Actieprogramma Economie 2040, toekomst van de Alkmaarse economieDe raad van de gemeente Alkmaar; Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 30 september 2025 Het advies van de commissie B

estuur en middelen 11 november 2025 Besluit Het Actieprogramma Economie 2040, toekomst van de Alkmaarse economie, vast te stellen. Toekomst van de Alkmaarse Economie Actieprogramma Economie 2040 Voorwoord Alkmaar groeit! Met de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal ontstaan nieuwe aantrekkelijke gebieden om te wonen, werken en te ontspannen. We verwachten dat Alkmaar tot 2040 ruim 30.000 nieuwe inwoners krijgt. Dat betekent ook een groei van ongeveer 14.000 extra werkenden. Economische groei biedt kansen voor innovatie, duurzaamheid en maatschappelijke veerkracht. Door strategisch te investeren in de ontwikkeling van nieuwe werklocaties, zorgen we ervoor dat bedrijven kunnen groeien en inwoners toegang hebben tot meer banen in de stad. Dit actieprogramma bundelt de bestaande beleidskaders voor bedrijven, kantoren en detailhandel. Zo maken we duidelijk wat de economische uitdagingen zijn en welke richting we op willen en zetten we het beleid op deze onderwerpen vereenvoudigd bij elkaar. Daarnaast wordt ingezet op slimme en duurzame keuzes, waarbij we intensief gebruik maken van bestaande locaties en nauw samenwerken met regiogemeenten. Met de groei van het aantal werknemers is het belangrijk om meer banen in Alkmaar te realiseren. Doordat de beroepsbevolking sneller groeit dan het aantal banen, wordt het belangrijk om in Alkmaar extra ruimte te maken voor economische functies. De beschikbare ruimte is schaars. Daarom maken we slimme en realistische keuzes. Een van de belangrijkste pijlers van dit programma is de ruimtebehoefte tot 2040 om de economische groei te kunnen realiseren. Deze behoefte is 70 hectare bruto. Ter vergelijking; dit zijn ongeveer 110 voetbalvelden! Deze uitbreiding is essentieel om te voldoen aan de groeiende vraag van Alkmaarse ondernemers naar bedrijfsruimte en om de economische diversiteit en werkgelegenheid in Alkmaar te waarborgen. Zonder deze extra ruimte dreigt de stad haar aantrekkingskracht te verliezen, wat directe gevolgen heeft voor de werkgelegenheid en de woon-werkbalans. Daarnaast maken we onderscheid tussen bedrijvigheid die past in gemengde woonwerkgebieden en bedrijven die echt op een bedrijventerrein thuishoren en een hogere milieuruimte vragen. Voor die laatste zoeken we ruimte op bestaande en nieuwe bedrijventerreinen. Uiteraard zijn wij ook selectief in wat we faciliteren. Verder wordt ingezet op het beter benutten van de bestaande ruimte op de bedrijventerreinen. Een gezonde en toekomstbestendige economie vraagt om sterke samenwerking met ondernemers. Dit Actieprogramma is daarom in nauwe samenwerking met ondernemers opgesteld. Enerzijds door het betrekken van Ondernemend Alkmaar bij de ambtelijke voorbereiding, maar ook door de organisatie van diverse ondernemersbijeenkomsten. Daarnaast hebben 230 ondernemers input geleverd via een enquête en daarmee richting gegeven aan de hoofdlijnen van het Actieprogramma. Een blijvende samenwerking is essentieel om het tot een succes te maken. Samen bouwen we aan een Alkmaar dat zijn rol als centrumgemeente waarmaakt: economisch krachtig, sociaal verbonden en ruimtelijk in balans. Daarom bieden wij u een nieuw Actieprogramma Economie aan, zodat wij samen de koers kunnen uitzetten naar de toekomst en voorbereid zijn op de groei van de gemeente Alkmaar Christiaan Peetoom Wethouder Economie Samenvatting Alkmaar in balans: meer ruimte voor economische groei Alkmaar groeit – en de economie groeit mee Alkmaar staat voor een enorme kans: tot 2040 komen er ruim 30.000 inwoners bij. Deze ontwikkeling vraagt niet alleen om woningen, maar ook om een krachtige impuls voor werkgelegenheid en ruimte voor bedrijven. Door nú te investeren in economische groei, versterken we de woon- werkbalans en bouwen we aan brede welvaart voor alle Alkmaarders. Economische groei als fundament De beroepsbevolking groeit met 23%, terwijl het aantal banen zonder extra inzet slechts met 11% toeneemt. Dat betekent dat we 7.700 extra banen moeten creëren bovenop de huidige prognoses. Dit is geen probleem, maar een duidelijke opdracht: economische groei is niet optioneel, maar essentieel voor een leefbare, verbonden en toekomstbestendige stad. Ruimte voor economie: 40,5 hectare netto nodig Op basis van de huidige inzichten is minimaal 40,5 hectare netto extra ruimte nodig voor bedrijvigheid—circa 65–70 hectare bruto, inclusief groen, water en infrastructuur. De definitieve ruimtebehoefte om de groei volledig te accommoderen wordt bepaald bij de nieuwe regionale prognose. Tot die tijd hanteren we 40 hectare netto als ondergrens en sturen we adaptief op volumes en fasering. Deze ruimteclaim vraagt om intensiever gebruik van bestaande terreinen, functiemenging in stedelijke gebieden én gerichte uitbreiding op nieuwe locaties. Onze acties zijn erop gericht extra ruimtevraag tot een minimum te beperken. We werken regionaal samen bij het zoeken naar ruimte en zetten in op een gezamenlijke regionale lobby voor ruimtelijke keuzes en investeringsagenda richting provincie en het Rijk. Slim benutten, mengen en uitbreiden We zetten in op het efficiënter benutten van bestaande bedrijventerreinen, het intensiever benutten van nieuw uit te geven ruimte, reserveren ruimte voor bedrijven die niet mengbaar zijn met wonen en creëren aantrekkelijke gemengde woon‑werkgebieden langs het Alkmaars Kanaal. Ook zijn we kritisch op wat we willen faciliteren. We faciliteren geen kleinschalige (bedrijfs)units en garageboxen op Boekelermeer en Beverkoog en geen grootschalige logistiek zonder lokale/regionale binding meer. We zetten in op vernieuwing en kwalitatieve verbetering van onze kantoren. Zo houden we plek voor zowel innovatieve bedrijven als stadsverzorgende functies, die we waar mogelijk mengen in transformatiegebieden en daarvoor bestemde gebieden, zoals de aangewezen kantoorlocaties. Ondernemers en gemeente: samen vooruit Ondernemers staan voor grote transities – verduurzaming, digitalisering, circulaire economie – en ervaren knelpunten zoals ruimtegebrek en netcongestie. Dit actieprogramma biedt perspectief: maatwerk, flexibiliteit en samenwerking. Alleen samen kunnen we de economische slagkracht van Alkmaar vergroten. Ambitie: een sterke, toekomstbestendige economie Met dit programma kiest Alkmaar voor groei. We investeren in ruimte, innovatie en talent, zodat de stad aantrekkelijk blijft voor bedrijven én bewoners. Zo bouwen we aan een Alkmaar dat zijn rol als centrumgemeente waarmaakt: economisch krachtig, sociaal verbonden en klaar voor de toekomst. 1.Inleiding 1.1Aanleiding Veranderende context vraagt om herijking De economische opgaven in Alkmaar zijn urgenter dan ooit. De gemeente groeit hard: tot 2040 komen er zo’n 30.000 inwoners bij. Die groei vraagt om scherpe keuzes. Wonen, werken en voorzieningen concurreren om dezelfde ruimte. Tegelijkertijd verandert de economie in hoog tempo. Ondernemers staan voor grote transities: energie, circulariteit, digitalisering, krapte op de arbeidsmarkt en veranderende ruimtebehoeften. Het bestaande actieprogramma 2020-2024 biedt hier onvoldoende antwoord op. De looptijd is verstreken, maar belangrijker: de context is fundamenteel veranderd. De druk op werklocaties neemt toe, de vraag naar passende banen groeit en de balans tussen wonen en werken staat onder spanning. Zonder koerswijziging dreigt Alkmaar haar economische veerkracht te verliezen. Voortbouwen op bestaande pijlers met oog op de toekomst We actualiseren het actieprogramma om beter aan te sluiten op de toekomst. Daarbij bouwen we voort op de bestaande pijlers: Aantrekkelijk, Ondernemend & Innovatief en Uitnodigend. Deze scherpen we aan om ruimte te maken voor groei én kwaliteit, voor innovatie én diversiteit. Het actieprogramma vormt samen met andere beleidskaders het fundament onder de verdere uitwerking van de omgevingsvisie, grote projecten en gebiedsontwikkelingen. We brengen vier onderdelen in samenhang in beeld: werken in de stedelijke economie; Bedrijven (op bedrijventerreinen, in gemengde woon-werkgebieden en op overige locaties); kantoren (op kantoorlocaties, het stationsgebied en de relatie met het ICT cluster); detailhandel (binnenstad, winkelcentra, grootschalige en solitaire detailhandel). Met dit programma leggen we de beleidsmatige basis voor concrete projecten en ruimtelijke planvorming voor bedrijven, kantoren en detailhandel. Voor de overige EZ-beleidsvelden (o.a. human capital agenda, citymarketing, evenementenbeleid, agrarische agenda en toeristisch beleid) zijn separate beleidsnota’s of uitvoeringsagenda’s opgesteld. Deze acties worden later samengevoegd tot een integraal uitvoeringsplan. 1.2Leeswijzer Hoofdstuk twee beschrijft het belang van de Alkmaarse economie. We duiden de woon-werkbalans, het profiel van de Alkmaarse economie, de verschillende werklocaties en de pendelstromen. Daarna duidt hoofdstuk drie de behoefte aan ruimte voor economie. Hoofdstuk vier beschrijft de hoofdlijnen van de verschillende beleidskaders op het gebied van bedrijven, kantoren en detailhandel. In hoofdstuk vijf worden de hoofdlijn en actielijnen van dit actieprogramma geduid. Tot slot bevatten de verschillende bijlagen inzicht in kaders en context, een verdieping op de economische foto, de resultaten van de ondernemersenquête en de verdieping op de lichte bedrijfsfuncties op bedrijventerreinen. Input vanuit ondernemersenquête Op verschillende plekken in dit actieprogramma vind je inputuit de ondernemersenquête. Deze herken je aan blauwe tekstkadersmet een logo in de rechterbovenhoek. 2.Belang van Alkmaarse economie In dit hoofdstuk beschrijven we de woon-werkbalans in de gemeente Alkmaar. We geven daarna inzicht in het economisch profiel van Alkmaar, de verschillende werklocaties en de pendelstromen. 2.1Economische groei als sleutel tot gezonde woon-werkbalans Wat is de woon-werkbalans? De woon-werkbalans geeft aan hoeveel banen er zijn ten opzichte van het aantal werkenden (werkzame beroepsbevolking) in Alkmaar. Een balans van 1 betekent: één baan per werkende inwoner. Werkende inwoners kunnen dan in principe in hun eigen woonomgeving werk vinden. Is er een disbalans – dus veel meer werkenden dan banen (of andersom) – dan ontstaan bereikbaarheidsproblemen, pendelverkeer, arbeidstekorten en verlies aan levendigheid. Woon-werkbalans sinds 2014 licht gedaald Tussen 2014 en 2024 groeide het aantal werkenden in Alkmaar met 15%, terwijl het aantal banen slechts met 9% toenam. Daardoor daalde het aantal banen per werkende inwoner van 1,04 naar 0,99. Dat betekent dat er net iets minder banen zijn dan werkenden. Tabel 1: Ontwikkeling woon-werkbalans gemeente Alkmaar 2014 2024 Bevolking 106.900 112.300 Werkzame beroepsbevolking ≈ 54.000 ≈ 62.000 Banen 56.200 61.400 Woon-werkbalans 1,04 0,99 Bron: CBS (2014-2024) en LISA (2014-2024), bewerking Stec Groep

(2025). Regionale rol van Alkmaar Alkmaar is een regionaal centrum en trekt veel werkenden uit omliggende gemeenten aan. Toch blijft de woon-werkbalans relatief laag vergeleken met andere regionale centra (zie ook bijlage B – verdieping volgt in eindconceptversie). Dat komt vooral doordat veel Alkmaarders werken in de Metropoolregio Amsterdam (MRA), zoals in Amsterdam en Haarlemmermeer. Vooruitblik naar 2040: groei, vergrijzing en instroom vanuit de MRA Alkmaar groeit de komende jaren fors, tot 2040 komen er ongeveer 15.000 woningen bij, wat leidt tot een bevolkingsgroei van ruim 30.000 inwoners (+27%). Deze prognose komt uit de Woonvisie Alkmaar 2040 en is gebaseerd op het ‘meest waarschijnlijke scenario’ uit het Woningbehoefteonderzoek van de gemeente Alkmaar. In dit scenario is expliciet rekening gehouden met een extra instroom vanuit de Metropoolregio Amsterdam (MRA); een trend die de afgelopen jaren al zichtbaar was. Door deze instroom blijft het aandeel van de potentiële beroepsbevolking (15–67 jaar) ten opzichte van de totale bevolking relatief hoog. Zonder deze instroom zou het aandeel werkenden door vergrijzing sterker dalen. Nu verwachten we een lichte daling van het aandeel potentiële beroepsbevolking binnen de totale bevolking: van 66% naar 64% (zie ook tabel 2, hierna). Zonder instroom zou dit aandeel dalen naar 62% tot 60%. Op basis van het huidige aandeel werkenden binnen de potentiële beroepsbevolking (83%) maken we een inschatting van de toekomstige werkzame beroepsbevolking. Die groeit naar verwachting met 14.100 personen (+23%) tot 76.100 werkenden in

