Locale Woonvisie Drechterland (Drechterland)

Locale Woonvisie Drechterland De raad van de gemeente Drechterland Overwegende dat, in het kader van zowel het regionaal als het lokaal volkshuisvestingsbeleid de gemeente behoort te beschikken over een actueel volkshuisvestingsbeleid; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 22 oktober 2007; besluit: Harmonisatie lokale Woonvisie Drechterland vast te stellen. Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Kwaliteiten Hoofdstuk 2 Mensen Hoofdstuk 3 Woningen Hoofdstuk 4 Woonmilieus Hoofdstuk 5 Woonbeleid Hoofdstuk 6 Bouwscenario 2005-2015 - 2020 Bijlagen Inleiding Voor uligt de lokale Woonvisie Drechterland. Deze notitie is opgesteld met het oog op de noodzaak te komen tot een regionale Woonvisie, waarvan de lokale Woonvisies deel uit maken. Het betreft een samenvoeging van de twee lokale Woonvisies van Drechterland-oud en Venhuizen die in het kader van de harmonisatie van de volkshuisvesting moet worden opgesteld. De bedoeling was de Woonvisie af te stemmen op het in de “Toekomstvisie” opgenomen ontwikkelingsrichting van de gemeente. Deze zal echter niet voor 1 januari 2008 gereed zijn. Op grond van de wet Arhi vervallen gemeentelijke beleidsregels 2 jaar na de datum van herindeling. Wij stellen thans voor de lokale Woonvisies van Drechterland en Venhuizen samen te voegen tot een lokale Woonvisie van Drechterland. Na de vastelling van de Toekomstvisie wordt beoordeeld of bijstellingen van deze visie noodzakelijk zijn. Wij geven in deze notitie ons beleid op hoofdlijnen weer over het wonen in Drechterland en daaraan gekoppeld de woningbouwopgaven voor de komende 10 jaar met een doorkijk naar het jaar

1. De uitwerking van het beleid op hoofdlijnen is gebaseerd reeds bekend beleid, zoals de Nota Kernbeleid Volkshuisvesting, de Seniorenmonitor, de Structuurschets Drechterland en de Structuurvisie Venhuizen. Deze notitie zal daarnaast een bouwsteen kunnen vormen voor de uitwerking van nieuw beleid in bijvoorbeeld de nieuwe Toekomstvisie van de nieuwe gemeente Drechterland. De geharmoniseerde lokale Woonvisie is integraal onderdeel van de regionale Woonvisie West-Friesland. Hoofdstuk1Kwaliteiten - SCHETS GEMEENTE DRECHTERLAND Het agrarische karakter en zijn geografische ligging tussen de meer verstedelijkte gebieden van Hoorn en Enkhuizen en het Markermeer bepaalt de identiteit van Drechterland. De kernen Hoogkarspel, Westwoud, Oosterblokker, Schellinkhout, Wijdenes, Oosterleek, Hem en Venhuizen liggen als oorspronkelijke lintdorpen in het polderlandschap. Hoogkarspel is de grootste kern en Venhuizen is de tweede kern van Drechterland. De dorpen Hem, Schellinkhout, Wijdenes en Oosterleek, Oosterblokker en Westwoud zijn typische lintdorpen met een nog grotendeels authentiek Westfries karakter. De aanwezigheid van het Markermeer geeft met name aan de dorpen Schellinkhout, Wijdenes en Oosterleek een specifiek karakter. Hoogkarspel en Venhuizen hebben een tamelijk compleet winkel- en voorzieningenapparaat. De andere kernen kennen weinig voorzieningen. De inwoners van deze dorpen zijn vooral aangewezen op Hoogkarspel en Venhuizen. De ligging op korte afstand van Hoorn en Stede Broec waar veel voorzieningen zijn, draagt bij aan het goede leef- en woonklimaat. Binnen het beleid zoals vastgelegd in de Welzijnsnota wordt getracht de woonkwaliteit in Drechterland te vergroten door voorzieningen te realiseren en te behouden die de leefbaarheid vergroten. Voorbeelden zijn de brede school in Wijdenes, het multifunctionele dorpshuis ’t Centrum in Venhuizen, Seniores Priores in Westwoud en het Zorgcentrum de Wieken(huiskamerproject met huisarts en fysiotherapeut) in