Beleid Wijzer in De BiltINLEIDING De weekmarkt in Bilthoven “BELEID WIJZER IN DE BILT” Inhoudsopgave Hoofdstuk1Beleid en uitvoering De warenmarkt Regelgeving Ambtelijke capaciteit Marktcommissie Reclamecommissie Hoofdstuk2Organisatie Locatie van de markt op de Planetenbaan De opbouw van de markt Inrichting van de markt Veiligheid van de markt en omgeving Stroomvoorziening Afval Toezicht en handhaving Hoofdstuk3Administratie Branche-indeling Wachtlijst Overgangssituatie Wacht-/meeloperslijst Hoofdstuk4Financiën Hoofdstuk5Besluitvorming en communicatie Hoofdstuk6Evaluatie Bijlagen: Marktverordening De Bilt 2007 met toelichting en nadere regels Marktgeldverordening 2007 Indelingsplattegrond markt Planetenbaan Brancheringslijst (vastgesteld op 28 februari 2006) Anciënniteitlijst (situatie juli 2006) Financieel overzicht INLEIDING Voor u ligt de notitie “Beleid Wijzer in De Bilt”, waarin een overzicht wordt gegeven van het beleid over en de organisatie van de weekmarkt op de Planetenbaan in Bilthoven. Aanleiding voor deze notitie is de Wet dualisering gemeentebestuur. Door deze wet is het noodzakelijk nieuwe regels vast te stellen. Om de nieuwe regels voor te bereiden, is de huidige situatie bekeken op de noodzaak het beleid te wijzigen en de organisatie aan te passen. Dit heeft geleid tot het voorstel de wachtlijst af te schaffen. Hieronder volgt een beschrijving van de laatste ontwikkelingen en de huidige situatie. In hoofdstuk 1 volgt een uiteenzetting van de functie van de warenmarkt, het beleid en de organisatie. Hoofdstuk 2 betreft een uitleg van de organisatie op en rond het marktterrein. In hoofdstuk 3 staat een beschrijving van de administratie van marktzaken en een voorstel voor een nieuwe meeloperslijst. In de hoofdstukken 4 en 5 is aandacht voor de financiën, de besluitvorming en de communicatie. Hoofdstuk 1 Beleid en uitvoering 1.1De warenmarkt De warenmarkt is de bekendste vorm van ambulante handel in Nederland. Een warenmarkt is in principe een verzameling van kramen, verkoopwagens en grondplaatsen van waaruit de toegelaten kooplieden detailhandel bedrijven. Er is pas sprake van een markt als deze met vaste regelmaat op een bepaalde dag en plaats en op vastgestelde uren wordt gehouden. De warenmarkt heeft een verzorgende en recreatieve functie, zorgt voor een (tijdelijke) verbreding van het voorzieningenaanbod, verlevendigt het stadsbeeld en vergroot de aantrekkingskracht van een gemeente. Met andere woorden: de warenmarkt vervult een belangrijke economische en maatschappelijke functie. De warenmarkt als verschijnsel is wijdverbreid, alom geaccepteerd en heeft voor veel gemeenten en consumenten een niet meer weg te denken plek in de maatschappij ingenomen. Het is zo voor velen van belang dat de markt optimaal functioneert: voor de gemeente: de warenmarkt levert een bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de gemeente in haar geheel en aan het voorzieningenniveau in het bijzonder. Daarnaast fungeert de warenmarkt vaak als ontmoetingsplaats en heeft aldus ook een belangrijke sociale functie; voor de gevestigde detailhandel: deze profiteert van de bezoekersstromen die een goed functionerende markt genereert, en is door de warenmarkt in staat om hogere omzetten te realiseren; voor de consument: de warenmarkt zorgt - meer in het algemeen - voor een tijdelijke verbreding van het voorzieningenpakket en komt tegemoet aan specifieke consumentenwensen; voor de marktkooplieden: zij genereren een inkomen op de warenmarkt. Een goed functionerende markt draagt bij aan inkomensoptimalisatie en bestaanszekerheid op de lange termijn. De verschillende belanghebbenden zijn gebaat bij een goed functionerende warenmarkt. Hiervoor is goede