Tabel 2: Inschatting werkzame beroepsbevolking in 2040 2025 2040 Ontwikkeling Bevolking 112.900 143.700 +30.800 +27% Potentiële beroepsbevolking (15 t/m 67 jaar) 74.900 92.000 +17.100 +23% Aandeel t.o.v. totale bevolking 66% 64% Werkzame beroepsbevolking 62.000 76.100 +14.100 +23% Aandeel t.o.v. totalepotentiële beroepsbevolking 83% 83% Verwachte ontwikkeling werkgelegenheid: van krimp tot groei van 11% Om de toekomstige woon-werkbalans goed te kunnen beoordelen, vergelijken we de verwachte groei van de beroepsbevolking met de verwachte ontwikkeling van het aantal banen in Alkmaar. Hiervoor zijn verschillende prognoses beschikbaar op het niveau van de Regio Alkmaar: WLO-scenario’s (Welvaart en Leefomgeving) Deze zijn opgesteld door het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Ze schetsen verschillende toekomstbeelden op basis van demografische en economische trends: In het hoge scenario wordt een werkgelegenheidsgroei van circa 6,5% verwacht tussen 2025 en
In het lage scenario is sprake van krimp van het aantal banen. EIB-ramingen (Economisch Instituut voor de Bouw) Deze ramingen zijn sectorgericht en geven inzicht in de werkgelegenheidsontwikkelingen per branche: In het hoge scenario wordt een totale groei van 11% verwacht. In het lage scenario gaat het om een groei van zo’n 4,5%. Gezien de huidige economische dynamiek en sectorale groeiverwachtingen, gaan we ervan uit dat de werkgelegenheid zich naar verwachting ontwikkelt richting het hoogste scenario. Wat betekent dit voor Alkmaar? In het hoogste scenario (EIB) groeit het aantal banen in Alkmaar van 61.400 in 2024 naar 68.400 in 2040 (+11%), een toename van 7.000 banen. Tegelijkertijd groeit het aantal werkenden met 23%, van 62.000 naar 76.
Om een woon-werkbalans van 1 te bereiken, zijn dan ook 76.100 banen nodig. Dat betekent een tekort van 7.700 banen, zelfs in het hoogste groeiscenario. In het lage scenario (EIB) loopt het tekort op tot bijna 12.000 banen en zakt de woon-werkbalans naar 0,
De ambitie van een balans van 1 vereist dus ruim een verdubbeling van de verwachte banengroei. Tabel 3: Wat betekent dit voor Alkmaar? 2025 2040 Ontwikkeling Doel Bevolking 112.900 143.700 + 30.800 +27% 143.700 Werkzame beroepsbevolking 62.000 76.100 +14.100 +23% 76.100 Banen – hoogste scenario 61.400 68.400 +7.000 +11% Banen – ambitie woon-werkbalans van 1 61.400 76.100 +14.700 +24% 76.100 Woon-werk balans 0,99 0,90 1,00 Verschil hoogste scenario en ambitie +7.700 banen extra Alkmaar kiest voor groei: woon-werkbalans van 1 in 2040 als leidraad Alkmaar groeit hard – en die groei vraagt om meer dan woningen alleen. We willen dat inwoners hier niet alleen kunnen wonen, maar ook werken. Daarom zetten we vol in op een woon-werkbalans van 1 in
Deze ambitie past bij de rol van Alkmaar als regionaal centrum en draagt bij aan een sterke lokale economie, een levendige gemeente en minder afhankelijkheid van forensenverkeer. De uitdaging is fors: de beroepsbevolking groeit met 23%, terwijl het aantal banen volgens de hoogste prognose slechts met 11% toeneemt. Dat betekent dat we ruim 7.700 extra banen moeten creëren bovenop de huidige verwachtingen. Alleen dan houden we de balans vast – en versterken we de brede welvaart. Alkmaar kiest daarom voor een krachtige groeikoers. We trekken actief nieuwe banen aan, creëren ruimte voor bedrijven en versterken ecosystemen die talent aantrekken en behouden. Denk aan innovatieve gemengde woon-werkmilieus, kennisclusters zoals Greenport NHN en het Energy Innovation Park, en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Deze ambitie vraagt om daadkracht. Vasthouden aan bestaand beleid is niet genoeg. We zetten als gemeente extra stappen – samen met regionale partners – om onze rol als economisch centrum waar te maken en de balans te realiseren die Alkmaar verdient. Ondernemers pleiten voor meer werkgelegenheid in de stad Uit de ondernemersenquête (zie ook bijlage C) blijkt dat ondernemers zich zorgen maken over de verslechterende woon-werkbalans in Alkmaar. Zo’n 40% van de inwoners werkt momenteel in de eigen gemeente (zie ook paragraaf 2.4), terwijl de beroepsbevolking sneller groeit dan het aantal banen. Ondernemers geven aan dat dit leidt tot een verliesaan lokale binding, extra pendelverkeer en een afname van leefkwaliteit. Zij pleiten voor meer werkgelegenheid in de stad, passend bij het opleidingsniveau van de inwoners, en benadrukken dat een gezonde woon-werkbalans essentieel is voor het behoud van een vitale en toekomstbestendige economie. Deze signalen onderstrepen de urgentie om werkgelegenheid mee te laten groeien met de woningbouwopgave en om ruimte te creëren voor bedrijven die lokaal talent kunnen binden. Tweede perspectief op woon-werkbalans: ruimtelijke functiemix Naast de verhouding tussen banen en werkzame beroepsbevolking is ook de balans tussen het aantal woningen en banen relevant. Deze tweede woon- werkbalans zegt minder over de beroepsbevolking en pendelstromen, maar geeft juist inzicht in de ruimtelijke functiemix van de stad: hoeveel ruimte is er voor economische functies ten opzichte van wonen? Door huishoudensverdunning en vergrijzing neemt het aantal benodigde woningen toe, zonder dat dit direct leidt tot meer werkenden. Dit maakt het extra belangrijk om ook deze balans te bewaken. Een nadere toelichting op deze tweede benadering is opgenomen in bijlage B.
2.2Profiel Alkmaarse economie Sinds 2014 groei in banen én vestigingen Tussen 2014 en 2024 groeide het aantal banen in Alkmaar van 56.200 naar ruim 61.400: een stijging van 9%. Het aantal bedrijfsvestigingen nam in dezelfde periode toe met 43%, van 9.000 naar circa 13.
Figuur 1: Ontwikkeling banen en vestigingen in de gemeente Alkmaar in de periode 2014 t/m 2024 Bron: LISA (2014-2024), bewerking Stec Groep

(2025). Dienstensector dominant in Alkmaarse werkgelegenheid Bijna 75% van de banen in Alkmaar zit in de dienstensector. Dat sluit aan bij regionale en landelijke trends. De grootste sector is overheid, zorg en onderwijs (ruim 30%), gevolgd door dienstverlening en ICT (ruim 20%) en consumentendiensten (bijna 20%). Ongeveer een kwart van de werkgelegenheid zit in sectoren die vooral op bedrijventerreinen actief zijn: logistiek en groothandel (10%), industrie (9%) en bouw, handel en reparatie (7%). Figuur 2: Werkgelegenheid naar sector in de gemeente Alkmaar in 2024 Bron: LISA

(2024), bewerking Stec Groep

(2025). Sterke werkgelegenheidsgroei in bouw, handel en reparatie en industrie Tussen 2014 en 2024 is de werkgelegenheid in alle sectoren toegenomen. Vooral de sectoren bouw, handel en reparatie (+29%) en industrie (+21%) laten een sterke groei zien. Deze groei is mede het gevolg van economische herstel, investeringen in bouwprojecten en een toenemende vraag naar onderhouds- en reparatiediensten. Ook de consumentendiensten groeiden flink (+15%). De sector overheid, zorg en onderwijs nam met zo’n 7% toe, wat in absolute aantallen neerkomt op bijna 1.200 extra banen—bijna een kwart van de totale banengroei in de gemeente. De overige sectoren kenden een meer gematigde groei. Zie ook tabel 4. De prognoses voor de toekomst (WLO- en EIB-scenario’s) laten zien dat de sectorale ontwikkeling richting de toekomst onzeker is: sommige scenario’s voorzien verdere groei in bouw en industrie, andere juist stabilisatie of lichte krimp. Hoe deze trends zich precies vertalen naar de nieuwe prognose voor Noord-Holland Noord is nog niet duidelijk. Dit maakt het lastig om nu harde keuzes te maken over de verdeling van ruimte per sector. Voor het actieprogramma betekent dit dat de huidige koers richtinggevend is, maar niet in beton gegoten: het creëren van ruimte voor economische functies blijft noodzakelijk, maar de verdeling over sectoren kan wijzigen. Flexibiliteit en adaptief beleid zijn daarom cruciaal. In de nieuwe prognose bedrijventerreinen Noord-Holland Noord (NHN) wordt nader geduid wat deze scenario’s betekenen voor de verwachte ruimtevraag naar bedrijfskavels. Op basis daarvan kan het programma waar nodig worden gespecificeerd. Tabel 4: Werkgelegenheidsontwikkeling naar sector in de gemeente Alkmaar tussen 2014 en 2024 Sector 2014 2024 Ontwikkeling Absoluut Relatief Landbouw 610 650 + 40 + 7% Industrie 4.150 5.010 + 860 + 21% Bouw, handel en reparatie 3.540 4.550 + 1.010 + 29% Logistiek en groothandel 6.270 6.400 + 130 + 2% Consumentendiensten 10.280 11.780 + 1.500 + 15% Dienstverlening& ICT 13.220 13.750 + 530 + 5% Overheid, zorg en onderwijs 18.110 19.280 + 1.170 + 7% Totaal 56.190 61.420 + 5.230 + 9% Totaal – afgerond op 100-tallen 56.200 61.400 + 5.200 + 9% Bron: LISA (2014-2024), bewerking Stec Groep

(2025). Door afronding kunnen optellingen afwijken. 2.3Circa 60% werkgelegenheid op werklocaties Zo’n 60% van de werkgelegenheid in Alkmaar bevindt zich op formele werklocaties. We onderscheiden vier typen: Bedrijventerrein: hier zitten vooral bedrijven in industrie, handel, bouw en logistiek. Kantoorlocatie: plekken met kantoorpanden voor zakelijke, commerciële en financiële dienstverlening. Gemengde werklocatie: terreinen waar bedrijfsruimte, kantoren en perifere detailhandel samenkomen. Winkelgebied: gebieden met veel detailhandel, aangevuld met horeca, zorg en dienstverlening. In het centrum is ook vaak sprake van wonen. De kaart hieronder toont de huidige werklocaties in Alkmaar. Vier werklocaties – kantorenpark Viaanse Molen, Overstad, Oudorp en een gedeelte van Overdie – veranderen stap voor stap in gemengde woon- werkgebieden. In de figuur staan ze nog als bedrijventerrein, maar ze krijgen een nieuwe functie. Figuur 3: Huidige werklocaties gemeente Alkmaar Bron: IBIS

(2024), Plabeka

(2024), bewerking Stec Groep

(2025). Ruim een kwart van de totale werkgelegenheid op bedrijventerreinen In Alkmaar bevindt ruim een kwart van de banen zich op bedrijventerreinen: bijna 16.

Winkelgebieden zijn goed voor 20% van de banen, waarvan de helft zich in het centrum bevindt. Hier werken mensen in retail, horeca en dienstverlening. Kantorenlocaties huisvesten 13% van de werkgelegenheid, gemengde werklocaties 3%. In totaal ligt ruim 60% van de banen op formele werklocaties; de overige 40% zit daarbuiten. Het ziekenhuis Noordwest Ziekenhuisgroep is met 3.500 banen de grootste werkgever buiten deze locaties. Ook Zorgcirkel Westerhout (650 banen), NIKO (390 banen) en AZ (310 banen) zijn grote werkgevers buiten de formele werklocaties. Daarnaast bevinden zich uiteraard ook diverse middelgrote en kleine bedrijven buiten de formele werklocaties. Denk bijvoorbeeld ook aan zelfstandigen die vanuit huis werken. 2.4Circa 70% Alkmaarse banen ingevuld door inwoners Regio Alkmaar Licht positief pendelsaldo duidt op regionale centrumfunctie voor werkgelegenheid Ondanks de relatief lage woon-werkbalans in vergelijking met andere regionale centra (zoals toegelicht in bijlage B.1) vervult Alkmaar een zekere centrumfunctie voor werkgelegenheid. We trekken meer werknemers uit andere gemeenten aan dan er uit Alkmaar vertrekken. Vooral inwoners uit kleinere en middelgrote gemeenten in de regio, zoals Dijk en Waard, Schagen, Heiloo, Hollands Kroon en Koggenland, pendelen richting Alkmaar. Met deze gemeenten is ons pendelsaldo positief. Richting de Metropoolregio Amsterdam (MRA) is dat anders. Gemeenten als Amsterdam, Haarlemmermeer, Velsen (voornamelijk gelinkt aan Tata Steel), Haarlem en Zaanstad trekken juist meer forensen uit Alkmaar aan dan andersom. Dit duidt erop dat Alkmaarders voor bepaalde type banen juist naar deze grotere steden pendelen. Onderliggend is in de balans dus sprake van een grote instroom én een grote uitstroom. Zie ook figuur
Zo’n 40% van banen in Alkmaar ingevuld door Alkmaarders Ongeveer 40% van de banen in Alkmaar wordt ingevuld door inwoners van de gemeente. Zij wonen én werken dus in de gemeente Alkmaar. Praktisch en middelbaar geschoolden1Voor duiding van de pendelstromen naar onder andere opleidingsniveau maken we gebruik van CBS Microdata. De percentage die worden genoemd over de opleidingsniveaus zijn exclusief het aandeel van de werkenden waarvan het opleidingsniveau onbekend is. werken vooral in de sectoren detailhandel en horeca, welke beide deel uitmaken van de brede sector consumentendiensten. Theoretisch geschoolden zijn vooral actief in de sectoren overheid, zorg en onderwijs en dienstverlening en ICT. Figuur 4: Pendelstromen gemeente Alkmaar Bron: CBS

(2024), bewerking en visualisatie Stec Groep

(2025). Zo’n 80% van inkomende pendel afkomstig uit Noord-Holland Noord Ongeveer de helft van de mensen die in Alkmaar werkt en elders woont, komt uit de Regio Alkmaar. De grootste inkomende pendel is afkomstig uit de gemeente Dijk en Waard. Ruim 17% van de inkomende pendel is afkomstig uit de Kop van Noord-Holland en zo’n 12% komt uit West- Friesland. Dit betekent dat bijna 80% van de totale inkomende pendel afkomstig is uit Noord-Holland Noord. Dit betekent ook dat ruim 20% van inkomende pendel afkomstig is van buiten Noord-Holland Noord. Dit zijn voornamelijk inwoners van de MRA die naar Alkmaar pendelen om hier te werken. Bijna 60% van de uitgaande pendel buiten Noord-Holland Noord We constateren dat van de uitgaande pendel, ofwel inwoners van de gemeente Alkmaar die elders werken, bijna 60% werkt buiten de regio Noord-Holland Noord. Bijna 30% van de uitgaande pendel gaat naar andere gemeenten in de Regio Alkmaar. Ongeveer 8% gaat uit naar gemeenten in de Kop van Noord-Holland en zo’n 6% naar gemeenten in West-Friesland. Daarmee zien we een fors andere samenstelling van de uitgaande pendel dan van de inkomende pendel. Dit wijst op een sterke regionale functie van Alkmaar, maar ook op een afhankelijkheid van werkgelegenheid buiten de regio. Praktisch geschoolden werken vaker lokaal en theoretisch geschoolden reizen verder Praktisch geschoolden werken vooral in Alkmaar zelf. Zo’n 55% van de praktische banen in de gemeente wordt ingevuld door Alkmaarders. Bij banen voor middelbaar geschoolden ligt dat aandeel op 40% en bij theoretisch geschoolde banen op 34%. De pendel van praktisch geschoolden blijft grotendeels binnen de Regio Alkmaar. Zij werken vooral in sectoren als detailhandel, horeca, leisure en overige diensten. De totale omvang van de pendelstromen van deze groep is kleiner dan die van middelbaar en theoretisch geschoolden. Theoretisch geschoolden zijn vaker bereid om verder te reizen voor hun werk. Hun pendelstromen – zowel inkomend als uitgaand – hebben een grotere reikwijdte. Middelbaar geschoolden zitten daar tussenin. In Alkmaar werken theoretisch geschoolden vooral in de zorg, het onderwijs, de overheid, zakelijke dienstverlening en ICT. In deze sectoren zien we ook de grootste pendelstromen van deze groep. De volgende resultaten van de sectorale verdeling naar opleidingsniveau zijn opvallend: Theoretisch opgeleiden komen vaker van buiten Noord-Holland Noord naar Alkmaar, terwijl praktisch en middelbaar opgeleiden vooral uit de Regio Alkmaar komen. De zorgsector is een belangrijke werkgever voor alle opleidingsniveaus, zowel inkomend als uitgaand. Sectoren als ICT en zakelijke dienstverlening trekken vooral theoretisch opgeleiden aan en zijn sterk afhankelijk van pendel van buiten de regio. De detailhandel en horeca zijn dominant voor praktisch opgeleiden, zowel inkomend als uitgaand. Pendelstromen naar werklocaties in transformatie We zoomen specifiek in op bedrijventerreinen die veranderen in gemengde woon-werkgebieden langs het Alkmaars Kanaal. De herkomst van pendelaars naar deze terreinen lijkt sterk op die van de hele gemeente Alkmaar. Ook het opleidingsniveau van instromende werkenden wijkt nauwelijks af van het gemeentelijk gemiddelde. Op de transformatieterreinen heeft 36% van de instroom een theoretische opleiding. Dat komt overeen met het gemiddelde van Alkmaar, maar ligt duidelijk hoger dan op andere bedrijventerreinen in de gemeente (20–30%). Op de overige bedrijventerreinen in de gemeente werken juist relatief veel middelbaar geschoolden. Boekelermeer: opvallende pendelstromen Boekelermeer is het grootste bedrijventerreinen in de gemeente. Hier valt vooral de herkomst van werkenden op. Slechts een kwart woont in de gemeente Alkmaar zelf, terwijl dat gemeentelijk gemiddeld 40% is. De instroom uit de regio Alkmaar is iets hoger, maar vooral het aandeel van werkenden van buiten Noord-Holland Noord springt eruit. Bijna 20% komt van buiten de regio, vooral uit de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Ter vergelijking: gemiddeld woont 13% van de werkenden in Alkmaar buiten Noord-Holland Noord. Bereikbaarheid is randvoorwaardelijk voor economische groei Economische groei is niet mogelijk zonder dat de bereikbaarheid op orde is. Er is nu al veel congestie in de regio. Met de groei van de bevolking en economie neemt het aantal vervoersbewegingen fors toe. Alkmaar vervult een regionale centrumfunctie, waar nu circa 40% van de banen wordt ingevuld door Alkmaarders zelf. Het grootste deel van de werknemers pendelt vanuit omliggende gemeenten, en in totaal komt bijna 80% van de inkomende pendel uit Noord-Holland Noord. Met de komst van ruim 30.000 extra inwoners nemen de pendelstromen toe, met name naar de MRA. Juist om dit te voorkomen is groei van de economie cruciaal. De afhankelijkheid van regionale stromen maakt één ding duidelijk: zonder goede bereikbaarheid van werklocaties, stationsgebied en het Alkmaars Kanaal staat de economische aantrekkingskracht van Alkmaar onder druk en is groei van de economie zoals we die wensen niet mogelijk. De Stedelijke Mobiliteitsvisie Alkmaar 2040 zet daarom bereikbaarheid neer als fundament voor een leefbare en economisch sterke stad. De visie kiest voor toekomstbestendige mobiliteit waarin alle vervoerswijzen – auto, fiets, openbaar vervoer en lopen – gelijkwaardig worden behandeld. In deze visie worden diverse sleutelprojecten benoemd die van belang zijn voor het economische vestigingsklimaat, zoals; Uitwerking van stadslogistiek voor de binnenstad. Het verkennen van optimalisatie van openbaar vervoersontsluiting van de bedrijventerreinen Boekelermeer en Beverkoog. Verkenning van de doorstroming en veiligheid op de ring Alkmaar. Realiseren van een spooronderdoorgang onder de Helderseweg. Bereikbaarheid is cruciaal voor economische vitaliteit De ondernemersenquête bevestigt dit beeld: ondernemers ervaren bereikbaarheid als een van de grootste knelpunten. Zij noemen slechte ontsluiting van bedrijventerreinen, beperkte ov-verbindingen en verkeersdrukte op de ring als belemmeringen voor groei en vestigingsklimaat. Werklocaties dienen daarom goed bereik te zijn. In de strijd om het schaarsepersoneel zien bedrijven het belang in van het aanbiedenvan aantrekkelijke werklocaties. Bereikbaarheid is daarin een cruciaal aspect. Transformatieterreinen: volop kansen voor menging én aandacht voor behoud bedrijvigheid De transformatieterreinen langs het Alkmaars Kanaal trekken vooral consumentendiensten, zakelijke dienstverlening, ICT, overheid en zorg aan. Deze sectoren zijn goed voor 46% van alle pendelaars. Vooral zakelijke dienstverlening springt eruit: 23% van de pendelaars werkt in deze sector. Ter vergelijking: op Boekelermeer is dat 13% en op andere terreinen 10%. Ook ICT is sterk vertegenwoordigd: een derde van alle Alkmaarse ICT- medewerkers pendelt naar deze gebieden. Op Beverkoog, Neerlandia en De Volger domineren juist bouwnijverheid en industrie. Daar werkt 36% van de pendelaars. Op de transformatieterreinen ligt dat aandeel veel lager. Conclusie: deze gebieden bieden volop kansen voor functiemenging. Veel activiteiten passen goed in een gemengd woon-werkgebied, zoals ook blijkt uit het mengbaarheidsonderzoek (bijlage B). Tegelijk vraagt de transformatie om zorgvuldige keuzes. Sommige bedrijven mengen minder goed met wonen en levendige plinten, bijvoorbeeld door milieuruimte of logistieke intensiteit. Binnen Alkmaar zijn weinig alternatieve vestigingslocaties voor deze functies. Zonder duidelijke borging dreigt verdringing. Juist deze bedrijven bieden veel werk aan praktisch en middelbaar geschoolden met een sterke binding aan de regio. Het behouden van deze banen dichtbij huis is van belang voor een inclusieve arbeidsmarkt en voor het beperken van extra pendel. Daarom kiezen we voor een tweesporenaanpak in de verdere planuitwerking: Maximaal benutten van mengpotentie in de Kanaalzone – met passende programmering, mengbare functies en levendige plinten. Borgen van alternatieve locaties voor minder mengbare bedrijven – elders in de stad of regio, met heldere milieukaders, logistieke randvoorwaarden en een verplaatsingsspoor dat rekening houdt met fasering, betaalbaarheid en continuïteit. Zo behouden we bedrijven voor Alkmaar, creëren we groeiruimte en borgen we banen voor praktisch en middelbaar geschoolden. Dat draagt bij aan een gezonde woon-werkbalans. 3.Behoefte aan ruimte voor economie In dit hoofdstuk brengen we de verwachte ruimtebehoefte in beeld. We focussen hierbij op de periode 2025 tot en met 2040. We zoomen in op de ruimtebehoefte per verschillend type werklocatie: bedrijventerreinen, kantoorlocaties en winkelgebieden. 3.1Vraag naar bedrijventerreinen fors groter dan aanbod Ruimtebehoefte is vraag minus aanbod Inzicht in de ruimtebehoefte naar bedrijventerreinen is essentieel om weloverwogen keuzes te maken voor nieuwe ontwikkelingen. We baseren dit inzicht op de meest recente behoefteraming Noord-Holland Noord

