Omgevingsvisie Woerden (Woerden)

/akn/nl/act/gemeente/2022/CVDR755699 /join/id/stop/work_006 /akn/nl/act/gm0632/2026/Regelingef924c65b17545b49aaa96aa5b192263 /join/id/stop/work_019 2026-06-02 2026-06-02 /akn/nl/act/gemeente/2022/CVDR755699/nld@2026-06-03 /join/id/proces/gm0632/2026/procedure345478a50e324d8381d6c9a70f1deb00 /join/id/proces/gm0632/2026/proceduref5e1ec9ab67f438f85fff122510f15ea 2026-06-03 2026-06-03 /akn/nl/act/gm0632/2026/Regelingef924c65b17545b49aaa96aa5b192263/nld@2026-06-01;07401932 /akn/nl/act/gm0632/2026/Regelingef924c65b17545b49aaa96aa5b192263 /akn/nl/act/gm0632/2026/Regelingef924c65b17545b49aaa96aa5b192263/nld@2026-06-01;07401932 /join/id/stop/work_019 2 Omgevingsvisie gemeente Woerden 1 Inleiding 1.1 Waarom een Omgevingsvisie? Deze Omgevingsvisie Woerden biedt een inhoudelijk, procesmatig en samenhangend kader voor de ontwikkeling van onze ruimte. Het is een strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving van de gemeente Woerden. In de Omgevingsvisie zijn diverse opgaven met een ruimtelijke impact op een evenwichtige manier afgewogen en samengebracht. Daarmee blijft het voor iedereen in de gemeente Woerden goed leven, wonen, leren, werken en ontspannen. 1.2 Wat is een Omgevingsvisie? Voor u ligt de allereerste Omgevingsvisie voor de gemeente Woerden! De Omgevingsvisie maakt deel uit van de planfiguren van de nieuwe Omgevingswet, die naar verwachting op 1 juli 2022 in werking treedt. De Omgevingswet vervangt de instrumenten die we nu kennen voor de ruimtelijke ontwikkeling, zoals de structuurvisie en het bestemmingsplan. Hiervoor in de plaats komen nieuwe instrumenten die meer gebiedsgericht zijn en uitnodigen tot initiatief, namelijk de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Deze Omgevingsvisie vervangt dan ook de gemeentelijke structuurvisie uit

1. De Omgevingsvisie gaat over de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving op de langere termijn. Op basis daarvan wordt een Omgevingsplan gemaakt (de opvolger van het bestemmingsplan), waarin de concrete omgevingsregels voor de verschillende gebieden komen te staan. De Omgevingswet vraagt dat alle geldende regels op het gebied van de fysieke leefomgeving worden opgenomen in deze plannen. Dit betekent dat bijvoorbeeld ook de milieuregelgeving deel zal uit maken van het Omgevingsplan. Dat moet meer overzicht en inzicht geven in de mogelijkheden die er zijn om een locatie of gebied te ontwikkelen. De Omgevingsvisie zorgt voor een samenhangend kader waarin alle ruimtelijk relevante thema’s betrokken zijn, variërend van milieu tot bodem, van openbare ruimte tot wonen en van landschap tot energieopwekking. 1.3 Totstandkoming Omgevingsvisie Deze Omgevingsvisie is het resultaat van een dynamisch proces dat we de afgelopen jaren hebben doorlopen. De Omgevingsvisie is via een aantal stappen tot stand gekomen: a. Omgevingsagenda (gemeenteraad, oktober 2019) – waarin de verschillende thema’s en opgaven voor de Omgevingsvisie worden gekaderd; b. Het Waardenkader (gemeenteraad, juni 2020) – waar in de strategie, uitgangspunten en waarden voor de Omgevingsvisie zijn opgesteld; Voor het Waardenkader is een breed participatieproces doorlopen. c. Participatieproces Omgevingsvisie (April-Juli 2021) – waarin de behoeftes en ideeën van inwoners, ondernemers en belanghebbenden zijn verkend voor de ruimtelijke thema’s (wonen, werken, mobiliteit, recreatie en landschap), in samenhang met opgaven op het gebied van klimaat, gezondheid en vitaliteit d. Ontwerp-Omgevingsvisie en zienswijzen procedure (oktober-december 2021). Op basis van de ontwerp-Omgevingsvisie heeft eenieder de gelegenheid gehad om een zienswijze in te dienen over de Omgevingsvisie. e. Na verwerking van alle zienswijzen, heeft de gemeenteraad voorliggende Omgevingsvisie vastgesteld. 1.4 Leren en ontwikkelen qua instrument, inhoud en uitvoering De Omgevingswet is nieuw. Dat geldt ook voor alle instrumenten en de manier waarop we ermee gaan werken. Ook een aantal opgaven zijn nieuw. Ze gaan verder dan de klassieke ruimtelijke thema’s zoals wonen en werken. Grote, meervoudige opgaven op het gebied van gezondheid, welzijn en duurzaamheid verweven zich door de klassieke ruimtelijke thema’s heen. Grote en meervoudige opgaven kun je niet alleen oplossen, maar vragen om samenwerking met meerdere partijen, die allen een deel van de oplossing in handen hebben. Het samenstellen van de Omgevingsvisie is dan ook een leerzaam proces geweest voor de gemeente. Leerzaam als het gaat over: Het totstandkomingsproces, waarin een veelheid aan belangen, bestaande plannen en toekomstige behoeftes zorgvuldig zijn afgewogen. De planvorm, een nieuw instrument waarmee we nog niet eerder hebben gewerkt en dat gekenmerkt wordt door de begrippen kaderstellend, integraal, lange termijn en strategisch van aard. Nieuwe opgaven, ingegeven door veranderende fysieke omstandigheden als gevolg van klimaatverandering en bodemdaling en veranderende sociale omstandigheden als gevolg van demografie, digitalisering en mobiliteit. Dit leidt tot grote maatschappelijk opgaven op het gebied van gezondheid, inclusie, veiligheid, energietransitie, mobiliteitstransitie en landbouwtransitie. Het leren en vergaren van nieuwe inzichten gaat verder op het moment dat de wet in werking treedt en we iedere dag met de visie werken. Een ding weten we dan ook zeker en dat is dat we eerder of later behoefte zullen hebben om de visie aan te vullen, aan te scherpen of te herzien. Of het nu gaat om de vorm en de manier waarop de visie richting geeft aan de uitwerking in Omgevingsplan en programma’s, of dat het gaat om nieuwe inzichten op de inhoudelijke opgaven. De oplossingen en knelpunten voor de genoemde nieuwe opgaven beïnvloeden onze ruimtelijke ontwikkeling en de keuzes die we maken voor wonen, werken, recreatie, mobiliteit, natuur en landschap. Ze vragen daarnaast om samenwerking met andere overheden (provincie, Rijk, waterschap, gemeenten) en lokale betrokkenen en belanghebbenden. Antwoorden en inhoudelijke keuzes komen voort uit deze samenwerking en zijn van tevoren niet inhoudelijk vast te leggen in de gemeentelijke Omgevingsvisie. Dit hebben we dan ook niet gedaan. Wel geven we duiding aan deze opgaven en agenderen daarmee de urgentie en de samenwerking die nodig is om tot goede oplossingen te komen. Totstandkoming Omgevingsvisie Gemeente Woerden Om deze redenen hebben we naast een inhoudelijk kader ook een proceskader geschetst in deze visie. Dit proces kader biedt de mogelijkheid om delen van de Omgevingsvisie te herzien onder invloed van nieuwe beleidsinzichten. Ook nodigt de visie uit om voor diverse gebieden een gebiedsprogramma uit te werken, waarin opgaven die daar spelen nader worden uitgewerkt met betrokken partijen en belanghebbenden. Daarmee hebben wij de visie een dynamisch karakter gegeven. Het werken met de Omgevingsvisie zal tot nieuwe inzichten leiden, op het gebied van proces, de planvorm en de manier waarop we nieuwe opgaven willen en kunnen faciliteren. Daarom is het belangrijk om ruimte te scheppen voor bijstelling en vernieuwing. 1.5 Dynamische visie Er zijn nog meer redenen om de toekomstvisie dynamisch op te zetten. Een adaptieve visie die de mogelijkheid geeft om adequaat in te spelen op snel veranderende omstandigheden is een toekomstbestendige visie. We realiseren ons dat trends en ontwikkelingen snel veranderen. Onder invloed van bijvoorbeeld klimaatverandering, afname van biodiversiteit, ontwikkelingen op de woningmarkt, demografie, digitalisering en robotisering, kunnen ontwikkelingen sneller gaan dan we nu kunnen overzien. Wat vandaag gangbaar is op het gebied van wonen, werken, landbouw, mobiliteit of energie, is dat misschien over een aantal jaar al niet meer. Een aantal van deze nieuwe ontwikkelingen komen voort uit transitieopgaven. Bij een transitieopgave staan de gangbare technieken en opvattingen over de uitgangspunten rond een opgave op het punt om fundamenteel te veranderen naar een nieuwe manier van denken en handelen. Een voorbeeld hiervan is het omgaan met de effecten van klimaatverandering (stijgende temperaturen, meer extreme pieken en dalen van regenbuien en grond waterstanden) in de landbouw en het stedelijke gebied. Deze thema’s en opgaven lossen we niet als individuele gemeente op, maar in samenwerking met de regio, het Rijk en ook met individuele gebruikers en belanghebbenden. Daar komt tevens bij dat veel ruimtelijke ontwikkelingen niet op zichzelf staan, maar voortkomen uit een fijnmazig samenspel van afspraken tussen provincie, waterschap, het