Beleidsplan sociaal domein 2015 t/m 2018 Gemeente Heemstede (Heemstede)

Beleidsplan sociaal domein 2015 t/m 2018 Gemeente HeemstedeBELEIDSPLAN SOCIAAL DOMEIN 2015 t/m 2018 Gemeente Heemstede September 2014 VOORWOORDHierbij presenteert het college u het Beleidsplan Sociaal Domein 2014 t/m 2018. In dit beleidsplan leest u hoe de gemeente Heemstede de komende 4 jaren de Jeugdwet, de Wmo 2015 en de Participatiewet gaat uitvoeren. Nauw hiermee verweven zijn het lokale gezondheidsbeleid en het Passend onderwijs. Daarom maken deze onderwerpen eveneens deel uit van de nota. Dit brengt samenhang in het beleid vanuit diverse disciplines. Beleid dat onze inwoners waar nodig ondersteunt en onze jeugd een omgeving biedt waar zij veilig en vertrouwd kunnen opgroeien. Het Sociaal Beleidsplan biedt een goede basis voor de toekomst. Dit betekent echter niet dat de invulling van alle (nieuwe) gemeentelijke taken in het sociaal domein hiermee klaar is. Vele praktische zaken moeten geregeld worden. Bij de uitvoering van de drie wetten zijn partners betrokken met wie de gemeente een contract heeft afgesloten of een subsidierelatie heeft. Het is belangrijk de komende jaren te investeren in een nauwe samenwerking met en tussen al die organisaties. Dit moet leiden tot een effectieve inzet van geld en mensen én is in het belang van de cliënten. Niet alleen gemeente en partners spelen een rol. In het nieuwe beleid is ook ruimte voor inwoners die initiatieven ontwikkelen die tot een grotere sociale samenhang leiden. Het is aan de gemeente om dergelijke initiatieven te ondersteunen. Dit alles vanuit het besef dat kwetsbare mensen voor zorg en ondersteuning afhankelijk kunnen zijn van de gemeente. Als de eigen kracht of het sociaal netwerk daartoe ontoereikend is, is het aan de gemeente een passende voorziening te bieden waardoor de betrokkene zo lang mogelijk zelfstandig in het leven kan staan. Het Loket Heemstede (Wmo-loket), het Centrum voor Jeugd en Gezin en de Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken blijven een belangrijke toegang tot voorzieningen op respectievelijk het terrein van Wmo, jeugd en werk en inkomen. De gemeente gaat door op de ingeslagen weg, waar persoonlijke contacten met cliënten maken dat ingespeeld kan worden op de daadwerkelijke behoefte aan ondersteuning. Deze aanpak wordt ook gevolgd bij nieuwe cliënten die met de inwerkingtreding van de 3 voornoemde wetten een beroep doen op de gemeente Heemstede. Samen met de andere gemeenten in Zuid-Kennemerland en de IJmond zal de gemeente ervoor zorgen dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een passende baan kunnen vinden. Hiervoor is de inzet van de werkgevers in deze regio’s nodig die banen beschikbaar moeten stellen. Instrumenten als loonkostensubsidie, re-integratietrajecten op maat en job-coaching kunnen daarbij helpen. De veranderingen in het sociaal domein zijn veel in het nieuws en ik begrijp dat mensen zich soms zorgen maken. Ik heb er echter vertrouwen in dat wij deze (nieuwe) taken op een goede wijze zullen vervullen. Niet alleen omdat ik een groot vertrouwen heb in de deskundigheid en betrokkenheid van onze medewerkers en onze partners. Ook omdat veel inwoners van Heemstede hun betrokkenheid hebben getoond als vrijwilliger en mantelzorger en wij een gemeenschap hebben waar men omziet naar elkaar. Belangrijk is dat wij als gemeente zaken goed blijven volgen en afstemmen, maar ook dat we zaken die minder goed gaan durven te benoemen en aan te pakken. Tot slot wil ik hierbij de Wmo-klankbordgroep en de Cliëntenraad Wwb bedanken voor hun inzet bij de totstandkoming van het Beleidsplan Sociaal Domein 2014 t/m 2018. Hun adviezen en opmerkingen heb ik zeer gewaardeerd en hebben tot een beter Beleidsplan Sociaal Domein geleid. Namens het college van burgemeester en wethouders van Heemstede Christa Kuiper Wethouder Zorg, Jeugd en Sociale Zaken SAMENVATTINGOverzicht acties en voorstellenIn onderstaand overzicht zijn per hoofdstuk de acties (geel gearceerd) en voorstellen (oranje gearceerd) weergegeven die in dit Beleidsplan zijn opgenomen. Hoofdstuk Acties en voorstellen3.4 De Verordening Wmo leggen wij separaat met dit Beleidsplan Sociaal Domein in oktober 2013 voor besluitvorming aan de raad voor. 3.5.1.1 Per 2015 vervangt het onderhavige Beleidsplan de nota “Oog voor elkaar 2012-2016”. Per 2015 beëindigen we de jaarlijkse feestdag voor 65-jarigen, subsidiering van buurtactiviteiten gericht op duurzaamheid en bewegen, de subsidiemogelijkheden in het kader van maatschappelijk betrokken ondernemen en de subsidiemogelijkheden voor innovaties op het gebied van Wmo. We continueren per 2015 de subsidiëring van: activiteiten van Stichting De Baan, het project Draagnet, de activiteiten van Stichting Thuiszorg gehandicapten en de dagopvang van Stichting WOH en SHDH. De bezuiniging per 2015 die in de nota “Oog voor elkaar” voor de dagopvang was opgenomen, draaien we terug. 