(2021)2Momenteel wordteen nieuwe regionale behoefteraming opgesteld.. Daarin staat hoeveel hectare bedrijventerrein er bij moet of juist af kan om te voorzien in de economische ontwikkeling van bedrijven. Voor Alkmaar hebben we het gemeentelijke aandeel bepaald. De behoefteraming bestaat uit drie onderdelen: vraag, aanbod en behoefte. Door vraag en aanbod naast elkaar te leggen, brengen we de resterende behoefte in beeld. Figuur 5: Duiding ruimtebehoefte bedrijventerreinen Vraag bestaat uit bijna 70 hectare netto In de totale ruimtevraag maken we onderscheid in drie onderdelen: Uitbreidingsvraag – Tussen 2025 en 2040 verwachten we maximaal 33 hectare netto uitbreidingsvraag3Uitgaande van het hoge scenario, zoals ook regionaal afgesproken in het Convenant Werklocaties regio Alkmaar.. Vervangingsvraag – Door de transformatie van bedrijventerreinen rond het Alkmaars Kanaal verdwijnt een deel van de bestaande voorraad. Dit zorgt voor een vervangingsvraag van eveneens maximaal 33 hectare netto. Additionele vraag – Grote, incidentele economische ontwikkelingen kunnen extra vraag veroorzaken. Deze zijn niet opgenomen in de reguliere ramingen, maar beïnvloeden wel de behoefte aan bedrijfskavels. In de tabel op de volgende pagina splitsen we de uitbreidingsvraag en vervangingsvraag indicatief uit naar verschillende typen werkmilieus. Het grootste deel van de vraag richt zich naar verwachting op het reguliere werkmilieu. Tabel 5: Indicatieve verdeling totale ruimtevraag naar type werkmilieu in hectare netto 2025 t/m2040 Gemengd stedelijk Regulier Grootschalige distributie Grootschalige productie Totaal Uitbreidingsvraag 3,3 ha 20,0 ha 5,0 ha 5 ha 33,3 ha Vervangingsvraag 3,3 ha 24,8 ha - 4,9 ha 33,0 ha Totale ruimtevraag 6,6 ha 44,8 ha 5,0 ha 9,9 ha 66,3 ha Bron: Behoefteraming NHN

(2021), bewerking Stec Groep

(2025). De ramingen in tabel 4 geven inzicht in de reguliere uitbreidings- en vervangingsvraag. De additionele vraag is in de behoefteraming niet gekwantificeerd, maar speelt in Alkmaar de komende jaren naar verwachting weldegelijk een rol: Op Boekelermeer of in de directe omgeving van het terrein moet een onderstation van Liander komen (circa 5 hectare). Er is behoefte aan een regionaal Logistiek Ontkoppelpunt (LOP) met horeca- en sanitaire voorzieningen (circa 2,5 hectare), wat naar verwachting ook op Boekelermeer zal landen. Ondernemers pleiten voor een collectief laadplein in plaats van individuele laadoplossingen. Ook dit kan vragen om extra ruimte. Als deze initiatieven daadwerkelijk op bedrijventerreinen landen, komt er extra druk op de ruimte. De feitelijke vraag ligt dus waarschijnlijk hoger dan de prognose aangeeft. Netto vraag vertaalt zich naar fors groter bruto ruimtebeslag Het is belangrijk te benadrukken dat denetto vraagniet gelijkstaat aan het benodigde brutooppervlak. Moderne bedrijventerreinen vragen extraruimte voorwateropvang, groen, energievoorziening en landschappelijke inpassing. Hierdoor daalt denetto-brutoverhouding. Gemiddeld ligt deze op75%, maarbij nieuwe terreinen somsop 60% of lager. Deze factor maakt duidelijk dat hetvinden vangeschikte locaties eennog grotere opgave is.Bij eenbehoefte van40 hectare netto moet dusgezocht worden naar eengebied vancirca 65 tot 70 hectare bruto. Circa 33 hectare netto aanbod op Boekelermeer, vrijwel geheel onder optie In Alkmaar is circa 33 hectare netto hard planaanbod, volledig op Boekelermeer. Hiervan is ongeveer 28 hectare al onder optie (peildatum: 01- 06-2025). Daarnaast is het aanbod in de bestaande voorraad beperkt: het gemiddelde aanbodpercentage van de afgelopen vijf jaar ligt op 2,2%, ruim onder het gezonde frictieniveau van 5%. Zonder leegstand (rond frictieniveau) stagneert de dynamiek en zit de markt ‘op slot’. Bedrijventerreinbehoefte bestaat uit ruim 40 hectare netto tot 2040 Door de totale ruimtevraag (66 hectare netto) en (hard) aanbod (33 hectare netto) te confronteren, resteert een tekort van circa 33 hectare netto. Inclusief de additionele vraag (voor zover nu bekend) loopt dit op tot ruim 40 hectare netto. Een indicatieve vertaling naar het bruto ruimtebeslag komt uit op zo’n 65 tot 70 hectare bruto. De regio NHN werkt aan een nieuwe prognose. Totdat deze verschijnt, sturen we op de bovengenoemde bandbreedte en passen we volumes en fasering adaptief aan. Onderstaande figuur toont de vraag‑aanbodconfrontatie tot 2040. Figuur 6: Vraag-aanbodconfrontatie Alkmaar tot 2040 Bron: Behoefteraming NHN

(2021), Atlas Plabeka

(2023), IBIS

(2024), input gemeente Alkmaar

(2025), bewerking Stec Groep

(2025). De afgelopen jaren lag het tempo van de jaarlijkse uitgifte in de gemeente Alkmaar gemiddeld hoger dan de geraamde ruimtevraag in het hoge scenario. Vrijwel alle uitgifte in de laatste tien jaar vond plaats op de Boekelermeer. Deze kavels zijn voor een deel uitgegeven aan bedrijven die zijn verplaatst van bestaande bedrijventerreinen in de gemeente waar transformatietrajecten lopen (langs het Alkmaars Kanaal). Ondernemers ervaren knelpunten: ruimte en energie als bottleneck Uit de ondernemersenquête (zie ook bijlage C) blijkt dat de ruimtevraag vanuit ondernemers niet alleen vanuit de behoefteraming, maar ook praktisch urgent is. Ruim de helft van de respondenten geeft aan dat zij hun toekomstplannen niet of slechts beperkt kunnen realiseren op hun huidige locatie. Vooral op bedrijventerreinen worden structurele belemmeringen ervaren zoals ruimtegebrek, beperkte uitbreidingsmogelijkheden, hoge huurprijzen en trage besluitvorming vanuit de gemeente. Ook netcongestie speelt een steeds grotere rol: ondernemers melden vertragingen in aansluiting en hebben zorgen over toekomstige energievoorziening. Deze signalen onderstrepen dat het tekort van ruim 40 hectare netto bedrijventerrein in het hoge scenario niet alleen een prognose is, maar een reële bottleneck voor economische ontwikkeling. 3.2Kantoorbehoefte richting 2040 vooral een kwalitatieve opgave De behoefte aan kantoorruimte richting 2040 is vooral een kwalitatieve opgave. In 2023 is een marktverkenning uitgevoerd naar de toekomstige behoefte aan kantoorruimte4Marktverkenning kantoorruimte StationsgebiedAlkmaar–Sweco (december 2023).. In het hoge scenario groeit het aantal banen flink en blijft de kantoorquotiënt vrijwel stabiel. Daardoor ontstaat een uitbreidingsvraag van circa 27.000 m² vvo. In het lage scenario krimpt de voorraad juist met circa 24.500 m² vvo. In beide gevallen is de plancapaciteit buiten beschouwing gelaten. De marktruimte (excl. de confrontatie met de plancapaciteit) bedraagt circa 16.000 m². De toekomst ligt vooral op goed bereikbare, multifunctionele locaties: het stationsgebied. Hier groeit de vraag, juist omdat het gebied aantrekkelijk is voor middelgrote gebruikers die flexibiliteit en bereikbaarheid zoeken. Denk aan dienstverleners, ICT-bedrijven en overheidsorganisaties. In het Alkmaars Kanaal ligt de focus op kleinschalige kantoren tot 750 m2 bvo. De gemengde opzet van de gebieden sluit goed aan bij gebruikers die behoefte hebben aan compacte, flexibele werkplekken. Daarmee bedienen we een breed palet aan werkgelegenheid en versterken we de economische diversiteit van Alkmaar. Kantoorkwaliteit bepaalt vestigings- klimaat en talentbehoud Uit de ondernemersenquête (zie ook bijlage C) blijkt dat ondernemers vooral behoefte hebben aan kwalitatieve, goed bereikbare en flexibele werkplekken. Vooral middelgrote bedrijven in zakelijke dienstverlening en ICT geven aan dat hun huidige locatie te weinig ruimte biedt voor groei en vernieuwing. Respondenten zien verouderde panden, beperkte uitbreidingsmogelijkheden en zorgen over energievoorziening als knelpunten. De voorkeur gaat uit naar moderne kantoorconcepten op toplocaties zoals het stationsgebied, waar bereikbaarheid en voorzieningen samenkomen. Deze signalen bevestigen dat de kantorenopgave in Alkmaar primair een kwalitatieve opgave is, waarbij investeringen in toekomstbestendige werkplekken essentieel zijn om talent aan de stad te binden en economische dynamiek te behouden. 3.3Toekomstige detailhandel gerelateerd aan Alkmaars Kanaal en versterking binnenstad Geen kwantitatieve uitbreiding nodig, wél slimme aanpassing Ook opgaven op het gebied van toekomstbestendige detailhandel zijn vooral kwalitatief van aard. Voor de dagelijkse detailhandel is de ambitie helder: Alkmaar wil in alle wijken voldoende complete boodschappencentra behouden. Verspreiding en bereikbaarheid staan centraal. Voor dagelijkse winkels geldt dat er tot 2040 kwantitatief géén extra ruimte nodig is binnen het stedelijk gebied5 Advies gewenste dagelijkse winkelstructuur Stedelijk gebied Alkmaar – DTNP (april 2022). . Sterker nog: op dit moment is sprake van een overaanbod en functioneren bestaande dagelijkse winkelmeters ondergemiddeld. Toch vraagt de ruimtelijke transformatie langs het Alkmaars Kanaal om een gerichte aanpassing van de winkelstructuur. De ruimtelijke structuur van de stad verandert ingrijpend. De huidige structuur sluit onvoldoende aan op de nieuwe woongebieden die ontstaan. Daarom worden op twee strategische plekken wél nieuwe dagelijkse clusters toegevoegd, zodat ook deze wijken levendig en goed voorzien blijven: Pendorp (Viaanse Molen): dit kanaalgebied ligt relatief geïsoleerd, maar krijgt de grootste bevolkingsgroei. Centrum Oudorp: hier komt een dagelijks aanbod voor bewoners en werkenden in Oudorp én Overdie. Door deze gebieden te combineren ontstaat voldoende draagvlak voor een aantrekkelijk aanbod, zonder dat bestaande winkelstructuren onder druk komen te staan. Deze toevoegingen zijn dus geen uitbreiding op basis van kwantitatieve behoefte, maar een noodzakelijke ruimtelijke aanpassing om de nieuwe stadsstructuur toekomstbestendig te maken. Binnenstad Alkmaar kiest voor focus en vernieuwing Specifiek voor de binnenstad Alkmaar is een detailhandelsstructuur vastgesteld die inspeelt op actuele ontwikkelingen. Ondanks de opkomst van online winkelen en de afname van passanten, blijft Alkmaar aantrekkelijk dankzij haar regionale centrumfunctie en historische karakter. De gemeente heeft scherpe keuzes gemaakt. Twee hoofdwinkelstraten – de Langestraat en de Laat – vormen de ruggengraat van het winkelgebied. Rondom deze straten ontstaat een ‘dwaalmilieu’ met verrassende winkels en vernieuwende concepten. Daarnaast zijn er gebiedsprofielen opgesteld. Elk deelgebied heeft eigen kenmerken en kwaliteiten. Door die diversiteit te benutten, wordt de binnenstad aantrekkelijker. Per gebied is vastgelegd in hoeverre naast detailhandel ook andere functies passend zijn. Hiermee wordt de binnenstad steeds meer een plek om te ontmoeten en beleven met een brede mix aan functies. Onderstaand figuur toont de gebiedsprofielen. In bijlage A is een uitgebreide toelichting op de gebiedsprofielen opgenomen. Figuur 7: Visie gebiedsprofielen detailhandelsstructuur centrum van Alkmaar Bron: Detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar – DTNP

