misstanden en integriteitsschendingen door oorzaken weg tenemen Steeds opnieuw kritisch en systematisch reflecteren op eigen verantwoordelijkheden envoortdurend vragen stellen over het doen en laten. Eenvoud Helder, kort en duidelijk definiëren wat van eenieder wordt verwacht, waarbij taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden duidelijk zijn. Meer focus op het bevorderen van gewenst gedrag en de gelegenheid voor ongewenst gedrag beperken. Integriteitsinstrumenten Integriteitsbeleid omvat meerdere elementen. Naast gedragsregels zijn dit activiteiten en maatregelen en beleid. De elementen die een noodzakelijk onderdeel vormen van een volwaardig integriteitsbeleid worden hieronder benoemd en afzonderlijk uitgewerkt. Integriteitsbeleid gemeente Haaksbergen (versie 2022) Gedragscode (versie 2022) Integriteit bij werving en selectie Kwetsbare functies, handelingen en processen Afleggen eed of belofte Regeling nevenwerkzaamheden (versie 2022) Regeling melding financiële belangen (versie 2022) Maatregelen gericht op informatiebescherming Geschenken, giften en diensten Inkoop- en aanbestedingsprocedure (inkoop- en aanbestedingsbeleid – versie 2018) Vertrouwenspersonen Protocol ongewenste omgangsvormen (versie 2022) Regeling en meldingsprocedure bij (het vermoeden van) een misverstand en inbreuk op Unierecht (versie 2022) Voor het integriteitsbeleid en de bijbehorende procedures en protocollen sluiten we daar waar mogelijk aan bij de modelformulieren van de VNG. Hierdoor voldoet Haaksbergen aan de wettelijke kaders, is het aanbod duidelijk en overzichtelijk en zijn nieuwe ontwikkelingen makkelijker inpasbaar. Integriteitsbeleid Haaksbergen heeft het integriteitsbeleid en andere aan integriteit gerelateerde documenten vastgesteld. Deze zijn op intranet beschikbaar voor alle medewerkers. Met het integriteitsbeleid wordt samenhang gebracht in bestaande documenten en instrumenten. Het doel is om aandacht voor integriteit in de organisatie in te bedden en te borgen. Jaarlijks wordt intern aandacht besteed aan het onderwerp in de week van de integriteit. Deze wordt georganiseerd door P&O in samenwerking met de vertrouwenspersonen. Gedragscode Haaksbergen heeft een gedragscode integriteit voor medewerkers. De gedragscode is onderdeel van het integriteitsbeleid. Het doel van deze gedragscode is medewerkers houvast te bieden bij het hanteren van de normen en waarden van de gemeente Haaksbergen. Wat is wel en wat is niet toelaatbaar voor medewerkers? De gedragscode is daarmee ook een instrument om medewerkers aan te spreken op hun handelen en gedrag, maar ook die van derden van buiten de organisatie. De gedragscode geldt voor alle medewerkers in dienst van Haaksbergen maar ook voor andere groepen, zoals inhuurkrachten en stagiaires. Bestuurders en volksvertegenwoordigers van Haaksbergen hebben een eigen gedragscode integriteit (gedragscode integriteit bestuurders en gedragscode integriteit volksvertegenwoordigers, vastgesteld op 21-02-2018). Bij indiensttreding wordt de gedragscode uitgereikt (inclusief infographic). Jaarlijks wordt binnen de teams integriteit en daarmee de gedragscode als onderdeel daarvan besproken. In de gesprekkencyclus is de gedragscode als het thema integriteit onderdeel van het gesprek. Integriteit bij werving en selectie Tijdens werving en selectie besteedt Haaksbergen aandacht aan integriteit, bijvoorbeeld via het controleren van diploma’s en getuigschriften. Een referentie kan worden opgevraagd. Bij indiensttreding wordt een verklaring omtrent gedrag (VOG) door de nieuwe collega overlegd. Tijdens het arbeidsvoorwaardengesprek wordt het afleggen van de eed of belofte en de regeling nevenwerkzaamheden toegelicht aan nieuwe medewerkers. Externe medewerkers, zoals inhuurkrachten ondertekenen een integriteitsverklaring. Nieuwe medewerkers ontvangen informatie over de volgende onderdelen of worden geïnformeerd waar zij deze informatie kunnen vinden: de gedragscode integriteit de meldingsprocedure bij klachten over ongewenst gedrag de meldingsprocedure bij vermoeden van misstand de rol van de vertrouwenspersoon het beleid inzake agressie en geweld de regeling nevenwerkzaamheden Tijdens de eerste drie maanden na indiensttreding krijgen nieuwe collega’s een toelichting op de rol van de Chief Information Security Officer (CISO) en/of Functionaris gegevensbescherming (FG) dat gericht is het waarborgen van informatiebeveiliging en privacy en de rol van medewerkers daarin. De gemeente handelt daarbij conform de eisen die gesteld worden aan screening van medewerkers in de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Kwetsbare posities, handelingen en processen Elke organisatie kent werkprocessen, handelingen en functies die kwetsbaar zijn voor verleidingen en risico’s. Deze verleidingen en risico’s hangen vaak samen met beschikking over gevoelige informatie of geld en met frequente omgang met zakelijke relaties. Hierdoor ontstaan risico’s op integriteitschendingen. Binnen Haaksbergen wordt hier bewust mee omgegaan. Zo is onder andere in de mandaatregeling en budgethoudersregeling (versie 2022) opgenomen dat er sprake is van een 4-ogen principe voor alle medewerkers tot het niveau van teammanager. Besluiten van de teammanager worden door medewerkers voorbereid. Zo worden de werkprocessen in de praktijk adequaat en rechtmatig administratief uitgevoerd. Bij het treffen van uitzonderingen op het 4-ogen principe, om reden van efficiency, is rekening te houden