3.5.2 We herijken in het eerste kwartaal 2015 het subsidiebeleid. We verhogen de bijdrage die ouderen betalen om een dag gebruik te kunnen maken van de dagopvang van de Stichting WOH en de SHDH per juli 2015 van € 5 naar € 7,50. Voor de versterking van het algemene voorzieningenniveau gericht op specifieke (laagdrempelige) ondersteuning van burgers, waardoor tevens mantelzorgers worden ontlast en ondersteund, reserveren we per 2015 een bedrag van € 50.000 op jaarbasis. Voor de ondersteuning van burgerinitiatieven, gericht op het versterken van het sociale netwerk van buurtbewoners die een gering netwerk hebben, reserveren we een bedrag van € 2.500 op jaarbasis. In de eerste helft van 2015 komen we met voorstellen voor het realiseren van een verbeterde toegankelijkheid van gebouwen waar een (gesubsidieerde) algemene voorziening wordt aangeboden. We reserveren hiervoor jaarlijks per 2015 € 10.000. 3.6 We maken met de Stichting CASCA afspraken over een aangepaste invulling van de werkzaamheden van het Steunpunt Vrijwilligerswerk Heemstede per 2015 (binnen het beschikbare budget en in het kader van de budgetsubsidie 2015-2017) 3.7 We gaan het ingezette mantelzorgbeleid continueren en zetten aanvullend een wervingscampagne voor zorgvrijwilligers op. Hiervoor reserveren we in 2015 eenmalig een bedrag van € 5.000. In het eerste kwartaal van 2015 geven we invulling aan de wijze waarop we de inzet van mantelzorgers gaan waarderen. We stemmen dit af met de gemeenten Bloemendaal en Haarlemmerliede en Spaarnwoude. 3.9 In het laatste kwartaal van 2014 leggen we vanuit het Loket Heemstede contact met de personen die in 2015 op grond van het overgangsrecht per 2015 recht houden op zorg onder de Wmo. 3.11.1 We maken in het laatste kwartaal van 2014 met Sensoor afspraken zodat zorgwekkende signalen tijdig - met instemming van de beller - zo nodig kunnen worden doorgegeven aan Loket Heemstede of het CJG Heemstede. 3.11.2 In het laatste kwartaal van 2014 bezien we welke regionale inloopvoorzieningen per 2015 in stand worden gehouden en hoe we de financiering hiervan vormgeven. Dit doen we in overleg met de regiogemeenten. We gaan na of er sprake kan zijn van een lokale inloop. 3.11.3 We voegen de in 2014 in het kader van de afschaffing van de CER per 1 januari 2014 ontvangen middelen ad € 70.000 toe aan het beschikbare budget 2015 voor de uitvoering van de gemeentelijke maatwerkvoorziening inkomenssteun. 3.11.4 De ontwikkelingen rond de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de maatschappelijke opvang volgen we in regionaal verband nauwlettend om bij een eventuele overdracht van de taken van de regiogemeente zorg te kunnen dragen voor een goede overgang. Bij de verwerving van de voorzieningen maatschappelijke opvang bewaken we de kwaliteit van de zorg. 3.11.5 We monitoren de ontwikkelingen rond de inkoop van de voorziening beschermd wonen om de kwaliteit van de zorg te bewaken. Er wordt een werkgroep gestart waarin aanbieders en de regiogemeenten deelnemen om voor 1 januari 2015 afspraken te maken over de toegangsprocedure voor beschermd wonen voor mensen die nog thuis wonen en mensen met een persoonsgebonden budget. Hoofdstuk Acties en voorstellen 4 De Jeugdhulpverordening leggen wij separaat met dit Beleidsplan Sociaal Domein in oktober 2014 voor besluitvorming aan de raad voor. 4.6.3 - We continueren de ondersteuning van het Hardloopevenement (€ 7.500). - We continueren de projecten van Sportservice Noord-Holland op het vlak van Breedtesportactiviteiten (€ 25.000). 4.6.4 We continueren per 2015 de subsidiëring van het Streetcornerwork De kosten (€ 26.800) blijven we per 2015 ten laste brengen van het Wmo-budget 2007. 4.11 We willen met de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs - en zo mogelijk in regionaal verband - afspraken maken over een gezamenlijke ontwikkelagenda met onder andere de volgende onderwerpen: - gezamenlijk monitoren van de samenwerking tussen jeugdhulp en passend onderwijs - preventie: samenwerken in (vroeg) signaleren en opvolgen van signalen. Hierbij zien wij een belangrijke rol weggelegd voor de CJG-coaches - het zo nodig gezamenlijk ondersteuning bieden (organisatie van integraal aanbod voor leerlingen met een grote zorgvraag) - het realiseren van soepele overgangen en zorgdragen voor continuïteit. 