(2020). Overstad is complementair aan de Alkmaarse binnenstad en vormt het grootste woonwinkelcluster in Noord-Holland Noord met een belangrijke regionale functie. Het gebied kent twee duidelijke winkelclusters (zie figuur 8). In het zuiden, grenzend aan de binnenstad, ligt het GDV-cluster, bedoeld voor grootschalige detailhandelsvestigingen zoals sportzaken, elektronicazaken en supermarkten. In het noorden bevindt zich het PDV- cluster, gericht op perifere detailhandelsvestigingen met volumineuze artikelen zoals woninginrichting en doe-het-zelfproducten. Ook kringloopwinkels met een volumineus aanbod en grote ruimtevraag zijn geconcentreerd op Overstad. Deze indeling bundelt functies, stuurt bezoekersstromen en versterkt de toekomstbestendigheid van het gebied. Zo ontstaat een sterk toekomstbestendig geheel. Figuur 8: Gebiedsindeling detailhandelsfuncties Overstad Bron: Quickscan detailhandel Overstad – DTNP

(2025). Kwaliteit als antwoord op leegstand en veranderend consumentengedrag Uit de ondernemersenquête (zie ook bijlage C) blijkt dat ondernemers in de detailhandel vooral behoefte hebben aan een kwalitatieve impuls van het winkelaanbod in Alkmaar. Respondenten noemen leegstand, verouderde panden en een gebrek aan onderscheidend vermogen als belangrijke knelpunten. De voorkeur gaat uit naar een compact en goed beloopbaar kernwinkelgebied. Daarin is ruimte voor publiekstrekkers, lokale ondernemers en een sterke winkelbeleving. Ondernemers pleiten voor een diverser en aantrekkelijker aanbod dat beter aansluit bij de wensen van bewoners en bezoekers. Ook klinkt de oproep voor een strikter vestigingsbeleid, bijvoorbeeld om een overaanbod aan telecomwinkels te voorkomen. Deze signalen onderstrepen dat de opgave in de detailhandel niet kwantitatief is, maar vooral gericht moet zijn op ruimtelijke kwaliteit, profilering en levendigheid. 4.Beleidsmatige context In dit hoofdstuk geven we de hoofdlijnen van de bestaande beleidskaders die de economische keuzes voor Alkmaar richting 2040 sturen. We maken expliciet onderscheid tussen: Vigerend beleid (bestaand, door de raad/vastgesteld), Beleid in actualisatie (lopende herziening of concept), en Voorgenomen aanvullingen/nieuw beleid (alleen waar relevant voor de duiding; verder uitgewerkt in hoofdstuk 5). We behandelen achtereenvolgens de Omgevingsvisie Alkmaar 2040 (vigerend; actualisatie gestart in 2024), het beleid voor bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel. Een volledig overzicht van gemeentelijke, regionale en provinciale beleidskaders staat in Bijlage A. 4.1Omgevingsvisie Alkmaar 2040 Omgevingsvisie Alkmaar 2040 De gemeente Alkmaar stelde in 2017 de omgevingsvisie vast. Op dit moment werkt de gemeente aan een actualisatie. De huidige visie – Omgevingsvisie Alkmaar 2040 – is een strategisch document voor de fysieke leefomgeving. De visie bevat algemene ambities voor een gezonde, complete stad met ruimte voor innovatie, werkgelegenheid, toerisme en een prettig leefmilieu. Daarnaast zijn er drie verhalende ambities die inspelen op trends en unieke kwaliteiten van Alkmaar: Kanaalzone Alkmaar: benut het kanaal als motor voor stedelijke vernieuwing. Compacte stad: versterk de kern en benut bestaande ruimte. Innovatief buitengebied: maak het landelijk gebied toekomstbestendig. Actualisatie: bouwstenen voor vernieuwing In september 2024 met de actualisatie van de omgevingsvisie gestart. Geen koerswijziging, maar een aanscherping op basis van maatschappelijke ontwikkelingen en nieuw beleid. De actualisatie kijkt integraal naar opgaven vanuit drie pijlers: Groei in balans: De gemeente wil de economie en werkgelegenheid versterken. Belangrijk is de balans tussen wonen, werken en voorzieningen. Verdichting in de stad speelt hierbij een rol. Voormalige bedrijfslocaties in het Alkmaars Kanaal en bij ov-knooppunten transformeren naar gemengde woon-werkgebieden. Dat levert nieuwe leefomgevingen én ruimtelijke vraagstukken op. Omgevingskwaliteit: Werken en ondernemen vraagt om een prettige en veilige leefomgeving. Denk aan werklocaties met minder hittestress en ruimte om buiten te bewegen, bijvoorbeeld tijdens de lunch. Duurzame toekomst: De economie moet duurzaam, groen en schoon zijn. Werken gebeurt in een omgeving met aandacht voor mens, milieu en kwaliteit van leven Het Alkmaars Kanaal en de stationsgebieden zijn speerpunten voor stedelijke én economische groei binnen het bestaand stedelijk gebied (verdichting, functiemenging, extra werkgelegenheid). Aanvullend wordt voor functies met meer milieuruimte uitbreiding op (nieuwe) bedrijventerreinen verkend. Die groei beïnvloedt ook andere delen van de stad, waar behoud en verbetering van omgevingskwaliteit centraal staan. Alkmaar vervult een sleutelrol in Noord-Holland Noord en richting de Metropoolregio Amsterdam. De gemeente zet in op samenwerking, een sterk regionaal netwerk en een herkenbare positionering van de regio. Belangrijke regionale thema’s zijn woningbouw, bereikbaarheid en duurzame energie. Deze thema’s zijn van belang voor inwoners, ondernemers, bezoekers en toeristen – nu en in de toekomst. 4.2Hoofdlijnen beleid bedrijven: ruimte voor groei en vernieuwing In deze paragraaf beschrijven we de hoofdlijnen van het beleid voor bedrijven. Realiseren extra ruimte voor bedrijventerrein De vraag naar bedrijventerreinen is groter dan het beschikbare aanbod. We constateren een ruimtebehoefte van zo’n 40 hectare netto – exclusief additionele vraag. Zonder extra ruimte voor bedrijventerreinen stokt de economische ontwikkeling. Om deze reden realiseren we extra ruimte voor nieuwe bedrijfskavels. Behouden en beter benutten bestaande bedrijventerreinen De bedrijventerreinen Beverkoog, Boekelermeer, De Volger en Neerlandia blijven volledig beschikbaar voor bedrijven. Dit geldt ook voor de te behouden delen van Overdie en bedrijventerrein Viaanse Molen. Bergermeerpolder behouden we voor bedrijven, kantoren en maatschappelijke functies. Op de te behouden bedrijventerreinen zetten we in op efficiënter en optimaler gebruik, bijvoorbeeld door intensievere bouwvolumes, slim delen van schaarse energie en sturen we erop dat bedrijven die milieuhinder veroorzaken op deze bedrijventerreinen landen en bedrijven die dit niet veroorzaken juist in gemengde gebieden landen. Werkgelegenheid groeit mee met woningbouw De ontwikkeling van werkgelegenheid moet een gelijkmatige trend ondergaan als woningbouw. In het Alkmaars Kanaal en andere gebiedsontwikkelingen zorgen we voor een evenwichtige verdeling van functies. Elk bouwplan voldoet minimaal aan de in de ontwikkelkaders opgenomen percentages werkfuncties en uitgangspunten voor het intensief benutten van de beschikbare ruimte voor werkfuncties. Ruimte voor economie in het Alkmaars Kanaal door functiemenging en transformatie In het Alkmaars Kanaal combineren we wonen, werken en recreatie. De deelgebieden bieden ruimte aan de gevestigde economie maar ook aan de ontwikkeling van nieuwe economie. Behoud van bestaande bedrijven en het aantrekken van nieuwe bedrijven in het Alkmaars Kanaal is belangrijk voor de realisatie van voldoende werkgelegenheid. Functiemenging kan zowel horizontaal als verticaal plaatsvinden, op gebieds-, blok- en/of gebouw niveau (zie ook figuur 9). Figuur 9: Verschillende mengvormen naar schaalniveaus Bron: Urhahn

(2021), in Functiemenging Alkmaars Kanaal. Ruimte voor moeilijk mengbare functies blijft essentieel Voor bedrijven met een hoge milieuruimte, zoals grotere productie en logistiek, reserveren we kavels op nieuwe of bestaande bedrijventerreinen. Zo voorkomen we dat deze functies en de werkgelegenheid verdwijnen uit de stad. Flexibele bedrijfsruimten maken diversiteit mogelijk Ruimtes voor bedrijven richten we flexibel in. Denk aan voldoende plafondhoogte (minimaal 4,5 meter en waar mogelijk streven naar minimaal 6 meter), geluidsisolatie en multifunctionele plattegronden. Zo ontstaat ruimte voor een breed palet aan werkgelegenheid: van ambacht tot ICT. Transformatie gebeurt stapsgewijs en in samenwerking De ontwikkeling van gemengde gebieden verloopt geleidelijk. We werken samen met ondernemers, eigenaren en andere partners aan een toekomstbestendige invulling. Ontwerpend onderzoek helpt om wensen en zorgen in beeld te brengen. Faciliteren van de transitie naar een circulaire economie De transitie naar een circulaire economie is essentieel voor een toekomstbestendige economie in Alkmaar. Circulair ondernemen biedt kansen voor innovatie, nieuwe werkgelegenheid en een efficiënter gebruik van schaarse ruimte. Dat vraagt óók om fysieke ruimte voor opslag, sortering, reparatie, demontage en (lichte) verwerking. We borgen deze ruimtevraag

(1)binnenstedelijk, waar mengbaar, door kleinschalige en schone activiteiten te faciliteren in gemengde gebieden en

(2)op te behouden en (eventueel) nieuwe bedrijventerreinen voor activiteiten met hogere milieuruimte. Dit koppelen we aan de energie- en logistieke infrastructuur (energiehubs, collectieve laadpleinen, restwarmtebenutting). De Agenda Duurzaam Alkmaar en de provinciale uitvoeringsagenda vormen hiervoor de basis. Tegelijk erkennen we risico’s van grondstoffenschaarste, maar benutten Alkmaars sterke positie in afval, energie en water (o.a. Energy Innovation Park, InVesta) om ketens te sluiten en reststromen hoogwaardig toe te passen. Dit versterkt innovatie, leveringszekerheid en werkgelegenheid 4.3Hoofdlijnen beleid kantoren: kwaliteit op de juiste plek In deze paragraaf beschrijven we de hoofdlijnen van het beleid voor kantoren. Investeren in nieuwe kantoren op toplocaties Het stationsgebied is dé plek voor nieuwe kantoorontwikkeling. De locatie is goed bereikbaar, aantrekkelijk voor middelgrote gebruikers en sluit aan bij de behoefte aan flexibiliteit en voorzieningen. We versterken het profiel van Alkmaar als vestigingsplek voor theoretisch geschoolden Het versterken van dit profiel vraagt een brede aanpak (o.a. onderwijs, woon‑ en leefkwaliteit, bereikbaarheid). Binnen die bredere opgave levert het kantorenbeleid een concrete bijdrage: met hoogwaardige nieuwbouw in aantrekkelijke ov-knooppunten (zoals hiervoor beschreven) en kleinschalige kantoorconcepten in de gemengde woon‑werkgebieden langs het Alkmaars Kanaal (zie hierna) trekken we dienstverleners, ICT‑bedrijven en overheidsorganisaties aan en binden we talent aan de stad. We benutten gemengde woon-werklocaties voor kleinschalige kantoren In de gemengde woon-werkgebieden langs het kanaal is ruimte voor compacte, flexibele werkplekken. Hier faciliteren we kantoorconcepten tot 750 m² bvo. Deze sluiten goed aan bij creatieve en innovatieve bedrijven die zoeken naar een stedelijke, levendige omgeving. Slimme herontwikkeling van verouderde kantoren We verbeteren de kwaliteit van de werklocaties zonder extra kantoorruimte toe te voegen. Verouderde panden maken plaats voor duurzame gebouwen met een mix van functies. Op strategische plekken komt toekomstbestendige nieuwbouw; incourante kantoorlocaties transformeren we naar een passende functiemix op die plek. We sturen op kwaliteit, bereikbaarheid en duurzaamheid Nieuwe kantoren moeten goed bereikbaar zijn, intensief ruimtegebruik mogelijk maken en bijdragen aan een aantrekkelijke werkomgeving. We stellen eisen aan duurzaamheid, groen en gedeelde voorzieningen. 4.4Hoofdlijnen beleid detailhandel: toekomstbestendig en gebiedsgericht In deze paragraaf beschrijven we de hoofdlijnen van het beleid voor detailhandel. We versterken bestaande winkelgebieden en beperken uitbreiding buiten de structuur Alkmaar kiest voor een compacte en krachtige winkelstructuur. Er wordt terughoudend omgegaan met uitbreidingen buiten de detailhandelsstructuur, in lijn met de regionale detailhandelsvisie. Zo houden we winkelgebieden levendig en voorkomen we leegstand. Uitzondering geldt voor basisvoorzieningen in kleine kernen. De binnenstad heeft een helder profiel met twee hoofdwinkelstraten De Langestraat en Laat‑West vormen de ruggengraat van het kernwinkelgebied, met detailhandel als hoofdfunctie. Ondersteunende menging (zoals horeca en diensten) is mogelijk waar dit de levendige publieksplint versterkt. De ‘Prachtstraatjes’ en aanloopstraten ontwikkelen we als gemengd dwaalmilieu met een mix van commerciële en maatschappelijke functies en een fijnmazig aanbod. Zo behouden we de herkenbare structuur van het centrum en versterken we de aantrekkingskracht van het centrum – conform de detailhandelsstructuur binnenstad. We stimuleren vestiging in het kernwinkelgebied en verhogen de ruimtelijke kwaliteit Om leegstand te verminderen en de concentratie van functies te versterken, begeleiden we initiatiefnemers actief naar passende locaties in het kernwinkelgebied en de aanloopstraten. Op de begane grond sturen we zoveel mogelijk op actieve, publieksgerichte invullingen (commercieel, maatschappelijk of economisch). De Prachtstraatjes vervullen een verbindende rol in het hoofdwinkelcircuit; die rol versterken we met kwaliteitsmaatregelen zoals vergroening, gevelverbetering en aantrekkelijke looproutes. Zo koppelen we gerichte programmering aan zichtbare ruimtelijke kwaliteit. Overstad is complementair aan de binnenstad Overstad is complementair aan de Alkmaarse binnenstad. Overstad is het grootste woonwinkelcluster in Noord-Holland Noord en vervult een belangrijke regionale functie. Overstad kent twee winkelclusters (zie figuur 8 in paragraaf 3.3). In het zuiden, grenzend aan de binnenstad, ligt het GDV- cluster, bedoeld voor grootschalige detailhandelsvestigingen zoals sportzaken, elektronicazaken en supermarkten. In het noorden bevindt zich het PDV-cluster, gericht op perifere detailhandelsvestigingen met volumineuze artikelen zoals woninginrichting en doe-het-zelfproducten. Ook kringloopwinkels met een volumineus aanbod en grote ruimtevraag zijn geconcentreerd op Overstad. Kringloopwinkels met een regulier aanbod kunnen zich ook vestigen in de binnenstad of wijkwinkelcentra. Deze indeling bundelt functies, stuurt bezoekersstromen en versterkt de toekomstbestendigheid van het gebied. Zo ontstaat een sterk toekomstbestendig geheel. We zorgen voor een evenwichtige spreiding van dagelijkse voorzieningen Elke wijk moet beschikken over een passend aanbod aan dagelijkse voorzieningen. Door de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal voegen we twee nieuwe centra toe in Pendorp (Viaanse Molen) en het centrum van Oudorp. 5.Hoofd- en actielijnen In hoofdstuk twee toonden we het belang van een sterke economie. In hoofdstuk drie lieten we zien dat er een tekort is aan ruimte voor bedrijven. In hoofdstuk vier beschreven we de beleidskaders die richting geven aan onze keuzes. In dit hoofdstuk maken we de omslag: van analyse naar actie. We vertalen het belang van de Alkmaarse economie en de ruimtevraag naar één hoofdlijn en drie concrete actielijnen. Die vormen samen het fundament van het actieprogramma. 5.1Hoofdlijn - Alkmaar in balans: meer ruimte voor economische groei Economie als motor van een aantrekkelijke centrumgemeente Alkmaar staat op een kantelpunt. We groeien met ruim 30.000 inwoners tot