Wijdenes. De gemeente kent extensieve recreatieve voorzieningen, zoals fiets- en wandelpaden en een golfterrein, waarbij de openheid van het landschap en met name de Zuiderdijk en het Markermeer een grote aantrekkingskracht hebben. De gemeente kent een goede ontsluiting qua infrastructuur, vanwege de aanwezigheid van twee provinciale wegen: de N302 en de N506 en is voorzien van een station op de spoorlijn Enkhuizen – Hoorn. Het openbaar vervoersnet per bus is matig en wordt aangevuld met de Buurtbus. De ruimtelijke inrichting is vooral in de kern Hoogkarspel sinds de ruilverkaveling in een stroom­versnelling gekomen. Nieuwbouwwijken zowel aan de noord- als zuidzijde van de lintstructuren be­palen in niet geringe mate het beeld van de gemeente. De oudere wijken zijn volgens de toen heer­sende stedenbouwkundige inzichten opgezet en ingericht. Aan een totale integrale opwaardering wordt gewerkt. Die voor Hoogkarspel is inmiddels afgerond en voor Venhuizen is inmiddels een start gemaakt. De toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van oud-Drechterland is samen met de ontwikkeling van de gemeenten Hoorn, Enkhuizen en Stede Broec (de zgn. HES-zone) vastgelegd in een Intergemeen­telijke Structuurschets welke zijn doorvertaling heeft gehad in het Ontwikkelingsbeeld Noord-Holland-Noord. Voor Venhuizen geldt een structuurvisie. Voor de nieuwe gemeente wordt een Toekomstvisie ontwikkeld. Deze globale visie over de maatschappelijke en ruimtelijke toekomst van Drechterland zal naar verwachting in 2008 gepresenteerd kunnen worden. In het visiedocument voor de fusie tussen Venhuizen en Drechterland is als missie opgenomen: Het zijn van een landelijke groene woongemeente met een relatief goed voorzieningenniveau, evenals de groene bufferfunctie tussen de stedelijke gebieden Hoorn en Enkhuizen / Stede Broec. Hoofdstuk2Mensen Drechterland heeft een iets groter aandeel jongeren (tot en met 24 jaar) dan het landelijke gemiddelde, 31% tegen 30,5%. Ruim 12% van de bevolking in Drechterland is momenteel 65 of ouder. De vergrijzing in Drechterland verloopt wat sneller dan de regionale ontwikkeling, en ligt boven de landelijke ontwikkeling. Dit verschuift de komende 10 jaar naar 16% en de daarop volgende 5 jaar naar 19%. De woonwensen binnen de gehele groep senioren verschilt. Algemene wensen zijn dat men graag een gelijkvloerse woning wil, en dicht bij winkelvoorzieningen wil wonen. De grote huishoudens en vooral de huishoudens van drie personen of meer, beslaan een relatief groot deel van de Drechterlandse bevolking. Een kwart van de huishoudens geeft aan binnen 5 jaar te willen verhuizen, waarvan een aanzienlijk deel binnen Drechterland wil blijven wonen. De voorkeur van de verhuisgeneigden gaat vooral uit naar ééngezinswoningen, en dan vooral de vrijstaande ééngezinswoningen. Er bestaat een duidelijke voorkeur voor de koopsector. De vraag qua prijs ligt voornamelijk in het middensegment in de huursector, in de koopsector gaat het om het goedkope, het midden en het dure segment. De woningen die de huishoudens als zij verhuizen achterlaten zijn voornamelijk vrijstaande eengezinswoningen. Dit zullen over het algemeen woningen van een hoger prijsniveau zijn. Slechts 18% van de vrijkomende woningen is geschikt voor senioren. Er komen ongeveer evenveel huur- als koopwoningen vrij. De senioren die willen verhuizen willen naar een seniorenwoning of een seniorenappartement. Gezien de vergrijzing zal ruim een kwart van de woningvoorraad (29%) geschikt moeten zijn voor 65 plussers. In 2007 wordt een nieuw woningbehoefteonderzoek gehouden. Daarin zal een actueel beeld van de woningbehoefte weergegeven worden. Hoofdstuk3Woningen 3.
