Omgevingsvisie gemeente Baarle-Nassau (Baarle-Nassau)

/akn/nl/act/gemeente/2025/CVDR742359 /join/id/stop/work_006 /akn/nl/act/gm0744/2025/omgevingsvisie /join/id/stop/work_019 2025-07-15 2025-07-15 /akn/nl/act/gemeente/2025/CVDR742359/nld@2025-07-15 /join/id/proces/gm0744/2025/1_11_nieuweregeling 2025-07-15 2025-07-15 /akn/nl/act/gm0744/2025/omgevingsvisie/nld@11 /akn/nl/act/gm0744/2025/omgevingsvisie /akn/nl/act/gm0744/2025/omgevingsvisie/nld@11 /join/id/stop/work_019 v1 Omgevingsvisie gemeente Baarle-Nassau Voorwoord Voor u ligt de nieuwe omgevingsvisie Baarle-Nassau. Deze vervangt de omgevingsvisie uit

Op de onderwerpen transitie buitengebied, woningbouw, gezondheid, energietransitie en duurzaamheid hebben veel ontwikkelingen plaatsgevonden en daarom zijn verscheidende opvattingen geactualiseerd. De keuzes die we voor de lange termijn op hoofdlijnen maken over de belangen in onze fysieke leefomgeving, zijn op elkaar afgestemd. Op deze wijze draagt onze nieuwe omgevingsvisie bij aan een betrouwbare gemeentelijke overheid met één gezicht naar buiten. Ik bedank alle inwoners, ondernemers en de andere (maatschappelijke) partners en belangstellenden die deelnamen aan bijeenkomsten in het voortraject. De gemeente Baarle-Nassau beschouwt de omgevingsvisie ook als een uitnodiging aan initiatiefnemers om nieuwe ontwikkelingen te ontplooien. Daarnaast gebruiken we de inzichten ook om onze eigen ambities en doelstellingen te realiseren en te vertalen in programma’s en plannen. We pakken dit graag samen verder op. Hans van Tilborg, wethouder Ruimtelijke ordening 1.0 Inleiding De gemeente Baarle-Nassau zet een belangrijke stap in de ontwikkeling van haar omgevingsvisie, die de ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vastlegt. Deze visie, die vooruitkijkt tot 2040 en soms zelfs tot 2050, schetst een samenhangend beeld waarin beleidsvelden als klimaat, wonen, infrastructuur en natuur samenkomen. Het biedt richting aan inwoners, ondernemers en andere betrokkenen om toekomstige uitdagingen tijdig aan te pakken. In een wereld waar ruimtelijke druk toeneemt en duurzaamheid een centrale rol speelt, streeft Baarle-Nassau naar een leefbare, bruisende en inclusieve gemeente die haar unieke identiteit behoudt en versterkt. 1.1 Inleiding We zetten de volgende stap in de omgevingsvisie voor de gemeente Baarle-Nassau. Deze omgevingsvisie geeft het beeld van de gewenste ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het schetst een integraal beeld van de leefomgeving waarbij alle beleidsvelden samenkomen. Deze langetermijnvisie kijkt vooruit tot 2040, en in sommige gevallen zelfs tot 2050, waardoor we – inwoners, ondernemers en betrokken partijen – tijdig kunnen anticiperen op toekomstige uitdagingen zoals klimaatverandering en demografische verschuivingen. Een omgevingsvisie tot 2040 biedt stabiliteit en consistentie in het beleid en planning op lange termijn. Dit zorgt ervoor dat investeringen en ontwikkelingen in lijn zijn met de langetermijnvisie, waardoor een meer doelgerichte ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is. We kijken hierbij niet los naar elk beleidsthema, maar juist naar de onderlinge samenhang tussen de thema’s. In deze omgevingsvisie actualiseren we het bestaande beleid per thema en per gebied. Ook vullen we beleid aan waar er mogelijk nog zaken ontbreken. Hierbij houden we rekening met de ontwikkelingen en uitdagingen binnen verschillende beleidsthema’s. Dit betekent onder andere dat we de beleidskaders die momenteel in ontwikkeling zijn, integreren in deze visie. Centraal in onze omgevingsvisie staat de vraag: Hoe willen we dat de gemeente Baarle-Nassau eruitziet? En wat hebben we nodig om dit ideaalbeeld te realiseren? Deze visie vertelt hiermee een helder verhaal dat onze inwoners en ondernemers laat zien welke richting onze gemeente opgaat.Samen met onze inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners hebben we bedacht hoe we de publieke ruimte willen ontwerpen. Zo hebben we een gedragen visie geschreven op onze fysieke leefomgeving. Samen streven we naar een prettige, gezonde en veilige leefomgeving voor iedereen in onze gemeente. Nederland staat voor grote ruimtelijke uitdagingen, zoals de toenemende druk op de beschikbare ruimte. De bevolking groeit en de vraag naar woningen, bedrijventerreinen en infrastructuur neemt toe. Tegelijk willen we meer ruimte voor groen en duurzaamheid om onze leefomgeving aan te passen aan het veranderende klimaat. Dit geldt ook voor onze unieke grensgemeente, die door de nabijheid van België te maken heeft met specifieke uitdagingen. Dit vraagt om afstemming op het gebied van ruimtelijke planning en aandacht voor verschillen in wet- en regelgeving. Voor de gemeente Baarle-Nassau betekent dit dat er een zorgvuldige afweging nodig is tussen duurzame groei en het behouden van de eigen identiteit en leefbaarheid. Met onze bijzondere enclavesituatie willen we Baarle- Nassau laten schitteren als een bruisende, welvarende, leefbare én inclusieve gemeente. Wat is er nodig om dit te bereiken en behouden? We streven ernaar om de balans tussen thema’s als landbouw, recreatie en natuur te bewaken. We mogen trots zijn op ons dorpse en levendige karakter, met de enclavesituatie als bijzonder kenmerk, en we willen dit uitdragen en versterken. We willen graag een aantrekkelijke plek zijn voor zowel inwoners als bezoekers, met ruimte voor maatschappelijk verantwoord en duurzaam ondernemen. Een plek waar je kan recreëren en ontmoeten. Ons doel is Baarle- Nassau te laten groeien op een manier die zowel onze unieke enclavesituatie als een bruisend en dorps karakter versterkt. Kortom: een plek waar iedereen zich thuis voelt. 1.2 Leeswijzer Deze omgevingsvisie voor de gemeente Baarle-Nassau is opgebouwd uit vijf hoofdstukken. Onze identiteit vormt de basis voor onze visie en wordt daarom besproken in dit eerste hoofdstuk. Het tweede hoofdstuk zet de opgaven, toekomstbeelden en ambities per beleidsthema uiteen. In het derde en vierde hoofdstuk staan uitwerkingen van enkele deelgebieden waar veel ambities en keuzes samenkomen. In het derde hoofdstuk bespreken we de kernen, terwijl we het buitengebied uitwerken in het vierde hoofdstuk. Deze zogeheten gebiedsgerichte uitwerking overstijgt beleidsthema’s en geeft een integrale visie op elk deelgebied. Tot slot bespreken we de uitvoering en rolverdeling van onze omgevingsvisie in het vijfde hoofdstuk. Hier gaan we dieper in op de instrumenten die we (kunnen) gebruiken voor de realisatie van onze ambities. 1.3 Onze identiteit We zijn de kleinste gemeente van Noord-Brabant en wellicht de meest bijzondere. We staan voor een aantal kernwaarden en kernkwaliteiten. Deze zijn beschreven in onze Toekomstvisie en vormen het DNA van onze gemeente: Buitengebied: van oudsher heeft Baarle een groot buitengebied. In dit buitengebied is er prachtige natuur, rust en ruimte, cultuurlandschappen en tevens is dit het thuis van onze agrarische sector. Je kunt er heerlijk fietsen, wandelen en al snel ben je in een andere wereld. In Baarle-Nassau bestaan er nog plaatsen waar je geen bebouwing om je heen ziet. Die rust en ruimte willen we behouden. We streven naar een goede balans tussen de belangen van de agrarische sector, bewoners, natuur, milieu en recreatie. Recreatief: met ons bijzondere smokkelverleden zijn we altijd een (toeristische) trekpleister geweest. Het hoge voorzieningenniveau in de gemeente is grotendeels hieraan te danken. Om dit te versterken, poetsen we de prachtige parels in Baarle op en laten we die schitteren. Samen met een kwaliteitsimpuls van het centrum van Baarle-Nassau en onze recreatieparken zetten we de recreatieve kant van onze gemeente nog meer op de kaart. We willen ook bekend staan om het goede genieten en slow living. Agrofood uit de streek, zowel aan Nederlandse als aan Belgische zijde, zorgt voor een unieke beleving van ons Bourgondische leven. Uniek: wat de gemeente uniek maakt, is de enclavesituatie. Al honderden jaren komen de Vlaamse en Nederlandse cultuur en mentaliteit bij elkaar in Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Deze enclavesituatie is de kern van ons (voort)bestaan en we kunnen die nog beter benutten. We zetten ons in om hiervan uit toeristisch-recreatief perspectief maximaal gebruik van te maken. Tegelijkertijd willen we onze unieke enclavesituatie ook benutten vanuit bestuurlijk perspectief. Door onze unieke geografische ligging en onze internationale betrekkingen kunnen we de internationale proeftuin zijn voor de bestuurlijke Belgisch-Nederlandse samenwerking. Inspirerend: de unieke enclavesituatie maakt het ook vanzelfsprekend, dat we samen met Baarle-Hertog naar creatieve oplossingen zoeken voor gezamenlijke vraagstukken en ambities. Vanuit deze inspiratie willen we een gemeente zijn die nieuwe ontwikkelingen verwelkomt. Met de nadruk op (duurzaam) (agrarisch) ondernemen, nieuwe ontwikkelingen op het gebied van zorg, mobiliteit en wonen. Onze unieke enclavesituatie kan een inspiratiebron zijn voor andere grensgemeenten en overheden. Samen: saamhorigheid staat centraal in onze gemeente en dat is nu en in de toekomst noodzakelijk om zoveel mogelijk op eigen kracht voor elkaar te blijven zorgen. Het verenigingsleven van onze gemeente is sterk en dat bevestigt de sociale kracht van de gemeenschap. We houden tradities in ere en de jeugd krijgt de ruimte om dit voort te zetten of om zelf nieuwe tradities op te bouwen. Thuis: in Baarle-Nassau kom je thuis! Je voelt je thuis, je woont er fijn, bezoekers hebben het er naar hun zin en met elkaar maken we van Baarle-Nassau een bruisende gemeenschap! Kortom Baarle-Nassau staat voor: Buitengebied, Recreatief, Uniek, Inspirerend, Samen en Thuis! Baarle BRUIST! Motto: Samen uniek Samen met Baarle-Hertog bouwen we onze unieke situatie verder uit. Samen met inwoners, ondernemers en andere overheden werken we aan de toekomst op basis van deze visie. 2.0 Thematische visielijnen Dit hoofdstuk vormt een raamwerk voor het beleid van onze gemeente. We belichten zes centrale thema’s: wonen, duurzaamheid, economie, buitengebied, leefbaarheid en bereikbaarheid. We analyseren elk thema in termen van huidige trends en uitdagingen, en projecteren vervolgens hoe onze gemeente er in de toekomst uit zal zien binnen dat specifieke kader. Daarnaast stellen we onze ambities op en benoemen we de strategieën om deze te verwezenlijken. Deze actieve benadering dient als fundament voor de verdere gebiedsgerichte uitwerking in hoofdstuk 3 (kernen ) en hoofdstuk 4 (buitengebied). 2.1 Thema 1: Goed wonen en bouwen In Baarle-Nassau streven we naar een fijne woonomgeving waar iedereen zich thuis voelt, met ruimte voor diverse woonwensen en toekomstbestendige ontwikkelingen. We bieden ruimte aan wonen in een rustige landelijke omgeving met een levendige kern, aan wonen in het groen en in een rijke cultuurhistorische omgeving. We staan voor grote uitdagingen. Er is dringend behoefte aan meer betaalbare starterswoningen, gezinswoningen en levensloopbestendige woningen. Met de vergrijzing in gedachten zetten we in op het ontwikkelen van levensloopbestendige woningen en kleinschalige woonzorgvoorzieningen, zodat ouderen vitaal en in hun vertrouwde omgeving oud kunnen worden. Het zorgen dat iedereen aangenaam in onze gemeente kan wonen, betekent dat we als gemeente een meer sturende rol moeten nemen. Al deze woningopgaven willen we realiseren met behoud en versterking van het bruisende karakter van Baarle-Nassau. Toekomstbeeld Baarle-Nassau is gegroeid! Er zijn nieuwe woningen gebouwd en in de bebouwingsconcentraties zijn op kleine schaal woningen in de plaats gekomen van (agrarische) bedrijfsgebouwen. Onze kernen zijn levendiger geworden door toevoegingen van nieuwe woningen in de buurt van voorzieningen. Er is aandacht voor de bestaande woningvoorraad waar woningen geschikt zijn gemaakt voor ouderen die langer thuis blijven wonen, dan wel zijn gesplitst voor meerdere gezinnen. Bestaande woningen zijn verduurzaamd en zoveel mogelijk energieneutraal. In de oudere wijken hebben we vastgoed herontwikkeld om beter in te spelen op de woonbehoefte. In onze levendige kernen en rustige woonwijken kunnen onze jongeren oud worden en hebben onze jonge gezinnen een fijne plek gevonden om hun kinderen op te laten groeien. In onze woonwijken staan gevarieerde woningen voor iedere doelgroep waar mensen van jong tot oud elkaar tegen het lijf lopen. De groene buitenruimten en inrichting van wijken nodigen uit om erin te spelen, te verblijven en een praatje te maken, elkaar te leren kennen en samen dingen te ondernemen. Door onze historische panden goed te onderhouden en waar mogelijk een nieuwe bestemming te geven, versterken we niet alleen de identiteit van Baarle-Nassau, maar ook de verbondenheid van de bewoners met hun leefomgeving. We hebben een gemengd aanbod van woningtypen waarbij woningen zo gebouwd zijn dat ze aangepast zijn of kunnen worden aan veranderende woonbehoeften. Voor mensen met een zorgvraag zijn passende mogelijkheden voor wonen met zorg, waaronder meerdere, kleinschalige, woonzorgvoorzieningen. Realisatie Bovenstaande ambitie - meer woningen voor verschillende doelgroepen, betaalbaar en met behoud en versterking van het fijne leefklimaat - vraagt om een zorgvuldige afweging van initiatieven en extra aandacht voor onze buitenruimte. Hieronder beschrijven we hoe we de ambitie willen realiseren. Levendig en dorps Zoals is vermeld in paragraaf 1.3 staat ‘Baarle BRUIST!’ (Buitengebied, Recreatief, Uniek, Inspirerend, Samen en Thuis) voor onze identiteit en kernwaarden. Baarle-Nassau is een dorpse, maar levendige gemeente waar inwoners zich thuis voelen en fijn kunnen wonen, ontspannen, sporten en ondernemen. En hier zijn we erg trots op. We willen onze karakteristieke en unieke dorpen met een sterk verenigingsleven en een Bourgondische leefstijl behouden en versterken. Daarom vinden we het ook belangrijk dat toekomstige bouwprojecten en andere ruimtelijke ontwikkelingen passen bij de inrichting en bouwstijl van ons landelijke, maar levendige karakter. We willen dat alle nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan het verbeteren van het woon- en leefklimaat, behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke waarde. We toetsen hier aan onze kernwaarden: het dorpse, grensoverschrijdende karakter van onze gemeente en een groene, landschappelijke uitstraling. We waarderen de rust en ruimte in het buitengebied. Dit willen we graag behouden. Verder stimuleren we het benutten van vrijkomende bebouwing en gaan we zo leegstand tegen. Baarle-Nassau heeft een bijzondere geschiedenis die we graag met onze bezoekers en inwoners delen. We willen onze geschiedenis daarom zichtbaarder en meer beleefbaar maken. We beschermen onze bijzondere cultuurhistorie door onder andere onbeschermd erfgoed beter te behouden. Dit doen we door dit erfgoed in beeld te brengen. We staan functies zoals recreatie en wonen – onder voorwaarden – makkelijker toe in panden met enige cultuurhistorische of beeldbepalende waarde. Dit draagt bij aan een goede beleving van onze cultuurhistorie, het behoud ervan en aan een kwalitatief sterke leefomgeving. De waarden van beeldbepalende (cultuurhistorische) panden mogen niet worden aangetast. Inbreiden met maat We kiezen in principe voor inbreiding boven uitbreiding, maar we weten ook dat inbreiding onvoldoende ruimte biedt om aan de woningvraag te voldoen. Ook kan verdichting (inbreiding) van de bestaande woonwijken ten koste gaan van de ruimtelijke kwaliteit. Daarom kijken we ook naar stapsgewijze uitbreiding op Loveren en in de transformatiegebieden. In Ulicoten is er maatwerk mogelijk om de bebouwde kom uit te breiden. In het buitengebied staan we nieuwe huizen en andere functies toe in plaats van agrarische gebouwen in bebouwingsconcentraties. Bouwen in het buitengebied moet bijdragen aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid van het gebied. We zorgen ervoor dat nieuwe ontwikkelingen passen bij het karakter van onze gemeente en de mogelijkheden van de omgeving. In de gebiedsgerichte uitwerking van deze omgevingsvisie is te vinden welke uitgangspunten en voorwaarden we hanteren in de verschillende bebouwingsconcentraties. Wonen voor iedereen Baarle-Nassau is een aantrekkelijke woongemeente voor inwoners die levendige kernen en een rustige omgeving waarderen. We willen graag meer mensen deze fijne woonervaring bieden. We willen groeien en willen, naast eigen inwoners, ook met name jonge gezinnen uit de regio een woonplek kunnen geven. Momenteel verloopt het bouwen van nieuwe woningen niet soepel. We streven daarom naar een bouwproces waarin we tegelijkertijd plannen in voorbereiding en uitvoering hebben. We houden de woonbehoefte in onze gemeente steeds goed in de gaten, zodat we beter in kunnen spelen op de vraag naar woningen. We stemmen grotere woningbouwplannen af met de regio en maken afspraken met woningcorporaties en verhuurders over zaken zoals: de omvang van de voorraad sociale huurwoningen, verduurzaming en langetermijnstrategie. Zo creëren we meer inzicht en werken we samen om de grote woningopgave te realiseren en de opgave in te vullen. We vinden het belangrijk dat bijzondere doelgroepen – zoals uitstroom uit zorg, statushouders, medisch of sociaal urgenten of andere spoedzoekers – binnen een redelijke termijn een geschikte woning kunnen vinden in onze gemeente. In de uitwerking van de regionale woonzorgvisie maken we afspraken over hoe we verschillende doelgroepen het beste over de gemeente kunnen verdelen. We vinden het belangrijk om rekening te houden met de draagkracht van buurten en de dorpen, bijvoorbeeld door gespreid te huisvesten en concentratie zoveel mogelijk te voorkomen. Bereikbaarheid en voldoende voorzieningen in de buurt zijn hierbij belangrijke voorwaarden. We doen dit in samenwerking met de regio. Naast de nieuwbouwopgave willen we ook zorgen dat we bestaande woningen levensloopbestendig maken voor verschillende doelgroepen, zoals ouderen en inwoners met een beperking. In sommige gevallen kunnen bestaande woningen een kwaliteitsverbetering gebruiken en veel woningen moeten ook nog worden verduurzaamd. Hierbij kan er ook herstructurering in bestaande woonwijken plaatsvinden. In het programma Wonen hebben we vastgelegd hoe we bovenstaande doelen gaan realiseren. We willen inspelen op de veranderende bevolkingssamenstelling en de huisvestingsvraag die daarbij hoort door de vergrijzing als troefkaart te zien. We willen naar een robuustere woningvoorraad. Binnen het thema wonen is een integrale benaderingswijze van ruimtelijke opgaven essentieel. Door ook voldoende ruimte te geven aan werken, voorzieningen, recreatie, groen en water blijven we een aantrekkelijke woongemeente voor alle doelgroepen. We hebben oog voor het sociale aspect van het thema wonen door de onderlinge betrokkenheid in onze gemeente te versterken. Zelfstandig en zorgzaam De demografische samenstelling van onze bevolking verandert, vooral door vergrijzing. We verwachten dat het aantal ouderen sterk toeneemt tot 2040 en daarna stabiel blijft. In de toekomst zullen verpleeghuizen en andere zorgvoorzieningen alleen beschikbaar zijn voor mensen met een complexe en/of intensieve zorgbehoefte. Dit betekent dat ouderen en anderen met een zorgvraag, (langer) thuis zullen blijven wonen. Veel ouderen wonen in huizen die niet goed zijn aangepast aan hun (zorg)behoeften. We willen ervoor zorgen dat ze op een prettige manier oud kunnen worden in hun eigen woning. Daar gaan we actief mee aan de slag. We maken onze inwoners bewust van het belang van het aanpassen van hun woning, zodat deze geschikt blijft als ze eventueel zorgbehoevend worden. Het is aan de huiseigenaren zelf om hun woning op tijd aan te passen of na te denken over het verhuizen naar een meer geschikte woning. Samen met ouderenorganisaties geven we bewoners advies over hoe ze hun woning beter kunnen inrichten voor de toekomst. We maken afspraken met de woningcorporatie over het aanbod van geschikte woningen voor ouderen in onze gemeente. Onze inzet hierbij is dat ouderen die willen verhuizen naar een beter passende woning zo goed mogelijk geholpen worden. We staan positief tegenover kleinschalige woonzorginitiatieven. Een mix van jong en oud in een wijk zorgt voor een betere kwaliteit van leven en het langer zelfstandig thuis wonen van ouderen. In nieuwe wijken bouwen we daarom een mix van woningen voor verschillende doelgroepen, waaronder ouderen. Bouwlocaties dichtbij belangrijke voorzieningen reserveren we deels voor levensloopbestendige woningen voor ouderen. Hier is de menging van leeftijdsgroepen echter ook zeer gewenst. We maken hierover afspraken met marktpartijen en woningbouwcorporaties. We bouwen woningen die flexibel zijn en makkelijk aan te passen, zodat ze geschikt zijn voor verschillende doelgroepen en veranderende woonbehoeften. In de regionale woonzorgvisie staat hoe we met onze woonzorgfaciliteiten omgaan. Mensen met speciale zorgbehoeften zoals een verstandelijke beperking, psychiatrische aandoening of vorm van kwetsbaarheid, willen we zoveel mogelijk onderbrengen in bestaande (regionale) woonzorgvoorzieningen. We zorgen voor voldoende woonruimte voor deze inwoners om de volgende stap op weg naar (weer) zelfstandig wonen te kunnen zetten. Dit is onderdeel van onze wettelijke plicht om ‘Beschermd Wonen’ te bieden. Dit doen we samen met onze maatschappelijke partners. We werken ook op regionaal niveau samen om vraag en aanbod van woonzorgvoorzieningen goed op elkaar af te stemmen. Zowel nu als in de toekomst. Duurzaam wonen stimuleren Baarle-Nassau zet zich actief in om bij te dragen aan de landelijke doelstelling om in 2030 55% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van
In 2050 willen we CO2-neutraal zijn. Hierin speelt het verduurzamen van bestaande woningen een belangrijke rol. We werken stapsgewijs naar een CO2-neutrale gemeente. Zo willen we dat in 2025 1.000 woningen aardgasvrij zijn, of klaar voor de overstap naar aardgasvrij. Daarnaast willen we dat woningen worden verduurzaamd door bijvoorbeeld betere isolatie en het plaatsen van zonnepanelen. Om deze doelen te halen hebben we de inzet van onze inwoners hard nodig. We kunnen onze inwoners helaas niet volledig ontzorgen als het gaat om het verduurzamen van eigen woningen. Daar hebben we eenvoudigweg de middelen niet voor. Maar we helpen iedereen wel graag op weg. Dat doen we in eerste instantie door voorlichting en faciliteren. Ook onderzoeken we ondersteuningsmogelijkheden die verder gaan, zoals bijvoorbeeld de gezamenlijke inkoop van zonnepanelen, isolatie en regenwatertonnen en financiële stimuleringsopties, zoals een duurzaamheidslening. Daarnaast doen we onderzoek naar verschillende warmtebronnen waar wijken op over kunnen stappen. Duurzaamheid vormt een vast onderdeel van de prestatieafspraken met de woningcorporatie Leystromen en ook maken we het bespreekbaar met de commerciële verhuurders in onze regio. Aantrekkelijke openbare ruimte De openbare ruimte moet bijdragen aan een fijn woon- en leefklimaat. We willen deze openbare ruimte aantrekkelijk maken om in te verblijven, te spelen, te bewegen en om in te ontmoeten. Op dit moment ontbreekt op sommige plekken de samenhang tussen functies en uitstraling. Met het inmiddels vastgestelde Masterplan Centrum Baarle pakken we dit bijvoorbeeld aan. We creëren stapsgewijs meer eenheid in de openbare ruimte, verbeteren het onderhoudsniveau en vergroten de zichtbaarheid van de enclave-situatie. We willen gebiedsgericht inrichtingsprincipes en -elementen toepassen. Dit draagt bij aan meer eenheid in uitstraling. Groen is een belangrijke drager van onze identiteit en de herkenbaarheid in de kernen. Op dit moment zien we in de kernen en aan de rand van de kernen relatief weinig groen. Hierdoor staat de uitstraling van onze leefomgeving, biodiversiteit en klimaatbestendigheid van onze leefomgeving onder druk. Het versterken van de groen- en boomstructuur van de hoofdwegen is belangrijk om het groene karakter van Baarle-Nassau te benadrukken. Dit is gekoppeld aan de diverse herinrichtingen die hier onder andere na de omlegging van de provinciale weg plaatsvinden. Daarom willen we groen inzetten als verbinding tussen de dorpen en het buitengebied. We zetten openbaar groen in om onze unieke karakteristieke enclavestructuur verder te versterken. Groen moet altijd bijdragen aan het versterken van de biodiversiteit en klimaatadaptatie in al haar facetten. We zetten in op onderhoudsvriendelijk groen met een verzorgd beeld. Dit vinden we belangrijk om de belevingswaarde van groen op peil te kunnen houden. We maken zoveel mogelijk (gecombineerd) ruimte voor voetgangers, fietsers, groen en verblijf-, speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken. Hiermee vormen we een bruisende, levendige en samenhangende buitenruimte. 2.2 Thema 2: Duurzaamheid Baarle-Nassau maakt werk van duurzaamheid. De wereld om ons heen verandert snel en deze veranderingen vragen om een heldere visie op duurzaamheid. We staan voor grote uitdagingen, zoals de transitie naar duurzame energie, mobiliteit, circulariteit en het aanpakken van klimaatverandering en verlies van biodiversiteit. De gevolgen van klimaatverandering zijn nu al zichtbaar in onze wijken, kernen en natuur, met steeds vaker extreme neerslag, droogte en hittegolven. Lokaal zien we dit in onze eigen achtertuin, op straat en in onze natuur. Tegelijkertijd ontstaan er kansen en zien we een sterke betrokkenheid bij onze inwoners, partners, bedrijven en lokale maatschappelijke organisaties om bij te dragen aan de oplossingen. In onze aanpak streven we naar een evenwicht tussen welzijn, milieu en maatschappelijke betrokkenheid. De gemeente speelt hierin een leidende rol, met als doel een duurzame transitie die niet alleen de leefomgeving verbetert, maar ook de kwaliteit van leven voor huidige en toekomstige generaties waarborgt. Duurzaamheid is geen op zichzelf staand onderwerp. Het zit verweven in alle andere beleidsthema’s, zoals woningbouw, de openbare ruimte, mobiliteit, economie en toerisme. Daarom is het belangrijk dat duurzaamheid een integraal onderdeel wordt in al ons beleid. Toekomstbeeld In 2050 is de gemeente Baarle-Nassau een plek waar we samen grotendeels CO2-neutraal en circulair leven, werken en recreëren. Energie is voor iedereen bereikbaar en betaalbaar en komt van voornamelijk duurzame bronnen. Zuinig gebruik van grondstoffen en hergebruik zijn vanzelfsprekend. Biobased bouwen en circulair ondernemen zijn het uitgangspunt. We zijn goed voorbereid op extremere weersomstandigheden en de biodiversiteit in de gemeente is toegenomen. Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties benutten kansen om samen te werken aan duurzame oplossingen, terwijl de gemeente haar rol proactief inneemt om de verandering naar een duurzame samenleving te versnellen. Duurzaamheid doordringt alle beleidsterreinen, van openbare ruimte tot mobiliteit, wonen, economie en toerisme. We omarmen innovatie vanuit de markt en hebben duurzaamheid stevig in onze eigen organisatie verankerd. Baarle-Nassau bloeit als een gemeente die niet alleen groeit in omvang, maar ook in haar toewijding aan een duurzame en veerkrachtige toekomst voor haar inwoners. Realisatie Baarle-Nassau streeft naar een CO2-neutrale, circulaire gemeente met betaalbare duurzame energie, zuinig grondstoffengebruik en klimaatbestendigheid, waarbij samenwerking met inwoners en bedrijven de transitie naar een duurzame samenleving versnelt. Het bovenstaande schetst een ambitieus toekomstbeeld op verschillende vlakken van duurzaamheid. Deze ambitie kunnen we concreter maken in een aantal doelstellingen. Hieronder staan deze doelstellingen verder uitgewerkt. De doelstellingen en de realisatie hiervan zijn verder geconcretiseerd in de ‘Strategie Duurzaamheid’. Op weg naar CO2-neutraal We streven ernaar om in 2050 CO2-neutraal te zijn. Dit zullen we niet in één keer behalen, maar het zal in stappen worden bereikt. We sluiten ons daarom aan bij de landelijke ambitie om in 2030 55% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van
Voor het behalen van deze ambitie werken we aan verschillende doelstellingen.
Energie besparen: In 2030 willen we 15% op het gebruik van warmte in de gebouwde omgeving besparen. We gaan hiervoor inzetten op het isoleren van woningen en gebouwen. Ook helpen we inwoners en ondernemers bewust te worden van andere slimme manieren om energie te besparen.
Overstappen op duurzame warmte: In 2035 zijn 1.000 woningen aardgasvrij of klaar voor de overstap naar aardgasvrij. We gaan hiervoor uitvoering geven aan de Transitievisie Warmte (vanaf 2026 Warmteprogramma).
Duurzame energie opwekken: We werken hiervoor samen in de regio aan de RES West-Brabant. Een van de afspraken uit de RES is dat in 2030 er zonnepanelen liggen op 25% van de grote daken.
Bijdragen aan oplossen netcongestieproblematiek: Aan de opwek van elektriciteit zitten van vanwege de netcongestie de komende periode uitdagingen en daarom gaan we als gemeente ook actief een bijdrage leveren aan het oplossen van de netcongestieproblematiek. Daarnaast zijn we ons ook bewust van het toekomstig ruimtegebruik dat nodig gaat zijn voor de energietransitie. Klimaatbestendige leefomgeving creëren De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. We krijgen steeds vaker te maken met extreme neerslag, droogte en hittegolven. We moeten nu actie ondernemen om de gevolgen van klimaatverandering voor onze gemeente, onze inwoners, bedrijven en onze natuur te beperken. We streven daarom naar een klimaatadaptieve leefomgeving in 2050 in lijn met de landelijke ambitie. Dit bereiken we door:
Beoordeling: We beoordelen nieuwe ontwikkelingen en plannen op hun klimaatadaptieve bijdrage, zoals het tegengaan van wateroverlast, verdroging en hittestress. Het waterbergend vermogen in een gebied mag niet afnemen door een nieuwe ontwikkeling. Meer groen bevordert het tegengaan van hittestress. We denken ook na hoe we de principes van ‘bodem- en watersturend inrichten’ kunnen vertalen naar onze lokale situatie en kunnen meewegen het toetsen van plannen.