Die groei vraagt om scherpe keuzes: wonen, werken en voorzieningen strijden om dezelfde ruimte. De economie gaat enorm groeien en omdat de stad zo veel groeit moet de ruimte voor economie en het aantal arbeidsplaatsen nog meer groeien. Als de balans te veel richting wonen verschuift, komt de aantrekkelijkheid van de stad onder druk te staan. Een sterke economie maakt Alkmaar levendig en toekomstbestendig. Meer werkgelegenheid in de stad verkort reistijden, vermindert verkeersdrukte en draagt bij aan klimaat- en leefbaarheidsdoelen. Nu werkt 42% van de inwoners in Alkmaar zelf en heeft Alkmaar in totaal bijna net zoveel banen als er inwoners zijn. Met de instroom van veel inwoners uit de MRA in de nieuwe woningbouw zal het aandeel van de inwoners dat in de eigen gemeente werkt waarschijnlijk fors dalen. De meesten zullen immers al een baan hebben. Dat kan beter – zeker als centrumgemeente in de regio. Daarom versterken we de balans: we maken meer fysieke ruimte voor werk. Dat is geen wens, maar noodzaak. Tekort aan ruimte: de cijfers zijn helder De vraag naar bedrijfskavels is groter dan het aanbod. Tot 2040 is er een uitbreidingsvraag van 33 hectare en een vervangingsvraag van 33 hectare voorzien. Inclusief de additionele vraag (voor zover nu bekend) loopt dit op tot ruim 73 hectare netto. Boekelermeer biedt 33 hectare aanbod, maar vrijwel alles ligt onder optie. Er resteert een tekort van ruim 40 hectare netto6Momenteel wordt de nieuwe behoefteraming Bedrijventerreinen Noord-Holland Noord opgesteld. . Tabel 6: Vraag-aanbodconfrontatie bedrijventerreinen tot 2040 Type Omvang Vraag Uitbreidingsvraag 33 hectare netto Vervangingsvraag 33 hectare netto Additionele vraag 7,5 hectare netto Totale ruimtevraag 73,5 hectare netto Aanbod Hard planaanbod 33 hectare netto Behoefte Vraag – aanbod = 40,5 hectare netto Ook bij kantoren is er een opgave. Het aantal vierkante meters is voldoende, maar de kwaliteit schiet tekort. We investeren daarom in nieuwe kantoren in het stationsgebied en faciliteren kleinschalige kantoorontwikkeling in het Alkmaars Kanaal. Voor winkels geldt: geen overschot, maar wel een kwaliteitsopgave. We blijven inzetten op de bestaande winkelstructuren en staan twee nieuwe dagelijkse clusters toe: in Pendorp (Viaanse Molen) en in het centrum van Oudorp. Meer ruimte voor economie vraagt om slimme keuzes Als centrumgemeente in een regio met beperkte ruimte moeten we strategisch omgaan met onze economische ontwikkelruimte. Rond Alkmaar liggen veel gebieden die de provincie heeft aangewezen als Beschermd Landschap, vanwege de hoge cultuurhistorische waarden en/of natuurwaarden. Deze gebieden zijn veelal in gebruik als agrarisch productielandschap of kennen agrarisch natuurbeheer. Binnen de stad benutten we transformatielocaties langs het Noordhollandsch Kanaal. In Overstad, Oudorp en Overdie verandert de ruimte voor bedrijvigheid. We streven naar minimaal behoud van ruimte voor economie, maar het type banen verandert. Bedrijven die niet meer passen in gemengde woon- werkgebieden horen thuis op de bedrijventerreinen. Deze ruimtelijke realiteit vraagt om gerichte keuzes. Die vertalen we in drie actielijnen: Slimmer omgaan met ruimte voor economie – We gebruiken alle beschikbare ruimte, ook die in bestaande ontwikkelgebieden. Denk aan intensiever ruimtegebruik en functiemenging. Zo maken we ruimte binnen de bestaande contouren. Selectief zijn in welk type bedrijvigheid we waar willen faciliteren – We geven alleen ruimte aan initiatieven die bijdragen aan onze doelen: werkgelegenheid, duurzaamheid, innovatie en regionale versterking. Dat vraagt om scherpe afwegingen en actieve sturing. Regionale lobby en realiseren ruimte voor economie – Als centrumgemeente trekken we samen op met regiogemeenten. We onderbouwen de noodzaak van uitbreiding van bedrijventerreinen en zetten in op ruimtelijke planvorming én concrete realisatie. Groei in balans vraagt om ruimte én maatwerk voor ondernemers Ondernemers in Alkmaar ervaren knelpunten bij het realiseren van hun toekomstplannen. Dat blijkt uit de ondernemersenquête (zie bijlage C). Meer dan de helft van de respondenten loopt vast op hun huidige locatie. Bijna een kwart heeft extra ruimte of een andere plek nodig om te kunnen groeien. De belangrijkste belemmeringen zijn ruimtegebrek, beperkte uitbreidingsmogelijkheden en trage besluitvorming. Deze signalen maken duidelijk dat het tekort aan bedrijfskavels geen abstract probleem is, maar een dagelijkse realiteit. Een koers naar groei in balans vraagt daarom niet alleen om fysieke ruimte, maar ook om maatwerk, flexibiliteit en een proactieve houding van de gemeente richting ondernemers. 5.2Actielijn 1 - Slimmer omgaan met ruimte voor economie Alkmaar groeit, maar de ruimte is schaars. Als centrumgemeente moeten we slim en doelgericht omgaan met de ruimte voor economie. We benutten wat er al is beter, efficiënter en strategischer en zetten hier sterk op in. Zo creëren we ruimte zonder extra hectares aan te snijden. Dit doen we op drie manieren: 1.Bedrijventerreinen efficiënter en doelgerichter inzetten We benutten de bestaande bedrijventerreinen zo optimaal mogelijk. Dat doen we met gerichte maatregelen: Ruimtelijk – door bouwvlakken en -hoogtes efficiënter te benutten We verhogen de maximale bouwhoogte, indien stedenbouwkundig passend. We stellen een minimale bouwhoogte in voor nieuwe ontwikkelingen Bij nieuwe ontwikkelingen hanteren we een minimale oppervlakte per bedrijf (denk bijvoorbeeld aan minimaal 200 of 250 m2 bvo) om versnippering en groei van bedrijfsverzamelgebouwen en garageboxen te voorkomen (met wijzigingsbevoegdheid van het college om uitzonderingen te maken). Bedrijfsverzamelcomplexen horen thuis in gemengde gebieden, conform het convenant werklocaties. Economisch – door het faciliteren van de juiste bedrijven op de juiste plek Sturen op doelgerichte vestiging op kavels met veel milieuruimte door bedrijven die dat écht nodig hebben. Sturen op doelgerichte vestiging op watergebonden kavels voor bedrijven die afhankelijk zijn van het water. Sturen op doelgerichte vestiging die rekening houdt met de schaarse ruimte op het lokale energienetwerk en mogelijkheden om energie te delen. Bedrijven met lichte milieuhinder weren we van bedrijventerreinen. Uit de verkenning in bijlage D blijkt dat deze lichte bedrijfsfuncties – zoals consumentgerichte diensten, kleinschalige kantoren en maatschappelijke voorzieningen – goed kunnen landen in transformatiegebieden, de binnenstad of wijkcentra. We sluiten nieuwe kantoorfuncties en detailhandel uit op de te behouden bedrijventerreinen door een specifieke toedeling van functies. Dit passen we toe via een uitsterfconstructie. Duurzaam – ruimtegebruik en energie slim combineren Zonneweides horen niet op bedrijventerreinen. We stimuleren zonnepanelen op bedrijfsdaken en (daken van) parkeerplaatsen. Bij de economische ontwikkelstrategieën van individuele bedrijventerreinen wegen we ruimtegebruik, slim gebruik van schaarse energie, klimaatadaptatie, groen en circulariteit mee. Organisatie – samenwerking via het Ondernemersloket Accountmanagers signaleren investeringsmomenten en brengen partijen bij elkaar, zodat kavels en panden optimaal optimaler kunnen worden benut. Het Ondernemersloket speelt een ondersteunende rol door ondernemers te begeleiden bij vestiging, verplaatsing en uitbreiding (zie ook tekstbox hiernaast). 2.Ruimte voor economie behouden én versterken in het Alkmaars Kanaal De gebieden in het Alkmaars Kanaal veranderen van overwegend monofunctionele werklocaties naar gemengd woon-werkgebieden. We sturen actief op behoud van ruimte voor economie: We behouden de totale ruimte voor economie. Dat is cruciaal voor een woon-werkbalans van 1 in
We programmeren ruimte voor stadsverzorgende én producerende functies, inclusief milieubelastende activiteiten die we verantwoord mengen. Daarbij letten we op logistieke ontsluiting, laad- en losmogelijkheden en een werkbare bedrijfsvoering. We ondersteunen ondernemers via het Ondernemersloket bij: vestiging, verplaatsing en uitbreiding (zie ook tekstbox hieronder). We leggen afspraken vast in het omgevingsplan, anterieure overeenkomsten en uitgifte- of erfpachtvoorwaarden. In gemengde gebieden eisen we een minimumaandeel werkfuncties per bouwplan, zoals werk in plinten of gebouwen. Op bedrijventerreinen Beverkoog en Boekelermeer richten we ons op niet- mengbare bedrijven met meer milieuruimte. Ook hier proberen we partijen te bewegen te verdichten. Andere functies zijn alleen welkom als ze de bedrijvigheid ondersteunen. Dit borgen we met instrumenten als: Mengbaarheidsmatrix – geeft richting aan welke functies samen kunnen gaan en onder welke voorwaarden, zodat een evenwichtige mix van wonen en werken ontstaat. Functiedifferentiatie – legt een minimumaandeel economische functies per cluster of gebouw vast, zodat werkruimte behouden blijft naast woningbouw. Milieukaders – bepalen de voorwaarden voor milieubelastende activiteiten, zodat bedrijvigheid en leefkwaliteit in balans blijven. Realisatievolgorde - zorgt dat de ontwikkeling van werkruimte gelijke tred houdt met woningbouw en eenzijdige groei wordt voorkomen. Gemeentelijke ondersteuning voor ondernemers Het Ondernemersloket Alkmaar is hét aanspreekpunt van de gemeente voor ondernemers. Onze accountmanagers begeleiden en adviseren ondernemers en startende ondernemers op het gebied van vestiging, verplaatsing en uitbreiding van bedrijven. En ondersteunen ten aanzien van de hiervoor benodigde vergunningen. Voor vastgoedeigenaren in de binnenstad is onze Transitiemanager Binnenstad het aanspreekpunt voor begeleiding en advies met betrekking tot transformatie naar een toekomstbestendige binnenstad met een aantrekkelijk kernwinkelgebied. Kritische kanttekening bij ruimteaanbod en functietype in huidige ontwikkelkaders Hoewel de ambitie om werkgelegenheid te behouden in het Alkmaars Kanaal is verankerd, is het belangrijk te onderkennen dat het geplande ruimteaanbod relatief beperkt is. De nadruk ligt op lichte, goed mengbare functies met een lage milieubelasting. Wat onderbelicht blijft: veel stadsverzorgende bedrijven die er momenteel gevestigd zijn, zijn in theorie goed mengbaar maar hiervoor is beperkt ruimte gereserveerd. Tegelijk is het onzeker of er elders in de stad voldoende plek is voor bedrijven met een hogere milieuruimte, die minder goed mengen en niet passen binnen het gemengde programma. Daar komt bij dat er zorgen zijn over de daadwerkelijke haalbaarheid voor ondernemers om in het gebied gevestigd te blijven of zich opnieuw te vestigen. Factoren zoals betaalbaarheid van bedrijfsruimte, ruimtelijke inpassing en conflicten met woonfuncties kunnen belemmerend werken. Zonder expliciete borging dreigt verdringing – met directe gevolgen voor werkgelegenheid, economische diversiteit en de woon-werkbalans. 3.Wonen en werken combineren waar het kan In delen van het Alkmaars Kanaal combineren we wonen en werken. Dat geldt voor bedrijven met milieubelastende activiteiten gelijk aan maximaal milieucategorie 3.1 (oude norm). Ondernemers hebben zorgen over hogere huren en mogelijke klachten van bewoners. We zoeken samen naar een goede balans. Via ontwerpend onderzoek brengen we hun wensen en mogelijkheden in beeld. Het Omgevingsplan speelt hierbij een belangrijke rol. Via het zogenoemde mengpaneel7Het mengpaneel is een instrument waarmee we in gemengde gebieden hogere geluidnormen kunnen toestaan dan in woonwijken, zolang dit zorgvuldig onderbouwd en gecompenseerd wordt binnen de totale kwaliteit van de leefomgeving. kunnen we in gemengde gebieden – zoals delen van het Alkmaars Kanaal – hogere geluidnormen toestaan dan bijvoorbeeld in woonwijken zoals de Daalmeer. Zo creëren we ruimte voor bedrijvigheid én behoud van leefkwaliteit, passend bij de specifieke kenmerken van het gebied. Slimmer ruimtegebruik vraagt om maatwerk en verplaatsing Zoals genoemd blijkt uit de ondernemersenquête dat respondenten knelpunten ervaren die samenhangen met ruimtegebruik op bedrijventerreinen. Tegelijkertijd blijkt uit de verdieping naar lichte functies op bedrijventerreinen dat ruim 300 bedrijven een potentiële verplaatsingspotentie hebben. Door deze functies gericht te verplaatsen, ontstaat ruimte op bedrijventerreinen voor bedrijven met een grotere ruimtevraag of hogere milieucategorie. Slimmer omgaan met ruimte betekent dus niet alleen intensiveren, maar ook herpositioneren op basis van functie, schaal en toekomstpotentie. Dat vraagt om maatwerk, samenwerking en een actieve rol van de gemeente in het faciliteren van transitie. 5.3Actielijn 2 - Selectief zijn in welk type bedrijvigheid we waar willen faciliteren Als centrumgemeente maken we scherpe keuzes in wat we wél en niet faciliteren. Deze keuzes passen binnen de drie actielijnen van dit programma:

(1)slimmer omgaan met ruimte,

(2)selectief zijn in bedrijvigheid en

(3)regionale samenwerking en realisatie van extra ruimte. Zo benutten we de beschikbare ruimte optimaal en onderbouwen we onze uitbreidingsvraag richting provincie en regio. In deze paragraaf werken we Actielijn 2 uit: selectief zijn in welk type bedrijvigheid we waar willen faciliteren. Bij de uitgifte van nieuwe kavels wegen we ten minste de toegevoegde waarde voor de regionale economie, het aantal arbeidsplaatsen, de inzet van buitenlandse werknemers, verkeersstromen, energieverbruik en ‑uitwisseling, landschappelijke inpassing en de ruimtelijke impact mee. Deze afweging is vastgelegd in het Convenant Werklocaties Regio Alkmaar. Samen met buurgemeenten benutten we de regionale ruimte slim en versterken we de economie van Alkmaar én de regio. Wat faciliteren we wél? 1.Lokale en doelgerichte logistiek We maken ruimte voor kleinere logistieke bedrijven die belangrijk zijn voor de stad. Grootschalige logistiek faciliteren we niet, tenzij er een duidelijke koppeling is met lokale bedrijven. Activiteiten met weinig banen per hectare, zoals opslagunits, sluiten we uit. 2.Meer banen voor theoretisch geschoolden – mét behoud en versterking van werk voor praktisch en middelbaar geschoolden Een derde van de Alkmaarders is theoretisch geschoold, terwijl slechts een kwart van de banen daarop aansluit. We verkleinen dit gat door te richten op energie en ICT en door talent lokaal te binden en te behouden. Dit is niet alleen belangrijk voor de economie, maar ook voor de woon‑werkbalans: hoe meer mensen in Alkmaar een passende baan vinden, hoe minder uitgaande pendel en hoe sterker de binding met de stad. Tegelijk behouden en versterken we banen voor praktisch en middelbaar geschoolden (o.a. in maakindustrie/ambacht, bouw & techniek en stadsverzorgende functies). Diversiteit in het banenpakket is een randvoorwaarde voor brede welvaart en economische veerkracht. We geven dit handen en voeten via onderwijs en ecosystemen. We intensiveren de triple‑helix‑samenwerking en zetten in op toekomstbestendig onderwijs met een sterke arbeidsmarktkoppeling (duale routes, fieldlabs/living labs, stages), en op Leven Lang Ontwikkelen binnen de Human Capital Agenda (HCA). Sterk onderwijs en innovatieve leeromgevingen maken Alkmaar aantrekkelijker voor werkenden én dragen bij aan het vasthouden van talent in de stad. Daarnaast biedt de agrarische sector in NHN potentie, mede door de opkomst van geautomatiseerde technieken. Greenport NHN, gevestigd in Alkmaar, verbindt onderwijs en bedrijfsleven. Alkmaar heeft een sterk mbo‑veld via VONK, maar slechts een beperkt groen‑technisch hbo‑veld. Door gerichte samenwerking en inzet kunnen we deze sector versterken en de aanwezige potentie optimaal benutten. 3.Investeren in kwalitatieve kantoren We vervangen verouderde kantoren door hoogwaardige nieuwbouw in het stationsgebied. Zo versterken we het profiel van Alkmaar als vestigingsplek voor theoretisch opgeleiden en binden we talent aan de stad. Tegelijkertijd zien we dat de wens om woningen te bouwen in het stationsgebied de ruimte voor kantoren en voorzieningen onder druk zet. Als gemeente kunnen we dit sturen door actief te bevorderen dat het stationsgebied zich ontwikkelt tot een gemengd woon-werkgebied. Dit kan onder andere door: duidelijke ruimtelijke kaders te stellen die zowel wonen als werken faciliteren, bijvoorbeeld door mixed-use te verankeren op gebieds- en/of pandniveau; het aantrekkelijk maken van kantoorlocaties door hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte en goede bereikbaarheid; samenwerking met ontwikkelaars te stimuleren waarbij gemengde functies centraal staan; het actief uitdragen van het profiel van Alkmaar als aantrekkelijke vestigingslocatie voor kennisintensieve bedrijven. Ondernemers vragen om scherpe keuzes in ruimtelijk-economische ontwikkeling De resultaten uit de ondernemersenquête (zie bijlage C) onderstrepen het belang van een selectieve benadering in het faciliteren van bedrijvigheid. Ondernemers geven aan dat de beschikbare ruimte optimaal moet worden benut voor functies die écht bijdragen aan werkgelegenheid en lokale economie. Ze pleiten voor heldere kaders: geen ruimte voor ‘opslagdozen’ of functies met lage economische waarde, maar juist voor innovatieve bedrijven, ambachtelijke ondernemers en sectoren die talent aan de stad binden. Ook benadrukken ze het belang van behoud van ruimte voor bedrijven met hogere milieucategorieën, die niet passen in gemengde woon-werkgebieden. Afwegingen voor nieuwe uitleglocatie Bij het ontwikkelen van een nieuw bedrijventerrein maken we bewuste keuzes die bijdragen aan een sterke, duurzame economie: Uitgifte van kavels van circa 0,5 tot 2 hectare Deze omvang sluit aan bij de behoefte van lokale en regionale bedrijven die niet passen in gemengde woon-werkomgevingen. Functietoedeling als toetsingskader Met specifieke functietoedeling (van milieubelastende activiteiten) in het op te stellen omgevingsplan sluiten we bepaalde lichte functies uit. Alleen bedrijven met een hogere milieugebruiksruimte (vanaf oude norm 3) komen in aanmerking. Lichtere bedrijvigheid hoort thuis in gemengde gebieden elders in de gemeente. Hoge eisen aan kwaliteit en duurzaamheid We stellen eisen aan intensief ruimtegebruik (denk aan minimale bouwhoogte of minimale bebouwing van het bouwvlak), duurzaamheid, slimme omgang met energie, groen en water op de kavels en gezamenlijke parkeeroplossingen. Ook maken we lidmaatschap van parkmanagement via uitgiftevoorwaarden verplicht. 5.4Actielijn 3 - Regionale lobby en realiseren ruimte voor economie Ruimtegebrek overstijgt gemeentegrenzen De ruimteopgave voor economische ontwikkeling is geen exclusief Alkmaars vraagstuk. Ook buurgemeenten zoals Dijk en Waard en de BUCH-gemeenten kampen met een tekort aan bedrijfskavels. Volgens de prognoses uit 2021 resteert er tot 2040 een regionale behoefte van circa 60 hectare netto. In het Convenant Werklocaties Regio Alkmaar

(2022)is afgesproken om uit te gaan van het WLO-hoogscenario. Nieuwe ruimte vinden is complex. Veel gemeenten worden omringd door Beschermd Landschap en hebben beperkte uitbreidingsmogelijkheden. Ten noorden van Alkmaar spelen bovendien infrastructurele knelpunten: de A9 eindigt in Alkmaar en de N9, N242 en N245 vormen flessenhalzen. Uitbreiding vereist dus forse investeringen in bereikbaarheid en infrastructuur. Deze opgave raakt aan de regionale investeringsagenda en sluit aan op de mobiliteitsanalyse die we samen met partners hebben opgesteld. We zetten daarbij niet alleen in op infrastructuur, maar op alle vervoerswijzen. Bereikbaarheid vertegenwoordigt niet alleen economische waarde, maar ook sociale en ecologische waarde – in lijn met de doelen van brede welvaart. Actiegericht samenwerken aan ruimte voor economie Afgelopen jaar is een regionale verkenning naar geschikte locaties voor economische ontwikkeling afgerond. Nu is het moment om als regio gezamenlijk keuzes te maken en concrete stappen te zetten. Als gemeente Alkmaar roepen we onze buurgemeenten op om samen met ons: ruimtelijke keuzes te maken op basis van de uitkomsten van de verkenning; gezamenlijk prioriteiten te stellen en deze te verankeren in lokaal en regionaal beleid; de koppeling te maken met de regionale investeringsagenda en mobiliteitsanalyse, zodat bereikbaarheid en economische ontwikkeling hand in hand gaan; een gezamenlijke lobby richting provincie en Rijk te voeren, met een breed gedragen regionale visie op werklocaties. Zo zorgen we ervoor dat de regio klaar is voor de economische groei tot 2040, met voldoende ruimte voor bedrijvigheid én brede welvaart. Ruimtevraag vanuit ondernemers vraagt om regionale samenwerking De uitkomsten van de ondernemersenquête (zie ook bijlage C) maken duidelijk dat de ruimtevraag van ondernemers niet alleen een Alkmaars vraagstuk is, maar een regionale opgave. Bijna een kwart van de respondenten kan hun toekomstplannen niet realiseren op de huidige locatie en ziet verplaatsing elders binnen de regio Alkmaar als een reële optie. Dit onderstreept het belang van een gezamenlijke strategie met buurgemeenten om ruimte voor economische groei veilig te stellen. Ondernemers vragen om daadkracht en afstemming: zij willen dat gemeenten samen optrekken in het zoeken naar uitbreidingslocaties, het oplossen van netcongestie en het verbeteren van bereikbaarheid. Een sterke regionale lobby richting provincie en Rijk is volgens hen essentieel om de regionale economische potentie te benutten en te voorkomen dat bedrijven de regio verlaten bij gebrek aan passende vestigingsmogelijkheden. 5.5Uitvoering en vervolg Van visie naar actie: zo voeren we het programma uit Het Actieprogramma Economie 2040 vormt het strategische kader. Voor de korte termijn werken we dit uit in een uitvoeringsprogramma met concrete acties. Dit uitvoeringsprogramma bevat per actie een tijdspad, betrokken partijen, benodigde middelen en beoogde resultaten. Zo vertalen we de ambities naar projecten die direct bijdragen aan de economische kracht van Alkmaar. Heldere rolverdeling en samenwerking De uitvoering vraagt om nauwe samenwerking tussen gemeente, ondernemers, onderwijsinstellingen en andere partners. We leggen vast wie waarvoor verantwoordelijk is en zorgen voor een duidelijke rolverdeling, zodat iedereen weet wat er van wie wordt verwacht. Monitoring en bijsturing De voortgang volgen we via een jaarlijkse rapportage. Deze bespreken we met stakeholders en gebruiken we om het uitvoeringsprogramma waar nodig bij te stellen. Zo blijft het programma actueel, effectief en wendbaar, ook als omstandigheden veranderen. 5.6Totaaloverzicht acties In dit hoofdstuk zijn de drie actielijnen uitgewerkt die samen de kern vormen van het Actieprogramma Economie Alkmaar. Onderstaand overzicht biedt een compacte samenvatting van de acties per actielijn en het overkoepelende uitvoeringsprogramma. Dit overzicht dient als basis voor verdere uitwerking in het uitvoeringsprogramma en als handvat voor monitoring en bijsturing. Actielijn 1 – Slimmer omgaan met ruimte voor economie Thema Acties Ruimtelijk Verhoging maximale bouwhoogte waar passend Stel minimale bouwhoogte en minimale unitgrootte vast voor nieuwe ontwikkelingen – zowel op bestaande als op nieuwe bedrijventerreinen Economisch Sturen op doelgerichte vestiging op kavels met veel milieuruimte Sturen op doelgerichte vestiging op watergebonden kavels Sturen met specifieke toedeling van functies op behoud bedrijventerreinen voor bedrijven die hier qua milieuruimte ook echt gevestigd moeten zijn – lichtere functies (waaronder kantoren en detailhandel) faciliteren in transformatiegebieden, binnenstad of wijkcentra, Duurzaam Geen zonneweides op bedrijventerreinen Stimuleren zonnepanelen op bedrijfsdaken en boven parkeerplaatsen Organisatorisch Samenwerking via het Ondernemersloket – potentie voor optimalere ruimtebenutting signaleren Actielijn 2 – Selectief zijn in welk type bedrijvigheid we waar willen faciliteren Thema Acties Logistiek Enkel faciliteren kleinere, lokale logistiek met Alkmaarse binding Uitsluiten grootschalige logistiek Arbeidsmarkt Focus op energie & ICT voor banengroei theoretisch geschoolden Borg banendiversiteit voor praktisch en middelbaar geschoolden (maak/ambacht, bouw & techniek, stadsverzorgend) Versterk talentbinding Onderwijs Versterk triple-helix samenwerking Stimuleer fieldlabs, duale routes, stages en Leven Lang Ontwikkelen via Human Capital Agenda Kantoren Inzet op ontwikkeling mixed-use ov-knooppunten als toplocatie Faciliteren kleinschalige kantoren (tot 750 m2 bvo) in Alkmaars Kanaal Inzet op vernieuwing en transformatie verouderde kantoren Actielijn 3 - Regionale lobby en realiseren ruimte voor economie Thema Acties Samenwerking Ruimtegebrek is regionaal probleem - samenwerking met buurgemeenten essentieel Ruimteclaim Realiseren nieuwe bedrijventerreinen in Regio Alkmaar Actualiseer totale regionale behoefte bij nieuwe prognose en pas fasering adaptief aan Investeringen Prioriteer locaties en maak koppeling met regionale investeringsagenda en mobiliteitsanalyse Lobby Voor gezamenlijke regiopropositie richting provincie en Rijk Maak afspraken over uitvoering en financiering Uitvoering (overkoepelend) Thema Acties Uitvoeringsprogramma Uitvoeringsprogramma met tijdspad, betrokken partijen, benodigde middelen en beoogde resultaten Samenwerking Rolvast samenwerken (gemeente, ondernemers, onderwijs, regio) Monitoring Jaarlijkse monitoring en bijsturing waar nodig De raad van Alkmaar, 20 november 2025 mw. drs. A.M.C.G. Schouten, burgemeester mw. mr. V.H. Hornstra, griffierBijlageA – Kaders en context In dit hoofdstuk zoomen we in op de kaders en context die relevant zijn voor dit actieprogramma. De omgevingsvisie en de actualisatie hiervan zijn al toegelicht in hoofdstuk

A.1Gemeentelijke beleidskaders A.1.1Gemeentebrede beleidskaders Actieprogramma Economie 2020 - 2024 Zoals toegelicht in de inleiding stelde de gemeente Alkmaar in 2020 het actieprogramma Economie 2020-2024 vast. Dit programma bouwt voort op de pijlers ‘Aantrekkelijk, Ondernemend & Innovatief en Uitnodigend’. Binnen deze pijlers wordt onderscheid gemaakt in verschillende thema’s en bijbehorende strategische doelstellingen. Pijler Aantrekkelijk Binnenstad We willen de binnenstad zo positioneren dat de gemiddelde verblijfstijd en de gemiddelde uitgave per bezoeker toenemen. Dit doen we door van de gehele binnenstad een goed op elkaar afgestemd systeem te maken. Denk aan het profileren van kwaliteitskenmerken en -functies en te zorgen voor passende bereikbaarheid voor bezoek (zowel kort/lang als dichtbij/ver weg). We willen naar een hogere kwaliteit van het winkelaanbod in het historisch centrum en een meer complete bewinkeling in Overstad. Toerisme, recreatie en buitengebied Het versterken van Alkmaar als dé regionale stad om te bezoeken, te recreëren en te verblijven, gekoppeld aan een aantrekkelijk buitengebied met een herkenbare identiteit. We houden het beleid ten aanzien van horecavestigingen actueel. Ook willen we komen tot een meer eenduidige (regionale) promotie naar specifieke doelgroepen toe, met het jaarrond evenementenprogramma, passend bij het Alkmaarse DNA. Pijler Ondernemend & Innovatief Duurzame Innovatie Kennisontwikkeling en -versterking – We willen de kennisstructuur in Alkmaar en de regio compleet maken, met een structurele vertegenwoordiging op wo-niveau inclusief een goede aansluiting van onderwijs in de hele keten. Dit doen we door het laten aanhaken van meer mkb-bedrijven en snelgroeiende jonge bedrijven (scale-ups) bij het aanwezige kennisnetwerk en tegelijkertijd de samenwerking van dit netwerk optimaliseren binnen de samenwerking van overheid, onderwijs en bedrijfsleven. Verder wordt ingezet op het versterken van energie innovaties en IT, waardoor nieuwe werkgelegenheid ontstaat bij bestaande en nieuwe bedrijven, bijvoorbeeld op het Energy Innovation Park. Afstudeerders op alle niveaus blijven behouden voor de regio. IT-bedrijven aan de top - Samen met de sector gaan we het gesprek aan over de doorgroeimogelijkheden in Alkmaar. In de Kanaalzone en het stationsgebied bieden we een interessant vestigingsklimaat voor IT- bedrijven. Door nieuwe banen aan te bieden in combinatie met passende woon-werkmogelijkheden en brede voorzieningen, moet het mogelijk worden om nieuwe medewerkers/inwoners voor de IT-sector aan te trekken. Data science en smart city – De doelstelling is de digitale infrastructuur gereed te maken om de beleidsmonitoring te verbeteren en smart city- infrastructuur uit te rollen. We dagen bedrijven uit met nieuwe smart city- oplossingen, producten en diensten te komen, zodat de economie een extra stimulans krijgt. Een gunstig extra effect hiervan is dat de gemeente Alkmaar meer naamsbekendheid krijgt op deze thema’s. Het Mobility Laboratory levert oplossingen en instrumenten op voor huidige en toekomstige mobiliteitsvraagstukken die voortvloeien uit de groei- en bereikbaarheidsambities. Creatieve en innovatie werklocaties – Het doel is Alkmaar te positioneren als de gemeente die alle ruimte biedt aan creativiteit en innovatie. Uit creativiteit komen immers nieuwe economische activiteiten voort. Onderwijs en arbeidsmarkt We werken aan evenwicht op de lokale en regionale arbeidsmarkt door het op maat aanbieden van arbeidsmarktprojecten aan bedrijven, werkzoekenden en werkenden middels een optimale samenwerking met het RPA. We maken gebruik van de bestaande organisatorische infrastructuur en optimaliseren de samenwerking met onderwijs en maatschappelijk partners. Pijler Uitnodigend Ruimte voor vitale woon-werkgebieden De doelstelling is ondernemers optimaal te faciliteren zodat letterlijk en figuurlijk ruimte ontstaat voor nieuwe bedrijvigheid alsmede behoud en uitbouw van bestaande bedrijvigheid. Waar mogelijk geven we hieraan invulling door het stimuleren van gemengde woon-werkgebieden. Bereikbaarheid, mobiliteit en infrastructuur Onze doelstelling is een optimale bereikbaarheid in Alkmaar en een groei van innovatief vervoer. In 2025 is de haven op Boekelermeer gerealiseerd. Deze haven versterkt de watergebonden bedrijvigheid in de regio. Verder beschikt Alkmaar sinds 2020 over een glasvezelnetwerk. Daarnaast biedt de gemeente volop ruimte voor infrastructuur die nieuwe vormen van energie ondersteunt. Agenda Duurzaam Alkmaar De Agenda Duurzaam Alkmaar biedt een strategisch kader voor de verduurzaming van de stad tot
De gemeente koppelt ecologische ambities aan economische kansen. Vier thema’s staan centraal: energie- en warmtetransitie, mobiliteit, klimaatadaptatie & biodiversiteit en circulaire economie. Elk thema bevat concrete doelen, uitvoeringsprogramma’s en monitoring. Economisch relevante speerpunten zijn: Circulaire economie als groeimodel Alkmaar wil in 2050 volledig circulair zijn. De gemeente stimuleert circulair ondernemen, ondersteunt netwerken en geeft koplopers een podium. Er komt een nieuw grondstoffenbeleid. Bedrijven worden actief betrokken bij kennisdeling, innovatie en gedragsverandering. Ook in de bouw en infrastructuur worden circulaire principes toegepast. Duurzame energie en innovatie De energietransitie biedt kansen voor lokale werkgelegenheid en innovatie. De gemeente werkt samen met bedrijven aan wind- en zonne- energieprojecten, waterstofproductie en slimme netwerken. Innovatieprojecten zoals POCITYF versterken de regionale kenniseconomie. Duurzame mobiliteit en logistiek Alkmaar werkt aan een volledig emissievrije mobiliteit in
Dat vraagt om nieuwe infrastructuur, gedragsverandering en slimme stadslogistiek. Samen met ondernemers ontwikkelt de gemeente hubs voor schone bevoorrading van de binnenstad en laadinfrastructuur voor ondernemers die hun wagenpark elektrificeren. Ook het gemeentelijk wagenpark wordt stap voor stap verduurzaamd. Daarnaast onderzoekt Alkmaar hoe bedrijventerreinen beter bereikbaar kunnen worden. Samen met regiogemeenten, de provincie en het Rijk werkt de gemeente aan een betere doorstroming op de ring Alkmaar. Tegelijkertijd actualiseert Noord-Holland Noord de bereikbaarheidsvisie voor de regio. Groene leefomgeving als vestigingsfactor Investeringen in biodiversiteit, vergroening en klimaatadaptatie dragen bij aan een aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Dit versterkt het vestigingsklimaat voor bedrijven en stimuleert duurzame gebiedsontwikkeling. Publiek-private samenwerking als sleutel De gemeente werkt nauw samen met woningcorporaties, netbeheerders, ondernemers en kennisinstellingen. Deze samenwerking is essentieel voor het realiseren van de duurzaamheidsambities én het benutten van economische kansen. Woonvisie Alkmaar 2040 (conceptversie) Alkmaar groeit. De gemeente verwacht dat het aantal inwoners stijgt van circa 110.000 in 2023 naar ongeveer 140.000 in
Om die groei op te vangen, wil Alkmaar tot 2040 zo’n 18.700 woningen bouwen. Er is nu al een tekort aan alle typen woningen. De woningbouwopgave moet daarom in balans zijn met de bevolkingsgroei. Alkmaar wil een gemeente zijn waar mensen prettig wonen, leven en werken. Een gezonde en duurzame economie is daarvoor onmisbaar. Zonder economische draagkracht komen sociale en culturele voorzieningen onder druk te staan. Daarom biedt de gemeente ruimte aan sociaal ondernemerschap. Ook de overgang naar een circulaire economie krijgt een plek in de woonvisie. De gemeente heeft vier ambities geformuleerd voor de toekomst: Groei en kracht in balans: toegankelijk, betaalbaar en beheersbaar wonen Ongedeeld en inclusief: een vitale, leefbare en sociaal duurzame stad Duurzaam, gezond, veilig en klimaatbestendig wonen Samen doen: iedereen blijft in positie en pakt zijn of haar rol Tot slot wijst de gemeente op haar wettelijke taak om aandachtsgroepen, zoals studenten en arbeidsmigranten te huisvesten. Ook dat heeft invloed op de lokale economie. Verkenning universitair onderwijs in Alkmaar De gemeente Alkmaar onderzocht in 2025 of universitair onderwijs in de stad haalbaar en wenselijk is8 Verkenning Universitair Onderwijs Alkmaar – Birch Consultants