Rijk, kennisinstituten, marktpartijen en belangenvertegenwoordigers en natuurlijk de gebruikers en lokale betrokkenen. De Omgevingsvisie anticipeert op deze transitieopgaven door deze te agenderen. De oplossingsrichtingen worden echter gevonden via regionale én lokale samenwerking. Wat we ook zien is dat veranderingen in de maatschappij elkaar steeds sneller opvolgen. Dit maakt dat een visie op de toekomst de mogelijkheid moet bieden om adequaat in te kunnen spelen op deze snel veranderende omstandigheden. Tegelijkertijd vragen de huidige ruimtelijk-maatschappelijke opgaven (bijvoorbeeld de krapte op de woningmarkt, klimaatverandering, gezonde leefomgeving) om heldere keuzes en richting, zodat er actie kan worden ondernemen. Om deze reden zoeken we met deze Omgevingsvisie de juiste balans tussen duidelijkheid qua ruimtelijke kaders en flexibiliteit c.q. wendbaarheid, om tijdig en passend in te spelen op snel veranderende behoeften in de samenleving. Dit doen we door te kiezen voor een combinatie van een inhoudelijke koers op hoofdlijnen én procesafspraken, waarbinnen een nadere afweging en/of uitwerking van keuzes mogelijk is. 1.6 De relatie met nationaal, provinciaal en regionaal beleid Zoals we hierboven ook al hebben geconstateerd staat de Omgevingsvisie van de gemeente Woerden niet op zich zelf, maar hangt samen met andere visies die het gemeentelijke grondgebied overstijgen. Zo heeft de Rijksoverheid een Nationale Omgevingsvisie (NOVI), met bijzondere aandacht voor het Groene Hart. Provincie Utrecht heeft een Provinciale Omgevingsvisie (POVI). Daarnaast werken 16 Utrechtse gemeenten aan het IRP U6 (Integraal Ruimtelijk Perspectief), een visie op de regio Utrecht en heeft Woerden samen met Oudewater, Lopik, Montfoort en IJsselstein een Omgevingsagenda Lopikerwaard opgesteld. De bijzondere ligging van de gemeente Woerden, centraal in Nederland, midden in het Groene Hart én in de Rand stad, maakt Woerden tot een gemeente met bijzondere kwaliteiten en kansen. Deze ligging vraagt echter ook om een blik over de gemeentegrenzen heen. De gemeentelijke Omgevingsvisie geeft daarom niet alleen antwoord op de ontwikkelingen binnen de gemeentegrenzen, maar schetst ook het perspectief van Woerden op deze regionale visies. Inzichten uit deze nota’s zijn verwerkt in deze Woerdense Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie vormt daarmee de Woerdense bijdrage aan de (boven)regionale opgaven in de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. 1.7 Uitnodiging aan Woerden Het zijn de inwoners, ondernemers, initiatiefnemers en bezoekers die Woerden tot leven brengen, nu en straks. Daarom is de Omgevingsvisie een uitnodiging om met elkaar Woerden nog duurzamer, veiliger, gezonder en mooier te maken. Zo zorgen gemeente, inwoners, ondernemers en initiatiefnemers er samen voor dat Woerden ook in 2040 een fijne stad is om te wonen, werken en verblijven. 1.8 Leeswijzer De Omgevingsvisie is opgebouwd zoals afgebeeld in het structuurschema bij paragraaf 1.
2. De Omgevingsvisie begint met de vraag ‘Waar staan we nu?’. Dit wordt in woord en beeld beschreven in hoofdstuk 2 ‘Huidige ruimtelijke hoofdstructuur’. Daarna wordt in hoofdstuk 3 ‘Trends en ontwikkelingen’ beschreven wat er op ons afkomt als gevolg van (inter)nationale trends, zoals bijvoorbeeld klimaatverandering en demografische ontwikkelingen. Wat betekent dat voor de gemeente Woerden? In hoofdstuk 4 ‘Waarden en uitgangspunten’, wordt het Waardenkader beschreven met uitgangspunten en inrichtingsprincipes, als vertrekpunt en ijkpunt voor alle ruimtelijke plannen die we maken voor onze leefomgeving. De visie wordt in hoofdstuk 5 ‘Visie op hoofdlijnen’ kort en bondig beschreven in vier korte verhaallijnen. De vier verhaallijnen bieden een integrale blik op de toekomst van Woerden tot 2040 en beschrijven hoe verschillende thema’s met elkaar samenhangen. Bepaalde gebieden in de gemeente zijn urgenter en dynamischer dan andere. Deze gebieden noemen wij ‘hotspots’. In de ‘hotspots’ komen bepaalde opgaven samen, wat kan leiden tot dilemma’s waarin keuzes moeten worden gemaakt. Deze gebieden worden toegelicht in hoofdstuk 6 ‘Gebieden’. In hoofdstuk 7 ‘Visie per thema’ wordt de visie thematisch uitgewerkt voor wonen, werken, mobiliteit, landbouw, recreatie, natuur, klimaatadaptatie, energie en bodemdaling. De hoofdstukken daarna gaan over proces. In hoofdstuk 8 ‘Uitwerking Omgevingsvisie’, wordt beschreven volgens welke processtappen bepaalde thema’s en gebieden verder zullen worden uitgewerkt. Hoofdstuk 9 ‘Participatie’, beschrijft het proces van participatie dat is doorlopen voor het opstellen van deze Omgevingsvisie. 2 Huidige ruimtelijke hoofdstructuur 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de huidige ruimtelijke hoofdstructuur van Woerden toegelicht en verbeeld in de raamwerkkaart. De hoofdstructuur draagt bij aan de identiteit en kwaliteit van de leefomgeving. Hiermee vormt dit het vertrekpunt voor de Omgevingsvisie en het nadenken over toekomstige ruimtelijke keuzes in de gemeente Woerden. De raamwerkkaart laat de opbouw van Woerden in al haar lagen zien: het landschap, de infrastructuur en de gebruikspatronen (wonen, werken en recreëren). 2.2 Raamwerkkaart 2.2.1 Eerste laag: bodem In de raamwerkkaart worden drie lagen onderscheiden. De basislaag wordt gevormd door het landschap, de bodem typologie, het watersysteem en de hiermee samenhangende landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Deze laag is van oudsher sturend voor het gebruikspatroon. Bijzonder in Woerden is dat deze laag uiteenvalt in twee soorten landschappen: het veenweidegebied en de oeverwal. 2.2.2 Tweede laag: infrastructuur De tweede laag wordt gevormd door de infrastructuur, waaronder: snelwegen, provinciale wegen, lokale wegen en spoorverbindingen. Deze infrastructurele laag is vooral de laatste decennia sturend geweest voor ontwikkelingen. Ook bij toekomstige ruimtevragen zal de infrastructuur een belangrijke sturende rol spelen, functies moeten immers bereikbaar zijn. 2.2.3 Derde laag: ruimtegebruik De derde en bovenste laag bestaat uit het ruimtegebruik voor wonen, werken, agrarisch gebruik en recreatie. Deze laag is nauw verweven met beide onderliggende lagen. Bij nieuwe ruimtelijke vraagstukken wordt daarom steeds gekeken wat de relatie is met het onderliggende landschap en de infrastructuur, alvorens een keuze wordt gemaakt voor de positionering van de betreffende ruimteclaim. 2.2.4 Thema's De drie lagen uit de raamwerkkaart bevatten een aantal thema’s: wonen, werken, voorzieningen, mobiliteit, landbouw, recreatie en natuur. Op al deze thema’s is onze leefomgeving voortdurend in ontwikkeling. Onder andere als gevolg van nieuwe behoeftes en ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, bodemdaling, inclusie en gezondheid, de energietransitie en de mobiliteitstransitie. Deze thema’s komen dan ook terug in deze Omgevingsvisie. Raamwerkkaart Gemeente Woerden 2.3 Woerden in regionaal perspectief Woerden ligt midden in het Groene Hart, dat door het Rijk als Nationale Omgevingsvisie (NOVI) gebied is aangewezen. Woerden profileert zich als hoofdstad van het Groene Hart. Tegelijkertijd ligt Woerden op de westelijke uitlopers van de Utrechtse agglomeratie, waar landschap en (Rand) stad bij elkaar komen. In het Toekomstperspectief van de Metropoolregio Utrecht is Woerden daarom bestempeld als Groene Poort. Woerden is de thuisbasis van het Veenweiden Innovatiecentrum, dat zich inzet voor vraagstukken die spelen in het Groene Hart. De gemeente neemt samen met Alphen aan de Rijn en Gouda een voortrekkersrol op zich bij de aanpak van de opgaven die spelen in het Groene Hart. Hierbij kan men denken aan het beleefbaar, zichtbaar maken en behouden van het open veenweidelandschap en het verbeteren van de kwaliteit en vitaliteit van het landschap in brede zin. Deze focus bepaalt de invulling die Woerden geeft aan zijn positie in de regio, maar ook economie, toerisme/recreatie energie en mobiliteit. Woerden is uitstekend verbonden met de regio, dankzij de ligging aan de ‘mobiliteits-as’ van het spoor en de snelweg A