met de risicofactoren zoals hieronder benoemd. Verder zal binnen Haaksbergen beleid en regelgeving blijvend onder de aandacht worden gebracht van de medewerkers en toegezien op naleving hiervan door met name teammanagers en gemeentesecretaris. Risicofactoren zijn: Toegang tot vertrouwelijke informatie Omgaan met geld Machts- en monopolyposities Toekennen rechten/bevoegdheden (aan burgers of personeel) Beoordelen en adviseren (met grote gevolgen) Aanschaffen goederen / diensten / aanbestedingen Handhaven Solistisch werken Werken in de directe invloedssfeer van burgers / bedrijven In Haaksbergen betreft het medewerkers die belast zijn met de volgende werkzaamheden: Medewerkers die te maken met werkzaamheden binnen grondzaken Medewerkers die subsidie verstrekken aan inwoners en bedrijven Medewerkers die te maken hebben met sponsoring Medewerkers die betrokken zijn bij het verstrekken van leningen Medewerkers die betrokken zijn bij het verstrekken van garanties Medewerkers betrokken bij inkoop en aanbesteding Medewerkers die uit hoofde van de functie (dan wel hun feitelijke werkzaamheden) beschikken of kunnen beschikken over koersgevoelige informatie. Afleggen van de eed of belofte Op basis van de Ambtenarenwet moeten alle nieuwe medewerkers de eed of belofte afleggen. Via het secretariaat bestuursondersteuning ontvangen alle nieuwe medewerkers een uitnodiging. Na het afleggen van de eed of belofte ondertekenen de medewerker en de afnemer van de eed of belofte een formulier. Dit formulier wordt opgenomen in het persoonsdossier. Werkenden die niet in dienst zijn, zoals inhuurkrachten en stagiaires, ondertekenen een integriteitsverklaring. Daarin staat dat zij de integriteitsregels zullen naleven. P&O draagt zorg voor de uitvraag, de bewaking en archivering van de verklaringen. Nevenwerkzaamheden Medewerkers zijn verplicht om nevenwerkzaamheden die raakvlakken hebben met de functievervulling te melden. De leidinggevende verleent al dan niet toestemming voor de vervulling van de nevenwerkzaamheden. Verder is voor bepaalde functies verplicht gesteld dat de nevenwerkzaamheden openbaar worden gemaakt. Dit geldt voor de volgende functies: Gemeentesecretaris Teammanager Griffier Nieuwe medewerkers kunnen zelf in YouForce hun nevenwerkzaamheden melden en ook aangeven wanneer deze beëindigd worden (SelfService – tegel persoonlijke gegevens wijzigen – nevenfunctie melden of beëindigen). De verplichtingen zijn uitgewerkt in de regeling nevenwerkzaamheden. Melding financiële belangen De basis voor melding van financiële belangen is neergelegd in de Ambtenarenwet. Het gevaar van (de schijn van) belangenverstrengeling speelt als een ambtenaar financiële belangen heeft die een onafhankelijke besluitvorming in de weg kunnen staan. Het gaat dan om belangen in ondernemingen die een relatie met Haaksbergen hebben of kunnen krijgen. De werknemer is verplicht financiële belangen te melden en toestemming te vragen bij de gemeente indien er een financiële relatie is tussen de gemeente of de functie van de werknemer en de organisatie waarin de financiële belangen van toepassing zijn, en/of er een risico is dat de financiële belangen een goede functievervulling in de weg staan. Werkzaamheden waaraan in het bijzonder het risico van financieel belangenverstrengeling of het risico van gebruik van koersgevoelige informatie is verbonden zijn: Medewerkers die te maken met werkzaamheden binnen grondzaken Medewerkers die subsidie verstrekken aan inwoners en bedrijven Medewerkers die te maken hebben met sponsoring Medewerkers die betrokken zijn bij het verstrekken van leningen Medewerkers die betrokken zijn bij het verstrekken van garanties Medewerkers betrokken bij inkoop en aanbesteding Medewerkers die uit hoofde van de functie (dan wel hun feitelijke werkzaamheden) beschikken of kunnen beschikken over koersgevoelige informatie. Hoe medewerkers van Haaksbergen omgaan met financiële belangen is vastgelegd in de regeling melding financiële belangen. Maatregelen gericht op informatiebescherming In Haaksbergen zijn voorschriften vastgesteld voor het kennisnemen van of omgaan met vertrouwelijke informatie. Verder zijn er maatregelen genomen die beogen te voorkomen dat onbevoegden vertrouwelijke informatie kunnen bezitten, raadplegen of beschadigen. Zo zijn in de gedragscode voorschriften opgenomen die betrekking hebben op de informatiebescherming en het omgaan met vertrouwelijke informatie. Daarnaast dienen er afspraken en richtlijnen te zijn voor het gebruik van e-mail, telefoon, internet, social media en toegang tot informatiesystemen. Op basis van de BIO is er voor alle medewerkers en contractanten die gebruikmaken van de informatiesystemen en -diensten de verplichting om binnen drie maanden na indiensttreding een training informatiebeveiligingsbewustzijn succesvol gevolgd te hebben (BIO 7.2.2.2). Dit wordt verzorgd door de Chief Information Security Officer (CISO) en/of Functionaris gegevensbescherming (FG). Geschenken, giften en diensten In de gedragscode integriteit gemeente Haaksbergen zijn voorschriften opgenomen over hoe medewerkers omgaan met relatiegeschenken, giften, diensten en honoraria. Meldingen worden centraal, bij het secretariaat bestuursondersteuning geregistreerd. Inkoop- en aanbestedingsprocedure Het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Haaksbergen is onder andere vastgelegd in de beleidsnota Inkoop- en aanbestedingsbeleid
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.