5.2.2 We gaan in de Verordening loonkostensubsidie benoemen welke klanten voor loonkostensubsidie in aanmerking kunnen komen. De minimumeisen voor de loonwaardebepaling en de verstrekking van loonkostensubsidie, zoals die door de Werkkamer zouden worden opgelegd en verder uitgewerkt in de regionale Werkbedrijven, zijn nog niet klaar. Dit heeft tot gevolg dat het rijk in het laatste kwartaal van 2014 met een Algemene maatregel van bestuur en een ministeriële regeling komt die voorlopig als kader kunnen dienen. In de verordening die uiterlijk in december 2014 wordt voorgelegd, worden deze minimumeisen meegenomen. De voorziening Beschut werken nemen we op in de Re-integratieverordening, die in oktober 2014 ter besluitvorming wordt voorgelegd. 5.2.3 Het aanbod van voorzieningen als no riskpolis, job coaching en werkplekaanpassingen en de voorwaarden hiervoor worden vastgelegd in de Re-integratieverordening en de beleidsregels. De verordening leggen wij in oktober 2014 ter besluitvorming voor. Wij willen jongeren met een arbeidsbeperking via de studieregeling een tegemoetkoming in hun inkomen aanbieden. De invulling van deze studieregeling wordt afgestemd met de gemeenten in de arbeidsmarktregio en gefinancierd met de middelen van het rijk. De Verordening individuele studietoeslag wordt separaat met dit Beleidsplan in oktober 2014 voor besluitvorming voorgelegd. 5.3.3 Een regionale werkgroep gaat vorm geven aan het regionale Werkbedrijf. Naast gemeenten, UWV en SW-organisaties in de regio, worden ook de sociale partners (werkgevers en werknemers) betrokken bij het Werkbedrijf. Het regionale Werkbedrijf gaat samenwerkingsafspraken maken over voorzieningen als werkplekaanpassingen, no risk polis, job coaching, loonkostensubsidie, loonwaardebepaling en beschut werken en werkgeversdienstverlening. 5.4.1 Eerder is al aangegeven dat de middelen die zijn bestemd voor de uitvoering van de verordening Maatschappelijke Participatie behouden moeten blijven voor de doelgroep. In het laatste kwartaal van 2014 wordt door middel van beleidsregels een voorstel gedaan over hoe de beschikbare middelen voor de minima worden ingezet. 5.4.3 De volgende verordeningen worden separaat met dit Beleidsplan in oktober 2014 ter vaststelling aan de raad voorgelegd: • Re-integratieverordening • Verordening individuele studietoeslag • Maatregelenverordening • Verordening individuele inkomenstoeslag • Verordening tegenprestatie • Verordening cliëntenparticipatie • Handhavingsverordening • Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive De Verordening loonkostensubsidie leggen wij uiterlijk december 2014 ter vaststelling aan de raad voor. 6.2.1 In het laatste kwartaal van 2014 voegen we expertise toe aan het Loket Heemstede door de participatie van een deskundige partij op het vlak van psychiatrische problematiek. In het laatste kwartaal van 2014 actualiseren we - met het oog op de nieuwe taken per 2015 - de detacheringsovereenkomsten met de partijen van het Loket Heemstede Hoofdstuk Acties en voorstellen 6.2.2 We brengen met betrekking tot de overgangscliënten WMO in kaart wanneer welke indicaties in 2015 aflopen en plannen uiterlijk 2 maanden van te voren een formeel overgangsgesprek in. 6.3.1 In het laatste kwartaal van 2014 voegen we expertise toe aan het CJG Heemstede door de participatie van een deskundige partij op bijvoorbeeld het vlak van psychiatrische problematiek en/of lichamelijke en/of verstandelijke beperkingen. In het laatste kwartaal van 2014 actualiseren we - met het oog op de nieuwe taken per 2015 - de detacheringsovereenkomsten met de partijen van het CJG Heemstede. 6.9 We maken in het laatste kwartaal van 2014 met MEE Noordwest Holland afspraken over de cliëntondersteuning per 1 januari 2015. We onderzoeken met welke andere instellingen op het gebied van cliëntondersteuning we afspraken kunnen maken. Hiervoor reserveren we in 2015 € 5.000. 7.1.4 In het geval de zorg wordt verstrekt door een professional gaan we de tarieven voor het persoonsgebonden budget vaststellen op een tarief dat gelijk is aan het goedkoopste tarief voor dezelfde ondersteuning in natura. Daar waar het persoonsgebonden budget verstrekt wordt voor diensten door een particulier/niet-professional, wordt het vergelijkbare tarief zorg in natura verlaagd met 25%. 7.2.1 We gaan in het laatste kwartaal van 2014 de kaders voor de eigen bijdrage uitwerken in het Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Heemstede 2015. 7.2.2 We gaan binnen de kaders van de Jeugdwet en de van toepassing zijnde Algemene maatregel van bestuur een ouderbijdrage vragen voor jeugdhulp in geval van verblijf buiten het gezin. 7.3 We gaan in het laatste kwartaal van 2014 afspraken maken: - met (huis)artsen en over de verwijzing van jeugdigen naar jeugdhulp. - over structureel overleg vanuit Loket Heemstede en CJG met de praktijkondersteuners. - met de Raad voor de Kinderbescherming over de verplichte afstemming in het geval een gecertificeerde instelling dient te worden aangewezen voor de ondersteuning in het gedwongen kader. - met de gecertificeerde instelling(