3. Ook recreatief is de gemeente goed verbonden met de regio, via een uitgebreid netwerk van fietspaden en via de Oude Rijn. Dat maakt de gemeente een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bewoners en bedrijven en maakt de gemeente prettig en leefbaar voor haar inwoners. Regionale ligging Gemeente Woerden 2.4 Landschap Het landschap ligt aan de oorsprong van de manier waarop de kernen zich hebben ontwikkeld en vormt dan ook de basis voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling. De hogere stroomruggronden of oeverwallen van de Oude Rijn vormen de woonbasis, die teruggaat naar de Limes (grens) van het Romeinse Rijk, met een castellum (grensfort) ter hoogte van de huidige binnenstad. De strategische ligging gaf Woerden een belangrijke militaire functie, eerst als grensplaats, later als onderdeel van de Hollandse Waterlinie, waarvan de restanten van de vestingwerken nog steeds zichtbaar zijn rond de binnenstad. Ook de ‘mobiliteits-as’ van de snelweg A12 en het spoor volgen de oeverwal. Het historische jaagpad langs de Oude Rijn is tot op de dag van vandaag een aantrekkelijke recreatieve route. Op de ontwikkeling van het omliggende landschap is de kleiwinning van invloed geweest rondom Woerden. Vanaf de 15e tot begin 20e eeuw werd er ten behoeve van de pan- en steenindustrie ten westen van de stad vrij uitgebreid klei afgegraven in de polders vlakbij en later ook verder van het stadscentrum. Men begon met afgraven vlak bij de steenplaatsen langs de Oude Rijn (bijv. de Steen kuilen, nu Prinsenlaan en omgeving, en het Oudeland en Tournoysveld, nu Leidsestraatweg en omgeving). Daarna ging men steeds verder naar het westen, zuiden en oosten om klei te winnen. Daardoor veranderde het agrarisch gebruik van akkerbouw naar veehouderij. Het veenweidelandschap werd vanaf de vroege middeleeuwen geschikt gemaakt voor agrarisch gebruik, nadat het werd ontgonnen vanuit de linten middels het cope-stelsel. Grote delen van deze verkaveling behoren tot het meest gaaf bewaarde cope-gebied van Nederland. De landbouw heeft het karakteristieke open veenweidelandschap gecreëerd in een eeuwenlang proces van ontginnen, ontwateren, bewerken en beweiden. Dit heeft geleid tot een rijk geschakeerd landschap van weiden en sloten met een grote biodiversiteit en een hoge belevingswaarde. Aan de noordkant van Woerden, langs ‘s-Gravensloot en Geestdorp, is de oorspronkelijke structuur van de oeverwal herkenbaar met lommerrijke doorzichten naar het veenweidegebied. Nog altijd is het verschil in hoogteligging en de bodemopbouw leidend voor ontwikkelingen. De oeverwal kent een grote dynamiek en stedelijke ontwikkeling, met de spoorlijn en de A12 als aanjagers. Dit wordt ook wel het “dynamische landschap genoemd”. Het open veenweidegebied is het “trage landschap”, waar landbouw, recreatie en natuur centraal staan. Van oudsher hebben hier minder ontwikkelingen plaatsgevonden. De laatste twee eeuwen zijn de contrasten en ruimtelijke verschillen tussen het veenweidegebied en de oeverwal geleidelijk aan minder geworden. De oeverwal tekent zich minder duidelijk af in het landschap dan in het verleden. Door voort te bouwen op de specifieke karakteristieken van deze twee verschillende landschappen, bepaald door de mogelijkheden en beperkingen, behouden en versterken we de identiteit van Woerden. Zo vormt het landschap ook de basis voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Binnen beide landschappen zijn de opgaven verschillend. Op de stroomruggronden is de opgave het landschap weerbaar te maken tegen de stedelijke dynamiek en tegelijk dienstbaar te laten zijn aan de behoeften van de stadsbewoners. In het veenweidelandschap liggen de opgaven bij bodemdaling, waterkwaliteit en opwek van duurzame energie, waarbij het verdienvermogen van de landbouw, als grootste gebruiker en beheerder van het landschap, op peil wordt gehouden. Ook worden de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten en de recreatiemogelijkheden behouden en ontwikkeld. Het landschap is ook het decor voor recreatie en ontspanning van de inwoners en bezoekers van Woerden. Voor recreatief gebruik is een goede ontsluiting een belangrijke voorwaarde, waardoor fietsend, wandelend en varend van Omgevingsvisie gemeente Woerden het landschap kan worden genoten. Het fiets- en wandelpadennetwerk van Woerden wordt goed gebruikt, maar vertoont nog een aantal ‘missing links’. Vooral het westelijk poldergebied biedt weinig doorsteekmogelijkheden en het boerenland is over het algemeen niet doorkruisbaar. Voor recreatievaart zijn de Oude Rijn, de Grecht en de Lange Linschoten van betekenis. 2.5 Landbouw Het landschap is sterk verbonden met de agrarische sector. Vooral in het veenweidegebied is de landbouwsector, met name de melkveehouderij, de belangrijkste beheerder van het landschap en is daarmee belangrijk voor het behoud hiervan. De oeverwal kent een ander agrarisch gebruik met boomgaarden, tuinderijen en glastuinbouw. De agrarische sector in zowel het veenweidegebied als op de oeverwal staat onder druk, als gevolg van internationale (markt-)ontwikkelingen, klimaatverandering, bodemdaling en de stikstofproblematiek. Stedelijke dynamiek langs de stads- en dorpsgrenzen zorgt ook voor druk op de landbouw. Een transitie in de landbouw zal het huidige agrarische gebruik en daarmee het karakter van het veenweidegebied mogelijk ingrijpend veranderen. Een aantal agrarische ondernemers heeft zelf het initiatief genomen om de bedrijfsvoering te verbreden of te extensiveren en daarmee natuurvriendelijker te maken. Ook de productie van elektriciteit met windturbines en zonnepanelen dient zich aan als nieuw verdienmodel voor de agrarische sector. De productie van voedsel wordt wel blijvend gezien als de hoofdactiviteit van de landbouw in het Veenweidegebied. 2.6 Natuur In de zogeheten ‘natte as’, een noord-zuid gerichte zone die voorheen was voorzien als nationale ecologische hoofdstructuur, zijn natuurgebieden aangewezen die als ‘stepping stones’ nieuwe ecologische verbindingen bewerkstelligen. De Nieuwkoopse Plassen, net buiten de noordwestelijke gemeentegrens gelegen, zijn onderdeel van Natuur Netwerk Nederland (NNN) en Natura
4. Grenzend aan de Meije bevindt zich een blauwgraslandgebied als onderdeel van het Natura 2000 gebied. Ook bevinden zich binnen de gemeentegrenzen een aantal Groene Contour-gebieden en weidevogelkerngebieden. Natuurplas Cattenbroek en het Vijverbos maken ook deel uit van een natuurnetwerk of ‘groene scheg’ langs de oeverwallen van de Oude Rijn. Deze verbindt het groengebied Haarzuilens met landgoed Bredius en landgoed Linschoten, ten zuiden van de snelweg. Ook voor de Grecht, een waterloop tussen de Nieuwkoopse Plassen en de Oude Rijn, wordt een functie als natuurverbinding nagestreefd. Dit in aansluiting op het Natuur Netwerk Nederland, met kansen voor gebiedsspecifieke natuur zoals weidevogels en blauwgraslanden. 2.7 Stad en kernen 2.7.1 Woerden 2.7.1.1 Wonen, werken en voorzieningen Woerden is een historische vestingstad aan de Oude Rijn. Langs deze oude handelsroute ontwikkelde Woerden zich tot een stad. De rijke cultuurhistorie is nog op veel plekken beleefbaar, zowel in de binnenstad als ook daarbuiten. Woerden is een aangename plaats om te wonen en te wer­ken dankzij de centrale en aantrekkelijke ligging midden in Nederland en in het Groene Hart. Daarnaast is er een gevarieerd aanbod aan woon- en werk­milieus. De binnenstad vormt het economische, culturele en sociale hart van de gemeente Woerden en heeft een sterke positie als unieke parel in het Groene Hart. Daaromheen liggen diverse wijken uit verschillende perioden en met verschillende woonmilieus, uiteenlopend van stedelijk tot groen en kleinschalig. De belangrijkste voorzieningen in Woerden vinden we in en rond de binnenstad en in voorzieningencentra in de wijken. Deze voorzieningen voorzien in de dagelijkse be­hoeften aan boodschappen, zorg, welzijn en basisonder­wijs. Voor een aantal voorzieningen staat het voortbestaan onder druk. 2.7.1.2 Economie en bedrijvigheid De strategische ligging van Woerden maakt de stad aan­trekkelijk als vestigingsplaats voor allerlei soorten bedrij­vigheid. Van dienstverlening, zorg en retail tot logistiek en maakindustrie. Woerden heeft ook veel lokaal gewortelde en bij de gemeenschap betrokken bedrijven, met name MKB bedrijven. Al deze sectoren zorgen al eeuwen lang voor veel en diverse werkgelegenheid. In Woerden liggen verschillende werklocaties die ieder hun eigen identiteit en profiel hebben. De terreinen Barwoutswaarder en Honthorst, ten noorden van het spoor, zijn de oudste bedrijventerreinen. Deze kenmerken zich door een zeer hoge bebouwingsintensiteit en zijn vooral geschikt voor kleinschalige, lokale bedrijvigheid. Op sommige plekken vindt reeds revitalisering of transformatie naar gemengd stedelijk gebied plaats. Nieuw-Middelland en Snel en Pola­nen zijn van meer recente data en liggen aan de zuidzijde van het spoor. Hier vinden we gemengde bedrijvigheid waaronder een aantal grote transportbedrijven, het