Klimaatstresstesten: We blijven klimaatstresstesten uitvoeren waarmee we de effecten van extreme weersomstandigheden op bewoners en infrastructuur in beeld brengen. Op basis hiervan werken we een pakket van maatregelen uit om onze gemeente te beschermen.
Klimaatrobuuste buitenruimte en natuur: Onze buitenruimte richten we klimaatadaptief in en ook onze natuur en het buitengebied is klimaatrobuust. Dit doen we met name door onze beekdalen natuurlijker in te richten zodat ze beter bestand zijn tegen periodes van hevige neerslag en droogte zonder wateroverlast of verdroging te veroorzaken.
Bewustwording en actie bij inwoners en bedrijven: We kunnen als gemeente zelf veel ondernemen om de gevolgen van het veranderende klimaat te beheersen, maar om volledig klimaatbestendig te worden hebben we onze inwoners en ondernemers hard nodig. Ook zij zullen actie moeten ondernemen. Daarom werken we binnen onze gemeente aan de bewustwording van onze inwoners en stimuleren het nemen van maatregelen zoals het tegelvrij maken en vergroenen van hun tuinen. Verder stimuleren klimaatbestendigheid op bedrijventerreinen door samen met ondernemers na te denken over oplossingsrichtingen. Klimaatadaptatie overstijgt verschillende beleidsvelden zoals ruimtelijke ontwikkeling, wonen en groen, maar ook het sociaal domein. Zonder aandacht voor klimaatadaptatie op deze terreinen kunnen we onze doelen niet realiseren. Daarom borgen we onze doelstellingen in het beleid, de richtlijnen en de verordeningen en nemen het in verschillende ontwikkelingen expliciet aan de voorkant mee. Het thema klimaatadaptatie heeft veel overlap met het thema biodiversiteit. Bij klimaatadaptatie gaat het over maatregelen op het gebied van bodem, groen en water die vaak invloed hebben op de biodiversiteit. Door biodiversiteit te integreren in klimaatadaptieve projecten dragen we bij aan een klimaatbestendige leefomgeving en bevorderen we tegelijkertijd de biodiversiteit. Volledig circulair in 2050 Onze economie is momenteel grotendeels lineair. Grondstoffen worden omgezet in producten die na gebruik als afval worden gezien. Dit is slecht voor het milieu en brengt hoge kosten met zich mee. Daarom streven we in onze gemeente naar een volledig circulaire economie in
Dit betekent dat onze kringlopen gesloten zijn en we geen grondstoffen vernietigen na gebruik, maar deze telkens opnieuw inzetten met behoud van waarde.
Halvering van primaire grondstoffen in 2030: We willen in 2030 al 50% minder primaire grondstoffen gebruiken en sluiten ons aan bij de landelijke doelen. Dit betekent dat onze eigen inkopen en aanbestedingen in 2030 ook al voor 50% en in 2050 volledig circulair moeten zijn. In de aanloop naar volledige circulariteit voeren we ons afvalbeheerssysteem duurzaam uit. We streven hierbij, in lijn met de VANG-doelstellingen, naar een hoog scheidingspercentage en het reduceren van de hoeveelheid restafval. In nauwe samenwerking met de regio streven we naar een gezamenlijke realisatie van een circulaire economie. Samen bouwen we aan een duurzame toekomst, waarin het hergebruik van grondstoffen de norm is en de waarde ervan behouden blijft. Milieugevaarlijke materialen weren we zoveel mogelijk uit onze samenleving. Dat betekent dat we het saneren van asbestdaken zoveel mogelijk stimuleren en waar mogelijk faciliteren om dit te combineren met het plaatsen van zonnepanelen.
Inzicht in grondstofstromen: Om dit voor elkaar te krijgen moeten we onze grondstoffenstromen beter in beeld krijgen en ons eigen afvalsysteem evalueren. Hierna kunnen we meer concrete acties uitwerken.
Stimuleren van circulaire economie: In nauwe samenwerking met ondernemers onderzoeken manieren om bedrijven te stimuleren en te faciliteren in de overgang naar een circulaire economie. Bij nieuwbouw-, renovatie- en sloopprojecten van ons eigen vastgoed, projectontwikkeling en sociale huur onderzoeken we de kansen voor circulariteit en passen we deze zoveel als mogelijk toe. Hierbij maken we gebruik van de Handreiking Duurzaam Bouwen. Ons eigen vastgoed dient als voorbeeld. Daarnaast zetten we, waar passend en mogelijk, in op het herbestemmen van bestaand vastgoed. Slimme duurzame mobiliteit Duurzame mobiliteit speelt een belangrijke rol in onze Strategie Duurzaamheid om de CO2-uitstoot te verminderen. De manier waarop we ons verplaatsen, heeft aanzienlijke gevolgen voor ons milieu, onze levenskwaliteit en de duurzaamheid. De komende periode onderzoeken en bevorderen we duurzame mobiliteitsoplossingen die niet alleen de ecologische impact verminderen, maar ook bijdragen aan een leefbare en gezonde omgeving voor de inwoners van Baarle-Nassau. Door middel van innovatieve benaderingen en samenwerking met belanghebbenden zetten we in op schonere vervoersnormen, waarbij de behoeften van de huidige generatie worden vervuld zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties in gevaar te brengen. Om deze ambitie te realiseren hebben we concrete doelstellingen en acties opgesteld:
Uitbreiden van de laadinfrastructuur: We zetten in op meer laadpalen voor elektrische voertuigen.
Stimuleren van duurzame vervoersvormen: We bevorderen fietsmobiliteit, deelmobiliteit en efficiënt openbaar vervoer.
Duurzaam vervoer binnen de gemeente: We verduurzamen ons eigen wagenpark en ontwikkelen een plan voor duurzaam reizen binnen de gemeente. Lokale duurzaamheidsinitiatieven stimuleren We kunnen ons toekomstbeeld op het gebied van duurzaamheid niet alleen bereiken. In de uitvoering van iedere doelstelling hebben we onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties nodig. We streven naar bewuste, betrokken en actieve participatie van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Goede en transparante communicatie is hierin essentieel. Met een gestructureerd communicatieplan, gekoppeld aan onze Strategie Duurzaamheid met uitvoeringsprogramma, bieden we gerichte informatie en inspiratie. Hierbij stemmen we af op de behoeften van diverse doelgroepen en werken we samen met lokale initiatieven. Daarnaast betrekken we actief inwoners en faciliteren we duurzaamheidsinitiatieven uit de samenleving. Samen streven we naar een groenere en duurzamere gemeente door gezamenlijke bewustwording en actieve participatie. 2.3 Thema 3: Beleefbare en hoogwaardige economie Baarle-Nassau is een unieke gemeente waar ondernemen en recreëren goed samengaan. De gemeente staat bekend om haar goede vestigingsklimaat en toplocaties voor ondernemers. Baarle-Nassau is van oudsher een echt regionaal handelscentrum en dit zijn we nog steeds. Samen met de industrie en de toeristische sector vormt handel de grootste economische sector van onze gemeenten met ongeveer 3.300 banen. Het midden- en kleinbedrijf doet het bij ons goed. Daarnaast is het aantal banen in de zorg de afgelopen jaren flink gegroeid. We hebben een grote landbouwsector in vergelijking met andere gemeenten. Toekomstbeeld In de toekomst heeft Baarle-Nassau nog steeds een mooi ondernemersklimaat met een toenemend aantal diverse bedrijven. We zijn naast een aantrekkelijke gemeente om in te wonen, ook een goede gemeente om in te werken. We hebben een bruisende vrijetijdseconomie met een unieke aantrekkingskracht en een hoogwaardig en divers aanbod waar ook de inwoners van Baarle-Nassau van profiteren. Verder hebben we in de gemeente volop bedrijven die werkzaam zijn in de keten voor biobased ondernemen. Het overgrote deel van de bedrijven in Baarle-Nassau is onderdeel van de circulaire economie. Op onze groene, moderne bedrijventerreinen zijn duurzame bedrijven gevestigd: zowel in economische zin als op gebied van klimaat en milieu. De economische groei heeft de kwaliteit van leven in de gemeente versterkt. Onze bedrijvigheid draagt bij aan het welzijn, de gezondheid, de duurzaamheid en de veerkracht van onze gemeente. Realisatie Om deze doelen te bereiken, is het nodig het goede ondernemersklimaat te behouden en te versterken. En we zorgen dat de groei in lijn is met onze kernwaarden en identiteit. We richten ons niet alleen op meer bedrijvigheid, maar ook bedrijvigheid die past bij onze gemeente. We zien ruimte voor meer en beter passende bedrijvigheid op bedrijventerreinen, in het buitengebied en in de kernen. De mogelijkheden en voorwaarden verschillen wel per gebied om zo de waarden in de verschillende gebieden te beschermen. De bedrijventerreinen zijn bestemd voor grotere bedrijven die mogelijk overlast kunnen geven. In de kernen is ruimte voor ons midden- en kleinbedrijf dat bijdraagt aan vitaliteit, sociale veiligheid, binding met de gemeenschap en lokale economie. In het centrum willen we een hoogwaardig horeca- en winkelaanbod met focus op toerisme en kwalitatieve voorzieningen. In het buitengebied is ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid, maar daarbij gelden strikte eisen voor de inpassing in het landschap. Daarnaast bieden de enclave-situatie en het groene buitengebied kansen voor toerisme en recreatie. Dit willen we nog beter benutten, ook met het oog op het behouden van het voorzieningenniveau. We leggen in dit hoofdstuk via verschillende ambities uit hoe we deze hoogwaardige en beleefbare economie willen realiseren. Toekomstbestendige bedrijvigheid We zitten midden in de transitie naar een circulaire economie, waarin we streven naar balans tussen economische waarde en maatschappelijke factoren. We ondersteunen lokale initiatieven en bevorderen het contact tussen ondernemers, bijvoorbeeld om kennis uit te wisselen. Hierin hebben we een voorkeur voor bedrijven met een lokale binding en afzetmarkt. We willen ons bestaande bedrijventerrein uitbreiden en vernieuwen. We bieden ruimte aan nieuwe, lokaal gebonden bedrijven op het bedrijventerrein door het terrein efficiënter in te richten en kleinschalig uit te breiden als daar behoefte aan is. Uitbreiding van het bedrijventerrein laten we wel over aan de markt. Bij meerdere initiatieven maken we een afweging op basis van de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’. Regionale afspraken sturen de uitbreiding en profilering van bedrijventerreinen, waarbij de gemeente de belangen van de lokale economie behartigt. Op bedrijventerreinen mag in principe geen functiemenging plaatsvinden. Mocht er behoefte ontstaan aan transformatie van een deel van een bedrijventerrein dat tegen woonbebouwing is gelegen, bijvoorbeeld vanwege overlast, dan zien we functiemenging daar als oplossing. We revitaliseren de bedrijventerreinen door vergroening en verduurzaming te bevorderen. We stimuleren multifunctioneel gebruik van bedrijfsgebouwen, mits passend binnen de bedrijvenzonering en voorkomen leegstand. We willen ontspannings- en bewegingsmogelijkheden verbeteren. Door een goede stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing realiseren we een zorgvuldige overgang van het nieuwe bedrijventerrein naar het omliggende gebied, zodat het gebied zijn bijzondere karakter behoudt. Verduurzaming van bedrijventerreinen en het realiseren van de energietransitie op bedrijventerreinen ligt in eerste instantie bij bedrijven zelf. We blijven wel betrokken bij provinciale en landelijke programma’s op dit onderwerp om een bijdrage te leveren aan een duurzame toekomst. Bedrijven die in woongebieden overlast veroorzaken, bieden we maatwerkoplossingen. We vinden vestiging op deze plekken niet wenselijk als dit overlast veroorzaakt door bijvoorbeeld verkeersbewegingen, geluid of uitstoot. In rustige woongebieden zien we maar zeer beperkte mogelijkheden voor niet-woonfuncties. Bebouwingsconcentraties in het buitengebied kunnen onder voorwaarden dienen als vestigingslocatie voor bedrijven aan huis, startende ondernemers en nieuwe lokale bedrijven. Bedrijfslocaties in het buitengebied kunnen van functie veranderen. Deze verandering moet dan wel voldoen aan eisen op het gebied van duurzaamheid, draagvlak, bereikbaarheid en inpassing in het landschap. De voorwaarden hiervoor zijn per gebied terug te vinden in hoofdstuk 3 en 4, gebiedsgerichte uitwerking. Als absolute randvoorwaarde geldt dat nieuwe bedrijvigheid geen onevenredige overlast voor omwonenden mag veroorzaken. Versterking vrijetijdssector Baarle-Nassau heeft een uniek karakter dat veel bezoekers aantrekt. Een bijzonder verleden en heden – de enclavesituatie en het smokkelverleden, het Bels Lijntje, het militair erfgoed en de cultuurhistorische bebouwing - bieden veel ruimte voor beleving. De combinatie van ons bijzondere centrum door de enclavesituatie en ons groene buitengebied trekt dan ook veel recreanten en toeristen uit binnen- en buitenland. Deze recreanten en toeristen komen voor een deel uit de regio en Noord-Brabant, maar veel mensen die verblijven op de recreatieparken komen uit de zuidelijke randstad en bezoekers die komen voor de bijzondere enclavesituatie, komen voor een relatief groot deel uit het buitenland. Een sterk toeristisch aanbod helpt ons ook ons voorzieningsniveau voor onze inwoners op peil te houden en mogelijk te versterken. Recreatie draagt bij aan het sociale karakter van de gemeente door dit te koppelen aan dagbesteding, de inzet van vrijwilligers, gezondheid en beweging. We willen als gemeente ook bekend staan om het goede genieten en slow living. Agrofood uit de streek, zowel aan Nederlandse als aan Belgische zijde, zorgt voor een unieke beleving van ons Bourgondische leven. Hiermee bieden we onze recreanten en toeristen een totaalbeleving. We benutten de kansen die onze omgeving ons biedt echter nog onvoldoende. Er is nog geen sprake van één samenhangend toeristisch product. Ook is de kwaliteit van toeristische voorzieningen niet altijd op het gewenste niveau. Vooral het centrum van Baarle-Nassau en de recreatieparken hebben behoefte aan een extra impuls. Recreatieparken staan onder druk vanwege marktontwikkelingen en de veranderende behoefte van recreanten. Tevens speelt op verschillende parken de kwestie permanente bewoning versus tweede woninggebruik. Het buitengebied van Baarle-Nassau biedt een mooi en gevarieerd landschap met ruimte voor uitbreiding van toeristische en recreatieve functies. Hierbij bewaren we wel de aandacht voor rust en ruimte. We willen risicovolle situaties op recreatieparken voorkomen en combineren dit met het faciliteren van het recreatief ontwikkelen van parken en campings. Op gebied van recreatie ondersteunen we kleinschalige, lokale initiatieven die passen bij onze identiteit. Er is ruimte voor nieuwe initiatieven, maar alleen als deze kwalitatief hoogwaardig zijn en een aanvulling vormen op het huidige aanbod. We zien hier ook kansen voor initiatieven van agrariërs die zich willen richten op de vrijetijdssector. We moeten ervoor waken dat er geen overaanbod ontstaat, omdat dit verloedering en verdringing in de hand werkt. We zetten daarom in op het behoud en versterken van de kwaliteit en het moderniseren van het huidige aanbod. Hierbij hebben we ook oog voor verduurzaming. Verder willen we openbare recreatieve en toeristische functies uitbreiden, zoals het ontwikkelen