samenwerking tussen partijen c.q. een 'public-private partnership' onontbeerlijk. In de meeste gemeenten is sprake van een markt die plaatsvindt in de directe nabijheid van winkelvoorzieningen. Onderzoek heeft uitgewezen dat er een duidelijke wisselwerking bestaat tussen de markt en winkels, en dat beide profiteren van elkaars aanwezigheid. De markt heeft een zelfstandige trekkersrol waarvan de winkelconcentratie profiteert. Uit onderzoek blijkt dat de markt publiek trekt uit een wijdere omgeving dan de winkels. Omgekeerd profiteert de markt ook van de aantrekkingskracht van de winkels. Voor een goede wisselwerking tussen markt en winkels dient de markt gesitueerd te zijn in de onmiddellijke nabijheid van de winkelconcentratie die lokaal of in de wijk de meeste bezoekers trekt. De markt profiteert dan het meest van de trekkersfunctie van de belangrijkste winkelconcentraties in de gemeente, en heeft dan zelf ook de grootste meerwaarde voor de gevestigde detailhandel. De omvang en het aanbod van de markt moeten aansluiten bij het aanbod in het winkelgebied. Door een goede keuze van locatie en omvang, kan de wisselwerking zo optimaal mogelijk zijn; er is dan sprake van complementariteit in plaats van verdringing. Met de komst van de warenmarkt op de Planetenbaan in 1997 is met al deze aspecten rekening gehouden. 2 Regelgeving Ingevolge artikel 160, lid 1 onder h van de Gemeentewet is het college van burgemeester en wethouders bevoegd jaarmarkten of gewone marktdagen in te stellen, af te schaffen of te veranderen. Artikel 149 van de Gemeentewet bepaalt dat de raad als enig bestuursorgaan van de gemeente de bevoegdheid heeft verordeningen vast te stellen op basis waarvan strafrechtelijke sancties (boetes) kunnen worden opgelegd. Op basis hiervan worden de algemene regels in een (Markt)verordening vastgelegd en de details in de toelichting en nadere regels. De huidige Marktverordening gemeente De Bilt 2003 is thans aan herziening toe vanwege de Wet dualisering gemeentebestuur. Ook het systeem van de wachtlijst is aan verandering toe. De gemeente De Bilt kiest voor een beleid met een aantrekkelijke markt voor het publiek en een goede en prettige werkplek voor de kooplieden. Zo zijn er heel wat regels en voorschriften waaraan de kooplieden zich dienen te houden. Op het niet naleven daarvan kunnen sancties volgen. Het gaat bij het goed functioneren van een warenmarkt om de organisatie van de dagelijkse gang van zaken op de markt zelf. Ook gaat het over zaken die op lange termijn spelen, bijvoorbeeld het gezamenlijk nadenken over de toekomst van de markt. 1.3 Ambtelijke capaciteit In een goede administratie van marktzaken moeten in elk geval de basisgegevens van alle vaste standplaatshouders zijn vastgelegd. Ook anciënniteitgegevens, wachtlijstgegevens, verzoeken voor plaatsverbetering en brancheringsgegevens moeten eenduidig zijn vastgelegd om de markt goed te kunnen besturen. Daarnaast is het van belang dat de aanlevering en toetsing van de gegevens voldoen aan de eisen van eenduidigheid, onafhankelijkheid en functiescheiding. Een goed marktbeheer staat of valt bij een behoorlijke marktadministratie! Tot en met 2006 wordt vanuit het cluster Eigendommen administratieve en juridische ondersteuning gegeven aan de praktische uitvoering van het marktbeleid in de vorm van o.a.: vergunningverlening; correspondentie met de kooplieden; beheer van presentielijsten en bijhouden wacht-/meeloperslijst; deelname aan de vergaderingen van de marktcommissie; controleren van nota’s en het bijhouden van de betalingsdiscipline; optreden bij eventuele calamiteiten. Met de hiervoor genoemde taken is aan ambtelijke capaciteit in totaal 0,5 fte opgenomen. Dit is inclusief de inzet van de marktmeester. 