zie­kenhuis en het gemeentehuis. Ook zijn in deze gebieden veel kantoren gevestigd, waarvan een deel verouderd is en leeg staat. Delen van deze gebieden worden getrans­formeerd naar gemengd stedelijk woongebied. Bedrijven­terrein Polanen is het meest recente bedrijventerrein van Woerden en functioneert goed. 2.7.1.3 Bereikbaarheid en mobiliteit De hoofdontsluiting van Woerden is geleidelijk meege­groeid met Woerden en bestaat nu uit een afsplitsing vanaf de A12 met aftakkingen het veenweidegebied in. De ontsluitingsstructuur heeft zich vooral ontwikkeld in noord-zuidelijke richting. In de stad is geen duidelijke ontsluitingsstructuur in oost-westelijke richting aanwezig. De voorzieningen voor fietsers binnen Woerden zijn goed. In principe kan iedereen op de fiets binnen 10 minuten in het buitengebied zijn. Het treinstation van Woerden ligt als scharnierpunt in de stad en vormt een knooppunt voor openbaar vervoer, met regionale spoorverbindingen en een busstation. Woerden is de poort naar het Groene Hart, en het stationsgebied is de poort naar de stad. De gemeenteraad heeft een stedenbouwkundige visie voor het Stationsgebied vastgesteld. Samen met de ontwikkelingen in Nieuw-Middelland en Snellerpoort, (welke zijn vastgelegd in de Structuurvisie Nieuw Middelland en de bestemmingsplannen Snellerpoort en Winkelcentrum Snel en Polanen) wordt dit gebied ‘De Poort van Woerden’ genoemd. 2.7.1.4 Groen en recreatie Woerden heeft sterke groene kwaliteiten met bijvoorbeeld brede groenstructuren langs alle doorgaande wegen en een aantal wijkparken verspreid over de stad. Landgoed Bredius, wijkpark Molenvliet, sportpark Cromwijck, recreatiegebied Cattenbroek en het Westdampark zijn de grootste groene uitloopgebieden in de stad. Ondanks deze groene kwaliteiten van de stad constateren we dat vooral bij de nieuwe inbreidingslocaties er een kwantitatief tekort aan groene recreatieve ruimte en speelvoorzieningen kan ontstaan. 2.7.2 Harmelen Harmelen is, evenals Woerden, ontstaan op de stroomrug van de Oude Rijn/Leidsche Rijn. De hoofdstructuur van het dorp wordt gevormd door de linten langs de Oude Rijn. Rondom deze oude routes is Harmelen na de Tweede Wereldoorlog geleidelijk gegroeid. De uitbreidingen weerspiegelen de karakteristiek van de periode waarin ze zijn gebouwd en weerspiegelen niet specifiek de karakteristiek van Harmelen. De middeleeuwse kelders van Huize Harmelen zijn een bezienswaardigheid. Het huis ligt in een parkachtige omgeving, waarin de Duiventoren een icoon is. Het dorp Harmelen is de laatste decennia hard gegroeid. Ten noorden en ten zuiden van de Oude Rijn zijn nieuwe woonwijken gebouwd, elk weerspiegelt de tijd waarin ze gerealiseerd zijn. Harmelen heeft een voorzieningenniveau dat net uitstijgt boven de dagelijkse voorzieningen. De historische linten worden van oudsher gekenmerkt door gemengde woon-werkfuncties. Langs de spoorlijn ligt bedrijventerrein Putkop. Bijzonder is dat op verschillende plekken het landschap tot in Harmelen doordringt, met het Vijverbos als onderdeel van een groene scheg tussen Haarzuilens en landgoed Bredius in Woerden. Naast het Vijverbos bestaat de groenstructuur rondom Harmelen ook uit Avontuur Natuur van Staatsbosbeheer en het natuurterrein De Kievit. Het natuurterrein De Kievit grenst aan de Hollandse Kade en heeft een belangrijke recreatieve en educatieve functie voor Harmelen. 2.7.3 Zegveld Zegveld is ontstaan in de Middeleeuwen. Eerst als lintdorp en vanaf de jaren ’50 van de vorige eeuw, als gevolg van de nieuwbouw ten noordwesten van de Hoofdweg, uitgegroeid tot een kruisdorp in het veenweidegebied. De Zegveldse wetering, die dwars door het dorp liep, was lange tijd de voornaamste vervoersas; vervoer over land was lange tijd beperkt. Over land was alleen Woerden goed bereikbaar. Vanaf 1958 werd het dorp door de ruilverkaveling uit zijn isolement gehaald en volgde op bescheiden. De basis van het dorp was en is nog altijd de agrarische sector. Het dorp heeft een sterke eigen identiteit en enkele eigen voorzieningen. Op het bedrijventerrein Nijverheidsbuurt ten zuiden van het dorp is lokale bedrijvigheid gevestigd. 2.7.4 Kamerik en Kanis Kamerik & Kanis zijn lintdorpen in het veenweidegebied. Bij de ontginningen in de 11e eeuw zijn de gronden rond Kamerik in cultuur gebracht. Het dorp Kamerik werd na de beeldenstorm overwegend protestants. Vanaf 1865 is door de bouw van een rooms-katholieke kerk Kanis ontstaan. Na de Tweede Wereldoorlog heeft er in Kamerik en Kanis op bescheiden schaal nieuwbouw plaatsgevonden, vooral voor de eigen bewoners. De naam Kanis is ontleend aan een herberg, ‘De Gerkeerde Kanis’, die hier stond in de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw. De lintbebouwing van boerderijen is kenmerkend voor Kamerik. Bijzonder is het ‘tweede lint’; oude boerderijstroken bestaande uit boerderijen die niet ‘aan de weg’ langs de Kamerikse Wetering liggen, maar verder het land in staan. Ook bijzonder is de beschermde status van het oudste deel van het centrum van Kamerik als beschermd dorpsgezicht. Rondom de kerk in Kamerik is sprake van een concentratie van bebouwing en enkele lokale voorzieningen. Aan de zuidzijde van het dorp ligt een bedrijventerrein voor lokale bedrijvigheid. Kanis is te klein om eigen voorzieningen te hebben, daarvoor zijn de bewoners aangewezen op Kamerik of Woerden. 3 Trends en ontwikkelingen 3.1 Inleiding De Omgevingsvisie geeft richting aan de ruimtelijke opgaven tot 2040 waar de gemeente Woerden zich voorgesteld ziet. Deze opgaven komen voort uit trends en ontwikkelingen die vaak niet alleen in Woerden spelen, maar in de hele regio of op nationaal niveau. Om te begrijpen waar de opgaven vandaan komen, wordt in dit hoofdstuk per thema kort de context geschetst: welke trends spelen er en wat betekent dit concreet voor de gemeente Woerden? 3.2 Demografie Er is een grote woningbouwopgave, in heel Nederland. Ook in de gemeente Woerden zal het aantal huishoudens blijven toenemen. Enerzijds door de demografische groei, anderzijds door een verdere afname van het aantal personen per huishouden als gevolg van vergrijzing, de trend om langer zelfstandig thuis te blijven wonen, echtscheidingen en meer alleenstaanden. Bevolkingsgroei is ook nodig voor de gemeente Woerden om voldoende draagvlak te houden voor onze voorzieningen, zoals detailhandel, zorg en onderwijs. Ook de vraag naar het soort woningen verandert. Zo is er bijvoorbeeld steeds meer vraag naar appartementen en levensloopbestendige woningen, eventueel in combinatie met zorg, maar ook naar betaalbare woningen voor starters, nieuwe woonconcepten, bijvoorbeeld kleinschalige woonvormen. Demografische groei en een toename van het aantal huishoudens vraagt niet alleen om méér woningen, maar ook om meer ruimte voor groen, recreatie en voorzieningen. Dicht bij huis, maar ook buiten de kernen groeit de behoefte aan recreatieve voorzieningen, zowel vanuit de eigen inwoners als vanuit de groeiende Utrechtse stedelijke regio. De kwaliteit van het landelijk gebied wordt bovendien steeds breder bekend. Dat zorgt voor meer drukte en veranderend gebruik van ons buitengebied, met meer behoefte aan ruimte voor recreatievoorzieningen. Het gaat daarbij om groene uitloopgebieden en parken met wandel- en fietspaden binnen een straal van circa 5 kilometer om en in de verschillende woongebieden. Daarnaast is sprake van toename van de vraag naar unieke en bijzondere overnachtingslocaties in het Groene Hart en naar georganiseerde sport− en spelvoorzieningen. 3.3 Digitalisering De steeds verdergaande digitalisering heeft effect op allerlei terreinen in de samenleving. COVID-19 heeft ervoor gezorgd dat thuiswerken voor veel mensen een dagelijkse realiteit is geworden. Thuis wordt een plek om te wonen én te werken, werktijden zijn flexibeler en er is meer behoefte aan ontspanning in de directe leefomgeving. Dat heeft gevolgen voor de dynamiek en levendigheid in de wijk en voor de verblijfskwaliteit. Digitalisering heeft ook invloed op het werken. Er is meer behoefte aan flexibele werkplekken. Internetwinkelen blijft groeien in populariteit wat de detailhandel onder druk zet, en daarmee de levendigheid van binnensteden en wijk- en dorpscentra. Bestaande kantoren voldoen vaak niet meer aan de huidige behoeften en duurzaamheidseisen, wat zorgt voor leegstand. Onze mobiliteit verandert ook als gevolg van digitalisering. Online werken en internetwinkelen hebben mogelijk effect op de hoeveelheid en het soort verkeer. Denk bijvoorbeeld ook aan pakketdiensten. Maar er ontstaan door digitalisering ook andere mobiliteitsconcepten zoals deelmobiliteit en Mobility as a Service (MaaS). Deelmobiliteit gaat over het delen van een auto, fiets of Licht Elektrische Voertuigen (LEV’s) zoals elektrische (bak) fietsen, elektrische scooters, scootmobielen en elektrische steps, vaak via een app. MaaS is een digitale dienst die het kiezen, plannen en boeken van het beste vervoermiddel per reis makkelijker maakt. Dit leidt op termijn mogelijk tot een lager autobezit. 