van nieuwe fiets- en wandelroutes. We willen meerdere start- en vertrekpunten in de gemeente realiseren om de belevingswaarde te vergroten. In overleg met Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten onderzoeken we de mogelijkheden voor extensieve recreatie in de Grensvallei van het Merkske. Bij zulke ontwikkelingen houden we altijd oog voor onze kernwaarden rust en ruimte in het buitengebied. We vergroten de beleefbaarheid en zichtbaarheid van de historie van het gebied voor bezoekers door uitvoering te geven aan de Visie Vrijetijdseconomie Baarle-Nassau. We ontwikkelen toeristische arrangementen in samenwerking met de regio en onze Belgische zustergemeente Baarle-Hertog. Hier lichten we lokale en gezamenlijke verhalen uit. Kwaliteitsimpuls voor horeca- en winkelaanbod Baarle-Nassau heeft een levendig centrum met goede voorzieningen, maar het centrum behoeft verbetering, vooral op het gebied van horeca en winkels. Onze ambitie is een verkeersveilig, aantrekkelijk en vitaal centrum met focus op toerisme, hoogwaardige voorzieningen en duurzaam ondernemen. Dit maakt het centrum aantrekkelijk voor zowel inwoners als bezoekers. We zijn al bezig met het aantrekkelijker maken van het gebied door de uitvoering van het Masterplan Centrum Baarle. Daarnaast willen we ook een nieuwe detailhandel-strategie uitwerken. We versterken onze winkelgebieden door detailhandel en horeca te concentreren in het centrum en door af te wegen of functies die niet bijdragen aan deze versterking ergens anders in de gemeente gehuisvest kunnen worden. Met het oog op gezondheid willen we gezonde keuzes makkelijk maken. Daarom vinden we het niet wenselijk om bepaalde types horeca of winkelfuncties die de verleiding tot ongezonde keuzes vergemakkelijken en mogelijk overlast veroorzaken dichtbij scholen of zorginstellingen te vestigen. Bij een afweging hebben we de voorkeur voor initiatieven die maatschappelijk verantwoord en duurzaam ondernemen. Om de leefbaarheid van het centrum te vergroten en detailhandel en horeca te stimuleren, willen we meedenken over het realiseren woningen boven winkels en horeca. Dit draagt tevens bij aan het realiseren van de woningbouwopgave. Voor de toekomstbestendigheid vragen we ondernemers om hun panden te verduurzamen. 2.4 Thema 4: Evenwichtig buitengebied Het buitengebied van Baarle-Nassau verandert. Waar 30 jaar geleden de landbouw en veeteelt, naast natuur, de belangrijkste functies waren, delen deze nu de ruimte met recreanten en toeristen. Ook wordt er veel meer dan voorheen gewoond en vindt er allerlei niet-agrarische bedrijvigheid plaats, waaronder door recreatiebedrijven. Het is niet meer vanzelfsprekend dat de landbouw altijd voorrang krijgt bij ruimtelijk afwegingen. Tegelijk is de landbouw een belangrijk onderdeel van onze identiteit, onze economie én is de beleving van het landelijk gebied nauw verbonden met de levendige agrarische bedrijvigheid. Ons doel is daarom een nieuw evenwicht te vinden tussen landbouw, recreatie, natuur en landschap in ons buitengebied, met oog voor een duurzaam bodem- en watersysteem. Kortom, een karakteristiek buitengebied waar verschillende waarden en functies met elkaar in balans zijn. Toekomstbeeld In de toekomst hebben we een welvarend en toekomstbestendig buitengebied waarin agrarisch gebruik, natuur en recreatie elkaar versterken. De functies in de gebieden passen bij het lokale bodem- en watersysteem. In de beekdalen vind je natuur en extensieve, natuurinclusieve landbouw. Op de hellingen staan grondgebonden agrarische bedrijven. In de beekdalen is ruimte voor natuur en extensieve, natuurinclusieve landbouw. Op de hellingen bevinden zich grondgebonden agrarische bedrijven met een sterke focus op een gezonde bodem, zoals de inzet van hightech gewasbemesting/bescherming en natuurinclusieve/biologische landbouw, die natuurlijke principes als uitgangspunt neemt. Op de hoge zandruggen zien we naast (voedsel)bos, hightech vollegrondslandbouw en biologische/natuurinclusieve landbouw, ook niet-grondgebonden agrarische bedrijven. Al deze bedrijven zijn economisch vitaal en circulair en hebben oog voor natuur en milieu. Sommigen hebben een brede bedrijfsvoering waarin ze recreatie en andere functies combineren met productie van voedsel en/of biobased (bouw) materialen voor de (regionale) markt. Al deze bedrijven zijn economisch vitaal en circulair en hebben oog voor natuur en milieu. Ze hebben een brede bedrijfsvoering waarin ze recreatie en andere functies combineren met productie van voedsel en biobased (bouw)materialen voor de (regionale) markt. In een snel bewegende samenleving hebben we nog steeds plekken waar het stil en donker is en waar ruimte is om de omgeving in alle rust te beleven. Unieke landschappen met oude bouwlanden en jonge heideontginningen zijn zichtbaar en onderscheiden zich van elkaar. In het beekdal van het Merkske slingert de beek door een natuurlijk landschap omringt door natuurinclusieve landbouwgronden. Bezoekers genieten hier van de natuur met respect voor de omgeving en de rust. De oude zandpaden leiden hen door het gebied. Toerisme en recreatie floreren en dragen bij aan de economische vitaliteit van het buitengebied. Realisatie Om deze doelen te bereiken moeten we de balans behouden tussen verschillende functies in het buitengebied. De grootste functies die hier samenkomen, zijn onze landbouw, natuur en recreatie. Dit betekent niet dat er geen ruimte is voor vernieuwing of functiemening. Het betekent juist dat we het buitengebied versterken door te vernieuwen in lijn met onze kernwaarden en identiteit. Hoe we dat gaan doen, lees je hieronder. Unieke landschap beschermen Baarle-Nassau heeft een rijk en gevarieerd landschap, waar oude en jonge landschappen duidelijk te onderscheiden zijn. Het gave beekdal van het Merkske is het meest bijzonder. Zeker in vergelijking met andere Brabantse beken, die tijdens vroegere ruilverkavelingen zijn rechtgetrokken. De meanderende beek en het kenmerkende beekdal zijn uniek. Door de schaalvergroting in de landbouw, de vernieuwing van het buitengebied en de gerealiseerde nieuwe wegen staan natuur en landschap echter onder druk. Met name de natuur- en waterkwaliteit lijden onder vermesting, verdroging en aanvoer van vervuild water uit riooloverstorten. We zetten ons daarom in om onze unieke landschappelijke karakteristiek te behouden, te herstellen en te versterken. We doen dit op verschillende manieren die we hieronder toelichten. Tegengaan van verrommeling Een belangrijk doel is het tegengaan van verrommeling in het buitengebied. We willen voorkomen dat ons landschap versnipperd raakt door te zorgen voor doordachte en goed ingepaste ontwikkelingen. Om ervoor te zorgen dat alle ontwikkelingen, functies en activiteiten in lijn zijn met onze visie, hanteren we een afwegingskader met duidelijke en toetsbare randvoorwaarden. Deze hebben we per gebied uitgewerkt en staat in hoofdstuk 4 van deze omgevingsvisie. Nieuwe ontwikkelingen en functies moeten landschappelijk worden ingepast, waarbij de haalbaarheid hiervan afhangt van het gebied, de functie en de bijdrage aan de omgevingskwaliteit. We willen de identiteit van de verschillende unieke landschapstypen versterken door deze duidelijk te begrenzen en herkenbaar te maken. De algemene kenmerken van ons buitengebied zoals rust, open ruimte en duisternis, zijn van onschatbare waarde voor zowel de inwoners als het ecosysteem. Het behoud van deze elementen staat hoog op onze agenda, omdat ze bijdragen aan een gezonde leefomgeving en de ecologische balans in stand houden. We willen ook oude zandpaden en hun kenmerken behouden aangezien ze onderdeel uitmaken van het DNA van ons buitengebied. Om bovenstaande waarden in ons gebied te versterken vragen we een bijdrage van nieuwe ontwikkelingen; een kwaliteitsimpuls. Deze kan variëren van landschappelijke inpassing tot een kwaliteitsbijdrage elders, als die niet op de locatie van de ontwikkeling zelf realiseerbaar is. Financiële bijdragen, door bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen, komen ten goede aan natuur- en landschapsprojecten in de gemeente. Het Rijks- en provinciaal beleid stelt dat het bodem- en watersysteem leidend moet zijn bij de inrichting van ons land. Hoewel de precieze uitwerking hiervan nog niet duidelijk is, staat vast dat bodem en water een belangrijkere plek krijgen in onze besluitvorming over ruimtelijke plannen. Vroeger leefden we met het bodem-en watersysteem en het landschap en gingen we wonen en boeren op de plekken die daar geschikt voor waren. Later zijn we steeds meer plekken in gaan richten die hier eigenlijk niet geschikt voor zijn, maar die we naar onze hand konden zetten met nieuwe techniek. We lopen nu tegen de beperkingen aan die de natuur geeft. We zien steeds meer wateroverlast, verdroging, hittestress en verlies van biodiversiteit. Door klimaatverandering zal dit alleen maar toenemen. Daarom moeten we het bodem- en watersysteem meer in acht nemen. We moeten onze keuzes meer afstemmen op het behoud en verbeteren van de ondergrond en het watersysteem. Samen met de provincie, het waterschap en de regio’s gaan we op zoek naar een manier waarop we deze keuzes zo goed mogelijk kunnen implementeren. Hiermee richten we ons gebied toekomstbestendig, gezond en aantrekkelijk in. Duurzame landbouwtransitie stimuleren De agrarische sector is een belangrijk onderdeel van de identiteit van ons buitengebied. Intensieve veehouderij vormt een groot deel van onze landbouw. Zoals in heel Nederland, ondergaat het buitengebied van Baarle- Nassau een transitie. Door regelgeving en financiële druk veranderen agrariërs hun bedrijfsvoering of stoppen ze ermee. Daarnaast leggen andere functies in het buitengebied, zoals natuur, recreatie en wonen, een claim op de ruimte. Klimaatverandering legt daarnaast nog eens extra druk op dit gebied. Dit alles vraagt om een duidelijke visie op het gebruik van de beschikbare ruimte in het gebied. We willen de agrarische sector in onze gemeente behouden. Deze vormt een belangrijk onderdeel van onze identiteit, ons landschap en onze economie. Het zorgt voor een levendig en vitaal buitengebied. Onze koers wordt voor een groot deel bepaald door het uitvoeren van regels van Europa, het Rijk en de provincie en door bestaande rechten. Daar waar we zelf ruimte hebben om zaken te bepalen houden we de volgende visie aan. We willen de agrarische sector zoveel mogelijk kansen bieden om levensvatbaar te blijven, binnen de draagkracht van de omgeving. Dit betekent dat agrarische bedrijven soms moeten veranderen. Innovatie en meervoudig ruimtegebruik vormen onze aanpak om de sector te verduurzamen. De mogelijkheden voor uitbreiding van (intensieve) veehouderijen zijn beperkt en nieuwe vestigingen zijn uitgesloten. Voor glastuinbouw zien we ook geen mogelijkheid, omdat we dit niet vinden passen in het landschap. Uitbreiding van agrarische bebouwing en bouwpercelen is alleen toegestaan als het noodzakelijk is voor een duurzame agrarische bedrijfsvoering en bijdraagt aan de omgevingskwaliteit. Van agrarische ondernemers verwachten we dat ze bijdragen aan landschapskwaliteit, dierenwelzijn en milieu. We moedigen hen aan om zich te richten op lokale markten en afzetkanalen. We zien ook mogelijkheden voor agrariërs om zich te verbreden door innovatie en met andere functies zoals agrotoerisme, directe verkoop aan de klanten, natuur- en milieudiensten, landbouweducatie en alternatieve gewassen. We willen dus ruimte bieden voor nevenfuncties, maar toetsen per gebied of dat past. Nevenfuncties kunnen namelijk leiden tot verkeersoverlast, een verhoogde milieubelasting of kunnen nadelige effecten hebben op het landschap. In hoofdstuk 4, Gebiedsgerichte uitwerking buitengebied geven we per gebied aan welke waarden we belangrijk vinden en in welke gebieden we meer of minder ruimte zien voor verbreding. Nieuwe initiatieven moeten rekening houden met het bodem- en watersysteem. In de beekdalen en rondom natuurgebieden – zoals in het Natuurnetwerk Brabant en de Natte Natuurparels - is geen ruimte voor intensieve landbouw, maar wel voor extensieve en natuurinclusieve vormen. Overgangsgebieden, zoals de in de provinciale omgevingsverordening aangeduide ‘Groenblauwe waarden’ en ‘Attentiegebied waterhuishouding’, bieden ruimte voor extensieve landbouw met groen-blauwe diensten, zoals natuur- en landschapsbeheer, recreatie, natuurinclusieve veeteelt, natte teelt en de teelt van biobased bouwmaterialen. In de beekdalen is ruimte voor natuur en extensieve, natuurinclusieve landbouw. Op de hellingen liggen grondgebonden agrarische bedrijven die sterk inzetten op een gezonde bodem, bijvoorbeeld door hightech gewasbemesting en -bescherming, en door natuurinclusieve of biologische landbouw die natuurlijke principes volgt. Op de hoge zandruggen komen we naast (voedsel)bossen, hightech vollegrondslandbouw en biologische/natuurinclusieve landbouw ook niet-grondgebonden agrarische bedrijven tegen. Al deze bedrijven zijn economisch vitaal en circulair en hebben oog voor natuur en milieu. Sommige bedrijven combineren hun productie van voedsel en/ of biobased materialen met andere functies, zoals recreatie. Ze richten zich daarbij op lokale markten en dragen bij aan een circulaire economie. In de agrarische gebieden zien we ruimte voor innovatie en verbreding van bedrijfsactiviteiten, mits dit op een verantwoorde manier gebeurt en rekening wordt gehouden met de lokale waarden van natuur, landschap en milieu. Deze gebieden bieden ook potentieel voor nieuw bos ter ondersteuning van regenwaterinfiltratie en mogelijk houtproductie. In de agrarische gebieden streven we naar duurzame landbouw met minstens 10% groen-blauwe dooradering van het landschap. Om de economische veerkracht te versterken en nieuwe perspectieven te creëren in een veranderende markt, streven we naar een meer circulaire en extensieve agrarische bedrijfsvoering. Dit sluit aan bij de historie, de waarden van het landschap en de kernwaarden van Baarle-Nassau. We beschouwen de agrariërs als hoeders van het landschap en de natuur, waarbij zowel landbouw, recreatie als natuur elkaar ondersteunen en versterken. Duurzame en natuurinclusieve landbouwvormen zijn vaak extensievere vormen van landbouw, waarvoor vaak meer grond nodig is dan voor intensieve vormen van landbouw. We vinden het daarom belangrijk dat er voldoende grond beschikbaar blijft voor landbouw in onze gemeente. We streven naar emissiereductie en verbetering van de omgevingskwaliteit in overbelaste gebieden. Dit omvat zowel milieuaspecten zoals geur, geluid, fijnstof, volksgezondheid als esthetische aspecten. Bestaande milieuwet- en regelgeving reguleren deze aspecten grotendeels. Aanvullende regelgeving is nodig om gezondheidsrisico’s verder te beperken. Deze benadering vereist verder onderzoek en concretisering. Hierin hebben gezondheidsrisico’s rondom pluimvee en geitenhouderijen onze bijzondere aandacht vanwege het aangetoonde verband tussen deze