1.4Marktcommissie De Gemeentewet bepaalt o.a. dat het college een commissie van advies kan instellen die tot taak heeft hem te adviseren inzake marktaangelegenheden. Voorts kan het college regels stellen met betrekking tot de samenstelling en werkwijze van deze marktcommissie. De in de gemeente De Bilt gevormde marktcommissie komt ongeveer drie maal per jaar bijeen om de lopende en toekomstige zaken te bespreken, waaronder de inrichting en de opstelling van de markt, de brancheverdeling etc. Het verkrijgen van draagvlak voor de uitwerking van de adviezen is zeer belangrijk. De communicatie tussen de partijen is gericht op het functioneren van de markt en het oplossen van knelpunten en problemen. Een goede afweging tussen de belangen van verschillende partijen, met name ambulante handel en gevestigde ondernemers en ambulante handelaren en de gemeente, is noodzakelijk. Over zaken als bereikbaarheid en parkeergelegenheid, de opstelling van de markt, de situering van het marktterrein, openingstijden, veiligheid en branchering wordt een continue dialoog gehouden. Tevens is het voor de gemeente van belang om voldoende en accurate informatie te verkrijgen indien er problemen met de inrichting van de markt bestaan. Hier ligt een belangrijke taak voor de marktcommissie, die door middel van gesprekken met consumenten en kooplieden informatie over problemen c.q. verbetermogelijkheden moet verzamelen. In de gemeente De Bilt is sprake van een goede en constructieve samenwerking met de marktcommissie. De commissie vergadert onder voorzitterschap van de portefeuillehouder Economische Aangelegen-heden en bestaat uit de ambtelijk secretaris en de marktmeester. Daarnaast zijn in de commissie benoemd twee personen namens de Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel, twee vertegenwoordigers van de vaste vergunninghouders, twee leden van de reclamecommissie en de voorzitter van de winkeliersvereniging Planetenbaan. 1.5Reclamecommissie Reclame vergroot de bekendheid van de markt en wekt de interesse van de consument. Reclame voor de markt is een van de activiteiten waarin de ambulante handelaren een belangrijke rol spelen. Om dit te kunnen realiseren is een adequate organisatie van de promotie van de markt van belang. Dit houdt in dat afspraken moeten worden gemaakt over de soort promotie, de wijze van financieren van promotie en de eventuele verplichte deelname aan promotionele activiteiten. In de gemeente De Bilt draagt iedere standplaatshouder bij in de promotiekosten van de markt. Met ingang van januari 2006 wordt elke laatste marktdag van de maand van alle kooplieden een financiële bijdrage van € 5,-- gevraagd om acties op de markt in De Bilt te organiseren. In de loop van 2006 zijn op Goede Vrijdag aan de bezoekers paaseieren en rond moeder- en vaderdag flesjes wijn uitgedeeld. Daarnaast ligt het in de bedoeling om Sinterklaas en Zwarte Piet op de markt te laten komen, uiteraard met medeneming van kleine presentjes. Het streven is erop gericht om jaarlijks een activiteitenprogramma op te stellen. Hierdoor wordt het mogelijk gemaakt om tijdig inzicht te krijgen in de te voeren promoties. Dit zal zowel de naamsbekendheid als het aantal bezoekers van de markt in De Bilt sterk bevorderen. Uiteraard zullen de acties tevoren worden aangekondigd in de Biltse en Bilthovense Courant en Vierklank. Voorbeeld mond tot mond reclame Hoofdstuk2Organisatie 2.1 Locatie van de markt op de Planetenbaan Sinds 1968 kent de gemeente De Bilt een warenmarkt die wekelijks op vrijdag plaatsvindt. De markt vond eerst in de Dorpsstraat plaats en vanaf 3 oktober 1997 op de Planetenbaan in Bilthoven. Het marktterrein op de Planetenbaan is omsloten