2. Woningvoorraad De woningvoorraad van Drechterland vertoont alle kenmerken van een landelijke gemeente: een grote koopsector, veel laagbouw en veel grote woningen. Een ander kenmerk van de Drechterlandse woningvoorraad is dat deze woningvoorraad relatief jong is, dat er veel vrijstaande woningen zijn, en dat door een hoog percentage vrijstaande woningen de woningprijzen in de koopsector vrij hoog liggen. Daarnaast is de verhouding huur- en koopwoningen berekend op 21 : 78 (zie tabel op blz. 26). Door deze kenmerken is de woningvoorraad in Drechterland wel eenzijdig te noemen. Dit behoeft in principe geen probleem te vormen, omdat het nu eenmaal bij een landelijk karakter hoort en aansluit bij de bestaande woningbehoefte. De voorraad goedkope woningen, zowel in de huur als in de koopsector is relatief klein. In de koopsector valt een groot deel van de voorraad in het dure segment. Dit valt te verklaren door het relatief grote aandeel vrijstaande koopwoningen in Drechterland (35% in Drechterland-oud en 40% in Venhuizen, bron: Woningbehoeftenonderzoek Drechterland, 2003). De woningvoorraad in Drechterland-oud is relatief jong. Slechts een kwart van de woningvoorraad dateert van voor
3. In Venhuizen ligt dit percentage op
4. Betreffende de grootte van de woning kan gesteld worden dat een aanzienlijk deel van de woningvoorraad grote woningen betreft. 3.
5. Wijze van ontwikkeling van de grotere woningbouwlocaties De woningbouw voor de grotere woonlocaties heeft vanaf de jaren zestig plaatsgevonden in situaties waarbij de gemeente de locatie of geheel of gedeeltelijk in eigendom heeft verworven in nauwe samenwerking met projectontwikkelaars. Daarbij is de sturing van de gewenste woningbouw duidelijk aanwezig. Door middel van exploitatieovereenkomsten en de planologische instrumenten wordt de gemeentelijke sturing verwezenlijkt. Hoofdstuk4Woonmilieus 4.1 De linten Een duidelijk stedenbouwkundig kenmerk van Drechterland is de lintbebouwing. Alle kernen hebben een duidelijk herkenbare lintbebouwing. De meeste kernen, met uitzondering van Oosterleek, hebben haaks op de linten woonwijken gerealiseerd. Deze linten vormen een heel bijzonder aanbod. Uitgesproken dorpswonen in een buitengewoon waardevolle open en groene omgeving afgewisseld met woningen en (agrarische) bedrijven. De lintbebouwing is veelzijdig in haar stedenbouwkundige verschijning. Naast historische panden zoals kleine arbeiderswoningen, tuindersstolpen prijken er ook statige stolpboerderijen. De lintbebouwingen kennen stukken met meer en minder openheid. De bedrijvigheid binnen de lintbebouwing is sterk afgenomen. Er zijn nog enkele agrarische bedrijven te vinden, enkele middenstanders en ambachtelijke bedrijven. Veel bedrijven zijn noodgedwongen gestopt of hebben zich vanwege betere groeimogelijkheden gevestigd op het bedrijventerrein of in de polder. 