3.4 Bodemdaling De gemeente Woerden heeft in toenemende mate te maken met bodemdaling. De voornaamste oorzaak van bodemdaling in het grootste deel van het landelijk gebied is oxidatie van veen. Veen oxideert ten gevolge van de ontwatering van de veenbodems. Dit effect is sterker in periodes van droogte, als gevolg van klimaatverandering. De grootte van de bodemdaling ligt veelal tussen de 0,5 en 1 cm per jaar (in de periode 1955-2008). In het bebouwd gebied is zetting door het gewicht van de weg en zwaar verkeer de grootste oorzaak van bodemdaling. Dat heeft een kostenverhogend effect op het beheer van de bovengrondse en ondergrondse infrastructuur. Het omhoog brengen van het grondwaterpeil remt de oxidatie en daarmee de bodemdaling. Dat heeft gevolgen voor agrarische activiteiten, omdat de grond dan te nat wordt om te bewerken, bijvoorbeeld om koeien op te laten grazen. Er zullen nieuwe verdienmodellen nodig zijn voor de landbouwsector, bijvoorbeeld het wijzigen van teelten, energieopwekking, groenblauwe diensten en andere nevenactiviteiten. Daarmee verandert ook het landschap. De landbouwsector is de primaire beheerder van het landschap en is daarmee belangrijk voor het behoud hiervan. Een transitie naar een toekomstbestendige, duurzame en circulaire agrarische sector is nodig om de bodemdaling terug te dringen, maar ook om de biodiversiteit en het dierenwelzijn te verbeteren. 3.5 Gezondheid Onze leefomgeving heeft effect op onze gezondheid en onze kwaliteit van leven. Gezondheid raakt aan veel thema’s. Denk aan zaken als een schone lucht, (verkeers) veiligheid en rust, maar ook aan een gezonde levensstijl, eenzaamheid en inclusie van de samenleving. Daarmee bedoelen we een samenleving waarin iedereen meedoet en iedereen zich thuis voelt. Dan gaat het om woningen voor alle doelgroepen, voldoende voorzieningen op korte afstand en ruimte voor ontmoeting. Wanneer we het hebben over gezondheid, dan hebben we het over de gezondheid van mens en dier. De biodiversiteit staat onder druk. Door oog te hebben voor de natuur en het dierenwelzijn kunnen we de biodiversiteit vergroten en onze leefomgeving natuurinclusief maken. Denk aan het maken van robuuste groenstructuren en ecologische verbindingen, het vergroenen van de woonwijken en het integreren van nestgelegenheden voor vogels, vleermuizen en insecten in onze gebouwen. Een gezonde levensstijl wint aan populariteit. Dit draagt bij aan de toename van de behoefte om te sporten, te bewegen, te spelen en te ontspannen in de buitenruimte. Meer fietsen en wandelen en minder gebruik van de auto is goed voor de verkeersveiligheid en leefbaarheid in de wijken, maar ook voor de natuur en voor de gezondheid. Wanneer we doorgaan op de oude voet, kan bovendien het wegennet het verkeersaanbod simpelweg niet meer aan. Dat vraagt om een mobiliteitstransitie, waarbij niet de auto, maar de mens centraal staat. Woerden leent zich door haar centrale ligging en als compacte stad bij uitstek voor extra inzet op de fiets en het openbaar vervoer. Er wordt een toename verwacht van het aantal treinen op het spoortracé, waarmee de trein voor Woerden nog belangrijker wordt. Wereldwijd neemt de vraag naar grondstoffen toe, terwijl de voorraden afnemen. In een circulaire economie zijn we veel minder afhankelijk van nieuwe grondstoffen. Hergebruik van materialen in nieuwe toepassingen heeft mogelijk positieve gezondheidseffecten op de kwaliteit van bodem, water, lucht en biodiversiteit. Circulariteit kan doorwerken in de uitvoering van alle in deze Omgevingsvisie opgenomen thema’s. 3.6 Klimaatverandering Het klimaat verandert mondiaal onder invloed van menselijk handelen. Dit merken we door meer en langere periodes van droogte en hitte, of juist van regen en zware piekbuien. We zullen hier op moeten reageren, enerzijds door het beperken van onze CO2-uitstoot en anderzijds door onze leefomgeving aan te passen aan het veranderende klimaat. De nationale doelstelling om onze CO2-uitstoot terug te dringen maakt een energietransitie noodzakelijk. Dat betekent dat we onze gebouwen anders moeten verwarmen, koelen en beter isoleren. Ook ons gedrag , vraagt om aanpassing, bijvoorbeeld op het gebied van mobiliteit. Het vraagt ons ook om ruimte te maken voor het opwekken van duurzame energie. De energietransitie zal naar verwachting veel impact hebben voor inwoners en bedrijven. Daarnaast zorgt veenoxidatie voor veel CO2-uitstoot, wat kan worden tegengegaan door het waterbeheer in ons buitengebied te veranderen. Maar ook de impact op het landschap zal groot zijn bij een hoger grondwaterpeil en de inpassen van windmolens en zonnepanelen – technieken die overigens constant worden verbeterd. Naast de energietransitie, krijgen we te maken met klimaatadaptatie in onze leefomgeving en openbare ruimte om zo de gevolgen van klimaatverandering beter te kunnen opvangen. Hittestress door hogere temperaturen kan worden tegengegaan door de leefomgeving te vergroenen en meer bomen te planten die zorgen voor schaduw. Meer ruimte voor wateropvang kan wateroverlast bij hevige regenbuien voorkomen en zorgt ervoor dat water wordt vastgehouden dat gebruikt kan worden in perioden van langdurige droogte. 4 Waarden en uitgangspunten 4.1 Inleiding In opmaat naar de Omgevingsvisie heeft de gemeente Woerden het Waardenkader vastgesteld, waarop dit hoofdstuk is gebaseerd. Het Waardenkader beschrijft de kernkwaliteiten van Woerden en waar de gemeente voor staat. Het gaat over de identiteit van de gemeente waarmee Woerden zich op ruimtelijk gebied onderscheidt van andere gemeenten. Het Waardenkader schetst vervolgens de uitgangspunten, waarden en inrichtingsprincipes van de Omgevingsvisie. 4.2 Identiteit Woerden heeft een rijke geschiedenis die nauw verknoopt is met zijn strategische ligging in het landschap, op de oeverwal van de Oude Rijn te midden van het open veen gebied van het Groene Hart. Deze twee landschapstypen bepalen tot op de dag van vandaag de ontwikkeling en identiteit van Woerden, Harmelen, Kamerik, Kanis en Zegveld. Het open polderlandschap en de cultuurhistorische kwaliteiten worden gewaardeerd door inwoners en toeristen. De centrale ligging van Woerden en de uitstekende bereikbaarheid met de auto, per spoor en op de fiets zijn mede bepalend voor de identiteit van Woerden. Naast het groene landschap valt Woerden ook op doordat de stad relatief stedelijk is ten opzichte van de omliggende gemeenten in het Groene Hart. Daarmee voorziet gemeente Woerden in een uniek aanbod van hoogwaardige stedelijke voorzieningen, in combinatie met de ‘menselijke maat’ van de kleinere kernen en de sociale dynamiek die daarbij hoort. Gemeente Woerden kan daarom gezien worden als het scharnierpunt tussen het verstedelijkte gebied in de regio Utrecht en het landelijke gebied in het Groene Hart. Ruimte voor groei en ontwikkeling is belangrijk voor het in stand houden van een levendige, vitale en bereikbare gemeenschap en om een eigen centrumfunctie en identiteit te bewaren in deze verstedelijkte regio. De grootste verstedelijking concentreert zich parallel aan de Oude Rijn en snelweg A
