Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025-2028 (Fryslân)

Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025-2028Het college van Gedeputeerde Staten gelet op: artikel 13.5, eerste lid van het Omgevingsbesluit, besluit vast te stellen: Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025 – 2028 Artikel1 1.De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025 – 2028 bevat het uitvoeringsbeleid voor provinciale VTH taken die de provincie zelf (in eigen huis) uitvoert en VTH-taken die de provincie vrijwillig bij de FUMO heeft belegd; 2.De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025 - 2028 is onderdeel van het provinciale beleid voor uitvoering en handhaving; 3.Gedeputeerde Staten passen de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025 – 2028 toe, zoals opgenomen in bijlage 1. Artikel2 De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025 – 2028 treedt met terugwerkende kracht in werking op 1 januari 2025. Artikel3 Met de inwerkingtreding van de Uitvoerings- en handhavingsstrategie Fryslân 2025 - 2028 wordt het VTH-beleid Provincie Fryslân 2019-2023 ingetrokken. Artikel4 Deze beleidsregel wordt aangehaald als “Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025 - 2028”. Leeuwarden, 15 april 2025Gedeputeerde Staten van Fryslân, drs. A.A.M. Brok, voorzitter drs. ing. J.J. Algra, secretarisUitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025-2028 Uniform beleid voor de provinciale thuis- en plustaken voor uitvoering en handhaving 22 april 2025 1.Samenvatting De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Provincie Fryslân 2025-2028 (UHS) bevat het wettelijk voorgeschreven uitvoeringsbeleid voor de wettelijke thuistaken van de Provincie Fryslân en de plustaken die zijn ondergebracht bij de omgevingsdienst. In de UHS is uitgewerkt hoe de instrumenten van vergunningsverlening, toezicht en handhaving worden ingezet om bij te dragen aan de strategische provinciale ambities voor de fysieke leefomgeving. Deze is in nauwe samenwerking tussen de Provincie Fryslân en de Fryske Utfjieringstjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) tot stand gekomen. De UHS vormt een centraal onderdeel van de wettelijke procescriteria en is daarmee de spil binnen de provinciale Big-8 beleidscyclus. Deze is een samenvoeging van een strategische beleidscyclus en een operationele uitvoeringscyclus. Binnen de strategische beleidscyclus wordt vanuit het wettelijke en beleidskader gewerkt aan de realisatie van strategische doelen via de inzet van het VTH-instrumentarium. In de Provinciale Omgevingsvisie ‘De romte diele’ en de Omgevingsverordening zijn de strategische lange termijn-doelen uitgewerkt. In de UHS zijn met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu vertaald naar de uitvoering. Via een probleem- en risicoanalyse per taakveld is op een risicogestuurde manier invulling gegeven aan het uitvoeringsbeleid. De opbrengst is uitgewerkt tot inhoudelijke doelen en kritische prestatie-indicatoren (KPI’

1. s)per taakveld (in hoofdstuk 6). Deze formuleren hoe uitvoering en handhaving uitkomstgericht moeten bijdragen aan het verbeteren van omgevingskwaliteit. De operationele cyclus wordt jaarlijks doorlopen en bestaat uit twee onderdelen: het Uitvoeringsprogramma beschrijft welke werkzaamheden geprioriteerd worden, en in het Jaarverslag worden behaalde resultaten verantwoordt. Om het doorlopen van de Big-8 beleidscyclus te optimaliseren en de taakuitvoering te verbeteren wordt het beleid de komende jaren doorontwikkeld. De aansluiting bij de strategische doelen wordt verbeterd via de verdere ontwikkelen van uitkomstgericht werken via doelen en KPI’s. Het risicogestuurd werken wordt structureel geborgd door het meer en beter gebruik van probleem- en risicoanalyses (in Bijlage C). De registratie en verwerking van data wordt via digitalisering gestroomlijnd. Hiermee wordt monitoring en analyse van gestelde doelen inzichtelijker. De samenwerking tussen betrokken provinciale teams en omgevingsdiensten wordt verder geïntensiveerd, zodat beleid en uitvoering in samenhang functioneren. Op deze manier willen we de kwaliteit van dienstverlening borgen en verbeteren. De operationalisering van de UHS is uitgewerkt in deelstrategieën. Dit betreft: de vergunningenstrategie, de preventiestrategie, de toezichtstrategie, de handhavingsstrategie, de gedoogstrategie, en de strategie op adviesverlening. Voor de deelstrategieën wordt gebruik gemaakt van de uniforme Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet (LHSO). 2.Afkortingenlijst Awb Algemene wet bestuursrecht Bal Besluit activiteiten leefomgeving DSO Digitaal stelsel Omgevingswet FUMO Fryske Utfjieringstjinst Miljeu en Omjouwing GR Gemeenschappelijke regeling GS Gedeputeerde Staten IBP VTH Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel KPI Kritische prestatie-indicator ODG Omgevingsdienst Groningen Ob Omgevingsbesluit Ow Omgevingswet PS Provinciale Staten UHS Uitvoerings- en handhavingsstrategie UP Uitvoeringsprogramma VTH Vergunningverlening, toezicht en handhaving 3.Inleiding Brede welvaart in een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân. Dat is de provinciale hoofdambitie voor de Friese leefomgeving. Via de wettelijke kerntaak voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH) kan Gedeputeerde Staten (GS) als bevoegd gezag eisen stellen aan omgevingsactiviteiten. In de voorliggende Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (UHS) is uitgewerkt hoe dit op het gebied van onze thuis- en plustaken moet gebeuren. Via dit uitvoeringsbeleid wil de Provincie een positieve bijdrage leveren aan de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Hiervoor zijn meerjarige doel geformuleerd, die aangeven waar de verschillende provinciale teams de komende vier jaar naartoe willen werken. Samen met de Fryske Utfjieringstjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) gaan we hiermee aan de slag. In deze UHS wordt een uitwerking gegeven van de VTH-uitvoering voor de thuis- en plustaken. Hierbij moet een onderscheid gemaakt worden met de basistaken die gezamenlijk met de Friese gemeenten wettelijk ondergebracht moeten worden bij de FUMO, en de basistaken voor de majeure risicobedrijven in Noord-Nederland die met de Provincie Groningen en Provincie Drenthe wettelijk door de Omgevingsdienst Groningen (ODG) moeten worden uitgevoerd. De thuistaken omvatten de wettelijke provinciale taken voor de fysieke leefomgeving.1Artikel 2.18 Omgevingswet. De plustaken omvatten taken (niet zijnde basistaken) waarvan de Provincie heeft besloten deze bij de FUMO te beleggen. De taken kunnen onderverdeeld worden in de verschillende taakvelden ‘Natuur, gebieden, soorten en houtopstanden’, ‘Bodem, ontgrondingen en grondstromen’, ‘Grondwater’, ‘Vaarwegen en nautisch beheer’, ‘Zwemgelegenheden’, ‘Vuurwerk’, ‘Luchtvaart’, en ‘Wegen’. Daarnaast zijn er nog een aantal overige taken die in het kader van VTH belangrijk zijn. Deze staan uitgewerkt onder de noemer ‘Gezonde en veilige leefomgeving’. Aan de hand van de eisen die de Omgevingswet (Ow) stelt vormt de UHS het beleidsmatige kader voor de inzet van uitvoerings- en handhavingsinstrumenten.2Artikel 13.5 Omgevingsbesluit. Binnen de zogeheten Big-8 beleidscyclus wordt invulling gegeven aan hetgeen bepaald is in de UHS. Totstandkoming In aanloop naar het vaststellen van de UHS is een inhoudelijk verdiepingstraject per taakveld doorlopen, waarbij gekeken is naar de huidige en toekomstige opgaven en risico’s per taakveld. In samenhang tussen beleid en uitvoering zijn doelen geformuleerd om bij te dragen aan het verbeteren van de fysieke leefomgeving. Via het opstellen van meetbare kritische prestatie-indicatoren (KPI’