1. en)over de afstemming bij de inzet van hulp in het kader van een door de rechter opgelegde kinderbeschermingsmaatregel of bij jeugdreclassering. met het AMHK over de afstemming met het CJG. 7.5 We gaan in het laatste kwartaal van 2014: - Een (toezichthoudende) ambtenaar aanwijzen voor meldingen in het kader van calamiteiten. - Op regionaal afspraken maken over de actie bij calamiteiten die lokaal overstijgend zijn. Een calamiteitenprotocol opstellen. We zullen de werking van het protocol in 2015 op regelmatige basis testen (via oefeningen). 8.5.1 - We gaan in 2015 overleg met huisartsen en Zorgkantoor/zorgverzekeraar om de samenwerking op het gebied van de signalering van depressies te versterken. - We gaan in 2015 via het CJG informatiebijeenkomsten bieden voor ouders om problematiek van psychische aard (waaronder depressies) eerder te kunnen signaleren. - We gaan in 2015 via het CJG ondersteuning bieden aan kinderen van ouders met depressieve klachten. Deze kinderen hebben een verhoogd risico tot het ontwikkelen van klachten van depressieve aard. - Bij de informatievoorziening sluiten we zo mogelijk aan bij landelijk ontwikkelde initiatieven op het vlak van depressiepreventie (zoals de websites Mentaal Vitaal en het Partnership Depressiepreventie). 8.5.2 - We gaan aan de medewerkers van het Loket Heemstede trainingen bieden, zodat zij (blijven) beschikken over de nodige, actuele kennis en vaardigheden om symptomen van dementie vroegtijdig te kunnen blijven signaleren. - We gaan in overleg met huisartsen en Zorgkantoor/zorgverzekeraar om de samenwerking op het gebied van de signalering van dementie te versterken. We gaan het wonen voor mensen met dementie betrekken bij de mogelijkheid van het verder vormgeven aan het project woonservicegebieden. 8.5.4 - We blijven alle Heemsteedse inwoners de mogelijkheid bieden om te kunnen bewegen en sporten via het bieden van voldoende en kwalitatief goede en toegankelijke sportaccommodaties. - Het bewegen door jongeren blijven we stimuleren via de combinatiefunctionarissen, de vakleerkrachten onderwijs en via het schoolzwemmen. We vinden het van belang om niet alleen bewegen en sporten te stimuleren, maar bij jeugd ook in te zetten op het bevorderen van een gezond voedingspatroon. Daarom zullen we via het CJG op scholen hierover themabijeenkomsten organiseren. . Hoofdstuk Acties en voorstellen 8.6 We beëindigen de subsidiemogelijkheid voor “Incidentele projecten gezondheid” (€ 5.000) en voor extra GGZ- projecten (€ 7.500) die opgenomen waren in de nota “Oog voor elkaar 2012-2015”. 10.1.4 We gaan in 2015, wanneer we een goed beeld hebben van de nieuwe cliënt en de informatiebehoeften, de bestaande informatiebronnen actualiseren. 11.3.1.1 We gaan in afstemming met de overige gemeenten van Zuid-Kennemerland een plan uitwerken in het kader van de regeling “Toelage huishoudelijke ondersteuning”. We stemmen hierbij af met de betrokken aanbieders. Tevens zoeken we de afstemming met de gemeenten van de regio IJmond. We gaan in afstemming met de overige gemeenten van Zuid-Kennemerland en IJmond een plan uitwerken in het kader van de regeling “Toelage huishoudelijke ondersteuning”. We stemmen hierbij af met de betrokken aanbieders. 11.3.2.2 Wij stellen voor om - vanuit een oogpunt van risicobeperking en solidariteit - voor de inkoop van jeugd- en opvoedhulp, JeugdzorgPlus, jeugdbescherming en jeugdreclassering in 2015 te werken vanuit een totaal volume en een totaal beschikbaar bedrag voor de 8 gemeenten in de regio’s IJmond en Zuid-Kennemerland, waarbij achteraf tussen de gemeenten geen verrekening plaatsvindt op basis van de werkelijke inzet per gemeente. 1. INLEIDING1.1 AanleidingWe staan voor een aantal grote wijzigingen in het sociaal domein. Per januari 2015 is sprake van de decentralisatie van een aantal grote taken vanuit het rijk naar de gemeenten: de Participatiewet: één regeling die de Wet werk en bijstand, de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en een deel van de Wajong vervangt. de Begeleiding en het kortdurend verblijf vanuit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Dit betekent een vervanging van de Wmo 2007. de jeugdhulp uit de Wet op de Jeugdzorg, de Zorgverzekeringswet en de AWBZ naar de nieuwe Jeugdwet. 