teelten en ziektes, zoals longontsteking. Gebalanceerde ruimteontwikkeling De agrarische sector in Baarle-Nassau verandert en veel agrariërs stoppen door opvolgingsproblemen, onzekerheid of omdat hun bedrijf onvoldoende rendabel is. Anderen breiden hun bedrijfsvoering uit met nevenactiviteiten of specialiseren zich om zo hun inkomsten te verhogen. Omdat dit een directe impact heeft op de lokale economie en de leefbaarheid van het platteland, hebben we hier aandacht voor. Het stoppen van agrarische activiteiten betekent dat er veel agrarische bedrijfsgebouwen vrijkomen. We vinden het belangrijk om de gebouwen met beeldbepalende waarde te behouden in ons buitengebied. Dit is van belang voor het behoud van de landelijke esthetiek, culturele erfgoedwaarde en de ecologische diversiteit van het buitengebied. Historische agrarische gebouwen zijn een belangrijk onderdeel van ons cultureel en historisch erfgoed. Ze symboliseren traditionele landbouwpraktijken en een levensstijl die van generatie op generatie is doorgegeven. Het behoud van historische agrarische gebouwen draagt bij aan het versterken van de culturele identiteit van onze gemeenschap en het behoud van ons erfgoed. De vrijkomende agrarische bebouwing brengt ook uitdagingen met zich mee. Leegstaande gebouwen kunnen criminele activiteiten aantrekken. Wanneer ze niet goed onderhouden worden, kunnen ze bijdragen aan de verrommeling en verloedering van het landschap. Genoeg redenen dus om goed na te denken over wat we in deze bebouwing en op deze gronden willen toestaan. Omdat gebieden en de dynamiek in die gebieden van elkaar kunnen verschillen, pakken we dit gebiedsgericht aan. In hoofdstuk 4 beschrijven we per gebied welke waarden we belangrijk vinden en op welke plekken we veranderingen toestaan. In de bebouwingsconcentraties is er meer ruimte voor verandering en verbreding. Hier staan we toe dat agrarische bedrijven worden veranderd naar niet-agrarische bedrijfsvoering en woningen. De voorwaarden die we hieraan stellen verschillen per gebied en zijn afhankelijk van de ontwikkelingsrichting van het gebied. We vinden dat een initiatiefnemer bij een verandering van functie ook een verbetering van de omgevingskwaliteit moet realiseren. We zien ook graag dat een functieverandering bijdraagt aan het behoud van cultuurhistorische waardevolle bebouwing. In gebieden waar de landbouw een prominente rol speelt, zijn we terughoudend bij het toestaan van niet-agrarische neven- en opvolgende functies. We zien hier wel ruimte voor maatwerk, zoals rondom extensieve recreatie als dit nodig is voor een sluitende businesscase. Dit is essentieel om ons buitengebied aantrekkelijk te houden en te zorgen voor groene recreatiemogelijkheden, wat de levenskwaliteit van onze gemeenschap verbetert. Als gemeente spelen we hier een faciliterende rol door ruimte te bieden voor deze veranderingen. Bovendien houden we rekening met specifieke gebieden zoals kernrandzones en goed bereikbare bebouwingsconcentraties, waar functies goed kunnen passen. We zorgen ervoor dat de bestaande landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden in de omgeving niet onevenredig worden aangetast. Als gemeente nemen we de verantwoordelijkheid om deze waarden te beschermen. Bij ontwikkeling van nevenactiviteiten mag er geen onevenredige toename van verkeer of publieksaantrekkelijke werking plaatsvinden. Dit betekent dat de ontwikkeling geen onredelijk negatief effect mag hebben op de rust en veiligheid in de omgeving. Hiermee voorkomen we overlast voor omwonenden. In alle gevallen vinden we het belangrijk dat nieuwe functies goed landschappelijk worden ingepast. Zo behouden we het karakter van onze gemeente en versterken we de ruimtelijke kwaliteit van ons buitengebied. 2.5 Thema 5: Gezonde en inclusieve samenleving Saamhorigheid en gemeenschapszin zijn fundamenten voor Baarle-Nassau. We bieden iedereen van jong tot oud een veilige en gezonde omgeving om te wonen en zichzelf te zijn. We streven naar passende zorg en welzijnsvoorzieningen om dit te ondersteunen waar dat nodig is. Dit zal echter niet altijd vanzelf gaan. Het aantal mensen dat op enig moment hulp en ondersteuning nodig heeft, neemt om verschillende redenen toe. De vergrijzing in combinatie met een krappe arbeidsmarkt brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Dit betekent dat we nu meer dan ooit naar elkaar om moeten kijken en elkaar moeten helpen. Naast vergrijzing krijgen we ook meer kwetsbare mensen in onze gemeente. Dit vraagt om extra aandacht voor de invloed van de omgeving op onze fysieke en mentale gezondheid. We werken vanuit het concept ‘Positieve gezondheid’. Dat wil zeggen dat we gezondheid breder benaderen dan enkel de aan- of afwezigheid van ziektes of klachten. Sociale contacten, zingeving en eigen regie zijn net zo belangrijk. Ons doel is om van Baarle-Nassau een aangename plek te maken voor ontmoeting, sport en beweging, waarbij we de saamhorigheid versterken door een doordachte en toegankelijke inrichting van de openbare ruimte. Ook willen we dat iedereen zich veilig voelt in onze gemeente en kan rekenen op hulp van naasten, buurtgenoten en professionals als dat nodig is. We streven naar vermindering van milieuhinder, vooral in het buitengebied. Onze inzet is gericht op een evenwichtige en schone omgeving waarin zowel ontmoeting, fysieke sport- en spelactiviteiten als een prettig gevoel van veiligheid hand in hand gaan. Toekomstbeeld In de toekomst is Baarle-Nassau een nog hechtere gemeenschap waar iedereen zich thuis voelt. Het verenigingsleven is sterk en draagt bij aan de sociale cohesie en het gevoel dat iedereen zich thuis voelt in onze gemeente. Mensen kijken naar elkaar om en kunnen rekenen op informele of professionele hulp en ondersteuning als dat nodig is. Onze gemeente biedt een leefomgeving waarin iedereen volwaardig kan meedoen, ongeacht verschillen. Het concept ‘positieve gezondheid’ is volledig omarmd. We werken samen aan een gezonde, sterke gemeenschap. Onze woonwijken zijn groen en divers, met woningtypes die flexibiliteit bieden voor veranderende levensfasen, van jong tot oud en voor verschillende (kwetsbare) doelgroepen. Groene buitenruimten nodigen uit tot bewegen en ontmoeten en versterken de sociale cohesie. Kunst, sport- en speelvoorzieningen verbinden alle leeftijdsgroepen en stimuleren een gezonde levensstijl. Het economisch succes van onze gemeente heeft bijgedragen aan het welzijn, de duurzaamheid en de veerkracht van onze gemeente. Saamhorigheid vormt het fundament, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen, zoals mensen met beperkingen en mensen die wellicht niet in het standaardbeeld van de meerderheid passen. Openbare ruimtes zijn veilig, toegankelijk en schoon, en groenvoorzieningen stimuleren ontmoetingen en sociale interacties. Inclusiviteit, leefbaarheid en gezondheid zijn verankerd op alle niveaus en beleidsvelden, waardoor Baarle-Nassau een plek is waar iedereen ertoe doet en mee kan doen. Realisatie Om de onderstaande doelen te realiseren, werken we samen met lokale partners, zoals zorginstellingen en woningcorporaties. We richten ons vooral op het vergroten van bewustwording en het stimuleren van maatregelen die de leefbaarheid verbeteren. De uitvoering ligt zoveel mogelijk bij onze partners en inwoners. Voor de basis staan we als gemeente aan de lat: het stimuleren van ontmoetingen en het creëren van een inclusieve, veilige en groene leefomgeving. Hieronder lichten we de ambities toe. Inclusieve gezonde leefomgeving Een inclusieve samenleving betekent dat iedereen mee kan doen naar eigen wens en vermogen en gelijke kansen en mogelijkheden heeft, ongeacht hun uitgangssituatie of verschillen. We accepteren elkaar en stimuleren en waarderen de diversiteit in onze samenleving. Dit vraagt om een fysieke inrichting die toegankelijk, sociaal, gezond en veilig is voor iedereen. We gaan daarbij uit van het concept ‘Positieve gezondheid’. Dat wil zeggen dat we gezondheid breder benaderen dan enkel de aan- of afwezigheid van ziektes of klachten. Sociale contacten, zingeving en eigen regie zijn net zo belangrijk. Om dit waar te maken zal gezondheid steeds meer een thema worden dat ook binnen andere beleidsterreinen geborgd wordt (‘health in all policies’). De fysieke leefomgeving is daarbij een belangrijk element. We houden rekening met gezondheid door bij nieuwe ontwikkelingen en herinrichtingen te toetsen aan het concept ‘Positieve gezondheid’. Een ontwikkeling moet een positieve bijdrage leveren aan ons welzijn, onze positieve gezondheid. Bovendien hechten we grote waarde aan de veiligheid en toegankelijkheid van openbare ruimtes voor iedereen. We zorgen ervoor dat deze aspecten worden versterkt, vooral bij nieuwe projecten. Door de openbare ruimte slim in te richten, willen we niet alleen bijdragen aan positieve gezondheid, maar ook de saamhorigheid versterken. Met toenemende vergrijzing en ontgroening beseffen we dat de vraag naar deze voorzieningen zal groeien. Sterke sociale basis Sociaal-maatschappelijke voorzieningen vormen een essentiële basis voor levendigheid, welzijn, gezondheid en saamhorigheid in de gemeente Baarle-Nassau. We zetten ons in voor behoud van onze culturele en maatschappelijke voorzieningen en stimuleren het multifunctioneel gebruik van deze (ontmoetings)plekken en betrokkenheid van inwoners en verenigingen om daaraan bij te dragen. Om deze plekken te behouden werken we, in de kern Baarle, ook samen met Baarle-Hertog. We leggen de nadruk op een duurzame exploitatie en slimme samenwerkingen om een stevig sociaal fundament te behouden. Voorzieningen moeten zich concentreren in de kernen Baarle-Nassau en Ulicoten en goed bereikbaar zijn voor al onze inwoners. Goede welzijns- en zorgvoorzieningen zoals het Dorpsteam, consultatiebureau, huisartsenzorg en woonzorg zijn belangrijk. Hierbij vervullen we als gemeente een rol in het faciliteren van huisvesting en samenwerking tussen zorgaanbieders en het bewaken van de toegankelijkheid. Ook zorgen we voor het in stand houden van een goede verbinding met ziekenhuizen in Breda en Tilburg, zodat onze inwoners toegang hebben tot adequate medische zorg. Voor ouderen en kwetsbare inwoners werken we samen met de regio aan voldoende en passende woonzorgvoorzieningen. Ook houden we bestaande voorzieningen, zoals Janshove, in stand met het oog op toekomstige ontwikkelingen. Kwalitatief onderwijs behouden Hoogwaardige (basis- en middelbare) onderwijsvoorzieningen zijn belangrijk. Enerzijds voor goede ontwikkelkansen voor onze jeugd, en anderzijds als randvoorwaarde om Baarle-Nassau aantrekkelijk te houden voor jonge gezinnen. Onze visie strekt zich ook uit tot het behoud en de versterking van sociale verbondenheid binnen ons gebied. Het behouden van ontmoetingskansen en betrokkenheid bij de omgeving is van groot belang. Hierin speelt het verenigingsleven een cruciale rol. Door ruimte te bieden aan verenigingen en initiatieven te ondersteunen, willen we hun voortbestaan veiligstellen en hun betrokkenheid bij de samenleving stimuleren. We streven ernaar om het onderwijs op hoog niveau te houden, zodat gezinnen graag in ons gebied willen blijven wonen. Sportieve leefomgeving creëren Sport en beweging zijn belangrijke pijlers van gezondheid. We streven daarom naar een lokaal sportklimaat en -aanbod waar sport en sportief bewegen voor iedereen toegankelijk zijn. We moedigen onze inwoners aan om (meer) te bewegen door bestaande (sport)structureren te behouden en te versterken en in te spelen op individuele behoeften. Bij herinrichting van de openbare ruimte en woonwijken maken we ruimte voor sport en beweging. We plaatsen speeltoestellen, creëren informele zitplekken en leggen goede loop- en fietsroutes aan. Dit stimuleert een gezonde levensstijl. Veiligheid voor iedereen Baarle-Nassau ís niet alleen een thuis, maar ook een plaats waar je je thuis voelt. We streven naar een gemeente waarin inwoners zich op hun gemak voelen en bezoekers een aangename ervaring hebben. We richten openbare ruimtes in met aandacht voor inclusiviteit, toegankelijkheid, veiligheid en verkeersveiligheid. Voor externe veiligheid volgen we de landelijke normen. Milieubeleid op orde Verschillende activiteiten in Baarle-Nassau beïnvloeden de gezondheid en kwaliteit van de leefomgeving. We sluiten aan bij de landelijke milieunormen. Wel hebben we voor een aantal aspecten van milieu speciale aandacht. Deze staan hieronder uitgewerkt. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wegen gezondheid en milieu gelijkwaardig mee in het omgevingsbeleid. De juiste keuzes hierin kunnen aanzienlijke gezondheidswinst opleveren. Daarom betrekken we initiatiefnemers en organisaties zoals de GGD en brancheorganisaties vroegtijdig bij nieuwe projecten in de fysieke leefomgeving. Bedrijvigheid beïnvloedt de rust en stilte in het buitengebied. Dit vraagt om een degelijke afweging bij nieuwe initiatieven in ons buitengebied. In Baarle-Nassau zijn nog enkele plekken, waar complete rust, duisternis en stilte heersen. Op deze plekken willen we deze kenmerken behouden. We beperken nieuwe bedrijvigheid daarom met name tot de aangewezen bebouwingsconcentraties. Als een initiatief buiten deze bebouwingsconcentraties plaats vindt, moet aangetoond worden dat dit niet ten koste gaat van het milieu. We streven naar een betere luchtkwaliteit om te zorgen voor een gezondere leefomgeving waar het fijn wonen, werken en recreëren is. We hebben de intentie om aan te sluiten bij het landelijke Schone Lucht Akkoord en hier uitvoering aan te geven. Onder andere de particuliere houtstook draagt bij aan schadelijke stoffen in de lucht en overlast. Daarom maken we onze inwoners bewust van de negatieve effecten hiervan. Daarnaast werken we aan het verbeteren van de luchtkwaliteit in relatie tot de agrarische sector. In de toekomst willen we dat ons milieubeleid aansluit bij de lokale situatie. 