2. s)kan de voortgang hiervan gemonitord worden. Door het uitvoeringsbeleid verder door te ontwikkelen wordt het beter mogelijk om te sturen op het realiseren van provinciale beleidsambities met de beschikbare capaciteit en middelen. Uitgangspunten bij de nieuwe strategie zijn risicogestuurd en uitkomstgericht werken. De Provincie heeft een zekere beleidsruimte om te bepalen hoe het VTH-instrumentarium wordt ingezet en welke inhoudelijke prioriteiten worden gesteld. Binnen de Big-8 cyclus worden dus prioriteiten gesteld. Het vertrekpunt hiervoor zijn de strategische doelen zoals geformuleerd in de Omgevingsvisie. In aanloop naar het vaststellen van de UHS is een inhoudelijk verdiepingstraject per taakveld doorlopen, waarbij gekeken is naar de huidige en toekomstige opgaven en risico’s per taakveld. In samenhang tussen beleid en uitvoering zijn doelen geformuleerd om bij te dragen aan het verbeteren van de fysieke leefomgeving. Via het opstellen van meetbare prestatie-indicatoren (KPI’
3. s)kan de voortgang hiervan gemonitord worden. Door het beleid verder door te ontwikkelen wordt het beter mogelijk om te sturen bij het realiseren van provinciale beleidsambities Zo kunnen prioriteiten gesteld worden voor de beschikbare capaciteit en middelen. Leeswijzer In het volgende hoofdstuk 4 worden het wettelijk kader en het Friese provinciale omgevingsbeleid geschetst. Ook wordt beschreven hoe de wettelijke VTH Big-8 beleidscyclus voor het VTH-beleid functioneert en welke rol de UHS hierbinnen vervult. Hoofdstuk 5 beschrijft de provinciale organisatie, en de samenwerking met uitvoeringspartners en in interprovinciaal verband. Ook wordt een overzicht gegeven van de ontwikkelingen die op landelijk niveau op Fryslân af komen en die binnen de Big-8 cyclus doorgevoerd zullen worden om de U&H-taakuitvoering verder te optimaliseren. In hoofdstuk 6 wordt voor alle thuis- en plustaken per taakveld een uitwerking gegeven van de meerjarige VTH-doelen en de daaruit volgende prestatie-indicatoren. Tot slot worden in hoofdstuk 7 de strategieën uiteengezet die worden toegepast bij de uitvoering van de VTH-taken. De bijlagen bevatten de evaluatie van het VTH-beleid Provincie Fryslân 2019-2023, de probleem- en risicoanalyse per taakveld, en de verdeling van U&H-taken tussen Provincie Fryslân en FUMO. Deze informatie is gebruikt voor de tot stand komen van deze UHS Provincie Fryslân. Bijlagen B en C zullen structureel worden geactualiseerd en maken daarom geen onderdeel uit van de door GS vast gestelde UHS Provincie Fryslân. 4.Visie en beleidskader Visie Met de invoering van de Omgevingswet is het omgevingsbeleid gericht op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming van het leefmilieu.3Artikel 1.3 Omgevingswet. In de Omgevingsvisie ‘De romte diele’ hanteert de Provincie brede welvaart in een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân als hoofdambitie voor de Friese leefomgeving.4Omgevingsvisie Fryslân ‘De romte diele’, Provincie Fryslân: p 27. De inzet en uitvoering van onze VTH-instrumenten richten wij daarom in om aan deze ambities bij te dragen. Als Provincie zetten we ons in voor het in onderlinge samenhang bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur. De fysieke leefomgeving willen we doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen ter vervulling van maatschappelijke behoeften.5Artikel 1.3 Omgevingswet. Daarbij is het van belang dat we (pro-)actief en duidelijk prioriteiten formuleren bij het stellen van doelen. We richten ons op de zaken waar de grootste risico’s liggen en waar de optimale uitkomsten voor de samenleving te behalen zijn. Het doel is de veiligheid te verhogen, de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren en onnodige (administratieve) lasten te voorkomen. Hierbij wordt rekening gehouden met het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden, en het beginsel dat de vervuiler betaalt.6 Artikel 3.3 Omgevingswet We nemen onze verantwoordelijkheid voor een gezond, schoon en veilig Fryslân. Dit doen we via het stellen van regels, het verlenen van vergunningen en ontheffingen, het beoordelen van meldingen, het houden van toezicht op de naleving en het optreden tegen overtredingen. Dat doen we eerlijk en zonder vooringenomenheid. Zo werken we via transparant handelen en besluitvorming mee aan een gelijk speelveld in onze provincie. We zijn betrouwbaar richting de Mienskip en verwachten dat andersom ook. Gelijke gevallen worden gelijk behandeld. De uitvoering van taken vindt binnen de geldende kaders plaats en moet minimaal voldoen aan de (landelijk) geldende proces- en kwaliteitscriteria. De Provincie neemt haar verantwoordelijkheid en verwacht ook dat bedrijven, instellingen en particulieren hun eigen verantwoordelijkheid nemen in het naleven van de regels. We werken toe naar een toekomstbestendig stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Vergunningen worden periodiek herzien zodat ontwikkelingen in techniek, kennis, wijzigingen in de productietechniek en (her)gebruikte stoffen in de herziene vergunning verwerkt kunnen worden. De vergunning wordt niet (meer) als recht op vervuiling gezien, maar juist als tijdelijke mogelijkheid daartoe, waarbij de verplichting geldt om de vervuiling steeds verder te verminderen.7Nationaal Milieu Programma, p. 34. Gestreefd wordt naar een hoge mate van professionaliteit en een optimale samenwerking met de omgevingsdiensten (FUMO en ODG) en overige ketenpartners. Samen werken we aan het standaardiseren van proces en uitvoering, toepassing van eenduidige vergunningsvoorschriften en een uniforme strategie. Hierbij zoeken we actief aansluiting en afstemming met de U&H-strategie Fryslân 2025-2028 voor de basistaken (samen met de Friese gemeenten) en de Noordelijke Maat voor Seveso-taken (samen met de provincies Groningen en Drenthe). Wettelijk kader Het opstellen van de UHS is een verplichting die voortvloeit uit de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. De Provincie Fryslân is als bevoegd gezag verplicht om voor de VTH-taken waarvoor zij gedelegeerde bevoegdheden heeft een UHS op te stellen.8Artikel 2.18 Omgevingswet. Hierin wordt gemotiveerd aangegeven welke doelen gesteld worden voor de uitvoering en handhaving, en welke werkzaamheden met het oog op de gestelde doelen verricht zullen worden. De UHS is gebaseerd op een analyse van de risico’s die zich kunnen voordoen bij de naleving wet- en regelgeving.9Artikel 13.5 Omgevingsbesluit. Inhoudelijk wordt in ieder geval inzicht geboden in de prioriteitenstelling voor het verrichten van de taakuitvoering, de methode die wordt gebruikt om te bepalen of de gestelde doelen bereikt worden, de criteria die worden gebruikt bij het beoordelen van en beslissen op aanvragen om omgevingsvergunningen, en de werkwijze bij het verlenen van omgevingsvergunningen en het beoordelen van meldingen.10 Artikel 13.6 Omgevingsbesluit. Ten aanzien van toezicht en handhaving wordt ook beschreven welke afspraken de Provincie Fryslân gemaakt heeft met uitvoeringsinstanties over samenwerking bij en afstemming van werkzaamheden, de wijze waarop toezicht op de naleving van geldende wet- en regelgeving wordt gehouden, de wijze waarop gerapporteerd wordt over bevindingen over de naleving van geldende wet- en regelgeving en de eventueel daaraan verbonden consequenties, de wijze waarop bestuurlijke sancties die opgelegd en ten uitvoer gebracht worden (en de daarvoor geldende termijnen), en de wijze waarop wordt gehandeld na geconstateerde overtredingen.11 Artikel 13.6 Omgevingsbesluit Tijdens het opstellen van de UHS heeft afstemming plaatsgevonden met de provinciale ambtelijke afdelingen die bij de taakvelden betrokken zijn en met de FUMO, die voor bepaalde taakvelden de vergunningverlening, toezicht en handhaving uitvoert. Big-8 beleidscyclus De Big-8 cyclus is de beleidscyclus die gebruikt wordt binnen de uitvoering van VTH-taken. Deze cyclus is een samenvoeging van een strategische cyclus en een operationele cyclus (zie afbeelding). De strategische cyclus wordt iedere vier jaar doorlopen met het opstellen van een operationeel beleidskader. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 staat dit beleidskader bekend als de U&H-strategie. Dit is een vertaling van het strategische beleidskader dat de Provincie Fryslân heeft geformuleerd in o.a. de Omgevingsvisie en het bestuursakkoord. Op basis van de geldende beleidskaders en een evaluatie van het VTH-beleid 2019-2023 wordt gewerkt aan de nieuwe strategie. Via een proces van verdiepende sessies is daarbij gekomen tot een probleem- en risicoanalyse per taakveld. Hierbij zijn medewerkers vanuit zowel beleid als uitvoering betrokken. Op deze manier ontstaat betere door- en wisselwerking tussen beide helften van de Big-8 cyclus. De inhoudelijke opbrengst uit dit proces is uitgewerkt in een aantal inhoudelijke doelen per taakveld. Deze formuleren richting welke uitkomsten de taakuitvoering moet bijdragen bij het verbeteren van omgevingswaarden. Aan de hand van kritische prestatie-indicatoren (KPI’
