Beleidsregels terugwerkende kracht melding aanvragen Participatiewet – Avres 2026 (Avres)

Beleidsregels terugwerkende kracht melding aanvragen Participatiewet – Avres 2026Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Avres in vergadering bijeen d.d. 16 april 2026 Besluit: Vast te stellen de volgende beleidsregels terugwerkende kracht melding aanvragen Participatiewet Aanleiding In de Participatiewet is als uitgangspunt opgenomen dat bijstand wordt toegekend vanaf de datum waarop de inwoner zich meldt om bijstand aan te vragen. In de uitvoering blijkt dat zich situaties voor kunnen doen waarin deze strikte toepassing leidt tot onredelijke uitkomsten. Met deze beleidsregels legt Avres vast hoe wordt omgegaan met verzoeken om bijstand met terugwerkende kracht, binnen de wettelijke kaders van de Participatiewet en de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Het beleid sluit aan bij de uitgangspunten van vertrouwen, rechtszekerheid en menselijke maat. Hoofdstuk1.Wettelijk kader 1.1 Participatiewet Op grond van artikel 44 van de Participatiewet (PW) geldt als hoofdregel: Bijstand wordt toegekend vanaf de datum waarop de belanghebbende zich meldt om bijstand aan te vragen. Dit betekent dat bijstand in beginsel niet met terugwerkende kracht wordt verleend. 1.2 Uitzondering: bijzondere omstandigheden Op grond van vaste jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep kan van deze hoofdregel worden afgeweken indien: • Sprake is van bijzondere omstandigheden, én • De inwoner redelijkerwijs niet in staat kon worden geacht zich tijdig te melden of een aanvraag in te dienen. 1.3 Artikel 44, vijfde lid, Participatiewet Op grond van artikel 44, vijfde lid, PW kan bijstand worden toegekend over een periode van maximaal drie maanden voorafgaand aan de meldingsdatum, indien individuele omstandigheden daartoe noodzaken. Dit betreft een discretionaire bevoegdheid. In deze beleidsregels geeft Avres invulling aan deze uitzondering. Hoofdstuk2.Doel en uitgangspunten van Avres Met deze beleidsregels beoogt Avres: • Rechtszekerheid te bieden aan inwoners; • Eenduidigheid en transparantie in de uitvoering te waarborgen; • Ruimte te bieden voor maatwerk waar de situatie van de inwoner dit rechtvaardigt; • Uitvoering te geven aan de menselijke maat binnen de Participatiewet. Uitgangspunt blijft dat terugwerkende kracht uitzonderlijk is en altijd berust op beoordeling van een consulent. Hoofdstuk

1. Begripsbepalingen • De wet: De Participatiewet (PW). • Inwoner: Persoon of gezin dat een aanvraag doet voor algemene bijstand. • Meldingsdatum: De datum waarop de inwoner zich heeft gemeld bij Avres met de intentie om bijstand aan te vragen. • Aanvraagdatum: De datum waarop de aanvraag om bijstand formeel is ingediend. • Terugwerkende kracht: Het verlenen van bijstand over een periode die ligt vóór de meldingsdatum. Daarbij geldt:
2. Dat op grond van artikel 44, vijfde lid, van de Participatiewet bijstand tot maximaal drie maanden vóór de meldingsdatum kan worden toegekend indien individuele omstandigheden hiertoe noodzaken;
3. Dat bij bijzondere omstandigheden, zoals uitgewerkt in de jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep, geen vaste maximale termijn geldt. • Individuele omstandigheden: Omstandigheden die, zonder dat sprake is van bijzondere omstandigheden in de zin van jurisprudentie, maken dat het redelijk is om bijstand toe te kennen over een periode van maximaal drie maanden voorafgaand aan de meldingsdatum (artikel 44, vijfde lid, PW). • Bijzondere omstandigheden: Omstandigheden waardoor de inwoner redelijkerwijs niet in staat kon worden geacht zich tijdig te melden of een aanvraag in te dienen. Hoofdstuk
4. Hoofdregel: geen terugwerkende kracht Avres verleent bijstand niet met terugwerkende kracht. De ingangsdatum van de bijstand is in beginsel: • De datum van melding, of • De datum van aanvraag, indien deze later ligt. Afwijking van deze hoofdregel is uitsluitend mogelijk onder de voorwaarden zoals opgenomen in hoofdstuk
5. Hoofdstuk5.Bijzondere omstandigheden 5.1 Wanneer kan terugwerkende kracht worden toegepast? Terugwerkende kracht kan worden toegekend indien alle onderstaande voorwaarden zijn vervuld:
6. De inwoner verkeerde in bijstand behoevende omstandigheden in de betreffende periode;
7. De inwoner voldeed aan alle voorwaarden voor bijstandsverlening;
8. Er is sprake van bijzondere omstandigheden;
9. De inwoner kon redelijkerwijs niet in staat worden geacht zich eerder te melden of een aanvraag in te dienen, waarbij sprake moet zijn van een aantoonbare feitelijke belemmering.