2.6 Thema 6: Bereikbaar, veilig en verbonden Baarle-Nassau is bereikbaar, veilig en verbonden, maar er zijn uitdagingen op gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid en duurzaamheid. We zetten ons in om evenwicht te vinden tussen verschillende soorten verkeer en de leefbaarheid in onze gemeente. We investeren in duurzame mobiliteit en benutten kansen om mobiliteit en duurzaamheid te combineren. We stimuleren duurzame mobiliteit voor inwoners en bezoekers met een uitnodigend fiets- en wandelnetwerk. Ons doel is duurzaam en veilig reizen voor alle weggebruikers. Toekomstbeeld Zowel de kern van Baarle als Ulicoten zijn goed bereikbaar en verkeersveilig en maken gebruik van duurzame vervoerswijzen. Onze wegen zijn veilig ingericht met extra aandacht voor fietsers en voetgangers. Gemotoriseerd verkeer kan zich daarnaast goed verplaatsen in de gemeente. We faciliteren ook het parkeren van bezoekers aan de randen van het centrum van Baarle. Onze gemeente is hierdoor een toegankelijke en aantrekkelijke bestemming, met positieve effecten op de lokale economie, toerisme en gemeenschapszin. Met ons uitgebreide fiets- en wandelnetwerk is ons mooie buitengebied goed ontsloten voor bewoners en bezoekers. Zandpaden geven karakter aan het gebied. Bewoners en bezoekers van de kernen kunnen hun elektrische voertuigen op alle klimaatbestendige parkeerlocaties opladen. Al onze inwoners kunnen gebruik maken van goede openbaar vervoervoorzieningen of andere vormen van gedeelde mobiliteit. De openbare ruimte is toegankelijk voor iedereen, met aandacht voor ouderen en mindervaliden. Realisatie Het realiseren van een veilige en bereikbare gemeente op een duurzame manier, betekent dat we actie moeten ondernemen in onze gemeente. Hieronder beschrijven we op welke manier we de ambities willen realiseren. Veilige bereikbaarheid Verkeersveiligheid is een uitdaging in onze gemeente. Er komen veel verschillende soorten verkeer samen in onze kernen en ons buitengebied. Binnen de kernen is de uitdaging om een balans te vinden tussen bereikbaarheid, parkeervoorzieningen, laad- en losmogelijkheden, leefbaarheid en veiligheid. We gaan daarom verder met de uitvoering van ons Gemeentelijk Mobiliteitsplan Baarle en het Masterplan Centrum Baarle. We passen de bestaande infrastructuur aan, zodat straten op een herkenbare en veilige manier ingericht zijn met voldoende ruimte voor voetgangers en fietsers en met aangename ontmoetingsplekken. Verkeer dat niet in het centrum hoeft te zijn, weren we. Dit verkeer moet zo veel mogelijk gebruik maken van de randweg. In woonwijken is het 30-kilometerregime leidend voor een fiets- en voetgangersvriendelijke inrichting. Daarnaast zorgen we voor voldoende ruimte voor parkeren voor iedereen. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt de parkeervraag zoveel mogelijk op eigen terrein opgevangen. Bij het (op)nieuw inrichten van de openbare ruimte is veiligheid prioriteit. We houden rekening met routestructuren, langzaam verkeer, verlichting, sociale veiligheid en andere relevante aspecten. Zo zorgen we voor een veilige en prettige omgeving voor onze inwoners en bezoekers. Buiten de kernen zien we een samenloop van gemotoriseerd verkeer en langzaam verkeer, zoals fietsers en voetgangers. We willen de verkeersveiligheid in het buitengebied vergroten en proberen zoveel mogelijk een scheiding aan te brengen tussen deze verkeerstypes. Hoewel vrij liggende wandel- en fietspaden ideaal zouden zijn, is dit helaas niet overal (financieel) haalbaar. Op deze plekken bekijken we per locatie hoe we knelpunten daar het best kunnen verhelpen. Landbouwverkeer wordt afgewikkeld op wegen waar dat past, bij voorkeur buiten de kern over een aaneengesloten netwerk. Om ons beleid en plannen concreter te maken stellen we een programma mobiliteit op. Toegankelijke ontsluiting buitengebied en de kernen Onze natuurlijke omgeving en landelijke uitstraling koesteren we zeer. We willen dat iedereen hiervan kan genieten. Daarom ontwikkelen we nieuwe fiets- en wandelroutes. In samenwerking met naburige gemeenten en de provincie gaan we de fietsverbinding Bels Lijntje verder ontwikkelen. Natuur in het natuurnetwerk Nederland of Brabant mag niet onevenredig verstoord worden. Daarnaast willen we de karakteristieke zandpaden in ons buitengebied behouden. Hiermee willen we de natuurlijke- en cultuurhistorische waarden en de schoonheid van zandpaden voor de hele regio behouden. Dit draagt bij aan het aantrekkelijk houden van Baarle-Nassau voor zowel inwoners als bezoekers. We zetten ons in om het openbaar vervoer te behouden en waar mogelijk te verbeteren. Dit is van essentieel belang voor de mobiliteit, leefbaarheid en toegankelijkheid van de inwoners van de kernen. Daarnaast faciliteren we andere vormen van gedeelde mobiliteit, om te zorgen voor een optimale bereikbaarheid voor al onze inwoners en bezoekers. De provincie vergunt de concessies voor de vervoersdiensten dus we zijn van haar afhankelijk voor het in stand houden van de bereikbaarheid van de kernen. we blijven ons hard maken bij de provincie voor het behoud van openbaar vervoer in de hoofdkernen (Baarle en Ulicoten) van onze gemeente. Duurzame mobiliteit Onze ambitie om CO2-neutraal te worden, betekent dat we ons ook op een duurzamere en schonere manier moeten verplaatsen. Verkeer en vervoer zijn belangrijke bronnen voor CO2-, fijnstof- en stikstofuitstoot. We verduurzamen daarom de mobiliteit van onze eigen gemeentelijke organisatie. Hiervoor stellen we een plan op. Ook willen we onze inwoners aanmoedigen om te kiezen voor milieuvriendelijke vervoerswijzen, zoals openbaar vervoer, deelvervoer, elektrische auto’s en fietsen. Daarnaast rollen we de openbare infrastructuur voor het opladen van elektrische auto’s verder uit. Dit doen we in samenwerking met de regio RAL-zuid. We werken de plaatsing ervan, samen met bijvoorbeeld het stimuleren van thuisladen, uit in een laadprogramma. Zo werken we stap voor stap aan een infrastructuur die klaar is voor de toekomst. 3.0 Gebiedsgerichte uitwerking - kernen Voor de kernen in de gemeente Baarle-Nassau streven we naar een prettig en gezond woon- en leefklimaat voor zowel jong als oud. De gemeente kent in totaal twee kernen, namelijk: Baarle-Nassau en Ulicoten. De buurtschap Castelre is geen stedelijk gebied en maakt daarom deel uit van de gebiedsgerichte uitwerking voor het buitengebied. Koesteren unieke culturele identiteit Baarle-Nassau staat bekend om haar unieke grensstructuur met het Belgische Baarle-Hertog. Het behouden en versterken van die culturele identiteit staat centraal. Dit betekent niet alleen het behoud van erfgoed, maar ook het bevorderen van de eigen identiteit van de kernen en het ondersteunen van initiatieven die de lokale samenleving versterken. We willen onze kleinschalige en dorpse sfeer behouden, met een vleugje stedelijkheid in de kern Baarle-Nassau. De kwaliteit van de leefomgeving in de kernen moet worden gewaarborgd door middel van passende, hoogwaardige architectuur en stedenbouw. Waar mogelijk vormt cultuurhistorie en het rijke (archeologische) bodemarchief de basis voor nieuwe ruimtelijke plannen. Duurzame en groene leefomgeving We zetten in op een duurzame, groene en toekomstbestendige leefomgeving. Dit betekent dat we bestaand en toekomstig vastgoed willen verduurzamen en aantrekkelijke woonmilieus willen realiseren die aansluiten bij de behoefte van verschillende doelgroepen. Ook het behoud en de ontwikkeling van de bestaande groen-en waterstructuur speelt hierbij een rol. We bereiden de leefomgeving voor op klimaatverandering door maatregelen te nemen tegen wateroverlast en de biodiversiteit te bevorderen. Behoud van verenigingen, sport en cultuur Verenigingen, sport, cultuur en recreatie zijn belangrijk voor een gezonde en actieve gemeenschap. Deze voorzieningen dragen bij aan de leefbaarheid en het welzijn van alle inwoners. Daarom zetten we in op behoud van deze voorzieningen, zodat inwoners van alle leeftijden kunnen genieten van sport, beweging, kunst en cultuur. Bloeiende economie Een bloeiende lokale economie is van vitaal belang voor de leefbaarheid van de kernen. We stimuleren daarom lokaal ondernemerschap, bevorderen innovatie en willen (duurzame) bedrijvigheid aan blijven trekken. Bereikbare voorzieningen en zorg Bereikbare voorzieningen zoals winkels, welzijnsinstellingen, verenigingen, sportfaciliteiten en scholen zijn cruciaal voor de levenskwaliteit en sociale cohesie binnen de kernen. Daarnaast richten we ons op het waarborgen van bereikbare en betaalbare zorgvoorzieningen, waaronder thuiszorg en ondersteuning voor ouderen en mensen met speciale behoeften. Het behoud van goede zorg en welzijn is essentieel voor het welzijn van onze inwoners. Duurzame en betaalbare woningvoorraad We streven in de kernen naar een evenwichtige duurzame ontwikkeling, die het welzijn en de kwaliteit van leven van alle inwoners bevordert. We willen onze bestaande en toekomstige woningvoorraad verduurzamen en ontwikkelen nieuwe diverse en betaalbare woningen om aan de behoeften in de toekomst te kunnen voldoen. We stimuleren energiezuinige nieuwbouw en renovatieprojecten. Ook bevorderen we het gebruik van duurzame energiebronnen en energiebesparende maatregelen. Deelgebieden in de kernen De kernen zijn op te delen in verschillende deelgebieden namelijk: het centrum van Baarle-Nassau, de bestaande woongebieden, uitbreidings- en transformatielocaties, de enclaves en grenzen en het bedrijventerrein. De infrastructuur en het groen verbinden deze deelgebieden met elkaar. Hieronder wordt per deelgebied nader ingegaan op het ontwikkelperspectief. 3.1 Kern Ulicoten Ontstaansgeschiedenis van Ulicoten De oudste bewaard gebleven schriftelijke vermelding van Ulicoten dateert uit de veertiende eeuw

(1340). Archeologische vondsten uit de oude steentijd bewijzen de aanwezigheid van Neanderthalers. Tijdens de middensteentijd (10.000 - 5.300 v. Chr.) was het moerassige gebied ongeschikt voor jager-verzamelaars. Later ontwikkelde het zich tot een laaggelegen terrein bestaande uit vennen en heide met een zeer beperkt aantal vondsten die op landbouwactiviteit wijzen. Op een kruispunt van zandwegen tussen Baarle, Meerle (gemeente Hoogstraten, Belgie) en Chaam (gemeente Alphen-Chaam) vestigden zich boerenbedrijfjes en zo ontstond een leefgemeenschap. Sinds 1444 wordt in kerkelijke registers een kapel genoemd die in de kern is gevestigd en in 1803 tot parochiekerk werd verheven. Hierdoor groeide Ulicoten uit tot een typisch kerkdorp. Woonkern in een landelijke omgeving Later ontwikkelde Ulicoten zich vooral langs de weg Baarle - Meerle. De bebouwing concentreerde zich in langgerekte vorm langs de huidige Dorpsstraat. Later vertakte het dorp zich richting Maaijkant, Chaam en Strumpt, waardoor het langzaam groeide tot het huidige Ulicoten. Het dorp heeft zich ontwikkeld tot woonkern in een landschappelijke, groene omgeving. De bebouwing bestaat uit historische bebouwing zoals boerderijen en met name vrijstaande woningen. In de uitbreidingsstraten vind je nieuwbouw in verschillende stijlen en typologieën. De bebouwing aan het lint staat redelijk dicht op elkaar en bestaat uit een grote diversiteit aan vormen, typen en functies. De architectuur is divers. Het individuele karakter van de bebouwing willen we behouden. Voorzieningen en leefbaarheid De kern beschikt over een beperkt aanbod van basisvoorzieningen, waaronder de multifunctionele accommodatie ‘Bremerpoort’. Deze zijn van belang voor de leefbaarheid. We streven ernaar om het unieke karakter van Ulicoten te behouden en te versterken, met ruimte voor maatwerk om op bepaalde schaal ontwikkelingen mogelijk te maken. Echter, we zijn hierbij enigszins terughoudend en leggen de focus van groei op de ontwikkeling van Baarle-Nassau. Een goede bereikbaarheid met openbaar vervoer en fiets is van groot belang voor het dorp. Uitbreiding met behoud dorps karakter Voor Ulicoten gaan we op zoek naar een mogelijke uitbreidingslocatie. In de kern van Ulicoten streven we voornamelijk naar het bouwen voor lokale behoeften, waarbij het behoud van het dorpse karakter voorop staat. Nieuwe bouwprojecten moeten passen binnen het bestaande landschap en de architectuur van Ulicoten. En ze moeten bijdragen aan de versterking van de lokale gemeenschap. Met deze aanpak willen we ervoor zorgen dat Ulicoten zijn unieke identiteit behoudt en tegelijkertijd kan voldoen aan de behoeften van de lokale bevolking, waarbij de leefbaarheid wordt gewaarborgd doordat jongeren en gezinnen in Ulicoten kunnen blijven wonen. 3.2 Kern Baarle-Nassau Ontstaansgeschiedenis De nederzetting Baarle is gebouwd op dekzandruggen die tijdens de laatste ijstijd ( 116.000 tot 11.700 jaar geleden) zijn ontstaan. Dat deze voor bewoning uitstekend geschikt zijn, wordt bewezen door de grote hoeveelheid archeologische vondsten uit nagenoeg alle geschiedkundige periodes. De eerste boeren vestigden zich in Baarle tijdens de jonge steentijd (5.300-2.000 v. Chr.). Ook tijdens de metaaltijden en de Romeinse tijd was er bewoning door landbouwers. Sinds de vroege middeleeuwen is die bewoning doorlopend. Het gebied rond de nederzetting bestond voornamelijk uit loofbossen en woest, moerassig gebied met verschillende beken. In 1198 gaf de hertog van Brabant de op dat moment nog onontgonnen Baarlese gronden in bruikleen aan de heer van Breda. Het woeste gebied kwam snel tot ontwikkeling. Dat leidde (vermoedelijk in 1328) tot de installatie van de eerste schepenbank van de gemeente Baarle-onder-Breda, een naam die in 1404 in Baarle-Nassau veranderde na de aanstelling van graaf Engelbrecht van Nassau als de nieuwe heer van Breda. De in 1198 al ontgonnen gronden behield de hertog van Brabant rechtstreeks onder zich. Dit is Baarle-Hertog. Zo ontstond de in Baarle-Nassau en het Vlaamse Baarle-Hertog opgedeelde kern van Baarle. Kerkdorp met verspreide buurtschappen Baarle is een typerend dorp voor de regio. De kern is te beschrijven als een kerkakker- of tiendakkerdorp. Dit soort dorpen bestaat uit een centrale kern (met in dit geval zelfs twee parochiekerken, Belgisch en Nederlands) en daaromheen verspreid een aantal kleine gehuchten en buurtschappen. Twee kransen van buurtschappen rond Baarle zijn te onderscheiden. Loveren is één van deze buurtschappen en met name interessant doordat er vroeger een herberg en een kasteel (Bruheze) hebben gestaan. Ten oosten van de kern ligt de buurtschap Nijhoven. De locatie heeft een rijke geschiedenis rondom de kapel van Nijhoven genaamd: Sint-Salvatorkapel. Baarle ontwikkelde zich verder langs de verschillende radialen, waarbij Boschoven als cultuurhistorisch waardevol buurtschap niet ongenoemd kan blijven. Rond 1860 werd de aanleg van de spoorlijn Tilburg-Turnhout gerealiseerd. Baarle kreeg een station, waarna het gebied rond het station in versnelde ontwikkeling kwam. Tegenwoordig is de spoorlijn niet meer in werking voor treinverkeer en ligt er een recreatieve fietsroute: het Bels lijntje. Unieke enclavesituatie De enclavesituatie die Baarle-Nassau deelt met het Vlaamse Baarle-Hertog is ontstaan rond 1198, toen een tweedeling ontstond tussen de bezittingen van de hertog van Brabant en de heer van Breda (de graaf van Nassau). Met de Vrede van Munster in 1648 hield het hertogdom Brabant op te bestaan. Baarle-Nassau en Baarle-Hertog gingen tot verschillende landen behoren, waardoor hier voor het eerst sprake was van een internationale enclavesituatie. Ondanks diverse pogingen daartoe zijn die enclaves nooit opgeheven. De enclavegrenzen zijn pas in 1995 als officiële rijksgrenzen vastgesteld. Momenteel telt Baarle dertig van de drieënzestig enclaves wereldwijd. Diverse bebouwing en ruimtelijke structuur De bebouwing bestaat uit de historische dorpskern, historische bebouwingslinten, gemengde bebouwing, woonwijken in traditionele blokverkaveling, forumbeweging, thematische uitbreidingswijken en individuele woningbouw, bijzondere woningbouw, bedrijventerreinen, groengebieden en sportcomplexen, instituten, winkelcentrum en op zichzelf staande