4. s)worden deze doelen meetbaar gemaakt en kunnen zo gedurende de uitvoering gemonitord worden. Voor de handhavingssystematiek wordt gebruik gemaakt van de uniforme Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet (LHSO), welke in november 2022 is vastgesteld. De operationele cyclus wordt jaarlijks doorlopen en bestaat uit twee onderdelen: het Uitvoeringsprogramma en het Jaarverslag. Het Uitvoeringsprogramma is een jaarlijkse uitwerking van de doelen en taken die beschreven staan in de UHS. Per jaar wordt aangegeven welke werkzaamheden het komende jaar zullen worden verricht. Daarbij wordt rekening gehouden met de gestelde doelen en de prioriteitstelling.12Artikel 13.8 Omgevingsbesluit. Het Uitvoeringsprogramma wordt afgestemd met de provinciale ambtelijke teams en met de omgevingsdiensten (FUMO en ODG) die bij de taakvelden betrokken zijn en belast zijn met vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het Jaarverslag vormt de verantwoording voor de behaalde resultaten van het voorgaande jaar en is een belangrijke basis voor verantwoording op gestelde doelen en jaarlijkse evaluatie. Hiermee wordt invulling gegeven aan de verplichting om jaarlijks te rapporteren over de mate waarin de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma heeft plaatsgevonden en de mate waarin deze uitvoering heeft bijgedragen aan het bereiken van de gestelde doelen. Op basis van het Jaarverslag wordt het daaropvolgende Uitvoeringsprogramma bezien en zo nodig aangepast. Indien hier aanleiding voor is geldt hetzelfde voor de UHS.13 Artikel 13.11 Omgevingsbesluit. Positie ten opzichte van U&H-strategie Fryslân en Noordelijke Maat Naast de taken die beschreven staan in dit document is de Provincie Fryslân als bevoegd gezag ook verantwoordelijk voor de uitvoering van andere U&H-taken: Basistaken: de taken bij de overige locaties met milieubelastende activiteiten Seveso-taken: de taken bij de Seveso- en RIE-4 bedrijven De basistaken worden verplicht namens de Provincie en de Friese gemeenten uitgevoerd door de FUMO.14Artikel 13.12 Omgevingsbesluit. De Seveso-taken worden namens de drie noordelijke provincies Fryslân, Groningen en Drenthe uitgevoerd door de ODG.15Artikel 13.16 Omgevingsbesluit. Om te voorkomen dat de FUMO en ODG voor de taakuitvoering moeten voldoen aan verschillend beleid van verschillende opdrachtgevers, wordt door de overheden voor de basistaken een gezamenlijke U&H-strategie opgesteld. Daar bovenop kan de Provincie kiezen voor een intensievere taakuitvoering via maatwerk. De voorliggende UHS heeft zodoende alleen betrekking op de uitvoering van uitvoeringsbeleid voor de niet-basistaken (zie afbeelding), bestaande uit provinciale taakvelden (‘thuistaken’) en taakvelden waarvoor gekozen is ze bij de FUMO te beleggen (‘plustaken’). Binnen deze taakvelden kan GS zelf een keuze kan maken over het uitvoeringsniveau en de beleidsprioriteiten. De drie beleidsstukken vormen gezamenlijk het uitvoeringsbeleid op de VTH-taken en daarmee het opdrachtkader richting de uitvoerders. Om uniforme taakuitvoering zoveel mogelijk te borgen mogen deze documenten elkaar niet conflicteren en vullen zij elkaar optimaal aan om één geheel te vormen. Het tegenspreken wordt voorkomen doordat de drie plannen ieder over een ander takenpakket gaan. Dit kan wel betekenen dat strategieën per taakveld kunnen afwijken. Dit is verklaarbaar en verdedigbaar omdat elk taakveld verschillend is en onderdelen van een taakveld bij andere (mede)overheden belegd kan zijn). Binnen deze samenwerking wordt zoveel mogelijk eenduidigheid in definities nagestreefd, zodat over gebruikte termen en begrippen geen verwarring ontstaat bij de toepassing daarvan. Evaluatie VTH-beleid 2019-2023 Als onderdeel van de totstandkoming is een algemene evaluatie van het VTH-beleid 2019-2023 uitgevoerd. Op deze manier kan optimaal gebruik gemaakt worden van de ervaringen met het huidige beleid. Tijdens de evaluatie is teruggekeken op de functie; doorwerking; verhouding tot overige U&H-strategieën; verhouding tot beleid op taakvelden; missie en visie; doelen en indicatoren; toepassing van VTH-instrumentarium; en overige leerpunten. Dit heeft geleid tot de volgende aanbevelingen voor de UHS: Maak concrete afspraken in de UHS over de nog niet (volledig) gerealiseerde verbeterpunten voor het functioneren van de Big-8 beleidscyclus; Teksten in het VTH-beleid én de beleidsregels handhavingsstrategie zijn grotendeels overlappend, maar deels ook conflicterend. In de nieuwe UHS dient sprake te zijn van één sanctiestrategie, waarin de LHSO is opgenomen; Beperk de nieuw te ontwikkelen UHS van de Provincie Fryslân tot de VTH-taken waarover geen regionale afspraken zijn gemaakt: de nieuwe strategie heeft geen betrekking op de basistaken; Beperk het aantal doelstellingen/prioriteiten in de UHS en houdt daarmee ruimte om jaarlijks specifieke doelstellingen/prioriteiten te stellen in het Uitvoeringsprogramma. Daarmee kan beter worden aangesloten op de actuele problematiek. Vertaal daarbij wel ieder van de doelstellingen (zowel de meerjarige in de UHS als de jaarlijkse in het Uitvoeringsprogramma) in een meetbare KPI; Blijf bij de uitwerkingen van de UHS, probleem- en risicoanalyses, Uitvoeringsprogramma’s en Jaarverslagen per taakveld werken met de weergave in samenhang. Blijf zoeken naar mogelijkheden om onderdelen (zoals Jaarverslagen) afzonderlijk vast te laten stellen, zonder het volledige pakket ter besluitvorming aan Gedeputeerde Staten voor te hoeven leggen; Zorg in de nieuwe UHS voor meetbare indicatoren en gebruik deze als basis voor de programmering en verslaglegging. Indien doelstellingen niet meer relevant zijn, geef in het jaarverslag of uitvoeringsprogramma hiervoor een verklaring; Blijf in de nieuwe UHS zoeken naar mogelijkheden om doelstellingen te formuleren in termen van outcome en deze ook meetbaar te maken; Beperk de visie tot enkele onderwerpen waar de provinciale VTH-taakuitvoering in wil uitblinken. Voorkomen uitwerking van algemene onderwerpen. Van de vijf onderwerpen in de visie van het VTH-beleid 2019-2023 dienen in ieder geval het risicogestuurde in de nieuwe UHS terug te komen. Risico’s dienen terug te komen in de periodieke overleggen tussen beleid en VTH-uitvoering en minimaal jaarlijks beoordeeld te worden op actualiteit en volledigheid; Maak concrete afspraken in de UHS over de nog niet (volledig) gerealiseerde acties uit het VTH-beleid 2019-2023; De wijze waarop VTH kan bijdragen aan de ambities van de Provincie ten aanzien van bijvoorbeeld veiligheid, waterkwaliteit, energiebesparing en circulaire economie worden beperkt besproken en uitgewerkt. Een tactische