(2025). . De conclusie luidt dat realisatie op korte termijn niet voor de hand ligt. Wel biedt een middellangetermijnvisie, met een horizon van ongeveer vijf jaar, kansen om gericht te bouwen aan regionale ontwikkeling. Door te focussen op kansrijke thema’s zoals energie, food & agri, zorg, nucleaire technologie, data science en biologie sluit Alkmaar aan bij haar economische sterktes. Als de gemeente daarnaast actief relaties opbouwt met colleges van bestuur van universiteiten, ontstaat ruimte om op termijn initiatieven aan te trekken. Denk aan fieldlabs of een universitaire dependance. Een sterke propositie is daarbij essentieel: het ecosysteem in en rond Alkmaar moet goed aansluiten op de strategische thema’s van potentiële partners. Horecanota Alkmaar In 2015 is de horecanota vastgesteld. Hierin is een aantal speerpunten opgenomen: Vrij ondernemerschap (vertrouwen in de ondernemer, minder regulering, en ondernemer verantwoordelijk voor orde en veiligheid) Vrije sluitingstijden (ondernemer mag zelf sluitingstijden bepalen, geen verplichte portiers) Vestiging van nieuwe horeca/versterking van (dag)horeca in kernwinkelgebied (betere totaalbeleving, meer gezelligheid en sfeer) Momenteel wordt gewerkt aan de actualisatie van het horecabeleid. Naar verwachting zal dit eind 2025 worden aangeboden aan de gemeenteraad. Stedelijke Mobiliteitsvisie Alkmaar 2040 De Stedelijke Mobiliteitsvisie 2040 legt de basis voor een toekomstbestendige mobiliteit in Alkmaar. De visie versterkt zowel de leefbaarheid als de economische ontwikkeling van de stad. De visie kiest bewust voor een gelijkwaardige benadering van lopen, fietsen, openbaar vervoer en auto. Deze aanpak wordt gekoppeld aan verkeersveiligheid en een aantrekkelijke, goed bereikbare stad. De visie is tot stand gekomen via een breed participatief proces en opgevolgd met een uitwerkingsagenda. Voor dit actieprogramma is de relevantie direct: betere ontsluiting van (regionale) woon‑ en werklocaties, hogere OV‑ en fietsconnectiviteit en veilige doorstroming versterken het vestigingsklimaat, ondersteunen de woon‑werkbalans en borgen Alkmaars rol als regionale schakel tussen Noord‑Holland Noord en de MRA. Zo draagt de mobiliteitsvisie bij aan onze ambitie om de werkgelegenheid richting 2040 te laten meegroeien. Strategienota Citymarketing en Evenementen 2024-2028 De gemeente Alkmaar zet citymarketing en evenementen in om de brede welvaart te versterken. De stad wil aantrekkelijk blijven voor bewoners, bezoekers, bedrijven en talenten. Citymarketing helpt om het imago van Alkmaar te versterken en economische groei te stimuleren. De focus ligt op het aantrekken van kwalitatieve bezoekers, vooral in de rustige maanden. Evenementen zorgen voor levendigheid, versterken de identiteit van de stad en dragen bij aan sociale samenhang. Alkmaar ondersteunt lokale evenementen die passen bij het ‘Verhaal van Alkmaar’, zoals Kaeskoppenstad en Alkmaar Ontzet. De gemeente werkt samen met Stichting Hart van Noord-Holland aan een professionele aanpak. Deze stichting verbindt publieke en private partijen en voert de citymarketing uit. Ook op regionaal niveau zoekt Alkmaar samenwerking om de aantrekkingskracht van de regio te vergroten. Door citymarketing en evenementen slim te combineren, bouwt Alkmaar aan een sterke economie én een prettige leefomgeving. A.1.2Gebiedsspecifieke gemeentelijke beleidskaders en onderzoeken Marktverkenning kantoorruimte in het Stationsgebied: focus op kwaliteit en locatie In 2023 is een marktverkenning uitgevoerd naar de kansen voor kantoorruimte in het Stationsgebied van Alkmaar9Marktverkenning kantoorruimte Stationsgebied Alkmaar – Sweco

(2023).. Daaruit blijkt dat goed bereikbare, multifunctionele locaties zoals deze het meest toekomstbestendig zijn. De vraag naar kantoorruimte groeit juist op dit soort plekken, ondanks de algemene afname van kantoorgebruik. Tot 2040 is er ruimte voor maximaal circa 16.000 m² extra kantoorruimte in het gebied. Om overaanbod te voorkomen, is het advies om plancapaciteit elders in de stad te beperken. De focus ligt op kleinschalige tot middelgrote gebruikers (tot 1.000 m²), met voorkeur voor locaties dicht bij de stationstoegangen. Naast kantoorruimte is er behoefte aan kleinschalige bedrijfsruimte, als aanvulling op de geplande horeca, winkels en maatschappelijke voorzieningen. Onderzoek detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar: ruimte voor diversiteit In 2020 is onderzoek gedaan naar de detailhandelsstructuur in de binnenstad van Alkmaar10Detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar – DTNP

(2020).. Ondanks de opkomst van online winkelen en afnemende passantenstromen (vooral in kleinere zijstraten), blijft Alkmaar aantrekkelijk als regionaal centrum met een historische binnenstad. Gezien de onomkeerbaarheid van de trend naar minder fysiek winkelen is een belangrijke keuze gemaakt: een tweetal hoofdwinkelstraten is aangewezen (Langestraat en de Laat) met daaromheen aanloopstraten (‘dwaalmilieu’) met verrassende winkels en nieuwe concepten. Daarnaast zijn er gebiedsprofielen opgesteld. Dit omdat er verschillende deelgebieden zijn met eigen kenmerken en kwaliteiten. De diversiteit benutten zorgt voor een betere aantrekkingskracht. Per deelgebied wordt bepaald in hoeverre functiemenging is toegestaan. Onderstaand figuur laat de verschillende gebiedsprofielen zien en onderstaande tabel geeft een samenvatting van de verschillende deelgebieden. Figuur A.1: Visie gebiedsprofielen detailhandelsstructuur centrum van Alkmaar Bron: Detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar – DTNP

(2020). Tabel 7: Samenvatting belangrijkste kenmerken gebiedsprofielen detailhandelsstructuur Gebied Belangrijkste kenmerken Hoofdwinkelstraten Winkelen het leidende bezoekersmotief, aaneengesloten publieksplint Ingericht op de grootste passantenstromen Staat in het teken van grote ketens Dwaalmilieu Verrassend, authentiek, uniek en divers aanbod: conceptstores, horeca, (vers)speciaalzaken, galeries en zelfstandige modewinkels Ruimte voor blurring-concepten en start-ups Hoofdzakelijk voetgangersgebied met dubbelfunctie als (toeristisch) dwaalmilieu Verbinding Gemixte publiek-privéplinten, doelgerichte winkels voor lokaal bezoek Zelfstandige speciaalzaken, diensten, ambachten, wonen en werken Belangrijke verbindingen met andere delen van de stad (o.a. Overstad) Stedelijke zone Nieuw en grootstedelijk woonmilieu rondom Ringers (Overstad) Doelgericht winkelcentrum met grootschalig aanbod Winkel- en horeca-aanbod complementair aan de binnenstad Woonboulevard Concentratie meubelwinkels en bouwmarkten op Overstad Aaneengesloten publieksplint Bron: DTNP

(2020), samenvatting Stec Groep

(2025). Quickscan Overstad als toekomstbestendig woonwinkelcluster Overstad is het grootste woonwinkelcluster in Noord-Holland Noord en vervult een belangrijke regionale functie. Circa 80% van het woninginrichtingsaanbod in Alkmaar is hier gevestigd. De quickscan laat zien dat het huidige aanbod in balans is met de vraag. Ook richting 2035 blijft de omzetpotentie vergelijkbaar, ondanks de groei van online bestedingen en het toenemend aantal inwoners. De verwachte bevolkingsgroei in Alkmaar voor extra draagvlak. Tegelijk blijft de fysieke winkel relevant, vooral voor oriëntatie, advies en beleving. Voorwaarde voor behoud van het huidige aanbod is dat randvoorwaarden zoals bereikbaarheid en betaalbare huurprijzen op orde blijven. Overstad kent een duidelijke tweedeling in het winkelaanbod (zie ook onderstaand figuur). Het zuidelijke deel, grenzend aan de binnenstad, vormt het GDV-cluster met grootschalige detailhandel zoals sportzaken, elektronicazaken en twee supermarkten. Het noordelijke deel is het PDV- cluster, gericht op verkoop van volumineuze artikelen zoals woninginrichtingszaken en doe-het-zelf-zaken. Deze indeling helpt om functies te clusteren, bezoekersstromen te sturen en het gebied toekomstbestendig te ontwikkelen. De quickscan adviseert om het huidige winkelaanbod op Overstad te behouden. Uitbreiding is niet nodig, maar consolidatie is realistisch. Wel vraagt de combinatie van grootschalige winkels en een groeiende woonfunctie om zorgvuldige ruimtelijke inpassing. Figuur 10: Gebiedsindeling detailhandelsfuncties Overstad Bron: Quickscan detailhandel Overstad – DTNP