bebouwing. Lintstructuren als de Chaamseweg/Hoogbraak, Turnhoutseweg/Molenstraat en Alphenseweg hebben de opbouw van de kern mede bepaald. Nog steeds zijn deze verbindingswegen in het Baarlese straatbeeld te onderscheiden. Langs de linten is een grote diversiteit aan bebouwing en functies, waarbij de woonkarakteristiek overheerst. Ook de diversiteit aan bebouwing is groot. Panden hebben vaak een eigen karakteristieke opbouw en vormen samen één totaalwand. De panden zijn zowel uit de voor- als uit de naoorlogse periode. Aantrekkelijke voorzieningenkern Baarle-Nassau is een aantrekkelijke woon- en voorzieningenkern met veel werkgelegenheid. De enclavesituatie, het uitgebreide winkelaanbod, het voorzieningenniveau en de rijke cultuurhistorie dragen allemaal bij aan de levendigheid in het dorp. Het sterke verenigingsleven en de ligging in het agrarisch landschap versterken de aantrekkingskracht. De kern Baarle-Nassau is door de enclave-situatie een bijzonder dorp, wat zichtbaar is in de openbare ruimte. De kern Baarle-Nassau is een echte voorzieningenkern, wat het dorp een stedelijk tintje geeft. Het kent een gedifferentieerd woningaanbod en beschikt over een breed winkelaanbod, een basisschool, een middelbare school en medische voorzieningen. De kern heeft daarmee een sterke aantrekkingskracht op bewoners van binnen en buiten de gemeente. Het rijke aanbod aan voorzieningen maakt het gelukkig mogelijk om binnen Baarle-Nassau te blijven wonen. Het behoud van aanbod van voorzieningen verdient wel extra aandacht. Met name in de kern streven we ernaar om de kwaliteit in stand te houden en daar waar mogelijk te verbeteren. We willen dat de kern Baarle- Nassau ook in de toekomst een breed voorzieningenaanbod blijft houden. Gecombineerd met een prettige woonomgeving waarbij iedereen zich thuis voelt. Toekomstbestendig en gezond leefklimaat We streven naar een prettig, toekomstbestendig en gezond woon- en leefklimaat voor jong en oud. Dit omvat niet alleen het woningaanbod, maar bijvoorbeeld ook het voorzieningenaanbod, voldoende werkgelegenheid, goede bereikbaarheid, leefbaarheid, sociale samenhang en een actief verenigingsleven. We investeren in de eigen kracht van inwoners en in voorzieningen die ontmoeting stimuleren. 3.3 Centrum Baarle-Nassau Het centrum van Baarle-Nassau maakt ontegenzeggelijk onderdeel uit van de kwaliteiten die het dorp rijk is. Het centrum van Baarle-Nassau heeft een gevarieerd winkelaanbod met verschillende soorten horeca. Het centrum van Baarle heeft een regionale betekenis en een streekverzorgende functie. Samen met het Belgische deel (Baarle-Hertog) is het centrumgebied een belangrijke toeristische trekpleister, wat bijdraagt aan een aantrekkelijk winkelbestand. Functieverspreiding in het centrum Het centrumgebied kent een verscheidenheid aan functies die elkaar afwisselen in straten rondom de Singel, het Sint Annaplein, de Stationsstraat, de Desiree Geeraertstraat, de Kerkstraat, de Nieuwstraat en de Roosakkerstraat. Hier vinden we een mix van detailhandel, horeca, bedrijvigheid en wonen. Langs deze uitvalswegen, neemt naar de woongebieden en dorpsranden de functie wonen steeds meer toe. Belangrijke openbare voorzieningen, zoals de kerk, het gemeentehuis, het cultureel centrum Baarle (inclusief bibliotheek) en de scholen liggen verspreid over het centrum. Aan de Boschovenseweg bevindt zich een brede school, de Uilenpoort. Hier zijn onder andere een basisschool, jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, sporthal en andere maatschappelijke organisaties ondergebracht. De Nederlandse parochiekerk met begraafplaats ligt in dit gebied. Binnen het centrum van Baarle-Nassau zijn bedrijven (buiten horeca en detailhandel) in mindere mate aanwezig. Op enkele plekken in de bebouwde komt nu nog steeds (kleinschalige) bedrijvigheid voor. Deze laat zich goed mengen met de gemengde functie in het gebied. Behoud en ontwikkeling van een bruisend centrum We zetten in op het behoud en de ontwikkeling van bruisend centrum voor zowel bewoners als bezoekers. Het moet de uitstraling en aantrekkingskracht krijgen van weleer, zodat het aantrekkelijk en toegankelijk blijft voor iedereen. Dit houdt in dat we functies, zoals horeca, detailhandel, passende bedrijvigheid en multifunctioneel gebruik van andere maatschappelijke functies concentreren om het centrum te versterken. Functies die niet bijdragen aan deze versterking kunnen elders in de bebouwde kom gehuisvest worden. Om verrommeling en leegstand in het centrum te voorkomen, hanteren we een flexibele benadering die ontwikkelingsruimte biedt. Op die manier kan het centrum toekomstbestendig blijven. We streven naar kwaliteitsverbetering en een grotere diversiteit in het aanbod met een compleet en kwalitatief goed aanbod van winkels, horeca en voorzieningen in een aantrekkelijke openbare ruimte. Tegelijkertijd willen we dat het centrum compact en goed beloopbaar blijft. Verkeersveiligheid en bereikbaarheid Een goed evenwicht tussen bereikbaarheid, parkeermogelijkheden en minder doorgaand verkeer is hierbij essentieel. Ook prettige ontmoetingsplekken met een goede verblijfskwaliteit zijn van belang. Verkeersveiligheid, aantrekkelijkheid en vitaliteit staan voorop bij nieuwe ontwikkelingen in het centrum. We richten ons op hogere dichtheden voor woningbouw om zo de nabijheid van de voorzieningen optimaal te benutten en het karakter van een voorzieningenkern te versterken. Een goede ruimtelijke inpasbaarheid is hierbij voorwaardelijk. We hanteren de volgende uitgangspunten. Dit geldt zowel voor bestaande functies als nieuwe functies in het centrum: Een dorpse uitstraling met een stedelijk tintje. Een compleet en kwalitatief goed aanbod van winkels, horeca en voorzieningen. Een duurzame en klimaatbestendige openbare ruimte die niet alleen aantrekkelijk en leefbaar is voor bewoners en toeristen, maar ook het vestigingsklimaat voor ondernemers verbetert. Een goed beloopbaar en dus compact winkelcentrum. Ontwikkelingsruimte bieden zodat winkels en voorzieningen toekomstbestendig blijven. Ontwikkelingen doen recht aan de enclavesituatie en cultuurhistorische waarde van de gebouwde en ongebouwde omgeving. Concentratie van functies die het centrum versterken en bezien of functies die niet bijdragen aan deze versterking elders in de bebouwde kom gehuisvest kunnen worden. Een prettige ontmoetingsplek met een goede verblijfskwaliteit die de enclavesituatie benut. Een goede bereikbaarheid met parkeren op loopafstand. 3.4 Wonen in Baarle-Nassau Aantrekkelijk wonen in onze gemeente is een belangrijke kracht. Als gemeente maken we echter niet zelf de leefbaarheid in de buurt, dit doen we samen met de bewoners en andere initiatiefnemers. We willen daarom aanhaken bij de kracht van samenwerking om de leefbaarheid in het algemeen en de kwaliteit van het wonen te behouden en daar waar mogelijk te verbeteren. Nieuwe ontwikkelingen in gebieden waar wordt gewoond gaan daarom gepaard met ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en het behoud van de identiteit. Toekomstbestendige woningvoorraad Nieuwbouw van woningen voegt jaarlijks een klein percentage aan woningen toe. Het overgrote deel van de woningen voor de toekomst staat er al. Er is de komende jaren een grote opgave om te verbeteren wat er nu staat. De woonwensen veranderen onder andere door de vergrijzing en omdat duurzaamheid en energiezuinigheid steeds belangrijker worden. De huizen zullen of mee moeten veranderen of uiteindelijk moeten worden vervangen. We kijken integraal wat de meest passende oplossing is en stimuleren een toekomstbestendige woningvoorraad die duurzaam is en aansluit op de behoefte van onze inwoners. Een woonbehoefte die past bij een prettige, gezonde en veilige leefomgeving. Behoud woonaantrekkelijkheid Voor het behoud van de woonaantrekkelijkheid zetten we in op een woningaanbod dat past bij de identiteit van de kern. Bij nieuwe woningbouwinitiatieven, ook op inbreidingslocaties, moet het unieke woonkarakter van Baarle-Nassau behouden blijven. Dit betekent een dorps karakter met een groene en landschappelijke uitstraling. We hechten waarde aan de cultuurhistorie en archeologische elementen, die als basis dienen voor nieuwe ruimtelijke plannen. We vinden het belangrijk dat nieuwe ontwikkelingen passend zijn bij de schaal van het dorp. Dat wil zeggen dat we inzetten op een evenwichtig bouwprogramma voor verschillende doelgroepen. Op deze manier dragen we bij aan het in stand houden van de voorzieningen en zorgen we voor een geschikte (levensloopbestendige) woning voor iedereen. Menging van functies is alleen mogelijk als het de woonfuncties niet in de weg zit en dit niet concurrerend is met het centrum. Aantrekkelijk wonen is in deze gebieden het uitgangspunt. We hanteren hierbij de volgende uitgangspunten. Dit geldt zowel voor bestaande als nieuwe woongebieden: Zorgvuldig ruimtegebruik door de focus te leggen op het bestaand stedelijk gebied, waarbij het doel is om de woningvoorraad zo aan te passen dat deze past bij de toekomstige woningbehoefte en duurzaamheidsambitie. Benutten van nieuwe woningbouwlocaties voor toevoeging van duurzame en betaalbare woningen in aanvulling op het bestaande woningaanbod. Het aandeel levensloopbestendige (zorg)woningen vergroten. We programmeren woningen die meervoudig geschikt zijn en flexibel zijn aan te passen, zodat we een toekomstbestendige woonvoorraad bouwen die we eenvoudig kunnen transformeren. Een aantrekkelijk woningaanbod bieden voor jongeren en jonge gezinnen. Woningbouwprojecten bij laten dragen aan verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Bij nieuwe ontwikkellocaties kijken we integraal, regionaal en gemeentebreed naar de woningbouwbehoefte en de verdeling van doelgroepen, zodat we komen tot een gedifferentieerde opbouw van buurten en kijken we verder dan een postzegelontwikkeling. Appartementen bij voorkeur in het centrum realiseren in verband met de nabijheid van voorzieningen ten behoeve van de doelgroep (jongeren en ouderen). Nieuwe woningbouwprojecten bij laten dragen aan verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en qua schaal en maat, dichtheid en uitstraling bij de identiteit van de kern laten passen. Er moet sprake zijn van een goede stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing. Inzetten op ruimtelijke kwaliteit: behoud en versterken van de bestaande groen- en waterstructuur en behoud en versterking van cultuurhistorie. Dit realiseren we onder andere via herontwikkeling van voor de gemeente belangrijke en herkenbare bouwwerken en groenblauwe dooradering. We creëren een toekomstbestendige en duurzame leefomgeving die energieneutraal is en waarbij groen en water worden gezien als een levensvoorwaarde. Het dorpse karakter van de kern behouden, waarbij in het centrum meer ruimte is voor een stedelijke uitstraling. 3.5 Transformatiegebieden en Loveren 2 De gemeente kent op dit moment al grotere woningbouwlocaties die op termijn gerealiseerd worden en die al grotendeels vastliggen in plannen. Eerst kijken we naar mogelijkheden binnen het bestaand stedelijk gebied. Waar liggen mogelijkheden voor verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en het aanpassen van de woningvoorraad op de toekomstige woonbehoefte. Uitbreidingslocaties worden pas daarna overwogen, waarbij we eerst inzetten op het ontwikkelen van Loveren 2, welke binnen de woondeal is opgenomen als kansrijke locatie voor toevoeging van woningen. We zetten in op een toekomstbestendige, betaalbare woonvoorraad die duurzaam is en aansluit op de behoefte van onze inwoners. Transformatiegebieden Door de omlegging van de N260 zijn de landbouwgebieden tussen de kern en deze randweg geïsoleerd van de rest van het buitengebied komen te liggen. De randweg is zo ontworpen dat er geen harde grens tussen het dorp en buitengebied komt te liggen. Onder andere door zorgvuldige bereikbaarheid van de percelen te borgen. Voorkomen moet worden dat de randweg een te harde grens wordt tussen dorp en buitengebied. We richten de entrees naar het dorp landschappelijk zo in dat ze de karakteristiek van de oude landschappen behouden en versterken. Bovendien zijn er nieuwe entrees van de kern ontstaan bij de rotondes, waardoor enkele toegangswegen hier een prominentere rol hebben gekregen. De transformatiegebieden zouden op lange termijn ingezet kunnen worden voor eventuele maatschappelijke opgaven. We zien hier kansen om onder andere woningen te bouwen waarvoor elders in de gemeente kwaliteitsverbetering heeft plaatsgevonden. Een voorbeeld hiervan is de sanering van veehouderijen en de sloop van stallen op locaties waar het toevoegen van woningen niet gewenst is. Bijvoorbeeld doordat ze niet binnen een bebouwingsconcentratie liggen. Dit komt vaak door de milieucirkels van de omringende bedrijven. Dit zorgt voor verbetering van omgevingskwaliteit elders en versterkt het groen-landelijk wonen in de transformatiegebieden. Hierbij is het van belang dat rekening wordt gehouden met de gebiedskenmerken van de oude landschappen. We willen verrommeling van deze gebieden voorkomen en aantrekkelijke dorpse entrees realiseren die als visitekaartje dienen. Van noord naar zuid kunnen we het transformatiegebied tussen de kern en de randweg opdelen in 4 deelgebieden. Het eerste transformatiegebied ten noorden van de Alphenseweg tot de Nassaulaan, kent een andere sfeer en dynamiek dan het transformatiegebied ten zuiden van de Kapelstraat. Van dat onderscheid willen we bij toekomstige ontwikkelingen van de gebieden gebruikmaken. Het gebied tussen de Alphenseweg en Nassaulaan lijkt zich onder andere te lenen voor groen-landelijk wonen en recreatie. In dit gebied is het belangrijk rekening te houden met de cultuurhistorische waarde van de buurtschap Boschoven. Het tweede deel van het transformatiegebied ligt tussen de Alphenseweg en de Oordeelsestraat. Dit deel is voor het grootste deel Belgisch grondgebied. De gemeente Baarle-Hertog heeft hier de ontwikkeling van een bedrijventerrein op de planning staan. Een klein perceel is gelegen op Nederlands grondgebied en zal aansluiten op de Belgische ontwikkeling, omdat deze geheel is ingesloten. Dit deelgebied komt aan de orde onder het hieronder opgenomen kopje Bedrijventerrein. Het derde deel van het transformatiegebied is gelegen ten zuiden van de Oordeelsestraat, tussen de Visweg en de randweg. Dit gebied is reeds deels bestemd en in gebruik genomen als bedrijventerrein. Dit deelgebied komt eveneens aan de orde onder het hieronder opgenomen kopje Bedrijventerrein. Het vierde deel van het transformatiegebied ligt in de oksel van de Kapelstraat en Molenstraat. Dit deel leent zich meer voor stedelijk wonen (hogere dichtheden en senioren) en bedrijvigheid door de ligging tegen het centrum aan en tussen de Ambachtelijke zone van Baarle-Hertog en het bedrijventerrein. Voor de transformatiegebieden dient een gebiedsvisie te worden opgesteld, waarin op een integrale wijze wordt gekeken naar de