tussenlaag (tussen het strategische beleid en de operationele taakuitvoering) ontbreekt nu. De UHS en het jaarlijks Uitvoeringsprogramma zijn de documenten waar deze vertaling moet plaatsvinden; Gebruik de methodiek en de gerealiseerde uitwerking uit 2021 voor het concretiseren van de KPI’s voor de verschillende taakvelden. Leg de KPI’s vast in de UHS, benoem de ambities (normen) per KPI in de uitvoeringsprogramma’s en rapporteer hierover in de jaarverslagen. Deze aanbevelingen zijn overgenomen en meegenomen bij het opstellen van deze UHS. De volledige evaluatie is te vinden in bijlage A. Middelen De Provincie zorgt ervoor dat voor het bereiken van de doelen en voor het verrichten van de werkzaamheden binnen het jaarlijkse uitvoeringsprogramma voldoende financiële en personele middelen beschikbaar zijn. De benodigde en beschikbare financiële en personele middelen worden inzichtelijk gemaakt en in de Provinciale begroting gewaarborgd.16Artikel 13.10 Omgevingsbesluit. De provinciale bijdrage voor de taakuitvoering van de plustaken is vastgelegd in de FUMO-begroting. Naast de bijdrage voor de basistaken en overige taken. PS kan zienswijzen indienen op de begroting van de GR FUMO. De financiële verantwoording vindt plaats in de jaarlijkse P&C-cyclus. In de bestuursrapportage wordt de voortgang bij de uitvoering van de begroting beschreven. De bijdrage aan de ODG is vastgelegd in de ODG-begroting. Informatie over de provinciale bijdrage en begrote uren is hier te vinden. 5.Organisatie en doorontwikkeling beleid Ontwikkelingen In dit hoofdstuk worden de landelijke en provinciale beleidsmatige ontwikkelingen benoemd die van invloed zijn op de operationalisering van de VTH-taken waarvoor GS het bevoegd gezag is. Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel In 2021 publiceerde de Commissie Van Aartsen het rapport ‘Om de leefomgeving’. Met het rapport adviseert de commissie over de maatregelen die het VTH-stelsel op milieugebied slagvaardiger en effectiever maken. In de jaren sindsdien is via het Interbestuurlijke Programma VTH-stelsel (IBP VTH) gewerkt aan producten die bijdragen aan een betrouwbaar VTH-stelsel. Na afronding van het IBP VTH zijn op 16 januari 2025 door betrokken partijen samenwerkingsafspraken ondertekend over samenwerkingsafspraken om deze producten te implementeren en te borgen. De komende tijd zal samen met regionale partners gewerkt worden aan de uitvoering van deze afspraken. Nieuwe Provinciale Omgevingsvisie (POVI) Deze UHS is opgesteld op basis van de Omgevingsvisie ‘De romte diele’ uit 2020. Op het moment van schrijven wordt gewerkt aan een nieuwe Provinciale Omgevingsvisie (POVI). Hierbij wordt gezocht naar een balans tussen vernieuwing en het bewaren van wat Fryslân uniek maakt, met als doel een herkenbaar Fryslân dat klaar is voor de toekomst, met sterke steden en dorpen in een landschap van wereldklasse. Naar verwachting wordt de nieuwe POVI in 2026 opgeleverd en zal vanaf dat moment de basis voor de actualiseringen van het VTH-uitvoeringsbeleid vormen. Nationaal Milieu Programma (NMP) Op landelijk niveau wordt gewerkt aan het Nationaal MilieuProgramma (NMP). Dit programma onder de Omgevingswet legt het fundament voor een gezond, schoon en veilig Nederland in 2050. Daarmee schetst het een heldere koers voor de lange termijn richting een toekomstbestendige economie in een gezonde leefomgeving door milieuopgaven aan te pakken. Het milieubeleid in het NMP vormt de kaders voor het provinciale milieubeleid. Hiermee zal het na vaststelling inhoudelijk van belang zijn voor de operationalisering van de VTH-taken in de UHS. Groeimodel Optimalisatie Big-8 cyclus De Big-8 beleidscyclus van de Provincie Fryslân is constant in ontwikkeling. Op deze manier wordt de inzet van het VTH-instrumentarium steeds verder verbeterd ten behoeve van de Mienskip. In november 2021 heeft Arena Consulting een rapport opgeleverd over de optimalisatie van de Big-8 cyclus.17Eindrapportage Provincie Fryslân ‘Optimalisatie Big-8 Verbetering sturing en verantwoording van de VTH-taken’, Arena Consulting 2021. Hierin zijn verbeterpunten voor de sturing en verantwoording van de VTH-taken geformuleerd. Deze aanbevelingen zijn grotendeels doorgevoerd bij het opstellen van de UHS. In de volgende paragrafen wordt beschreven hoe de overige aanbevelingen binnen de VTH-taakuitvoering zullen worden geborgd. Om de geformuleerde aanbevelingen toekomstbestendig te borgen zullen de VTH-beleidstaken voortaan structureel worden beheerd. Er wordt toezicht gehouden op de uitvoering van de beleidscyclus en het opstellen van het jaarlijkse Uitvoeringsprogramma en Jaarverslag. Daarnaast zal het contact met provinciale teams en uitvoeringsorganisaties die betrokken zijn bij beleid en uitvoering verstevigd en onderhouden worden. Hiermee wordt de rol van snijvlak tussen strategische en operationele cycli ingevuld, en kan de manier waarop VTH-taakuitvoering bijdraagt aan realisatie van ambities voor de fysieke leefomgeving nader ingericht worden. Jaarlijks zullen minimaal twee contactmoment plaatsvinden per taakveld: één in het kader van het opstellen van het Jaarverslag, en één in het kader van het opstellen van het Uitvoeringsprogramma. Intensiever gebruik probleem- en risicoanalyses De basis onder het (her)formuleren van beleidsdoelen en de daaruit volgende KPI’s is een probleem- en risicoanalyse uitgevoerd. Hierin worden per taakveld als geheel actuele problemen en risico’s in beeld gebracht. Op basis van de probleem- en risicoanalyse wordt bepaald welke zaken binnen de toepassing van VTH-instrumentarium prioriteit vragen. Bij het opstellen van de UHS waren de meeste risicoanalyses verouderd. Daarnaast is de probleem- en risicoanalyse binnen enkele taakvelden vooral organisatorisch ingestoken, en vragen bepaalde taakvelden om maatwerk te leveren om analyse die ingaat op risico’s bij specifieke doelgroepen. Hierbij zijn de aandachtspunten gericht op de uitvoering en is de analyse van beleidsmatige risico’s beperkt. In dergelijke gevallen zal bij de actualisatie een inhoudelijke verdiepingsslag gemaakt worden. Het uitgangspunt van de UHS is om risicogestuurd te werken en daarom intensiever gebruik van de probleem- en risicoanalyse vanuit de provinciale regierol te borgen binnen de Big-8 cyclus. Probleem- en risicoanalyses hebben momenteel een zeer beperkte functie en doorwerking binnen de Big-8 cyclus. Ook maken ze geen structureel onderdeel uit van het gesprek met uitvoeringsinstanties. Het proces tot het opstellen en actualiseren van probleem- en risicoanalyses wordt gefaciliteerd richting de taakuitvoering. Dit krijgt invulling door probleem- en risicoanalyses per taakveld jaarlijks op actualiteit, diepgang en bruikbaarheid voor uitkomstgerichte VTH-taakuitvoering te toetsen. Met de betrokken medewerkers in beleid en uitvoering wordt per jaar structureel een actualisatiemoment ingepland om de geldende probleem- en risicoanalyse door te lichten. Hieruit volgt een beoordeling of de probleem- en risicoanalyse aangepast dient te worden. Doorontwikkeling beleidsstructuur en outcome-sturing In de Begroting van 2025 is opgavegestuurd programmeren verwerkt, met als doel om bij te dragen aan een outcome-gestuurde organisatie. Opgavegestuurd programmeren betekent dat de logica en samenhang van een opgave leidend zijn voor het werk dat de Provincie uitvoert en de capaciteit die daaraan gekoppeld is, en niet bijvoorbeeld organisatorische logica. De concrete taakuitvoering per opgave wordt bepaald op basis van onderliggende ambities, doelen, resultaten die geformuleerd zijn. Zo wordt inzichtelijk wat de Provincie doet, en aan welke doelen en ambities dit bijdraagt. Concreet is hierop het doel ‘Versterking en borging van de VTH beleids- en operationele cyclus’ geformuleerd. Deze manier van werken