5. Alle kernen in de gemeente liggen vrij en hebben daardoor een eigen karakter en identiteit. 4.3 Uitgangspunten 4.3.1 Inleiding Het Waardenkader benoemt een aantal uitgangspunten voor de kwaliteit van de leefomgeving. De vitaliteit, identiteit en de regionale positie van de gemeente Woerden zijn de uitgangspunten waarmee wij rekening houden bij veranderingen in onze leefomgeving. Bij iedere keuze over de toekomst van de gemeente Woerden staan deze drie uitgangspunten centraal, zodat behouden wordt wat wij nu in gemeente Woerden waarderen 4.3.2 Identiteit De toekomstige fysieke leefomgeving past bij de identiteit van de verschillende gebieden en kernen in gemeente Woerden. Met de identiteit bedoelen we het beeld van gemeente Woerden dat inwoners, ondernemers en politiek van de gemeente Woerden samen delen. Het gaat erom samen uit te spreken wie we zijn en wat we belangrijk vinden in onze gemeente. 4.3.3 Vitaliteit De toekomstige leefomgeving draagt bij aan een vitale stad, vitale dorpen en vitale landelijke gebieden, waarin iedereen mee kan doen. Deze leefomgeving is vitaal in sociaal, ecologisch en economisch opzicht. 4.3.4 Regionale centrum positie Gemeente Woerden is geen eiland maar verbonden met de regio. Daarom krijgt de toekomstige leefomgeving van gemeente Woerden vorm in samenhang met de regionale opgaven in het Groene Hart en de regio Utrecht. 4.4 Waarden van Woerden 4.4.1 Waardenkader In het Waardenkader worden, vanuit de identiteit en de uitgangspunten, zeven waarden gedefinieerd die Woerden karakteriseren en dragen. De waarden geven aan wat we met elkaar zó belangrijk vinden voor de toekomstige leefomgeving, dat dit bepalend is voor alles wat we doen in de ruimtelijke leefomgeving. Deze waarden zijn doorslaggevend bij de keuzes op het gebied van landschap en ecologie, wonen, werken, recreatie, mobiliteit en energie. 4.4.2 Sociaal ondernemend We vinden het belangrijk dat iedereen kan meedoen in onze gemeente. Verbondenheid en saamhorigheid zijn zichtbaar in sociale structuren. We kijken daarom niet alleen naar ruimtelijke factoren, maar werken aan een inclusieve leefomgeving voor ons allemaal. Inwoners en ondernemers in de gemeente Woerden zijn ondernemend ingesteld en hechten waarde aan hun eigen verantwoordelijkheid. In Woerden zien we dit als een belangrijke kracht. Wij vinden het belangrijk om de handen uit de mouwen te steken en op die manier verantwoordelijkheid te nemen voor onze gemeenschap. 4.4.3 Vitale en veerkrachtige kernen en wijken De kernen Kamerik, Harmelen en Zegveld hebben ieder een sterke eigen identiteit, zowel in ruimtelijk als in sociaal opzicht. Dit geldt in mindere mate ook voor Woerden en de verschillende wijken die de stad kent. Dat maakt de woon- en leefgemeenschappen veerkrachtig. Warm, energiek en gemoedelijk zijn veelgehoorde woorden, als het gaat over de sfeer binnen onze gemeente. Dit willen we koesteren. Ook het ondernemerschap is een motor achter krachtige initiatieven op zakelijk en sociaal gebied. Veel ondernemers laten zien dat zij erg betrokken zijn bij hun dorp of wijk. Wij vinden het belangrijk dat inwoners zich thuis voelen, gekend worden en zich kunnen identificeren met hun leefomgeving, waar zij wonen, werken, zorgen en recreëren. 4.4.4 Hoogwaardige voorzieningen en centrum voor de regio In de stad Woerden genieten we van een hoogwaardig voorzieningenniveau, zoals winkels, scholen, treinstation, medische en ouderenzorg, theater en festivals en ook een aantrekkelijke binnenstad. Tegelijkertijd is gemeente Woerden onderdeel van de regio Utrecht en maken onze inwoners graag gebruik van de voorzieningen die de stad Utrecht te bieden heeft. Wij vinden het belangrijk dat de gemeente Woerden haar centrumfunctie behoudt en samenwerkt met regionale partners in de regionale opgaven. De vitaliteit van de voorzieningen en de regionale positie worden gewaarborgd door een goede bereikbaarheid en voldoende draagvlak. 4.4.5 Bereikbaarheid De centrale ligging en goede bereikbaarheid zijn van oudsher twee van de krachtigste eigenschappen van de gemeente Woerden. Waar het belang van de waterwegen in de loop van de tijd is afgenomen, is dit overgenomen door het spoor en de snelweg. Bereikbaarheid is essentieel voor de leefbaarheid in kernen en wijken. We vinden het belangrijk dat wij ons snel en gemakkelijk kunnen bewegen in, van en naar Woerden, en dat mobiliteit voor iedereen toegankelijk en veilig is. De fiets speelt daarbij een centrale rol. De huidige ontsluiting van de gemeente voor auto, OV, fiets en te voet willen we versterken, zodat Woerden ook in de toekomst leefbaar en bereikbaar blijft. 4.4.6 Duurzaam en toekomstbestendig Wij vinden het belangrijk dat we zorg dragen voor onze leefomgeving, ook voor onze kinderen. Nieuwe ontwikkelingen zijn toekomstbestendig, zodat Woerden ook op de lange termijn een aantrekkelijke plek is. We leveren onze bijdrage aan de energietransitie. We houden rekening met het water- en bodemsysteem, luchtkwaliteit en ecologie. Onze leefomgeving is bestand tegen klimaatverandering. Ook houden we rekening met lokale gebiedskenmerken, sociaaleconomische factoren en (toekomstig) gebruik. We gebruiken onze ruimte bewust. 4.4.7 Cultuurhistorie De rijke cultuurhistorie van onze gemeente is zichtbaar in de historische binnenstad met zijn vele monumenten en het polderlandschap met de cope-verkaveling. De Limes (die sinds 2021 de status heeft van UNESCO Werelderfgoed) en de Hollandse waterlinie zijn nog steeds zichtbaar in het landschap. Ook met evenementen zoals de Koeiemart wordt de geschiedenis zichtbaar en beleefbaar. Wij vinden de cultuurhistorische waarden in de gemeente Woerden en het omliggende landschap belangrijk voor onze identiteit. Dit erfgoed willen we behouden, benutten en ontwikkelen door oog te hebben voor de instandhouding en bereikbaarheid ervan voor onze inwoners en toeristen. 4.4.8 Landschap van het Groene Hart Het weidse landschap van de gemeente Woerden in het Groene Hart is van grote betekenis voor de identiteit en vitaliteit van de gemeente Woerden. Het landschap is geen statisch gegeven maar een levend systeem dat zich voortdurend aanpast. Tegenwoordig vormt het een bron voor recreatie, toerisme, agrarische activiteit en landschapsbeleving. Ook in de toekomst spelen er nieuwe ontwikkelingen die het gebruik en de beleving van het landelijk gebied zullen veranderen. Denk aan zaken als bodemdaling, de energietransitie, de druk vanuit de stedelijke omgeving om te wonen en te recreëren en de transitie naar een circulaire landbouw. De gemeente Woerden herkent kansen om deze opgaven toekomstbestendig op te lossen. 4.5 Ruimtelijke inrichtingsprincipes 4.5.1 Fundering voor de Omgevingsvisie De uitgangspunten en de ‘Waarden van gemeente Woerden’ zijn de basis voor de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Zij vormen de fundering voor de Omgevingsvisie van gemeente Woerden. Maar bij het maken van ruimtelijke plannen moeten zij nog wel concreet gemaakt worden. Dat doen we met de vier onderstaande ontwerpprincipes, die sturend zijn bij het ontwerpen van ruimtelijke plannen. 4.5.2 Meervoudig ruimtegebruik De ruimte is schaars. Daarom wordt de beschikbare ruimte nooit gebruikt voor het toevoegen van één enkele waarde. Het is bijvoorbeeld niet voldoende om een gebied alleen economisch te ontwikkelen. Meervoudig ruimtegebruik gaat uit van het benutten van de ruimte voor meerdere functies in de boven- en ondergrond tegelijkertijd, zodat er een combinatie plaatsvindt van bijvoorbeeld landschap, watersysteem, werken, energie en mobiliteit. Hierbij houden we rekening met zowel de ondergrond als de lucht. 4.5.3 Flexibiliteit Flexibiliteit in gebruik en in functie moet mogelijk zijn. Nieuwe technologie voor mobiliteit, verstedelijking en landelijk gebied bieden nieuwe mogelijkheden en leveren ook nieuwe vragen op. Het is daarom van belang om ontwikkelingen te zien als tijdelijk en rekening te houden met de toekomstige opgaven voor een gebied. Dat maakt keuzes in de toekomst makkelijker. 4.5.4 Gebiedsgericht en met menselijke maat Hoe we een gebied inrichten, moet passen bij de identiteit, de kenmerken en de kwaliteiten van dat gebied. Ook moet het aansluiten bij de plaatselijke gebiedskenmerken en behoeftes en leefwereld van de inwoners. Dit draagt bij aan de vitaliteit van het gebied. 4.5.5 Gezonde leefomgeving Gezondheid van mens en natuur staat centraal in de bebouwde omgeving. We zorgen voor een gezonde kwaliteit van de leefomgeving. Ook moet de omgeving uitnodigen om te bewegen, elkaar te ontmoeten en het groen te beleven. 