4.2 De kernen - Hoogkarspel Hoogkarspel is de hoofdkern van Drechterland met ruim opgezette woonwijken waarvan de nieuwbouw gerealiseerd is vanaf de jaren 60 en tot op heden wordt voortgezet. Daarbij is het dorp in kwadrantvorm opgebouwd vanuit het oude centrum. Een mix van alle woningtypen met verschillende openbare voorzieningen zoals scholen, een sporthal, een dorpshuis, verzorgingstehuis, een bibliotheek etc. De uitbreidingswijk Reigersborg is de meest recente woningbouwlocatie. Voor de eerste levensbehoeften kan men in het winkelcentrum Reigerspassage terecht. - Hem-Venhuizen Hem-Venhuizen zijn lintdorpen met enkele klein opgezette woonwijken zoals de Hertog Wilemweg, Noorder-Sluisstraat, Marktweg, Zeger-Davidzonweg en Pastoor Suidgeeststraat. De woonwijken ’t Wierker en Padland vormen gezamenlijk een voor Venhuizen grote woonwijk. Recente nieuwbouw wordt uitgevoerd in het plan Kadijk. Deze gezamenlijke kern kent relatief vrij veel voorzieningen zoals basisscholen, een sporthal, dorpshuizen, accommodaties van sportverenigingen en een dorpshuis, verzorgingstehuis, een bibliotheek etc. Voor de eerste levensbehoeften kan men terecht in de kleine winkelconcentratie aan het Twijver en enkele winkels in de lintbebouwing. Voor het verenigingsleven zijn daarnaast nog enkele horecagelegenheden aanwezig. – Wijdenes en Oosterleek Deze dorpskernen bieden een landelijke woonomgeving. Er vindt in Wijdenes beperkte woningbouw plaats aan ’t Wuiver en de Molenweg. Oosterleek kent geen woningbouwlocatie. In Wijdenes is nog een levensmiddelenzaak aanwezig. Door de aanwezigheid van een brede school, basisschool, dorpshuis de Wiekslag, Oosterleker kerk met culturele activiteiten kunnen nog enkele voorzieningen worden geboden die de levensvatbaarheid van Wijdenes en Oosterleek vergroten. Daarnaast zijn nog drie horecagelegenheden aanwezig die in verschillende mate door het verenigingsleven worden benut. De inwoners van Wijdenes en Oosterleek zijn voor de overige winkelvoorzieningen aangewezen op de kern Hem-Venhuizen of naburige gemeenten. De aantrekkingskracht van Oosterleek-Wijdenes is met name gelegen in het landelijk wonen in een vrij hechte woongemeenschap. - Schellinkhout Schellinkhout heeft qua lintbebouwing een eigen bochtige structuur. Met name het noordelijk gedeelte is daarbij nog relatief open. Winkelvoorzieningen zijn niet meer aanwezig. De bewoners zijn aangewezen op de nabuurgemeenten. Wel zijn een basisschool, dorpshuis, sportvereniging, bibliotheek en kerk met culturele activiteiten aanwezig. De ligging van Schellinkhout bij het Markermeer geeft het dorp een eigen karakter. Buitendijks is een recreatieterrein aanwezig wat de aantrekkingskracht van dit gebied vergroot. - Oosterblokker en Westwoud Deze dorpskernen bieden een landelijke woonomgeving. Er vindt een op de lokale behoefte afgestemde woningbouwproductie plaats. Voor Westwoud is dat De Witte Dam en in Oosterblokker vindt dat tussen de Eland en de Essinglaan plaats in het plan Pancratius. In Oosterblokker is een basisschool, een cultureel centrum, een sporthal en een snackbar aanwezig. In Westwoud zijn twee basisscholen, een dorpshuis met dorpswinkel en een sportcomplex met gymzaal. -Het buitengebied Het buitengebied van Drechterland kent een groot areaal agrarische gronden. Deze gronden zijn in gebruik voor alle soorten van agrarische productie, dus van bollenteelt tot kleinschalige fruitboomkwekerijen. Rond Venhuizen kan het buitengebied ruwweg verdeeld worden in de wegen die van oudsher aanwezig waren zoals De Hout, Blokdijk, de Wijmers, Hemweg, Torenweg en de Zuiderdijk. Langs deze wegen is er al lange tijd sprake van een mengeling van agrarische bebouwing en burgerbebouwing. Deze gebieden