vloeit door in de UHS. In lijn met de opgavegestuurde aanpak dienen geformuleerde opgaven en ambities verder geconcretiseerd te worden naar doelen en resultaten. Vervolgens worden deze doorvertaald tot concrete toepassing van het VTH-instrumentarium. Momenteel worden de opgaven en ambities beschreven in de Omgevingsvisie, terwijl de doorvertaling in doelen, resultaten en concrete maatregelen voor de fysieke leefomgeving plaatsvindt in de UHS. Een tactische tussenlaag (tussen het strategische beleid en de operationele VTH-uitvoering) ontbreekt nu. Deze zou het mogelijk maken om deze vertaling van opgaven en ambities naar (lange-termijn) doelen en resultaten concreter vorm te geven. Hiermee wordt het ook mogelijk om de UHS (en het onderliggende Uitvoeringsprogramma) concreet te richten op de doorvertaling naar het gewenste niveau van VTH-taakuitvoering en het stellen van heldere KPI’s om de voortgang hiervan te monitoren. Doorontwikkeling doelen en KPI’s Binnen de Big-8 cyclus wordt sinds enkele jaren gebruik gemaakt van KPI’s. Deze zijn bedoeld om kernachtig informatie te monitoren over de uitvoering, doelbereiking en het effect van het gevoerde beleid. Hiermee wordt het mogelijk om gerichter te sturen en prioriteren. In het voorgaande VTH-beleid 2019-2023 waren de KPI’s vooral gericht op organisatiedoelen. Binnen de Big-8 cyclus dient een duidelijke vertaling van beleidsmatige prioriteiten naar uitvoering gemaakt te worden, waarbij duidelijk hoe bijdragen kan worden aan provinciale ambities voor de fysieke leefomgeving. Hierbij is gekozen voor een groeimodel. Het startpunt is een beperkt aantal beleidsinhoudelijke doelen en KPI’s, die in overleg met uitvoeringsinstanties tot stand zijn gekomen. Gedurende de looptijd en bij actualisatie van de UHS wordt onderzocht of de doelen en KPI’s uitgebreid of in definitie en reikwijdte aangescherpt kunnen worden. Ook wordt verkend welke instrumenten ingezet kunnen worden om inhoudelijke doelen te realiseren. Om de bijdrage van VTH bij het behalen van beleidsmatige doelen te bepalen zijn de ervaringen in praktijk en uitvoering leidend. De basis onder de doorontwikkeling van KPI’s zijn (nieuwe) wettelijke taken, de geformuleerde strategische ambities, en de probleem- en risicoanalyse. Het ontwikkelen van KPI’s is een cyclisch proces. Dit zal structureel en nadrukkelijk geborgd worden binnen de jaarlijkse Big-8 cyclus. Bij het ontwerpen en toepassen van nieuwe KPI’s wordt rekening gehouden met de uitvoerbaarheid ervan. Dit gebeurt in samenspraak met uitvoeringsinstanties. Ook is het belangrijk om te zorgen voor uniformiteit tussen de KPI’s die gebruikt worden in de Big-8 cyclus en de KPI’s die terugkomen in de P&C cyclus. In beide processen kan geen sprake zijn van verschillende indicatoren. Hierbij is de UHS leidend is. Dit zorgt naast eenduidigheid in het beleid ook voor minder uitgebreide documentatie en dubbele registratielast. Digitalisering Via een interne quickscan is onderzocht hoe de samenhang van stukken en rapportage binnen de Big-8 cyclus via digitalisering verbeterd kan worden.18Memo Digitaliseren VTH Beleidscyclus QuickScan, 2024. Evaluatie van documenten en gesprekken met relevante partijen toont aan dat de huidige werkwijze foutgevoeligheid en omslachtigheid binnen de uitvoering veroorzaakt. Ook is het lastiger om de uitvoering en behaald effect te evalueren en monitoren. Voor een optimaal functionerende Big-8 cyclus is het wenselijk om de jaarlijkse resultaten gemakkelijk te kunnen vergelijken met de doelen en KPI’s uit de UHS. De gegevens zijn dan inzichtelijk en beter te interpreteren. Hierdoor wordt het ook mogelijk om gerichter en efficiënter te sturen op inhoudelijke prioriteiten. Om bij te dragen aan de samenhang in beleidsstructuur is geadviseerd om de producten uit de Big-8 cyclus digitaal beschikbaar te maken in een onderling doorklikbare en gestroomlijnde rapportage. In aanvulling hierop wordt een digitaal rapportagedashboard ontwikkeld waarin de voortgang van uitvoering per KPI gemonitord kan worden. Voor de registratie worden uniforme rapportagedocumenten uitgewerkt, zodat de data die in de uitvoering opgehaald wordt op een eenduidige manier verzameld en gemakkelijk verwerkt kan worden. Dit maakt het mogelijk om uit de data meerjarige trends te analyseren en hierop directere sturing in het beleid aan te brengen. De FUMO is gestart met een proces om de registratie en datakwaliteit verder te verbeteren. De Provincie zoekt hierbij actief de samenwerking en afstemming. Met de ODG worden hierover nog gesprekken gevoerd. Samenwerking Omgevingsdiensten FUMO De Provincie Fryslân en de FUMO spannen zich in voor het goed functioneren van de samenwerking bij het uitvoeren van de VTH-taken. Dit gebeurt met inachtneming van de afgesproken verantwoordelijkheden en rollen.19Mandaatbesluit FUMO 2024. De afspraken over provinciale taakuitvoering door de FUMO zijn opgenomen in een Dienstverleningsovereenkomst. In de Producten- en Dienstencatalogus zijn de afspraken over termijnen van te leveren diensten opgenomen.20 Dienstverleningsovereenkomst Provincie Fryslân FUMO. Voor taken met separate financiering geldt dat deze incidenteel, éénmalig en/of eindig zijn. Hierbij wordt met offertes en opdrachtbrieven gewerkt. Zonder opdrachtbrief geen separate financiering en dus geen dekking voor gemaakte uren. Gemeenschappelijke verantwoordelijkheid betekent ook de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor de leefomgeving ‘samen met de inrichting’. Het is primair de eigen verantwoordelijkheid van initiatiefnemers om de voor hen geldende regels na te leven en hun bedrijfsvoering zo in te richten dat daaraan voldaan wordt. Uitgangspunt is dat wij erop vertrouwen dat ondernemers de milieuregels die op hun bedrijven van toepassing zijn kennen en naleven. ODG De ODG houdt namens de drie Noordelijke provincies toezicht voor Seveso- en RIE4-inrichtingen. Dit gebeurt met inachtneming van de afgesproken verantwoordelijkheden en rollen.21Besluit mandaat en machtinging Seveso- en RIE4-bedrijven directeur Omgevingsdienst Groningen 2024. Invulling van het opdrachtgeverschap richting de ODG vindt in reguliere overleggen plaats samen met de provincies Drenthe en Groningen plaats. De inhoudelijke afspraken over deze taakuitvoering staan beschreven in de Noordelijke Maat en in jaarlijkse Uitvoeringsprogramma’s. In 2025 wordt gesproken over actualisatie van deze afspraken. Bezwaar – en beroepsprocedures Ten aanzien van de door de omgevingsdiensten in mandaat genomen besluiten verzorgt de FUMO alle werkzaamheden met betrekking tot bezwaar- en beroepsprocedures (inclusief voorlopige voorzieningen). Het één en ander met inachtneming van de navolgende instructies of beperkingen. Waar het gaat om procedures met juridische en/of financiële risico’s of procedures die politieke/bestuurlijke aandacht vragen, vindt te allen tijde overleg plaats met de Provincie en worden procedurele handelingen ten minste afgestemd met de verantwoordelijk gedeputeerde. Tevens vindt afstemming plaats indien sprake is van samenloop of samenhang met besluiten van de Provincie. Het nemen van een besluit op bezwaar vindt plaats door GS. IPO De Provincie Fryslân zoekt bij het maken van beleid op de VTH-taakuitvoering op verschillende inhoudelijke thema’s de samenwerking met de andere provincies. Deelname aan het Interprovinciaal Overleg (IPO) vormt hierbij een hoeksteen. Het IPO spant zich in voor een zo goed mogelijke uitvoering en draagt eraan bij dat de bevoegdheden en taken door de verschillende provincies zoveel mogelijk op dezelfde manier worden toegepast. Via deelname aan verschillende werkgroepen werken we samen met de overige provincies aan het verbeteren van de kwaliteit, effectiviteit en efficiëntie van de VTH-taakuitvoering. Hierbij leren we van elkaar hoe we onze bijdrage aan een gezonde en veilige leefomgeving kunnen verbeteren. De FUMO vertegenwoordigt de Provincie in landelijke en/of regionale werk- of projectgroepen waar dat nodig is om de ontwikkelingen op het specifieke vakgebied te volgen en af te stemmen. Hieronder valt ook het vertegenwoordigen van de Provincie in IPO-overleggen en regionale en landelijke werkgroepen. Wetterskip De samenwerking met het Wetterskip is belangrijk binnen de VTH-taakuitvoering. Op het niveau van maatschappelijke opgaven worden dezelfde belangen gedeeld ten aanzien van kwaliteit van oppervlakte- en zwemwater. Het is belangrijk om ook binnen de Big-8 cyclus de samenwerking met het waterschap te bespreken en afspraken over de samenwerking vast te leggen. 