ontwikkeling van de transformatiegebieden en nut en noodzaak uitgewerkt wordt. Overkoepelend gelden in ieder geval de volgende uitgangspunten: - Extra aandacht voor groen, bodem, water, cultuurhistorie, bebouwingsstructuur en beeldkwaliteit op de overgang tussen kern en buitengebied. Daarvoor sluiten we aan bij de landschappelijke kenmerken van de oude landschappen. - Mogelijkheden voor recreatief medegebruik. - Uitwerken mogelijkheden dorpsentrees. - Aandacht voor de cultuurhistorische waarde van buurtschap Boschoven. - Als initiatieven zich langs de Omlegging Baarle-Nassau ontwikkelen kijken we nadrukkelijk ook hoe deze zich naar die weg presenteren en passen in het landschap. - Mochten zich ruimtelijke ontwikkelingen aandienen binnen de transformatiegebieden oostelijk van Baarle, dan kijken we bij de planuitwerking naar de aansluiting daarvan op de beoogde sfeer en dynamiek. - Zorgvuldige overgang van een eventueel nieuw bedrijventerrein naar de kapel en het kapelbos van Nijhoven, zodat laatstgenoemd gebied zijn bijzondere karakter behoudt. - Het transformatiegebied ten noorden van de Alphenseweg en ten zuiden van de Kapelstraat vertonen verschillende sferen en dynamieken, die we willen benutten bij toekomstige ontwikkelingen in beide gebieden. - Aandacht voor het quadripunt als onderdeel van de enclavesituatie en de bijzondere waarde daarvan. Loveren 2 Loveren heeft een interessante geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. Al vanaf 1815 is Loveren duidelijk terug te zien op de kaart. Net als de rest van Baarle-Nassau werd Loveren beïnvloed door de complexe grensstructuur tussen Nederland en België. Kenmerkend voor Loveren is het driehoekige plein met daarop een historische pomp en een monumentaal pand dat op de grens van Nederland en een Belgische enclave staat (figuur 3). Op het plein kruisten de wegen van Antwerpen via Hoogstraten naar ’s-Hertogenbosch en van Turnhout naar Breda elkaar waardoor het plein veel werd gebruikt als ontmoetingsplek voor boeren en andere partijen. Rondom 1940 is op de kaart te zien dat er sprake is van steeds meer bebouwing. Deze groei aan bebouwing heeft zich in de loop der tijd verder doorgezet en omstreeks 2000 is Loveren bijna in zijn geheel vastgegroeid aan de kern Baarle-Nassau. Rondom het jaartal 2010 heeft nieuwbouw plaatsgevonden (Loveren fase 1). Deze ontwikkeling heeft gezorgd voor een eerste aanzet van bebouwing van huidige agrarische gronden. Overkoepelend gelden in ieder geval de volgende uitgangspunten: - Het creëren van een traditioneel-eigentijds woongebied dat aansluit op het dorpse karakter van Baarle-Nassau. De ruimtelijke kwaliteit staat centraal. - De ruimtelijke hoofdopzet volgt de bestaande linten aan de Goorweg. De dichtheid past bij de bebouwing in de omgeving en dorpse bebouwing van Baarle-Nassau. Het stedenbouwkundig plan legt de nadruk op variatie in het straatbeeld. - Wonen in het groen is het uitgangspunt, waarbij een nadrukkelijke verbinding wordt gelegd tussen bebouwing, groen en water. De groene ruimtes zijn multifunctioneel inzetbaar denk hierbij aan parkeren, spelen en waterberging. - De groen/waterstructuur wordt versterkt door de groene buffer, die de overgang vormt tussen Loveren I en II. Deze groene ruimte wordt - We zetten in op een robuuste overgang naar het buitengebied met diverse soorten beplanting en perceelrandbegroeiing. 3.6 Bedrijventerrein We hebben een lokaal verzorgend bedrijventerrein aan de oostkant van Baarle-Nassau. Dit terrein is belangrijk voor onze economie en werkgelegenheid en dat is weer essentieel voor een goed woon- en leefklimaat. Bedrijventerreinen zijn bedoeld voor bedrijven die vanwege hun milieubelasting niet op andere plekken passen. Bedrijven die op andere plekken wel passen (o.a. kantoren en detailhandel) en bedrijfsverzamelgebouwen horen daarom niet op een bedrijventerrein. Enkele bedrijfsfuncties liggen dicht bij woningen. Dit roept de vraag op of transformatie op sommige plekken nodig en gewenst is. Een klein deel van het bedrijventerrein is verouderd. We zetten in op een vitaal bedrijventerrein, waarbij ruimte is voor bedrijvigheid die niet in het centrum, buitengebied of woongebied gehuisvest kan worden. In het algemeen zetten we in op de transformatie van een duurzaam bedrijventerrein, waarbij economische groei wordt gecombineerd met milieubewustzijn. We streven naar energie-efficiëntie, klimaatbestendige, afvalminimalisatie en het gebruik van duurzame technologieën, waarbij de opgaven voor klimaat, energietransitie, bereikbaarheid, circulaire verstedelijking en de kwaliteit van het landschap vanaf het begin van de planvorming worden meegenomen. Hiervoor hanteren we de volgende uitgangspunten: Actief werken aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat met en voor het (lokale) midden- en kleinbedrijf. Een goede (digitale) infrastructuur is daarbij van groot belang. De aanpak verschilt per gebied. Mogelijkheden bieden voor een modern en toekomstbestendig bedrijventerrein. Het bedrijventerrein zo efficiënt mogelijk benutten voor bedrijven. Revitalisering van het verouderde deel van het bedrijventerrein. Transformatie naar een duurzaam bedrijventerrein met focus op energie-efficiëntie, klimaatbestendigheid (groen en water), afvalminimalisatie en gebruik van duurzame technologieën willen we zoveel mogelijk stimuleren en faciliteren. Ruimtelijke mogelijkheden bieden voor startende ondernemers die uit hun jas zijn gegroeid. Het uitgangspunt blijft dat op het bedrijventerrein geen functiemenging plaatsvindt, met uitzondering van volumineuze detailhandel en de bestaande bedrijfswoningen. Mocht er behoefte ontstaan aan transformatie van dat deel van het bedrijventerrein dat tegen woonbebouwing is gelegen, dan kan daar functiemening een oplossing bieden. Voorwaarden zijn: Geen vraag naar gebruik van een dergelijke locatie voor bedrijven; Niet-bedrijfsfuncties mogen het functioneren van het bedrijventerrein niet in de weg staan; De nieuwe functie kan niet elders in de bebouwde kom worden gehuisvest. Het bestaande bedrijventerrein is nagenoeg vol. Op dit moment wordt gewerkt aan uitbreiding van het bedrijventerrein Baarle-Nassau. Daarmee is voor de nabije toekomst voldoende ruimte voor bedrijfsruimte. Wel zal gekeken moeten worden waar daarna nog ruimte is voor enige uitbreiding. Dit draagt bij aan de versterking van de werkgelegenheid op langere termijn. We zetten hierbij in op zorgvuldig ruimtegebruik en ook een zorgvuldige overgang naar het omliggende landschap (en dan met name naar de kapel van Nijhoven), zodat het bijzondere karakter behouden blijft. Uitbreiding van het areaal bedrijventerreinen pakken we vraaggericht op, vanuit een kwalitatieve insteek. Gezien de schaal en de impact van deze ontwikkelingen op het landschap, en mogelijke tijdelijkheid van de ruimtebehoefte van deze doelgroep, hechten we aan een integrale aanpak waarbij de opgaven voor klimaat, energietransitie, bereikbaarheid, circulaire verstedelijking en de kwaliteit van het landschap vanaf het begin van het planproces worden meegenomen. Bij eventuele uitbreiding van bedrijfslocaties gelden de volgende uitgangspunten: Uitgangspunt is regionale afstemming over bedrijventerreinen en concentratie van bedrijven op en aansluitend aan het bedrijventerrein. Voldoende ruimte bieden aan lokale bedrijven om te kunnen groeien binnen onze gemeente. - Benutting van enkele locaties aansluitend aan het bestaande bedrijventerrein voor nieuwe bedrijven. In het gebied nabij de kapel van Nijhoven wordt voorzien in een goede landschappelijke en architectonische inpassing, zodat hier een zachte overgang ontstaat tus sen het bedrijventerrein en de omgeving van de kapel. Omwonenden worden hierbij betrokken. In het gebied tussen de Oordeelsestraat en Alphenseweg heeft Baarle-Hertog plannen voor de aanleg van een bedrijventerrein, aansluitend op het Nederlandse bedrijventerrein. Hierbinnen ligt een kleine Nederlandse enclave die ook benut kan worden voor bedrijven. 3.7 Enclaves en grenzen De enclaves maken ons uniek. In totaal kennen beide Baarles 30 enclaves: 22 Belgische enclaves in Nederland, 1 Nederlandse enclave in België en 7 Nederlandse enclaves binnen Belgische enclaves. De grens loopt in Baarle-Nassau kriskras door wegen, huizen en tuinen. De enclaves hebben een duidelijke toeristische potentie en ze zijn niet overal even zichtbaar. We willen de kwaliteiten die het unieke grenskarakter zo bijzonder maakt behouden en mogelijk versterken. Voor de enclaves en grenzen hanteren we de volgende uitgangspunten: Ontwikkelingen op of nabij deze grenzen moeten bijdragen aan het vergroten van de zichtbaarheid. Meer inzetten op routes en uitingen die het verhaal van de grens vertellen. 3.8 Bels Lijntje Deze voormalige spoorlijn is belangrijk erfgoed. Het traject is als fietsroute in gebruik. Ook is het Bels Lijntje aangewezen als ecologische verbinding, deze heeft binnen de bebouwde kom geen functie meer. Het is ook niet te verwachten dat deze functie goed hersteld kan worden, gezien de gevraagde breedte van 25 meter voor een ecologische verbindingszone. We zien wel kansen om de recreatieve potenties van cultuurhistorische elementen te benutten. Ook het groene karakter van het Bels Lijntje in de bebouwde kom kan worden verbeterd, zonder daar verdergaande ecologische waarde aan het koppelen. We zien daarbij de volgende kansen: Ruimte bieden voor recreatieve punten bij voormalige stations/seinhuisjes. Het groene karakter van het Bels Lijntje versterken ter hoogte van de Loswal. Beleving toevoegen door medewerking te verlenen aan initiatieven die het treinverleden zichtbaar maken en het verhaal vertellen. 4.0 Gebiedsgerichte uitwerking buitengebied Het buitengebied van Baarle-Nassau is een gebied doordrenkt van diversiteit, historie en rijkdom. Dit hoofdstuk zet de kernprincipes en de visie die ten grondslag liggen aan de ontwikkelingen in dit bijzondere gebied uiteen. Gebiedsgerichte uitwerking buitengebied Allereerst is een overkoepelende ontwikkelingsrichting voor het buitengebied geformuleerd. Vervolgens beschrijven we de uitgangspunten die we hanteren als definitie van een bebouwingsconcentratie. Deze uitgangspunten dienen als leidraad voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied. Op basis van de verschillende landschapstypen is een beschrijving gegeven per landschapstype met een bijbehorende ontwikkelingsrichting. Tot slot zoomen we verder in op de bebouwingsconcentraties met hierbij een algemene beschrijving en een ontwikkelingsrichting. Deze uitwerking biedt geen kant-en-klare oplossingen, maar biedt wel handvatten om samen met het themagerichte deel van deze omgevingsvisie een afweging te maken of nieuwe ruimtelijke initiatieven in lijn zijn met de visie en principes voor de ontwikkeling van het buitengebied van Baarle-Nassau. 4.1 Ontwikkelrichting buitengebied Door een integrale aanpak kan het buitengebied van Baarle-Nassau zich ontwikkelen tot een veerkrachtige, duurzame en aantrekkelijke omgeving waar natuur, cultuur en gemeenschap in harmonie samenkomen. Op basis van de ontstaansgeschiedenis zijn verschillende landschapstypen te onderscheiden (zie ook paragraaf 4.4) namelijk: a. Drie oude landschappen rond Baarle-Nassau, Ulicoten en Castelre. Ieder verschillend in opzet, uiterlijk en dynamiek. b. Het langgerekte beekdal van het Merkske aan de zuidgrens. Kleinschalig, besloten, stil en leeg, zonder erven en andere bebouwing. Met hoge natuurwaarden en een strikt beleid tot bescherming en ontwikkeling. c. De jonge landschappen/heideontginningen vormen het grootste deel van het buitengebied en zijn grootschalige en strak opgezette gebieden. Ze zijn door bossen, wegen en houtwallen gecompartimenteerd. Ze zijn voornamelijk in agrarisch gebruik, maar met weinig erven of andere bebouwing. Sinds de ontginning tot landbouwgrond is er weinig veranderd. Wel heeft er ruilverkaveling plaatsgevonden, waardoor de grootschaligheid in de loop der tijd is toegenomen. Denk aan grotere percelen en verwijdering van landschapselementen. Elk landschapstype heeft zijn eigen gebiedskenmerken en daarmee ook zijn eigen ontwikkelingsrichting. Zo zien we in de oude landschappen meer voormalige agrarische bedrijven en kansen voor ontwikkeling naar ander gebruik dat passend is in het landschap. Terwijl in de jonge landschappen het agrarische gebruik ook in de toekomst de boventoon blijft voeren. Hierbij geldt zowel in het jonge als in het oude landschap dat functiewijzigingen en herontwikkelingen bij voorkeur plaatsvinden in de aangewezen bebouwingsconcentraties. Paragraaf 4.5 beschrijft welke ontwikkelingsrichtingen we hanteren voor de bebouwingsconcentraties. Behoud landschappelijke en historische waarden Het behoud van de herkenbare landschappelijke structuur staat centraal in deze omgevingsvisie. Rust, ruimte en duisternis zijn belangrijke kenmerken die bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit en de lokale identiteit van het buitengebied. Deze kwaliteiten worden beschermd en versterkt door zorgvuldig om te gaan met de overgangsgebieden naar natuurgebieden en door aandacht te besteden aan historisch waardevolle elementen, zoals zandpaden, het historische wegdek en de karakteristieke beplanting langs wegen en open ruimtes. Duurzaam en lokale economie Bodem- en watersturend zijn leidende principes voor de inrichting van ons buitengebied. Duurzaam landgebruik en waterbeheer zijn cruciaal voor de toekomst. Het stimuleren van duurzame landbouw, de productie en verkoop van streekproducten en (kleinschalig) toerisme dragen bij aan een veerkrachtige lokale economie. Versterking recreatie en toerisme Recreatieve voorzieningen zoals wandelpaden en fietsroutes worden verder ontwikkeld om de aantrekkingskracht van het buitengebied te vergroten. Zowel voor de lokale bevolking als voor bezoekers. We zetten in op recreatie die past bij ons landelijke en historische karakter. Ook wordt gekeken naar manieren om de cultuurhistorische waarde van het gebied zichtbaarder te maken en te benutten voor toerisme, zonder afbreuk te doen aan de natuurlijke omgeving. 4.2 Omgevingskwaliteit Een goede omgevingskwaliteit is essentieel om tot een duurzame leefomgeving te komen, die de kwaliteit van leven op meerdere gebieden verhoogt. Hiermee bieden we het hoofd aan actuele, maatschappelijke opgaven. We denken vanuit het ‘voor wat, hoort wat’-principe en bieden ruimte voor maatwerkoplossingen, gecombineerd met het versterken van de fysieke leefomgeving. Nieuwe ontwikkelingen moeten niet alleen een functionele of economische waarde bieden, maar moeten ook bijdragen aan de omgevings- en sociale waarden. Bij elke ontwikkeling kijken we naar de balans tussen people, planet en profit. Onze toetsingscriteria voor de omgevingskwaliteit zijn als volgt: Verbetering van omgevingskwaliteit: sloop van overtollige bebouwing, ontwikkeling van landschap en natuur, realisatie

🔗 Naar officiële bron

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.