zijn open van aard met wisselend agrarisch gebruik. Met name de Zuiderdijk als grens tussen land en Markermeer met aanwezige landschappelijke en natuurwaarden heeft een uniek karakter. Het overige gebied is bij realisering van de ruilverkavelingen van De Drieban en Westwoud omgevormd van een vaarpolder naar een rijpolder. Gericht op een goede benutting van de agrarische gronden is er sprake van een rechte wegstructuur waaraan veel agrarische bedrijven zich hebben gevestigd. Ook bij de benutting van de vestigingsmogelijkheid is er nog steeds sprake van een open landschap. Helaas verdwijnen er steeds meer agrarische bedrijven waardoor ook in het agrarische productiegebied burgerbewoning toeneemt. Het gebied heeft qua grondgebruik nog steeds het aanzien van een zuiver agrarisch gebied, maar het feitelijk gebruik van de agrarische bedrijfsgebouwen neemt sterk af. Hierdoor is het gebruik van agrarische bedrijfspercelen ook omgezet in burgergebruik. Het buitengebied vormt samen met de kernen een aantrekkelijk gebied om te wandelen of te fietsen, waarbij de Zuiderdijk een grote aantrekkingskracht heeft. Het golfterrein Westwoud in neemt een speciale plaats in Drechterland in vanwege de ligging en het ontstaan. Dit terrein was vroeger een regionale stortplaats, maar is bij het sluiten daarvan omgevormd in een opvallend, recreatief hoogwaardig terrein. Extensieve recreatie moet door de aanleg en verbetering van wandelroutes en fiets- en kanoroutes nog aantrekkelijker worden gemaakt. Daarvoor is een regionaal Landschapsplan opgesteld, met een nadere uitwerking voor het HESgebied. In dit plan zijn scheggen voorzien die een recreatieve noord-zuid-verbinding moeten vormen met de natuurgebieden van de Kromme Leek en het Markermeer. Hoofdstuk5Woonbeleid Uit de analyse van de voorafgaande hoofdstukken en het bestaande beleid kunnen de volgende algemene conclusies worden getrokken. Voor de gemeente Drechterland is het landelijke karakter kenmerkend met de ontwikkeling van Hoogkarspel tot de meer verstedelijkte kern. Voor de leefbaarheid is ook een gemêleerde bevolkingsopbouw van belang. Zij zorgt niet alleen voor levendigheid, maar ook voor het draagvlak van verschillende voorzieningen. Het bieden van keuzemogelijkheden aan de woonconsumenten, en daarmee het voorzien in een gedifferentieerde woningvoorraad en -aanbod is van belang, om een gemêleerde bevolkingsopbouw te bewerkstelligen. Het aanbod wordt mede bepaald door woningen die vrijkomen door doorstroming. Voor het behouden van een vitaal Drechterland als aantrekkelijke woongemeente moet gewerkt worden aan de kwaliteit en variëteit van de woningmarkt. Hierbij is een actieve rol van de gemeente van groot belang. De gemeente moet initiatieven ontplooien bij een open woningmarkt met kansen voor iedereen met speciale aandacht voor de senioren en jongerenhuisvesting. Onder andere wordt dit verkregen met het vaststellen van een woningbouwprogramma dat tegemoet komt aan de wensen van de inwoners. Hoewel op dit moment veel aandacht bestaat voor de huisvesting van (buitenlandse) tijdelijke werknemers is deze problematiek in deze nota geen onderwerp, omdat hierover een aparte nota zal verschijnen. Hoofdstuk6Bouwscenario 2005-2015-2020 6.1 Aantallen Op basis van het Ontwikkelingsbeeld Noord-Holland Noord