6.Taakvelden De UHS biedt een risicogestuurde en uitkomstgerichte uitwerking van de specifieke VTH-uitvoering. Per taakveld wordt een overzicht gegeven van de thuis- en plustaken die onder de UHS vallen. Vervolgens worden meerjarige VTH-doelen en bijbehorende KPI’s en prestaties geformuleerd op de volgende taakvelden: Natuur, gebieden, soorten en houtopstanden Bodem, ontgrondingen en grondstromen Grondwater Vaarwegen en nautisch beheer Zwemgelegenheden Vuurwerk Luchtvaart Wegen Gezonde en veilige leefomgeving In bijlage B is een verdeling van taakuitvoering tussen Provincie en FUMO opgenomen. In bijlage C is per taakveld de onderliggende probleem- en risicoanalyse te vinden. Het taakveld ‘I. Gezonde en veilige leefomgeving’ betreft een aantal zaken die van belang zijn voor de VTH-taakuitvoering, maar niet vallen onder de wettelijke thuis- en plustaken. Deze worden daarom inhoudelijk beschreven. Hier worden vooralsnog geen inhoudelijke doelen of kritische prestatie indicatoren aan verbonden. A.Natuur, gebieden, soorten en houtopstanden Taken De Provincie heeft tot doel de belangrijke natuurgebieden te behouden en verbeteren. Het betreft natuurgebieden binnen en buiten het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Ook de 20 Friese Natura2000-gebieden maken deel uit van dit NNN. Bijzondere aandacht gaat uit naar de Nationale parken, weidevogelkansgebieden, ganzenopvanggebieden, watervogelrustgebieden en werelderfgoed Waddenzee. Hieronder vallen de habitattypen en leefgebieden van habitatsoorten en vogelsoorten (VHR-soorten22Soorten in de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn.), zowel binnen als buiten de Natura 2000-gebieden. Daarnaast wordt gestreefd naar behoud van houtopstanden en bescherming van Europees, landelijk en regionaal kwetsbare flora en fauna. Voor de instandhouding van deze kwetsbare natuurwaarden kunnen invasieve exoten een bedreiging zijn. De vergunningverlening, het toezicht en de handhaving dragen hieraan bij. De natuurbeschermingsregels beslaan drie thema’s: Gebiedsbescherming van het NNN inclusief de 20 Natura 2000-gebieden die geheel of gedeeltelijk in Fryslân liggen; bescherming van belangrijke habitattypen en – soorten van aangewezen Natura 2000-gebieden; bescherming van de kwetsbare stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden tegen belasting door stikstofdepositie; Soortenbescherming o.a. bij ruimtelijke ingrepen, beheer en schadebestrijding, illegale handel in beschermde dieren en aanpak van invasieve exoten; Bescherming van houtopstanden met als doel natuurbescherming, de instandhouding van het bosareaal in Nederland en het beschermen van landschappelijke waarden. Op grond van de Omgevingswet en de Omgevingsverordening Fryslân is GS bevoegd om omgevingsvergunningen en maatwerkvoorschriften te verlenen voor Natura 2000-activiteiten, flora- en fauna-activiteiten en het vellen van houtopstanden. GS is op grond van voornoemde regelgeving ook bevoegd gezag voor het toezicht op – en handhaving van - de naleving. In de Omgevingsverordening zijn stiltegebieden aangewezen. Voor het uitvoeren van werkzaamheden of andere verstorende activiteiten in de stiltegebieden, zoals evenementen, moet een omgevingsvergunning worden aangevraagd. GS zijn hiervoor bevoegd gezag. In de vergunningen worden onder andere gedragsmaatregelen en geluidnormen opgenomen waaraan de activiteiten die vergund zijn moeten voldoen. Hiermee wordt de verstoring op het stiltegebied zoveel mogelijk beperkt en beschermd. Meerjaren VTH-doelen Op basis van de provinciale ambities in de Omgevingsvisie én de risico’s en problemen die de omgeving in brede zin kunnen beïnvloeden, komen we tot de volgende inhoudelijke VTH-doelen: Gebiedsbescherming Het naleefniveau in natuurgebieden verslechtert niet. Het aantal PV’s in relatie tot het aantal ingezette uren gebiedstoezicht blijft gelijk of neemt af.23 Het aantal PV’s is naast het naleefniveau afhankelijk van (weers)omstandigheden en keuzen die worden gemaakt om bepaalde gebieden wel/niet te controleren. Controles vinden zoveel mogelijk plaats in gebieden waar de risico’s het grootst zijn. Het naleefniveau van vergunde Natura 2000 activiteiten blijft goed. Het percentage verleende Natura 2000 vergunningen zonder overtredingen blijft gelijk of neemt af ten opzichte van 2025.24 Deze doelstelling vereist een registratie van overtredingen bij de vergunde Natura 2000 activiteiten. Deze registratie is er op dit moment niet. Wel worden bezoekverslagen door FUMO bij de provincie ingediend, echter deze worden niet in overzichten verwerkt. Doordat activiteiten in later jaar gerealiseerd kunnen worden dan dat de vergunning is verleend, is op jaarbasis niet op dossierniveau te rapporteren. Stikstofreductie Het percentage overtredingen van de stikstofregelgeving blijft beperkt. Bij minimaal 95% van de controles op stikstof wordt geen overtreding aangetroffen. Stiltegebieden N.v.t.25 Voor stiltegebieden zijn geen doelstellingen benoemd. Risico’s en het daarbij behorende toezichtniveau zijn zeer beperkt. Soortenbescherming N.v.t.26 Voor soortenbescherming zijn geen doelstellingen opgenomen. Uit de beschikbare registraties zijn (nog) geen gegevens te herleiden waarmee de resultaten of effecten van de VTH-taken kunnen worden gemonitord. Controles vinden zoveel mogelijk plaats in gebieden waar de risico’s het grootst zijn. Overtredingen vinden met name plaats bij activiteiten die niet vergund of gemeld zijn. Houtopstanden Minimaal 15 constateringen van illegale velling worden per jaar (mede) door inzet van bestuursrechtelijke handhaving herplant. De werkvoorraad met herplantplichten, waarvan de herplant nog niet is gerealiseerd, neemt jaarlijks af. Op 31 december 2024 bedroeg het aantal openstaande zaken 2.495. Kritische prestatie indicatoren en prestaties Gebiedsbescherming KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Gemiddeld aantal PV’s voor de strafbare feiten in tabel 1 per 100 uren feitelijke inzet voor gebiedsbescherming op het vaste land. De aantallen PV zijn opgenomen in BRS (2024 = 117). De aantallen uren worden geschreven in de tijdregistratie TimeTell onder de post Toezicht Natura 2000 gebieden – Natuurgebieden vaste land (2024 = 673). < of = 17 (situatie 2024) Percentage van het totaal aantal verleende vergunningen voor Natura 2000 in het rapportagejaar ten opzichte van het aantal vergunningen waarbij één of meerdere overtredingen in het rapportagejaar zijn geconstateerd. 2025 (0-meting) < of = situatie 2025 KPI – organisatiedoelen Tijdige afhandeling van aanvragen voor Natura 2000-activiteiten. Percentage van het aantal ontvangen aanvragen dat binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld. >95% Tijdige afhandeling van advies- en instemmingsverzoeken voor Natura 2000-activiteiten. Percentage van het aantal ontvangen aanvragen dat binnen de streeftermijn wordt afgehandeld. >95% Stikstofreductie KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Percentage overtredingen van de stikstofregelgeving. Aantal controles stikstof, waarbij geen overtredingen zijn geconstateerd. Gegevens zijn afkomstig uit LEEF. In 2024 was dit 79% (aandachtspunt is gegevenskwaliteit: registratie in LEEF is mogelijk onvolledig en bevat onjuistheden). >90% KPI – organisatiedoelen Percentage van de milieucontroles bij locaties in de nabijheid van Natura 2000 gebieden, waarbij stikstof als toetspunt is meegenomen. 