1.2 Onze opdrachtZowel de Jeugdwet als de Wmo 2015 verplichten ons om uiterlijk 31 oktober 2014 in een beleidsplan aan te geven welke keuzes we maken bij de invulling van de nieuwe taken. Maar ook zonder deze opdracht vinden we het van belang dat wij ons beleid helder en transparant neerleggen. Omdat we uitgaan van een integraal beleid dat het brede sociale domein omvat, treft u in het Beleidsplan dat nu voorligt ook ons beleid aan op het vlak van de Participatiewet. Bovendien leggen we de verbinding met het Passend Onderwijs. Tevens maken we van de gelegenheid gebruik om ons huidige beleid op het gebied van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2007 en ons lokale gezondheidsbeleid - opgenomen in de nota “Oog voor elkaar” - tegen het licht te houden en zo nodig bij te stellen en te vernieuwen. Natuurlijk is er ook samenhang met andere beleidsvelden. Bijvoorbeeld met het jeugd- en onderwijsbeleid en het ouderenbeleid. We vinden het belangrijk ook met deze terreinen waar mogelijk verbindingen te leggen. We kiezen met het voorliggende plan dus uitdrukkelijk voor één integrale nota. De beleidsperiode die het betreft omvat de jaren 2015-2018. 1.3 Transitie en transformatieBij alle decentralisaties gaat het in eerste instantie over het goed regelen van de overdracht van taken en middelen van het Rijk naar gemeenten: de transitie. Naast de transitie gaan we ook werken aan de inhoudelijke transformatie, waarbij het zorgaanbod en mogelijk de wijze van organiseren op termijn zal veranderen. Het is belangrijk dat de transformatie zorgvuldig gestalte krijgt. We beseffen daarbij dat niet alleen burgers en aanbieders, maar dat ook wij dingen “anders moeten gaan doen”. Niet alleen omdat daar een financiële noodzaak voor is - bij alle 3 decentralisaties is sprake van een vermindering van het budget - maar ook en vooral omdat we inhoudelijk kansen zien voor verbetering. Door de nieuwe taken in het sociaal domein krijgen gemeenten een prominente rol bij het ondersteunen van burgers. Gebruik van meerdere vormen van ondersteuningIn verschillende gezinnen is sprake van een stapeling van het gebruik van regelingen (op het gebied van arbeidsparticipatie, inkomensondersteuning, welzijn, zorg en onderwijs). De Stapelingsmonitor van waarstaatjegemeente.nl laat voor elke gemeente zien van hoeveel regelingen huishoudens gebruikmaken. Dit geeft een indicatie van de (soms) veelzijdige problematiek. In Heemstede maakt circa 52% van de huishoudens gebruik van 1 of meerdere regelingen; circa 29% van de huishoudens maakt gebruik van 2 of meer regelingen. Hiernaast zien we dat de cliënten die vanuit de AWBZ per 2015 naar ons overkomen in een groot aantal gevallen al kennen: circa 75% van hen ontvangt al een voorziening vanuit de huidige Wmo of in de vorm van inkomensondersteuning vanuit de Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken (IASZ). Een dergelijke overlap verwachten we ook te zien bij de cliënten die in het kader van de Jeugdwet per 2015 naar ons overkomen. We gaan er vanuit dat we een groot gedeelte van hen al kennen vanuit al geboden ondersteuning. Of via onze contacten met het onderwijs, het jongerenwerk en de leerplicht. Tabel: gegevens StapelingsmonitorBloemendaal (peiljaar 2011) Aantal regelingen Percentage van alle huishoudens (9.925) 1 2 3 4 5 6 7 8 en verder Percentage van alle huishoudens (9.925) 22,9 14,7 7,3 2,8 1,5 0,6 0,1 Geen data beschikbaar ( minder dan 5 gezinnen) Haarlemmerliede en Spaarnwoude (peiljaar 2011 Aantal regelingen 1 2 3 4 5 6 7 en verder Percentage van alle huishoudens (3.280) 24,3 12,7 6,1 2,2 1,3 0,5 Geen data beschikbaar (minder dan 5 gezinnen) Heemstede (peiljaar 2011) Aantal regelingen 1 2 3 4 5 6 7 8 en verder Percentage van alle huishoudens (12.235) 22,8 14,3 7,5 5 1,6 0,5 0,2 Geen data beschikbaar (minder dan 5 gezinnen) Het bovenstaande betekent voor ons kansen in de aanpak door meer samenhang te realiseren in de ondersteuning. Het betekent ook dat een transformatie nodig is in de wijze waarop wij inwoners gaan ondersteunen: vanuit een meer integrale benadering dan tot nu toe het geval is. 1.4 De cliëntDit Beleidsplan is geschreven met oog voor de inwoners in het algemeen en de cliënten in het bijzonder, zowel jeugdigen als volwassenen. We zullen steeds nagaan of de keuzes die we maken in het belang zijn van de cliënt. De decentralisaties veranderen veel in de manier waarop zorg en ondersteuning wordt geboden aan cliënten die dat nodig hebben. Vaste aanspraken op zorg verdwijnen, de indicatiestelling verandert, mogelijk wijzigt de zorgaanbieder. Daarbij zal een nadrukkelijker beroep gedaan worden op de eigen mogelijkheden van cliënten en hun netwerk. Ook kan er sprake zijn van een (hogere) eigen bijdrage voor