10. De aanvraag is ingediend binnen een redelijke termijn nadat de belemmering is weggevallen, waarbij wordt betrokken: a. De aard en ernst van de belemmering; b. De persoonlijke situatie van de inwoner; c. De mate waarin van de inwoner mocht worden verwacht dat hij actie ondernam. 5.2 Voorbeelden van bijzondere omstandigheden De onderstaande opsomming is niet limitatief: • Ernstige fysieke of psychische problematiek; • Ziekenhuisopname of langdurige medische behandeling; • Detentie zonder mogelijkheid tot aanvraag; • Verstandelijke beperking in combinatie met ontbrekende ondersteuning; • Huiselijk geweld of acute crisissituaties; • Aantoonbare onjuiste of onvolledige informatieverstrekking door een overheidsinstantie; • Situaties waarin de inwoner aantoonbaar afhankelijk was van professionele hulpverlening die naliet tijdig te handelen. Financiële problemen of onbekendheid met wet- en regelgeving vormen op zichzelf geen bijzondere omstandigheid. Er dient steeds sprake te zijn van een concrete en objectief vast te stellen belemmering die het tijdig melden feitelijk onmogelijk of niet reëel maakte. Hoofdstuk6.Periode van terugwerkende kracht 6.1 Maximale periode Indien wordt vastgesteld dat terugwerkende kracht wordt verleend, bepaalt Avres de periode onder meer op basis van: • Het moment waarop aan alle voorwaarden voor bijstandsverlening werd voldaan; • Het moment waarop de belemmering is ontstaan; • Het moment waarop de belemmering is weggevallen. Bij toepassing van artikel 44, vijfde lid, van de Participatiewet wordt de terugwerkende kracht beperkt tot maximaal drie maanden vóór de meldingsdatum. Indien sprake is van bijzondere omstandigheden als bedoeld in de jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep, geldt geen vaste maximale termijn. De periode wordt beperkt tot de tijd waarin de bijzondere omstandigheden feitelijk aanwezig waren en waarin aan alle voorwaarden voor bijstandsverlening werd voldaan. Hoofdstuk7.Bewijslast en beoordeling 7.1 Bewijslast Het is aan de inwoner om de gestelde omstandigheden aannemelijk te maken dat: • Er sprake was van bijzondere omstandigheden; • Deze omstandigheden het tijdig melden onmogelijk maakten; • Hij of zij voldeed aan de voorwaarden voor bijstand. 7.2 Bewijsmiddelen Bewijs kan onder meer bestaan uit: • Medische verklaringen; • Verklaringen van hulpverlenende instanties; • Detentiegegevens; • Schriftelijke correspondentie met instanties; • Overige objectieve en verifieerbare gegevens. Avres vraagt uitsluitend bewijsstukken op voor zover dit noodzakelijk is voor de beoordeling. Hoofdstuk8.Ambtshalve terugwerkende kracht Indien Avres constateert dat een inwoner door een fout van Avres of een andere overheidsinstantie te laat is geïnformeerd of geregistreerd, kan bijstand ambtshalve met terugwerkende kracht worden toegekend. In dat geval beoordeelt Avres ambtshalve of en over welke periode recht op bijstand bestond. De bewijslast wordt niet uitsluitend bij de inwoner gelegd. Hoofdstuk9.Samenloop met andere voorzieningen Bij toekenning van bijstand met terugwerkende kracht houdt Avres rekening met: • Ontvangen inkomsten in de betreffende periode; • Voorliggende voorzieningen; • Reeds verstrekte bijzondere bijstand of andere uitkeringen. Verrekening vindt plaats conform de Participatiewet. Hoofdstuk10.Maatwerk en afwijkingsbevoegdheid Avres kan afwijken van deze beleidsregels indien: • Strikte toepassing leidt tot onevenredige gevolgen voor de inwoner (artikel 3:4 en 4:84 Awb), of • Toepassing van het beleid strijdig is met doel en strekking van de Participatiewet. Afwijking vindt uitsluitend plaats indien strikte toepassing leidt tot onevenredige gevolgen voor de inwoner. Afwijkingen worden individueel beoordeeld en gemotiveerd vastgelegd. Hoofdstuk
11. Slotbepalingen Deze beleidsregels treden in werking de dag na publicatie en werken terug tot en met 1 januari 2026; Aldus besloten te Meerkerk op 16-02-2026 in de vergadering van het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Avres.M. Molengraaf-Vullers Voorzitter, P. Van Uitert Secretaris,