100% Stiltegebieden Voor stiltegebieden zijn geen doelstellingen en KPI’s opgesteld. Soortenbescherming Voor soortenbescherming zijn geen inhoudelijke doelen en KPI’s opgesteld. KPI – organisatiedoelen Ambitie (doelwaarde) Tijdige afhandeling van aanvragen voor flora- en fauna-activiteiten. Percentage van het aantal ontvangen aanvragen dat binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld. >95% Tijdige afhandeling van advies- en instemmingsverzoeken voor flora- en fauna-activiteiten. Percentage van het aantal ontvangen aanvragen dat binnen de streeftermijn wordt afgehandeld. >95% Houtopstanden KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Aantal constateringen van illegale velling waarbij in het rapportagejaar door inzet van bestuursrechtelijke handhaving herplant is. >15 Werkvoorraad met herplantplichten op 31 december van het rapportagejaar, waarvan de herplant nog niet is gerealiseerd. 2025 <2.495 2026 <aantal 2025 2027 <aantal 2026 2028 <aantal 2027 KPI – organisatiedoelen Tijdige afhandeling van kapmeldingen. Percentage van het aantal ontvangen meldingen dat binnen de streeftermijn van 6 weken wordt afgehandeld. >95% B.Bodem, ontgrondingen en grondstromen Taken Ten aanzien van bodem en ontgrondingen is GS bevoegd voor VTH-taken ten aanzien van: bodem- en grondwatersanering; ontgrondingen; storten op of in de bodem brengen van afval; nazorg stortplaatsen. Meerjaren VTH-doelen Op basis van de provinciale ambities zoals verwoord in de Omgevingsvisie én de risico’s en problemen die de omgeving in brede zin kunnen beïnvloeden, komen we tot de volgende inhoudelijke VTH-doelen: Bodem- en grondwatersanering Het naleefgedrag bij grondwatersaneringen is goed. Bij minimaal 95% van de controles bij grondwatersaneringen wordt geen overtreding aangetroffen of wordt het gedrag van saneerder gekwalificeerd als A (Goedwillend) of B (Onverschillig). De overtredingen bij grondwatersaneringen hebben beperkte impact. Bij minimaal 95% van de controles bij grondwatersaneringen wordt geen overtreding aangetroffen van categorie 3 (van belang) of 4 (aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar). Ontgrondingen De kennis bij gemeenten/Wetterskip over ontgrondingen is hoog. De FUMO constateert geen ontgrondingen zonder vergunning of melding, waarvan de (graaf)activiteiten bij de FUMO/gemeenten/Wetterskip bekend zijn. Het naleefgedrag bij ontgrondingen is goed. Bij minimaal 95% van de controles bij ontgrondingen wordt geen overtreding aangetroffen of wordt het gedrag van ontgronder gekwalificeerd als A (Goedwillend) of B (Onverschillig). De overtredingen bij ontgrondingen hebben beperkte impact. Bij minimaal 80% van de controles bij ontgrondingen wordt geen overtreding aangetroffen van categorie 3 (van belang) of 4 (aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar). Storten op of in de bodem brengen van afval N.v.t.27 Voor storten op of in de bodem brengen van afval zijn geen doelstellingen benoemd. Risico’s en het daarbij behorende toezichtniveau zijn beperkt. Nazorg stortplaatsen N.v.t.28 Voor nazorg stortplaatsen zijn geen doelstellingen benoemd. Risico’s en het daarbij behorende toezichtniveau zijn beperkt. Kritische prestatie indicatoren en prestaties Bodem- en grondwatersanering KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Het naleefgedrag bij grondwatersaneringen is goed. Percentage van het totaal aantal administratieve-, aspect- en integrale controles in het rapportagejaar waarbij geen LHSO-score is ingevuld of de LHSO-score voor gedrag A (Goedwillend) of B (Onverschillig) is. >95% De overtredingen bij grondwatersaneringen hebben beperkte impact. Percentage van de administratieve-, aspect- en integrale controles bij grondwatersaneringen in het rapportagejaar, waarbij geen overtredingen zijn geconstateerd in LHSO categorie 3 (van belang) of 4 (aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar). >95% KPI – organisatiedoelen Tijdige afhandeling van vergunningaanvragen grondwatersaneringen. Percentage van het aantal ontvangen vergunningaanvragen dat binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld. >95% Tijdige afhandeling van meldingen grondwatersaneringen. Percentage van het aantal ontvangen meldingen dat binnen de streeftermijn van 6 weken wordt afgehandeld. >95% Ontgrondingen KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) De kennis bij gemeenten/Wetterskip over ontgrondingen is hoog. Aantal geconstateerde ontgrondingen zonder vergunning of melding in het rapportagejaar, waarvan de (graaf)activiteiten bij de FUMO/gemeenten/Wetterskip bekend zijn. Registratie in overzicht van FUMO (Excel) met geconstateerde ontgrondingen zonder vergunning of melding, waarbij bij iedere constatering wordt toegevoegd of de (graaf)activiteit bij FUMO/gemeenten/Wetterskip bekend was. 0 A. Het naleefgedrag bij ontgrondingen is goed. Gemiddeld aantal geregistreerde illegale ontgrondingen in het rapportagejaar tijdens 100 uren vrije veld toezicht ontgrondingen. De aantallen illegale ontgrondingen in het rapportagejaar zijn opgenomen in het LEEF; het betreft zaken met product ‘Vrije veld controle ontgrondingen met resultaat’, excl. hercontroles en besluitstatus Afgebroken, Controle ter plaatse niet mogelijk, Foutief ingeboekt of Vervallen, waarbij een LHSO-score is toegekend. Aandachtspunt is gegevenskwaliteit: registratie in LEEF is mogelijk onvolledig en bevat onjuistheden. De aantallen uren vrije veld toezicht ontgrondingen in de tijdregistratie TimeTell. In 2024 waren dit 37 overtredingen in 689 uren vrije veld toezicht ontgrondingen.29 Bestede uren aan Vrije veld toezicht ontgrondingen zijn op 20-3-2025 ontvangen. < 5,4 (situatie 2024) B. Het naleefgedrag bij ontgrondingen is goed. Percentage van het totaal aantal administratieve-, aspect- en integrale controles in het rapportagejaar waarbij geen LHSO-score is ingevuld of de LHSO-score voor gedrag A (Goedwillend) of B (Onverschillig) is. In 2024 was dit 73%. >95% De overtredingen bij ontgrondingen hebben beperkte impact. Percentage van de administratieve-, aspect- en integrale controles bij ontgrondingen in het rapportagejaar, waarbij geen overtredingen zijn geconstateerd in LHSO categorie 3 (van belang) of 4 (aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar). In 2024 was dit 66%. >80% KPI – organisatiedoelen Tijdige afhandeling van vergunningaanvragen ontgrondingen. Percentage van het aantal ontvangen vergunningaanvragen dat binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld. >95% Storten op of in de bodem brengen van afval Voor storten op of in de bodem brengen van afval zijn geen doelstellingen en KPI’s opgesteld. Nazorg stortplaatsen Voor nazorg stortplaatsen zijn geen doelstellingen en KPI’s opgesteld. C.Grondwater Taken Op grond van het Omgevingsbesluit en het Bal is GS het bevoegde gezag voor alle open bodemenergiesystemen (waaronder Warmte Koude Opslag), grote grondwateronttrekkingsactiviteiten voor industriële toepassingen van meer dan 150.000 m3/jaar en alle onttrekkingen ten behoeve van de openbare drinkwatervoorziening. Het gaat om zowel vergunningverlening als toezicht en handhaving. In de Omgevingsverordening Fryslân heeft GS daarover nadere bepalingen opgenomen (onttrekkingen, infiltraties en registratieplichten). GS is op grond van de Omgevingsverordening Fryslân ook bevoegd om vergunning te verlenen voor het verrichten van activiteiten in grondwaterbeschermings- en waterwingebieden. De