voorzieningen. Hierbij zullen we uitdrukkelijk oog hebben voor gezinnen en cliënten die met ondersteuning vanuit verschillende wetten te maken zullen krijgen. Mede uit gesprekken met cliënten en cliëntenvertegenwoordigers is het voor ons duidelijk dat er sprake kan zijn van onrust en onzekerheid bij cliënten over ‘wat er hen te wachten staat’. We kunnen ons dat goed voorstellen. We werken op verschillende manieren aan het voorkomen of wegnemen van deze onrust. Transparantie, eerlijkheid en duidelijkheid zijn daarbij belangrijk. We vinden het van groot belang onze communicatie daarop in te zetten. Voor bestaande cliënten is sprake van een overgangsrecht op basis van hun huidige indicatie. Cliënten kunnen er op rekenen dat er zorgvuldig gekeken zal worden naar hun mogelijkheden en dat het ondersteuningsaanbod daarop aan zal sluiten. 1.5 Gemeentelijke samenwerkingDe lokale invulling van de decentralisatie - dicht bij de burger - laat onverlet dat het een meerwaarde heeft als gemeenten (regionaal) samenwerken. Door regionale samenwerking kan een meer divers aanbod voor burgers gerealiseerd worden. Bij de voorbereidingen op de implementatie van de drie decentralisaties werken de gemeenten Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude en Heemstede intensief samen. Deze samenwerking vindt plaats in de vorm van een programmamanagementstructuur. Zo is een stuurgroep samengesteld waarin het management en het bestuur van de drie gemeenten zijn vertegenwoordigd en is een programmamanager aangesteld. Voor de drie hiervoor genoemde gemeenten geldt dat zij al langere tijd intensief samenwerken bij de uitvoering van de Wmo en de Wet werk en bijstand (Wwb). Deze samenwerking vindt plaats via de Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken (IASZ). Verder geeft ieder van de drie gemeenten lokaal invulling aan zowel het Wmo-loket als aan het Centrum voor Jeugd en Gezin. De gemeenten Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, en Heemstede werken bij de voorbereiding op de decentralisaties samen met de andere gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland en de regio IJmond. Op onderdelen wordt ook samengewerkt met de gemeente Haarlemmermeer. Hierbij is onder meer overwogen dat het ook voor aanbieders efficiënter (en beter betaalbaar) is als gemeenten zo veel mogelijk eenduidige eisen stellen aan inkoop, verantwoording en kwaliteit. Veel aanbieders werken immers regionaal. Het nu voorliggende Beleidsplan is door de gemeenten Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude en Heemstede in afstemming opgesteld, met lokale invulling per gemeente. 1.6 Totstandkoming nota: het procesReeds geruime tijd zijn wij ons aan het voorbereiden op de decentralisaties. De kaders daarvoor zijn door de raad vastgesteld: Beleidskader Sociaal Domein (januari 2014) en het Beleidskader Participatiewet (juni 2014). Het nu voorliggende Beleidsplan is een uitwerking van genoemde kaders. De inkoop van de nieuwe voorzieningen is gebaseerd op de Verwervingsstrategie Wmo 2015 en de Verwervingsstrategie Jeugdhulp. Beide notities zijn in de eerste helft van 2014 ter zienswijze aan de Raad voorgelegd. Regionaal zijn verschillende bijeenkomsten en expertmeetings voor aanbieders en cliëntenraden georganiseerd. Hierdoor hebben we een goed beeld gekregen van het aanbod en de vraag naar ondersteuning. Ook hebben we werkbezoeken bij zorgaanbieders afgelegd en zijn we met een groot aantal aanbieders nader in gesprek gegaan. Dit is geïntensiveerd ten behoeve van de inkoop. Ook de aanbieders van algemene voorzieningen zijn door ons geraadpleegd. Niet alleen via onze reguliere overleggen, maar ook in de vorm van een brede conferentie in juni jl. De resultaten hiervan hebben we betrokken bij het voorliggende Beleidsplan. We hebben op regionaal niveau acht verschillende inkooptrajecten gevoerd. Het resultaat van deze trajecten - het ingekochte aanbod - worden in deze nota beschreven. Tot slot wijzen we op het verplichte op overeenstemming gerichte overleg (OOGO) dat we met het onderwijs hebben in het kader van de afstemming met Passend Onderwijs. 1.6.1 Wmo-klankbordgroepIn het traject om te komen tot de implementatie van de nieuwe taken en bij de totstandkoming van dit Beleidsplan is een belangrijke rol vervuld door de Wmo-klankbordgroep. De klankbordgroep heeft zich in het proces zeer flexibel en constructief opgesteld en is er, ondanks de korte termijn tussen het beschikbaar komen van stukken en het bespreken daarvan, in geslaagd om op een adequate wijze te adviseren. De opmerkingen van de klankbordgroep zijn betrokken bij de opstelling van het voorliggende Beleidsplan. Daarbij is door de klankbordgroep aangegeven dat er veel waardering is voor de immense taak die is verricht. Zeker nu sprake is van omvangrijke en complexe nieuwe taken die in een relatief korte periode moeten worden voorbereid. 