5 Visie op hoofdlijnen 5.1 Inleiding Nu we weten waar we staan en wat er op ons af komt, en nu we de waarden hebben benoemd die onze identiteit vormen, kunnen we bepalen waar we naar toe willen in de toekomst. Dit doen we door een ontwikkelperspectief op hoofdlijnen te schetsen voor onze leefomgeving. We geven een doorkijk op de langere termijn, tot 2040, en laten zien hoe de verschillende thema’s met elkaar samenhangen en wat daarbij de ambities van de gemeente Woerden zijn. 5.2 Waar willen we naar toe? De kernambitie is om een vitale, duurzame, sociaal-inclusieve en veilige leefomgeving te borgen en te ontwikkelen, met als ankerpunt haar eigen identiteit binnen de regio. Met deze kernambitie bevorderen we een toekomstbestendige samenleving en leefomgeving in Woerden. De uitgangspunten en waarden zoals toegelicht in hoofdstuk 4 zijn hierbij richtinggevend. De visie op hoofdlijnen wordt verwoord in vier verhaallijnen. Deze verhaallijnen zijn hierna verder uitgewerkt en geconcretiseerd, geschreven vanuit het perspectief van de (verre) toekomst, zodat een levendig beeld ontstaat van de toekomstige leefomgeving in de gemeente Woerden. Visie op hoofdlijnen Gemeente Woerden 5.3 Beheerste groei en transformatie, omwille van onze vitaliteit 5.3.1 Woerden in 2040 De gemeente Woerden is in 2040 gedoseerd gegroeid en is daardoor nog altijd een vitale stad in de regio. Er wordt duurzaam gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Woerden gaat niet voor ongebreidelde groei van wonen en werken. We richten ons dus niet op het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en de daarbij behorende groei van de (werkende) bevolking. Wel willen we dat het bestaande bedrijfsleven ruimte krijgt om door te ontwikkelen. Daarmee draagt Woerden tevens bij aan de opgaven in de Utrechtse regio. Daarvoor is wel ruimte nodig voor een beheerste groei van wonen, werken en infrastructuur. Woerden groeit geleidelijk in de richting van 60.000 inwoners. De binnenstad van Woerden is levendig, met een compact winkelgebied, horeca, een toegenomen woonfunctie, en diverse culturele voorzieningen, sommige met een regionale aantrekkingskracht. De eigen identiteit van de verschillende wijken, kernen en gebieden is zichtbaar en beleefbaar. De historische, culturele, sociale, natuurlijke en landschappelijke kwaliteiten zijn gewaarborgd bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Dat doen we door duurzame keuzes te maken volgens onze ruimtelijke inrichtingsprincipes (zie hoofdstuk 4). Om onze gemeente vitaal te houden voegen we woningen en werklocaties toe, waarmee onze inwoners, ondernemers en werknemers worden gehuisvest op een manier die aansluit bij de diverse woonbehoeften. Hiermee spelen we in op de ontwikkelingen in de regio. De woningen zijn gesitueerd in een leefomgeving die de kwaliteiten en waarden van Woerden, Harmelen, Kamerik en Zegveld benadrukken en versterken. Bij groei van het aantal inwoners en het bouwen van nieuwe woningen hoort ook een evenredige groei in het aantal arbeidsplaatsen, voorzieningen en een groeiend oppervlak aan recreatief groen en natuur in het buitengebied, wat bijdraagt aan duurzaamheid en gezondheid voor mens en dier. 5.3.2 Woningbouwlocaties In de stad Woerden zijn er voor nieuwe woongebieden voldoende locaties beschikbaar in binnenstedelijk gebied. Dit past ook bij de reeds eerder in gang gezette koers om te bouwen in binnenstedelijke gebieden. In de kernen Harmelen, Zegveld en Kamerik zal er in de toekomst ook aan de randen van de dorpen worden gebouwd. Hiervoor zijn een aantal zoeklocaties in beeld die in hoofdstuk 6 nader zullen worden toegelicht. In Woerden kiezen we ervoor om te bouwen in hoge dichtheid, met name rond het stationsgebied. De reden hiervoor is tweeledig. Ten eerste is het daardoor niet nodig om polders op te offeren voor wonen in het zeer waardevolle landschap van het Groene Hart. Ten tweede is het logisch om te verdichten rond een OV-knooppunt. Woningen bouwen rond het station resulteert in meer gebruik van het openbaar vervoer en minder autogebruik. De uitdaging bij het bouwen in hoge dichtheid is om de “Woerdense maat”, zoals onder anderen beschreven in de visie voor het stationsgebied, te behouden. Het gebied moet dus echt onderdeel uit gaan maken van de identiteit van de stad. 5.3.3 Nabijheid van werken Door de nabijheid van wonen en werken vindt onze groeiende beroepsbevolking werkgelegenheid in de buurt en houden we het woon-werkverkeer zo beperkt mogelijk. Binnenstedelijke revitalisering van bestaande verouderde bedrijventerreinen naar gemengde buurten zorgt voor afwisselende werkmilieus. Bedrijven die niet passen in een gemengd woon-werkmilieu zijn uit de stad en uit de linten verplaatst naar bedrijventerreinen waar bedrijven worden geclusterd op goed ontsloten plekken. Voor uitbreiding wordt er tot 2030 gebruik gemaakt van locaties die beschikbaar zijn vanuit de schuifruimte. Voor de periode 2030 tot 2040 denken wij ongeveer 20 hectare aan additioneel bedrijventerrein nodig te hebben, maar brengen deze opgave nog nader in beeld. Daarbij is tevens rekening gehouden met eventuele effecten van mogelijke binnenstedelijke transformatie van bedrijventerreinen naar gemengde woon-en werkgebieden. Binnen de kern van Woerden bevinden zich nog enkele kleine bedrijfsterreinen, die geherstructureerd kunnen worden tot woongebied. Dit komt na 2030 aan de orde, als de Schuifruimtelocaties Putkop en de Burgemeester van Zwietenweg geheel zijn uitgegeven. 5.3.4 Binnenstad als ontmoetingsplek De binnenstad van Woerden vormt het hart van onze gemeente. Als centrale ontmoetingsplek, voor inwoners, bezoekers uit de regio en als belangrijke drager van winkels, horeca en voorzieningen. De binnenstad blijft vitaal door het winkelgebied compact te houden met aantrekkelijke voorzieningen, kunst en cultuurvoorzieningen en horeca. Ook wordt het ruimtegebruik afwisselender door meer ruimte te creëren voor wonen en kleine kantoorfuncties in de binnenstad. De bereikbaarheid van de binnenstad blijft op peil door goede openbaar vervoersverbindingen en fietsvoorzieningen. Een autoluwe binnenstad is het uitgangspunt. 5.4 Goede bereikbaarheid en verbondenheid met de regio, voor een betere leefkwaliteit 5.4.1 Goede bereikbaarheid Beheerste groei en transformatie gaan gepaard met het borgen van bereikbaarheid en het voorkomen van opstoppingen door autoverkeer. Enerzijds door het stimuleren van fietsen, wandelen, openbaar vervoer en gedragsverandering. Anderzijds door het aanpassen van de weginfrastructuur voor autoverkeer. De centrale ligging en goede bereikbaarheid zijn van oudsher twee van de krachtigste eigenschappen van de gemeente Woerden. Met de auto, maar zeker ook met het openbaar vervoer, met de fiets of lopend zijn de kernen en het landschap uitstekend ontsloten en toegankelijk voor iedereen. Zo versterken we de strategische ligging van Woerden in de regio. In 2040 is er meer ruimte voor de fiets en wandelaars. Het omleiden van autoverkeer en gebruik van openbaar vervoer heeft geleid tot een vermindering van de congestie op de wegen. Tegelijkertijd is de leefbaarheid in de wijken en kernen verbeterd. Voor kleine afstanden kiezen mensen vaker voor de fiets of gaan met het openbaar vervoer. De Poort van Woerden zorgt voor een optimale aansluiting tussen fietsverkeer en OV. Ook de binnenstad is hiermee goed ontsloten, wat bijdraagt aan levendigheid en het voorzieningenniveau. De snelfietsroutes naar Utrecht en naar Gouda bieden een gezond alternatief voor woon werkverkeer met de auto. De fiets- en wandelroutes worden geaccentueerd door ze te flankeren met bloemenstroken: vlinderlinten. Dat bevordert de biodiversiteit, maar maakt ook mensen gelukkig wanneer zij er gebruik van maken. Bovendien vergroot dit het imago van Woerden als parel in het Groene Hart. 5.4.2 Meer ruimte voor groen, spelen en ontmoeten Daarnaast heeft het stimuleren van deelmobiliteit en nieuw parkeerbeleid ervoor gezorgd dat het autogebruik en –bezit is afgenomen, wat de kwaliteit van de leefomgeving enorm heeft verbeterd. Er is meer plek voor groen, spelen en ontmoeten. Kinderen kunnen veilig op straat spelen. Mensen gaan graag naar buiten voor een wandeling door de groene buurt, waar ze hun buurtgenoten ontmoeten. 5.4.3 Randwegenstructuur Tegelijkertijd blijft de gemeente goed ontsloten via de weg. Een goede randwegenstructuur zorgt ervoor dat het doorgaand autoverkeer om de stad heen wordt geleid en dat mensen worden gestimuleerd om met andere vervoersmiddelen de stad in te gaan. De aanleg van een oostelijke randweg, waar eerst nog nader onderzoek voor nodig is qua tracé en capaciteit (zie ook hoofdstuk 6 en 7), zorgt voor ontlasting van het wegennet binnen de stad en het centrumgebied. Voor de aanleg van een westelijke randweg is een reservering gemaakt, om deze na 2030 verder te onderzoeken. De binnenstad wordt bevoorraad met klein en schoon vervoer vanaf centrale, goed bereikbare locaties buiten of aan de rand van de stad. 5.5 Kernrandzones Kernrandzones zijn de overgangsgebieden tussen stad en land, aangrenzend aan de kern. Door deze gebieden wil de gemeente de woonomgeving en het omliggende landschap beter met elkaar verbinden en de ruimtelijke kwaliteit verbeteren. Er is plek voor allerlei groene en recreatieve functies; voor zowel intensieve als meer extensieve recreatie en voor natuur. Denk aan ommetjes nabij de woonomgeving of langere wandelingen vanuit de stadsranden, maar ook aan ruimte voor natuur, (natuurlijk) spelen, aantrekkelijke rustplekken en een daghoreca-uitgiftepunt. De kernrandzones staan niet op zichzelf, maar sluiten aan op de hoofdgroenstructuren en recreatieve structuren, zodat de zones vanzelfsprekend worden opgenomen in haar omgeving en er goede en robuuste ecologische en recreatieve verbindingen worden gemaakt. De kernrandzone vormt zo een belangrijke schakel tussen stad en landschap. We koesteren de hoofdgroenstructuren in de wijken en kernen, die de leefomgeving ecologisch en recreatief verbinden met het landschap. Het vergroenen van de leefomgeving, zoals beschreven in het thema ‘wonen’ (hoofdstuk 7), wordt gebruikt om de hoofdgroenstructuren te versterken, robuuster te maken en knelpunten weg te nemen. Woningbouw kan in beperkte mate (bijvoorbeeld een enkele vrije kavel) een bijdrage leveren aan de kwaliteitsverbetering. In de kernrandzones versterken we de aanwezige cultuurhistorische waarden. Bestaande kwalitatief hoogwaardige overgangen kern-buitengebied blijven behouden. Met het instrument van de kernrandzones streven we naar een betere toegankelijkheid en beleefbaarheid van groen en landschap in de stedelijke omgeving. 