Provincie heeft op de oorsprong van bepaalde stoffen geen invloed. Zo zijn we bij nutriëntenuitwas afhankelijk van de Rijksoverheid. De handhavingsbevoegdheden van GS ten aanzien van voornoemde taken is in hoofdstuk 18 van de Omgevingswet geregeld (en in de Provinciewet). Doel van de regelgeving voor bodemenergiesystemen is de bescherming van het grondwater en de bodemlagen bij het onttrekken en infiltreren. Het verlenen van toestemmingen en het houden van toezicht op open bodemenergiesystemen is geregeld in hoofdstuk 4 van het Bal en valt zodoende niet onder de basistaken. Meerjaren VTH-doelen Op basis van de provinciale ambities in de Omgevingsvisie én de risico’s en problemen die de omgeving in brede zin kunnen beïnvloeden, komen we tot de volgende inhoudelijke VTH-doelen: Grondwateronttrekking Vergunningen voor onttrekkingen zijn actueel. Het naleefniveau van grondwateronttrekkingen blijft goed. Grondwaterbescherming Geen illegale activiteiten in grondwaterbeschermings- en waterwingebieden. De kennis bij gemeenten over grondwaterbescherming is hoog. De FUMO constateert geen activiteiten in grondwaterbeschermings-gebieden zonder vergunning of melding, waarvan de (bouw)activiteiten bij de gemeenten bekend zijn. Open bodemenergiesystemen Het naleefniveau bij de aanleg van open bodemenergiesystemen blijft goed. Het naleefniveau bij het gebruik van open bodemenergiesystemen blijft goed. Kritische prestatie indicatoren en prestaties Grondwateronttrekking KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Vergunningen voor onttrekkingen zijn actueel. Percentage van het aantal te actualiseren vergunningen voor onttrekkingen (conform overzicht van de Provincie op 1-1-2025) dat op 31-12 van het rapportagejaar geactualiseerd is. 100% in 2027 Percentage van het aantal administratieve controles in het rapportagejaar ten aanzien van onttrekkingen waarbij geen overtreding of een overtreding met LHSO-score 1 (vrijwel nihil) en 2 (beperkt) is geconstateerd. Daarbij worden jaarlijks minimaal 20 administratieve controles uitgevoerd. Gegevens zijn afkomstig uit registratie in LEEF. Aandachtspunt is gegevenskwaliteit: registratie in LEEF is mogelijk onvolledig en bevat onjuistheden. >95% KPI – organisatiedoelen Ambitie (doelwaarde) Tijdige afhandeling van vergunningaanvragen voor open bodemenergiesystemen. Percentage van het aantal ontvangen vergunningaanvragen dat binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld. >95% Tijdige afhandeling van meldingen voor bodemenergiesystemen. Percentage van het aantal ontvangen meldingen dat binnen de streeftermijn wordt afgehandeld. >95% Grondwaterbescherming KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Aantal constateringen van illegale activiteiten in grondwaterbeschermings- en waterwingebieden. Registratie in overzicht van FUMO (Excel) met geconstateerde activiteiten in grondwaterbeschermings- en waterwingebieden zonder of in strijd met vergunning of melding. Daarbij wordt jaarlijks minimaal één fysieke controle in ieder grondwaterbeschermings- en waterwingebied uitgevoerd. 0 De kennis bij gemeenten over grondwaterbescherming is hoog. Aantal geconstateerde activiteiten in grondwaterbeschermings- en waterwingebieden zonder vergunning of melding in het rapportagejaar, waarvan de (bouw)activiteiten bij de gemeenten bekend zijn. Registratie in overzicht van FUMO (Excel) met geconstateerde activiteiten in grondwaterbeschermings- en waterwingebieden zonder vergunning of melding, waarbij bij iedere constatering wordt toegevoegd of de (bouw)activiteit bij gemeenten bekend was. 0 KPI – organisatiedoelen Ambitie (doelwaarde) Jaarlijks aantal bezochte grondwaterbeschermings- en wingebieden voor controle op illegale activiteiten. 12 Open bodemenergiesystemen KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Percentage van het aantal controles bij de aanleg van open bodemenergiesystemen waarbij geen overtreding of een overtreding met LHSO-score 1 (vrijwel nihil) en 2 (beperkt) is geconstateerd. Gegevens zijn afkomstig uit registratie in LEEF. Aandachtspunt is gegevenskwaliteit: registratie in LEEF is mogelijk onvolledig en bevat onjuistheden. >95% Percentage van het aantal administratieve controles tijdens het gebruik van open bodemenergiesystemen waarbij geen overtreding of een overtreding met LHSO-score 1 (vrijwel nihil) en 2 (beperkt) is geconstateerd. De administratieve controles hebben minimaal betrekking op hoeveelheden grondwater, energiebalans en productiviteit (relatie hoeveelheid en onttrokken/toegevoegde energie). Gegevens zijn afkomstig uit FUMO registratie in LEEF. Aandachtspunt is gegevenskwaliteit: registratie in LEEF is mogelijk onvolledig en bevat onjuistheden. >95% KPI – organisatiedoelen Ambitie (doelwaarde) D.Vaarwegen en nautisch beheer Taken Het vaarwegbeheer is gericht op de instandhouding, bruikbaarheid en bescherming van het profiel van een vaarweg, uitgezonderd het beheer van de sluizen en de bruggen. Hiermee wordt bedoeld dat de vaarweg op diepte blijft, bomen die over de vaarweg groeien worden gesnoeid en dat er geen steigers of andere voorzieningen in het vaarwegprofiel worden geplaatst. Dit richt zich dus op het fysieke beheer. Het nautisch beheer is de overheidszorg voor de ordening van het scheepvaartverkeer op scheepvaartwegen met het oog op de belangen bedoeld in artikel 3 lid 1 van de Scheepvaartverkeerswet (Svw). Hier gaat het om de vaarregels op het water. Daaronder vallen bijvoorbeeld het vaststellen van vaarsnelheden, het instellen van een afmeerverbod of het treffen van andere verkeersmaatregelen ten behoeve van veilig en vlotte verloop van het scheepvaartverkeer. Dit richt zich dus op de regels voor het gebruik. Voor de vaarwegen gelden Rijksregels en daarnaast de provinciale Omgevingsverordening Fryslân 2022/ Nautische Verordening Fryslân 2023 (NVF 2023). Deze regelgeving ziet op de veiligheid en vlotte doorstroming van het vaarverkeer in de provincie. Met name de Rijksregels geven in de meeste gevallen invulling aan het zogenaamde nautisch beheer (regels op het water), waaronder het Binnenvaartpolitiereglement en de Binnenvaartwet en daaraan gerelateerde wet- en regelgeving en beleidskaders. Afdeling 7.4 (Vaarwegen) van de OVF 2022 richt zich met name op de toedeling vaarwegbeheer en het in stand houden van het vaarwegprofiel. Aanvullend heeft de NVF 2023 enkele bepalingen op het gebied van het nautisch beheer die niet zijn vervat in de landelijke wet- en regelgeving Daarnaast zijn er op het provinciale vaarwegareaal diverse verkeersbesluiten van kracht. In deze verkeersbesluiten zijn bijvoorbeeld de vaarsnelheden en het verbod tot afmeren in beroepsvaarweg geregeld. Meerjaren VTH-doelen Het toezicht van PW richt zich nu primair op het feitelijk gebruik van de vaarwegen, met name bij evenementen en bijzondere transporten. Naast het voorkomen en signaleren van risico’s is de strategie ook ‘zichtbaar zijn’. Dit heeft een preventieve werking. Op basis van de provinciale ambities in de Omgevingsvisie én de risico’s en problemen die de omgeving in brede zin kunnen beïnvloeden, komen we tot de volgende inhoudelijke VTH-doelen: Beperking van het aantal ernstige ongevallen op vaarwegen. Het naleefniveau in provinciale wateren verslechtert niet. Het aantal PV’s in relatie tot het aantal vaarbewegingen blijft gelijk of neemt af.30Het aantal PV’s is naast het naleefniveau afhankelijk van (weers)omstandigheden en keuzen die worden gemaakt om bepaalde vaarwegen wel/niet te controleren. Controles vinden zoveel mogelijk plaats op vaarwegen waar de risico’s het grootst zijn. Kritische prestatie indicatoren en prestaties KPI – inhoudelijke doelen Ambitie (doelwaarde) Ongevallenniveau (ernstig) vaarwegen: aantal ernstige ongevallen op vaarwegen in beheer van de Provincie Fryslân in het rapportagejaar,