1.6.2 Cliëntenraad WwbOok de Cliëntenraad die adviseert over het beleid op het gebied van sociale zaken van de gemeenten Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude en Heemstede vervult een belangrijke rol bij de totstandkoming van ons beleid. Recent hebben wij de cliëntenraad geraadpleegd over dit Beleidsplan, met name voor wat betreft het onderdeel Participatiewet (inclusief de betreffende verordeningen). De cliëntenraad heeft zijn waardering uitgesproken over de wijze waarop het beleid wordt vormgegeven en manier waarop de voorbereiding op de implementatie in gang is gezet. De bijdrage die de raad heeft geleverd waarderen wij zeer en hebben we betrokken bij het nu voorliggende Beleidsplan Sociaal Domein. 1.7 Monitoring en evaluatieHet beleid op het gebied van het sociaal domein is niet statisch, maar in beweging. Er is sprake van nieuwe taken, nieuwe cliënten én de noodzaak tot transformatie. De monitoring van de uitvoering is daarom belangrijk. Dit zullen we per kwartaal via managementrapportages verzorgen. Daarnaast zullen we het beleid evalueren. Daar waar wenselijk zullen we tussentijds voorstellen doen voor bijstelling. We zullen de eerste evaluatie in het eerste kwartaal van 2016 presenteren. Een tweede evaluatie kunt u in het eerste kwartaal van 2017 verwachten. 1.8 LeeswijzerIn de hoofdstukken 3 tot en met 5 gaan we, volgens een zoveel mogelijk gelijke opbouw, in op respectievelijk de nieuwe Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet. Hierbij gaan we uit van de kaders van ons beleid die u in hoofdstuk 2 aantreft. U treft in de hoofdstukken 3 tot en met 5 tevens een overzicht aan van de voorzieningen die we willen inzetten om burgers optimaal te laten participeren en jongeren gezond te laten opgroeien. Dit betreft zowel de algemene als de individuele, specifieke voorzieningen. Hierbij gaan we tevens in op het vrijwilligerswerk en de mantelzorgondersteuning en op de gewenste transformatie. Ook geven we aan welke kwaliteit ons voor ogen staat. In het hoofdstuk over de Jeugdwet leggen we de koppeling met een andere belangrijke ontwikkeling: de gevolgen van de Wet Passend Onderwijs. In hoofdstuk 6 schetsen we het proces om mensen die ondersteuning nodig hebben te begeleiden. Dit betreft de toegang en de toeleiding tot ondersteuning. Voor de toeleiding tot de nieuwe Wmo-voorzieningen, de Jeugdhulp en de voorzieningen in het kader van de Participatiewet gebruiken we de bestaande structuur als basis: het Wmo-loket, het Centrum Jeugd en Gezin en de Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken. Daarbij realiseren we ons dat meer kennis nodig is van de nieuwe doelgroepen, de nieuwe taken en voorzieningen en dat we niet alleen nieuwe taken hebben gekregen, maar dat we ook dingen anders zullen moeten gaan doen. We geven in dit hoofdstuk aan hoe we dit per 2015 vorm willen geven. Ook de wijze waarop de cliëntondersteuning wordt vorm gegeven wordt in dit hoofdstuk beschreven. Hoofdstuk 7 gaat in op enkele relevante thema’s die van belang zijn voor de uitwerking van het beleid, zoals het persoonsgebonden budget, de eigen bijdrage en de samenwerking met (huis)artsen, zorgverzekeraars en Zorgkantoor. Ook de samenwerking met wijkverpleegkundigen komt in dit hoofdstuk aan de orde, evenals de wijze waarop we omgaan met klachten, bezwaar en beroep en calamiteiten. Vervolgens wordt in hoofdstuk 8 het huidige gezondheidsbeleid tegen het licht gehouden. Waar nodig actualiseren we dit. De hoofdstukken 9 en 10 gaan in op de onderwerpen die van belang zijn voor de uitvoering van de nieuwe taken: administratieve processen en formatie, informatisering en automatisering, privacy, communicatie en participatie. Natuurlijk geven we een financieel overzicht (hoofdstuk 11). Hierbij wordt tevens aandacht geschonken aan de financiële risico’s én aan de wijze waarop we die willen gaan beheersen. Het Beleidsplan sluit af met een planning van de uit te voeren werkzaamheden. In de tekst treft u acties en voorstellen aan. De voorstellen, die expliciet als zodanig zijn benoemd, vereisen besluitvorming door de raad. Deze voorstellen zijn in een oranje kader geplaatst. In de bijlagen treft u nadere informatie aan, waaronder een begrippenlijst. HOOFDSTUK 2 DE KADERS VAN ONS BELEIDDe afgelopen periode heeft de gemeenteraad al een aantal kaders voor de uitvoering van de nieuwe taken vastgesteld. Deze zijn beschreven in het Beleidskader Sociaal Domein (Wmo 2015 en Jeugdwet) en