door diverse gebouwen; een flat, twee kinderdagverblijven, een basisschool, een overdekt winkelcentrum en een losstaand winkelbedrijf. De bewoners en ondernemers hebben in overleg met de gemeente aangegeven geen bezwaar te hebben tegen de ligging van de markt, maar gaven wel te kennen zo goed mogelijk bereikbaar te zijn, ook op vrijdag wanneer de markt plaatsvindt. Hieraan is in de loop der jaren gevolg gegeven. Vanaf 1997 tot 24 juni 2005 vond de markt plaats van (aanvankelijk 11.00 uur) 10.30 tot 16.00 uur. Per laatstgenoemde datum wordt de markt gehouden van 09.00 uur tot 15.00 uur. Hierdoor kon worden bereikt dat de verkeersveiligheid werd bevorderd, de marktopbouw vlotter verliep en er een breed draagvlak ontstond bij zowel kooplieden, winkeliers, school en kinderdagverblijven. Toekomstige ontwikkelingen in de nabije omgeving kunnen een goed verloop wel beïnvloeden. Het project Melkweg is daar gelegen. 2.2 De opbouw van de markt In de periode tot 24 juni 2005 deden zich regelmatig fricties voor omdat er een overlap was in de tijd dat de markt werd opgebouwd en gewoon verkeer van de weg in casu het marktterrein gebruik maakte. Door vroeger te beginnen en het tijdstip van afsluiting van de Planetenbaan te veranderen (van 07.00 tot 16.30 uur) is de verkeersveiligheid bevorderd. Met het sluiten van een overeenkomst met de kramenexploitant firma L.A. Hannisse is gewaarborgd dat de vergunninghouders die kramen afnemen, verzekerd zijn van deugdelijk materiaal. Het opbouwen van de kramen en het leveren van de rolzeilen, die voldoen aan de norm DIN 4102/ B1-B2 of M1-M2, vinden plaats in overleg met de marktmeester. De kramen hebben een hoogte van 2 meter en vijf centimeter. Deze opbouwwerkzaamheden moeten elke vrijdag vóór 07.30 uur zijn afgerond. Het afbreken van het geplaatste kramenmateriaal gebeurt vanaf 15.30 uur en is uiterlijk om 16.30 uur gerealiseerd. In die periode wordt ook het marktterrein schoongemaakt, zowel handmatig als met behulp van een veegmachine. Ook deze werkzaamheden dienen om uiterlijk 16.30 uur te zijn afgerond. 2.3 Inrichting van de markt Volgens artikel 3, lid 1, van de nieuwe Marktverordening bepaalt het college ten aanzien van de markt: het aantal standplaatsen; de afmetingen van de standplaatsen; de opstelling en indeling van de markt; welke standplaatsen worden toegewezen als vaste plaats en als standwerkersplaats; welke gedeelten van het marktterrein of welke standplaatsen bestemd zijn voor het verhandelen van bepaalde artikelen; welk gedeelte van de markt eventueel bestemd wordt voor het plaatsen van eigen materiaal (verkoopwagens etc.); het maximum aantal plaatsen dat mag worden ingenomen met eigen materiaal, waarbij een onderverdeling wordt gemaakt in standplaatsen voor de verkoop van aan bederf en niet aan bederf onderhevige waren. Het vaststellen van het aantal standplaatsen heeft als doel het aantrekkelijk maken van de markt voor de consumenten. Het aantal branches is in principe onbeperkt. Door middel van een nummering op de indelingsplattegrond worden het aantal standplaatsen en de standwerkersplaats aangegeven. In de huidige opstelling van de weekmarkt kunnen theoretisch maximaal 71 standplaatsen van 4 meter uitgegeven worden, exclusief 1 standwerkersplaats. Een andere opstelling of uitbreiding van het aantal standplaatsen naar bijv. het pleintje bij het winkelcentrum en/of in de richting van de Plutolaan is vooralsnog niet aan de orde, aangezien de bestrating van het pleintje ontoereikend is om zware voertuigen en/of verkoopwagens aldaar te plaatsen. Vanwege de vastgestelde brancheringsaantallen is uitbreiding van de markt op termijn naar de Plutolaan eveneens niet waarschijnlijk. Met betrekking tot de