(2025). Functiemenging en economie Alkmaars Kanaal In 2022 onderzochten we de mengbaarheid van bedrijven aan het Alkmaars Kanaal. We brachten in kaart hoeveel van het huidige ruimtegebruik gecombineerd kan worden met wonen, en onder welke voorwaarden dat mogelijk is. Uit het onderzoek blijkt dat de mengpotentie groot is. Veel bedrijven kunnen in theorie blijven als er woningen bijkomen. Toch is het bestaande vastgoed vaak niet geschikt om direct te mengen met wonen. Transformatie is nodig. Na transformatie kan vergelijkbare bedrijvigheid terugkeren, mits er passende bedrijfsruimte beschikbaar komt. De betaalbaarheid van die ruimte is daarbij cruciaal, afhankelijk van de doelgroep. Hoe groot de vervangingsvraag precies is, weten we nog niet. Dat hangt af van de definitieve uitwerking van ontwikkelkaders en van de mate waarin bedrijven kunnen blijven, landen of terugkeren in de transformatiegebieden langs het kanaal. Ontwikkelkaders Alkmaars Kanaal De gemeente Alkmaar werkt aan een grootschalige transformatie langs het Noordhollandsch Kanaal. Vier ontwikkelkaders geven richting aan de gebiedsontwikkeling van Overstad, Overdie, Oudorp en Viaanse Molen. Elk gebied krijgt een eigen profiel, maar samen vormen ze een samenhangend stedelijk netwerk met ruimte voor wonen, werken, voorzieningen en groen. Overstad: gemengd stadsdeel met stedelijke mix Overstad verandert van een winkel- en werkgebied naar een gemengd stadsdeel met ruimte voor circa 1.700 nieuwe woningen (naast de 600 die al zijn gerealiseerd of in aanbouw zijn). Het programma groeit naar circa 490.000 m² bruto vloeroppervlak, waarvan ongeveer 60% wonen. De rest bestaat onder andere uit winkels, kantoren, cultuur en maatschappelijke voorzieningen. Overstad blijft dé locatie voor grootschalige detailhandel (PDV) in Alkmaar. De woonboulevard aan de Koedijkerstraat blijft behouden, maar krijgt een groenere en meer stedelijke uitstraling. De grootschalige eenlaagse winkels transformeren naar gestapelde city-concepten, waardoor ruimte ontstaat voor wonen en werken boven winkels. Het gebied krijgt een cultuurcluster rond de bioscoop en het poppodium, een centrale parkeervoorziening met multifunctionele plint en een groenblauw raamwerk met parken, pleinen en groene hoven. De identiteit van Overstad draait om ‘ontspannen stedelijkheid’, met een mix van wonen, werken en recreatie aan het kanaal. De ontwikkelstrategie zet in op geleidelijke groei. Door de versnipperde eigendomsstructuur ontstaat stap voor stap het nieuwe Overstad, op initiatief van eigenaren en gebruikers. Oudorp: stedelijk woon-werkgebied in een groene setting Bedrijventerrein Oudorp verandert in een gemengd woon-werkgebied met een duidelijke identiteit als ‘stedelijke gemeenschap’. In totaal komen er circa 3.300 woningen bij. De ambitie is dat de werkgelegenheid in het gebied minimaal behouden blijft. Elk bouwplan moet minimaal 20% werkfunctie bevatten, wat zorgt voor een blijvende economische dynamiek. Het gebied wordt ontwikkeld in clusters, waarbij samenwerking tussen eigenaren centraal staat. De Edisonweg transformeert tot levendige laan met werkfuncties in de plint. De Westfriese Omringdijk, de Drukkerij en de Scheepswerf Witsen zijn belangrijke ruimtelijke dragers. Er komen levendige plekken, kindlinten, recreatieve routes en een groen activiteitenplein. De gemeente investeert in de openbare ruimte en stelt spelregels op voor beeldkwaliteit, duurzaamheid en functiemenging. De transformatie gebeurt geleidelijk en organisch, met ruimte voor bestaande bedrijven om mee te bewegen. Overdie: robuust gemengd stedelijk gebied Overdie transformeert deels naar een gemengd stedelijk gebied. In de kanaalzone komen circa 13.500 m² aan werkfuncties en voorzieningen en zo’n 1.150 woningen. Het exacte aantal woningen is afhankelijk van de uitwerking per cluster. Het bestaande bedrijventerrein ten zuiden van de Strooijonkerstraat blijft behouden. Hier ligt de focus op verduurzaming van gebouwen en openbare ruimte. In de kanaalzone ontstaat een robuust kanaalpark van ruim 3 hectare met groene erven, een schegpark en een netwerk van wandel- en fietsroutes. De Herculesstraat wordt de centrale ontsluitingsroute met levendige plinten voor werkfuncties. De bebouwing varieert van drie tot acht lagen, met enkele hoogteaccenten tot twaalf tot zestien lagen. Overdie krijgt een stoer en informeel karakter, met ruimte voor maakbedrijven, creatieve industrie en kleinschalige kantoren. De ontwikkelstrategie voor Overdie is gericht op een geleidelijke en flexibele transformatie. Het is belangrijk dat het proces daarbij net zo veel aandacht krijgt als het eindresultaat. We zorgen ervoor dat werken niet verdrongen wordt door wonen. Om deze reden is het plan zo opgebouwd dat het nieuwe woon-werkgebied zich kan ontwikkelen naast het bestaande bedrijventerrein. Zo ontstaat ruimte voor verschillende stedelijke functies én voor een mix van tempo’s in de ontwikkeling. Viaanse Molen: de zachte stad aan het kanaal Viaanse Molen wordt een groene, duurzame stadswijk met ruim 2.000 nieuwe woningen verdeeld over vijf ontwikkeleilanden: Kantorenpark, Pendorp, Sluiseiland, Kanaaldijk (Plan Buitenvaart) en Bedrijvenpark + Connexxionterrein. Het programma bestaat uit 80% wonen en 20% werken/voorzieningen, met ruimte voor buurtkamers, zorg, sport en maatschappelijke functies. Elk eiland krijgt een eigen karakter en ontwikkelsnelheid. De transformatie is organisch en gebaseerd op samenwerking tussen eigenaren. Het landschapspark verbindt de eilanden en vormt de ruimtelijke drager. De groene inrichting is leidend: elke ontwikkeling moet minimaal 20% van de eigen kavel met groen (of water) inrichten. Het Kantorenpark transformeert tot een levendige gemengde stadswijk. Pendorp wordt een unieke levendige en duurzame woonomgeving waar wonen, werken, ondernemen en ontspannen samenkomen. Sluiseiland wordt ontwikkeld tot laagbouwmilieu met onder andere gezinswoningen en bijzondere woonvormen. Plan Buitenvaart (Kanaaldijk) bestaat uit vijf woongebouwen met in twee gebouwen bedrijfsruimte (bijvoorbeeld voor horeca of maatschappelijke voorzieningen) in de plint. Het Bedrijvenpark en Connexxionterrein behouden hun werkfunctie maar vernieuwing en nieuwbouw zijn – indien passend – mogelijk en op sommige locaties ook gewenst. De strategie is gericht op een organische ontwikkeling van de Viaanse Molen. Het gebied bestaat uit meerdere ontwikkeleilanden. Die veranderen, in verschillende fasen en via diverse initiatieven. Niet alle eigenaren hebben herontwikkelplannen; zij sluiten op termijn aan bij het nieuwe karakter van de Viaanse Molen als Zachte stad. A.2Regionale beleidskaders – Regio Alkmaar Economische visie Regio Alkmaar 2026

(2016)De economische visie voor de Regio Alkmaar richt zich op vier sporen die samen zorgen voor een toekomstbestendige economie: Sturen op een rijk areaal aan toeristische, verblijfsrecreatieve en retail voorzieningen. We willend dat deze gevarieerd en gericht is op specifieke doelgroepen, zodat we het profiel krijgen van de vrijetijdsbestemming, waar de (terugkerende) bezoeker met naam en persoonlijke wensen bekend is bij de ondernemer. Sturen op een duurzame en brede regionale economie met energie en agri-business als profiel, sectoren die ook van wezenlijk belang zijn voor het functioneren van metropoolregio’s maar daar per definitie geen voedingsbodem hebben. Sturen op een evenwichtige demografische opbouw, waardoor bedrijven, organisaties en instellingen aan voldoende personeel kunnen komen, voorzieningen in de breedte op peil gehouden kunnen worden en er een basis blijft om welvaart en welzijn bereikbaar te maken voor alle inwoners, ongeacht hun beperking. Een goede evenwichtige opbouw is voor de middellange termijn essentieel. De regie daarop zal, in kleine stapjes, in de huidige en komende jaren vorm moeten krijgen. Sturen op samenwerking tussen industriële bedrijven, zorg, onderwijs en gemeenten, zodat het economisch en sociaal domein als vanzelfsprekend met elkaar zijn verbonden en de ‘schotten’ tussen regelgeving en budgetten zijn weggenomen. Onderwijs dat invulling geeft aan de economie van morgen ondersteunt dit spoor. Hierdoor worden voor iedereen mogelijkheden en kansen op de arbeidsmarkt gecreëerd. En met onderwijs van nu dat invulling geeft aan de economie van morgen. Deze vier sporen vormen samen de kern van de visie. Ze vragen om samenwerking tussen sectoren en overheden om economische én sociale doelen te bereiken. Strategie werklocaties Regio Alkmaar

(2022)De Strategie werklocaties Regio Alkmaar is opgesteld in 2022. De behoefteraming werklocaties Noord-Holland Noord (zie hoofdstuk 3) vormde hiervoor een belangrijke basis. Bedrijventerreinen staan voor meerdere opgaven. Naast ruimte voor nieuwe ontwikkelingen spelen ook thema’s als vergroening, waterberging en energietransitie een grote rol. Transformatie is daarbij een belangrijk thema. De druk op beschikbare kavels is groot. Daarom kiest de regio voor adaptief programmeren. Hiertoe zijn regionaal afspraken gemaakt. Die afspraken moeten bijdragen aan een economisch vitale regio Alkmaar met de juiste hoeveelheid en kwaliteit bedrijventerreinen. Deze leidende principes gaan over de volgende thema’s: evenwichtige verhouding vraag en aanbod vervangingsvraag vanuit transformatie additionele vraag (vanuit de MRA en elders) kwaliteit bestaande voorraad bedrijventerreinen bereikbaarheid buitenlandse werknemers energietransitie en duurzaamheid circulaire economie accommoderen van vraag kantoren monitoring en bovenregionale afstemming NHN Deze principes zijn vastgelegd het Convenant werklocaties Regio Alkmaar

(2022). Inventarisatie uitbreidingslocaties bedrijventerreinen regio Alkmaar In 2024 bracht regio Alkmaar de uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijventerreinen in kaart11 Inventarisatie uitbreidingslocaties bedrijventerreinen regio Alkmaar – Sweco

(2024). . Tien kansrijke locaties zijn geselecteerd en beoordeeld op zeventien aspecten, zoals bereikbaarheid en ruimtelijke inpassing. Sommige locaties liggen in het ‘Beschermd Landschap’. Dat maakt eventuele ontwikkeling extra uitdagend. De analyse laat zien dat ruimtelijke ontwikkeling in de regio steeds complexer wordt. De druk op de schaarse ruimte neemt toe, net als de behoefte aan groen, waterberging en energieopwekking. Ook verkeersdruk en netwerkknelpunten vormen belemmeringen. De inventarisatie maakt het spanningsveld zichtbaar tussen economische groei en ruimtelijke kwaliteit. De regio heeft weinig uitbreidingsopties. Dat vraagt om slimme, creatieve keuzes die ruimte bieden aan bedrijven én de leefomgeving beschermen. Detailhandelsvisie Regio Alkmaar 2025 Regio Alkmaar heeft in 2017 een detailhandelsvisie tot en met 2025 opgesteld. Doel is een sterke winkelstructuur en het voorkomen van leegstand. De regio heeft hierover duidelijke afspraken gemaakt: Nieuwe detailhandelsontwikkelingen groter dan 1.500 m² bvo worden regionaal afgestemd. Kleinere plannen blijven een verantwoordelijkheid van de gemeente, zolang ze passen binnen de detailhandelsvisie. Vanwege het regionale overschot aan winkelmeters en de bestaande leegstand, wordt terughoudend omgegaan met het uitbreiden van het winkelareaal. Nieuwe ontwikkelingen moeten de bestaande winkelstructuur versterken. Recreatieve gebieden moeten een identiteit ontwikkelen die past bij de doelgroep, functiemenging stimuleren en compacter worden gemaakt. Boodschappengebieden moeten een uitstekend dagelijks aanbod creëren, diversiteit aan supermarkten stimuleren en eveneens compacter worden gemaakt. Doelgerichte winkelgebieden moeten waar mogelijk meters saneren en leisure-activiteiten toevoegen. Gemeenten streven naar een geleidelijke afname van het aantal solitaire winkelmeters ten bate van de winkelgebieden binnen de structuur. Nieuwe ontwikkelingen buiten de structuur krijgen een negatief advies, tenzij het gaat om basisvoorzieningen in kleine kernen of detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit. In doelgerichte winkelgebieden blijven de bestaande branchebeperkingen van kracht. Hier worden geen verruimingen toegestaan. Pick up points voor online bestellingen worden een vast onderdeel van toekomstbestendige winkelgebieden. Gemeenten volgen jaarlijks de veranderingen in winkelvestigingen via Locatus en rapporteren hierover. Visie Toerisme en Recreatie Regio Alkmaar 2025 De visie op toerisme en recreatie in Regio Alkmaar 2025–2035 zet in op duurzame groei die bijdraagt aan brede welvaart. Voor Alkmaar en de regio betekent dit dat toerisme niet alleen economische waarde moet opleveren, maar ook moet bijdragen aan de leefbaarheid en het behoud van natuur- en cultuurhistorische kwaliteiten. De nadruk ligt op kwaliteit in plaats van kwantiteit. De opgaven in de regio Alkmaar bestaan uit het regionale recreatieaanbod beter benutten en verduurzamen, het verbeteren van de bekendheid van de parels in Regio Alkmaar, het waarborgen van de balans tussen leefbaarheid en economische groei en het verlichten van de druk op natuurgebieden. De ambities en opgaven monden uit in twee concrete doelstellingen: seizoenspreiding en ruimtelijke spreiding. Om de doelstellingen te behalen, zijn er vier pijlers geïdentificeerd die de basis vormen voor het nog op te stellen uitvoeringsprogramma. Deze strategische pijlers zijn: verbeteren van het aanbod verbinden van plekken en routes vertellen van het verhaal van de regio verenigen van de samenwerking met partners Alkmaar speelt hierin een sleutelrol als stedelijke trekker en toegangspoort tot de regio. De stad kan toerisme verbinden met andere opgaven, zoals woningbouw, mobiliteit en duurzaamheid. Zo draagt toerisme niet alleen bij aan economische groei, maar ook aan een aantrekkelijke en leefbare stad. A.3Regionale beleidskaders - Noord-Holland Noord Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord In februari 2024 heeft de provincie Noord-Holland het eerste concept Ruimtelijk Voorstel vrijgegeven voor consultatie. Dit voorstel benoemt de belangrijkste ruimtelijke vraagstukken en keuzes die gemaakt moeten worden. De provincie ziet het Ruimtelijk Voorstel als startpunt voor gesprekken met gemeenten en andere regionale partners. Voor het zuidelijke deel van de provincie is het verstedelijkingsconcept MRA, opgesteld door Rijk en regio, belangrijke input geweest. Voor het noordelijke deel ontbreekt nog een integrale, bovenregionale toekomstvisie. Bestuurlijk is de intentie uitgesproken om samen met de 17 gemeenten in Noord-Holland Noord, de provincie, het hoogheemraadschap en het Rijk een ontwikkelperspectief voor Noord-Holland Noord op te stellen. Hierin worden keuzes gemaakt over oplossingsrichtingen, maatregelen en afspraken over de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied. Dat gaat ook om afspraken over investeringen: aan het Ontwikkelperspectief NHN zal een Regionale Investeringsagenda worden verbonden. Het proces om tot een ontwikkelperspectief en bijbehorende investeringsagenda te komen, loopt naar verwachting van september 2024 tot en met december 2026. Keuzes die in dit proces worden gemaakt, kunnen aanleiding zijn om de omgevingsvisie op provinciaal en/of gemeentelijk niveau aan te passen. Onderwerpen die in het ontwikkelperspectief aan de orde komen, zijn onder andere: zoetwaterbeschikbaarheid, economische ontwikkeling en landgebruik, de transitie van de landbouw, netcongestie en energieopwekking, gezonde leefomgeving, woningbouwopgave, bereikbaarheid, klimaat- en toekomstbestendig bouwen, omgevingskwaliteit en recreatie. Economische Agenda Noord-Holland Noord 2024-2040 Afgelopen jaar is de Economische Agenda Noord-Holland Noord 2024- 2040 opgesteld. Hierin staan drie economische hoofdambities centraal: Agri & Food – innovatief cluster van groot belang voor duurzame voedselvoorziening dat samenkomt in Greenport NHN Water – beeldbepalende rol van het water in zowel sterk ontwikkelde en innovatieve maritieme sector als ook in het waterbeheer met de Port of Den Helder als centrum Energie – broedplaats voor innovaties in hernieuwbare energie met een regionale voortrekkersrol in de nieuwe waterstofeconomie. Specifiek is het Energy Innovation Park (op Boekelermeer in Alkmaar) de locatie voor duurzame gas gerelateerde innovaties. Het ook op Boekelermeer gevestigde InVesta is het expertisecentrum voor groene moleculen en op het terrein is een waterstofhub gerealiseerd. Vervolgens wordt in de Economische Agenda ingezoomd op (regionale) structuurversterkende maatregelen. De regio streeft er naar om aan te sluiten bij de nationale Actieagenda mkb-dienstverlening, om vanuit netwerksamenwerking het hele mkb te versterken. Elf relevante factoren zijn geïdentificeerd die van belang zijn voor alle economische sectoren in de regio (dus niet alleen voor Agri & Food, Water en Energie). Deze elf factoren zijn:

(1)ontwikkeling onderwijs en werkpotentieel,

(2)beschikbaarheid van energie, verduurzaming & besparing,

(3)digitalisering en nieuwe technologieën,

(4)grondstoffen hergebruiken en zorgen dat ze afbreekbaar zijn,

(5)ruimte voor bedrijvigheid (zowel kwalitatief als kwantitatief),

(6)toegang tot financiering,

(7)optimale bereikbaarheid,

(8)omgevingskwaliteit,

(9)beschikbaarheid van woonruimte,

(10)beschikbaarheid van assets zoals zoet water, stikstofruimte etc. en

(11)samenwerken binnen en buiten Noord-Holland Noord. Mobiliteitsopgaven Noord-Holland Noord De regio Noord-Holland Noord staat voor mobiliteitsuitdagingen en -kansen. De regio groeit snel door de forse woningbouwopgave en kent een bloeiende en groeiende economie met het Maritiem Cluster (Defensie), de Greenport en de groei van bedrijventerreinen. Om deze groei leefbaar en bereikbaar te houden, is een integrale mobiliteits-aanpak nodig. Zonder ingrijpen worden de ambities op het gebied van leefbaarheid, gezondheid en veiligheid in 2040 niet gehaald. Alternatieven voor autoverkeer zoals fiets, OV en

🔗 Naar officiële bron

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.

Actieprogramma Economie 2040, toekomst van de Alkmaarse economie (Alkmaar)

Actieprogramma Economie 2040, toekomst van de Alkmaarse economieDe raad van de gemeente Alkmaar; Gelet op Het besluit van burgemeester en wethouders van 30 september 2025 Het advies van de commissie B