5.6 Een duurzaam, vitaal en toegankelijk landschap 5.6.1 Karakteristiek veenweidelandschap Het karakteristieke veenweidelandschap maakt sinds jaar en dag onderdeel uit van onze identiteit en biedt volop mogelijkheden voor wandelen, fietsen, landschaps- en natuurbeleving. Ter vergroting van de kwaliteit van onze leefomgeving zien we kansen in het verbeteren van de verbinding en relatie tussen de woongebieden en het omliggende landschap van het Groene Hart. In de overgangsgebieden tussen stedelijk gebied en het landschap zijn daarom kernrandzones ingericht, waarbij het landschap en zijn cultuurhistorie beter toegankelijk zijn voor inwoners. Op zorgvuldige wijze kan wonen (enkele kavels), werken (bijvoorbeeld stadslandbouw) en recreëren toegevoegd worden in deze kernrandzones. De mogelijkheden per kernrandzone worden nader uitgewerkt op basis van de concrete en unieke eigenschappen, kansen en dillema’s in ieder gebied. In hoofdstuk 6 en 7 worden de gebieden én thema’s in de kernrandzones nader beschreven. In hoofdstuk 8 is te lezen hoe het proces voor deze uitwerking eruit ziet. Woerden is trots op haar groene kwaliteiten en functie als poort naar het Groene Hart, als tegenwicht voor de verstedelijking in de metropoolregio Utrecht. Onze landschappen, het dynamische landschap van de oeverwallen en het trage landschap van het veenweidegebied van het Groene Hart, zijn duurzaam, vitaal en toegankelijk voor onze inwoners en recreanten. 5.6.2 Groene scheg als stedelijk uitloopgebied Naast het benutten van de ruimtelijke kwaliteiten in de kernrandzones, zien we daarom ook het belang van een groter stedelijk uitloopgebied tussen de verschillende stedelijke gebieden van Woerden, Harmelen en ook Utrecht. We willen daarmee de eigen identiteit van de kernen benadrukken en waarborgen. Maar ook om ‘harde’, ‘versteende’ dorps- en stadsranden te verzachten door ze in te pakken in groen. In deze groene scheg tussen het gebied Haarzuilens tot aan de Lange Linschoten, zijn kansen voor het (beter) verbinden van natuur- en recreatiegebieden, ingebed in het groene landschap waar landbouw, landschap en natuur elkaar afwisselen. Ook kunnen enkele klimaatbosjes naar het voorbeeld van het Bosje van Barten in deze landschapszone worden ontwikkeld. Voor het beheer worden nadrukkelijk (lokale) initiatieven uitgenodigd en gestimuleerd. 5.6.3 Groene assen Binnen dit grotere stedelijke uitloopgebied zorgen groene assen tevens voor het verbinden van groene zones binnen het stedelijke gebied onderling en verbinden tevens de woongebieden en het stedelijke groen met het buitenge bied. Zo ontstaan mogelijkheden voor wandel- en fietsroutes en ecologische verbindingen. In hoofdstuk 6 en 7 worden deze groene- en groen-blauwe verbindingen nader toegelicht. Kernrandzones vormen eveneens een manier om stad en ommeland beter met elkaar te verbinden en kunnen een rol spelen in het ‘inbedden’ en realiseren van de groene assen en de verbindingen met het grotere stedelijke uitloopgebied. De beleefbaarheid, toegankelijkheid en verblijfskwaliteit van het landschap is in 2040 op deze manier versterkt om tegemoet te komen aan de groeiende behoefte aan recreatie. 5.6.4 Regionale processen Bij het streven naar een duurzaam, vitaal, veilig en gezond buitengebied spelen de energietransitie, transitie van de landbouw in combinatie met bodemdaling een cruciale rol. Dit geldt ook voor het in stand houden van bescherm de natuurgebieden en cultuurlandschappen. De gemeente sluit daarom aan op regionale overleggen en lokale processen met agrariërs, andere belanghebbenden en andere overheden (gemeenten, provincie, Rijk en waterschap), om deze processen te ondersteunen. In hoofdstuk 6, 7 en 8 wordt dit nader gelicht. 5.7 Een gebiedsgerichte benadering voor duurzame, veilige, gezonde en sociaal-inclusieve wijken 5.7.1 Maatwerk Elk dorp en iedere wijk binnen onze gemeente heeft haar eigen kwaliteiten en kenmerken. Zo spreken we diverse doelgroepen aan met een aantrekkelijke leefomgeving. Er vergt maatwerk om toekomstbestendige keuzes te maken voor het type woningen, passende voorzieningen, een gezonde en veilige openbare ruimte, bereikbaarheid en aanpassingen voor schone energie en warmtebronnen. 5.7.2 Gebiedsgerichte benadering Dit maatwerk borgen we door te kiezen voor een gebiedsgerichte benadering. Zo spelen we in op de verschillen en unieke kenmerken van gebieden, zoals de Woerdense binnenstad, het dorpse karakter van de kleine kernen en de verschillende leefstijlen in de wijken. Woerden is ook in de toekomst een gemeente waar iedereen zich thuis kan voelen. Sport, cultuur en erfgoed bieden bewegings-, ontspannings- en ontmoetingsmogelijkheden. Dit geldt ook voor de voorzieningen in de openbare ruimte. Onze openbare ruimte en ook de voorzieningen zijn tevens een belangrijke drager voor een gezonde en sociaal-inclusieve leefstijl van onze inwoners en werknemers. 5.7.3 Duurzaam, veilig en gezond Het is ook gezond en veilig leven in de wijken en kernen van de gemeente Woerden met een goede lucht-, water- en bodemkwaliteit en een beperkte geluid- en geurhinder rond infrastructuur en bedrijfsactiviteiten. Door aan te sluiten op lokale mogelijkheden en beperkingen bevorderen we een duurzamere manier van gebruik van onze natuurlijke systemen en een veilige, gezonde omgeving. De inrichting en gebruik van onze openbare ruimte in de stedelijke gebieden vraagt om aanpassing als gevolg van wateroverlast en hittestress. We zijn toegerust op het veranderende klimaat door onze groene en schaduwrijke buurten zodat hittestress wordt voorkomen en water wordt vastgehouden in de bodem. De biodiversiteit is toegenomen dankzij het toegenomen groen en de verbindingen daartussen (zie ook vorige paragraaf). 5.7.4 Energie- en klimaatneutraal Woerden is in 2050 energie- en klimaatneutraal. Zoveel mogelijk bestaande en nieuwe daken zijn voorzien van zonnepanelen. Dit geldt ook voor de geluidsschermen langs de A
6. Zonnevelden en windmolens zijn zorgvuldig ingepast in het landschap en dragen waar mogelijk ook bij aan andere doelen. De warmtetransitie zet het energie neutraal maken van de bestaande bebouwing in gang. Voor de visie op hoofdlijnen wordt tevens verwezen naar de kaart. In het volgende hoofdstuk Gebieden is de visie op hoofdlijnen nader uitgewerkt in een aantal deelgebieden. 6 Gebieden 6.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de visie op hoofdlijnen voor een aantal gebieden binnen de gemeente Woerden nader uitgewerkt en toegelicht. In deze gebieden komt een aantal opgaven en ontwikkelingen samen. Voor ieder gebied is een samenhangende visie wenselijk, waarin dilemma's kansen en knelpunten in samenhang met elkaar zijn gebracht en afgewogen tot een integrale ruimtelijke visie op het gebied. Het gaat om de volgende gebieden: Poort van Woerden, gelegen in en rond het stationsgebied van Woerden De Groene Brug, gelegen tussen Woerden en Harmelen Achtertuin van Harmelen, gelegen tussen Harmelen en Utrecht Het Venster, ten westen van Woerden Het Goud van Woerden Deze gebieden zijn aangeduid op bijgaande kaart. Gebieden Omgevingsvisie Gemeente Woerden 6.2 Poort van Woerden 6.2.1 Beschrijving De Poort van Woerden is de zone langs het spoor bij het centraal station, met groen/recreatieve uitlopers naar landgoed Bredius. Het station en zijn omgeving krijgen een kwaliteitsimpuls, waardoor het spoor geen barrière meer vormt in de stad maar een verbindend element, met fiets- en voetgangersverbindingen over het spoor. In de Stedenbouwkundige visie Stationsgebied Woerden