afmeting van de standplaatsen wordt een standaardmaat gehanteerd van 4 meter frontbreedte of een veelvoud daarvan. Het merendeel bestaat uit standplaatsen met een afmeting van 8 meter frontbreedte, terwijl er ook standplaatsen zijn uitgegeven voor 12 meter. Enkele plaatsen hebben zelfs een nog grotere afmeting dan 12 meter. De opstelling en de indeling van een markt kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid voor de consument. Consumenten geven aan dat een grote mate van variatie de aantrekkelijkheid van de markt positief beïnvloedt. Dit betekent dat de kooplieden afwisselend geplaatst moeten worden, zodat bijvoorbeeld niet alle fruitkooplieden naast elkaar staan. Dit bevordert bovendien de doorstroming op de markt. Tegenwoordig zijn veel kooplieden, onder meer uit hygiënische overwegingen, op een verkoopwagen aangewezen. Het toelaten van verkoopwagens op een markt is dan ook een noodzakelijke voorwaarde om deze goed te kunnen laten functioneren. Het gebruik van verkoopwagens draagt voor een belangrijk deel bij aan het gemak van de koopman (hij of zij kan efficiënt werken), zorgt ervoor dat er geen belemmeringen ontstaan voor het wenselijk te voeren assortiment (bijvoorbeeld dat bepaalde producten niet kunnen worden gevoerd uit hygiënische overwegingen) en draagt bij aan een professionele uitstraling van de markt. De ruimtelijke indeling van de markt qua branche dient zo optimaal mogelijk te geschieden. Uitgangspunt is dat de kooplieden uit de diverse branches elkaar aanvullen en elkaar niet tot last zijn. Voorkomen moet worden dat bijvoorbeeld een textielhandelaar naast een visboer komt te staan. Ook de consument zal deze nabijheid niet hooglijk waarderen. Het is daarom handig om op de markt te werken met vaste standplaatsen voor specifieke branches, zodat overlast tussen kooplieden onderling beperkt wordt. Bij een systeem met vaste standplaatsen kan tevens rekening worden gehouden met branche-specifieke eisen, bijv. als het gaat om de branches waarin veel afvalwater vrijkomt, zoals bloemen, vis en vergelijkbare kramen. Deze kramen dienen dan bij voorkeur op het laagste punt van de markt of bij een afvalput te worden geplaatst. Een ander argument om met vaste standplaatsen te werken, is dat de consument gewend raakt aan de opstelling. Wisselende standplaatsen hebben het effect van een supermarkt die maandelijks de opstelling in de winkel aanpast. De consument, en met name de consument die doelgericht naar de markt komt om op efficiënte wijze een aantal boodschappen te doen, wil continuïteit in het aanbod en de locatie ervan. De marktmeester kan door middel van een passend beheer de bezetting van de markt reguleren. Lege plaatsen doen immers afbreuk aan het aanzicht van de markt. Een hoge bezettingsgraad is wenselijk voor een goede uitstraling van de markt. Om dit te realiseren verdient het de voorkeur de standplaatsen grotendeels uit te geven als vaste plaatsen. Kooplieden die op een wacht-/meeloperslijst staan, kunnen een plaats krijgen indien vaste standplaatshouders zijn verhinderd (bijvoorbeeld door vakantie of ziekte of bij leegstand van kramen als gevolg van opzeggingen). Wel zal in dit verband met de vastgestelde branche-indeling rekening worden gehouden. 2.4 Veiligheid van de markt en omgeving Het voldoen aan de brandveiligheidsvoorschriften vindt de gemeente De Bilt zeer belangrijk, zeker gezien de cafébrand in Volendam en de brand op 22 juli 2004 op de markt in de gemeente Houten. In dit verband heeft het college op 17 augustus 2004 de notitie Brandpreventiebeleid Evenementen vastgesteld. Deze is bekend gemaakt in de Biltse en Bilthovense Courant van 19 januari
AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.