het Beleidskader Participatiewet. In het volgende treft u deze kaders samengevat aan. 2.1 Ons doelWij hebben als doel voor ogen dat iedereen kan participeren in de samenleving, zoveel mogelijk op eigen kracht of met ondersteuning uit het sociale netwerk. En dat jongeren gezond en veilig kunnen opgroeien. Inwoners die het niet op eigen kracht redden, kunnen rekenen op onze ondersteuning. We willen komen tot een samenhangend sociaal beleid dat niet alleen kwalitatief goed is, maar dat ook effectief, efficiënt én goedkoper is dan nu het geval is. Stevige verbanden tussen werk, inkomen, zorg, jeugd, onderwijs en gezondheid vinden we hierbij noodzakelijk. Door lokaal meer in te zetten op interactie tussen de verschillende beleidsterreinen denken we een beter ondersteuningsaanbod voor de burger te kunnen bieden en zo verblijf in een instelling (intramuraal) te voorkomen of uit te stellen. 2.2 Onze visie op transitie en transformatie Bij de decentralisaties gaat het in eerste instantie over het goed regelen van de overdracht van taken en middelen van het Rijk naar gemeenten: de transitie. Met aanbieders worden overeenkomsten gesloten, zodat er op 1 januari 2015 waar nodig professionele voorzieningen beschikbaar zijn. Hierbij gaan we uit van kwantitatief voldoende en kwalitatief goede zorg. Hiermee bedoelen we zorg die wordt uitgevoerd door daarvoor gekwalificeerde professionals volgens de wettelijke eisen en de op het vakgebied geldende protocollen en erkende methoden. Ook gaan we uit van tijdig geleverde zorg waarbij de veiligheid van de cliënt is gewaarborgd. Tot slot gaan we uit van het verwerven van het aanbod bij alle huidige aanbieders1.Dit betreft uitsluitend de aanbieders die voor 2014 door het Zorgkantoor Kennemerland zijn gecontracteerd.. Op deze wijze willen we continuïteit van zorg mogelijk maken. Ook de organisatie moet op tijd zijn ingericht om de nieuwe taken uit te voeren. Om dit te realiseren en om de continuïteit van zorg voor jeugd en volwassenen te waarborgen ligt in 2015 de nadruk op het in stand houden van het bestaande voorzieningenaanbod. Een dergelijke ‘zachte landing’ sluit aan bij de overgangssituaties zoals deze in de wetteksten zijn opgenomen. Naast de transitie gaan we ook werken aan de inhoudelijke transformatie, waarbij het zorgaanbod en mogelijk de wijze van organiseren op termijn zal veranderen. Het is belangrijk dat de transformatie zorgvuldig gestalte krijgt. Dat wil zeggen dat burgers en aanbieders voldoende tijd krijgen om zich op die veranderingen voor te bereiden. We vinden dit met name van belang omdat we ons realiseren dat sprake is van een kwetsbare groep cliënten. Aanbieders anticiperen nu al op de veranderingen die gaan komen. Dat doen ze door meer te kijken naar wat mensen zelf of met ondersteuning van hun omgeving kunnen, door ervaringen op te doen met nieuwe ondersteuningsvormen en door veranderingen in hun organisaties door te voeren. Hier zullen we per 2015 in samenspraak met zorgaanbieders op voortbouwen. 2.3 Onze visie op de ondersteuningDoel van de decentralisatie is om zorg en ondersteuning nog dichter bij mensen te organiseren en meer gebruik te maken van de eigen kracht en mogelijkheden van burgers en van de algemene voorzieningen. Hierdoor zal de aard van de ondersteuning veranderen. Dit betekent dat we meer dan tot nu toe het geval is, na zullen gaan of, en voor welke cliënten en op welke wijze de inzet van een individuele voorziening verminderd, c.q. veranderd kan worden ten gunste (van de versterking) van de eigen kracht en/of het eigen netwerk en de inzet van algemene voorzieningen. Oplopend in zwaarte kunnen de volgende vormen van ondersteuning - eventueel aanvullend op elkaar - worden ingezet: Zelf oplossen Oplossen in eigen netwerk: we ondersteunen de inwoner bij het zelf of binnen zijn netwerk oplossen van mogelijke problemen. Inzet van algemene voorzieningen. We maken hierbij onderscheid tussen algemene voorzieningen voor iedereen (
2. a)én algemene voorzieningen voor specifieke doelgroepen (b). Het kan hierbij gaan om zowel een individueel of een collectief aanbod. Inzet van specialistische- en maatwerkvoorzieningen2.De term ‘maatwerkvoorziening’ komt uit Wmo 2015. Deze term vervangt de term ‘individuele voorziening’ uit de Wmo 2007.(individuele voorzieningen): deze voorzieningen zijn afgestemd op behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon. Toekenning vindt individueel plaats; meestal is een indicatie/beschikking nodig. We benadrukken dat ondersteuning in alle gevallen op specifieke omstandigheden van de individuele persoon of het gezin is toegesneden. Dit geldt zowel voor de Wmo als voor de Jeugdwet en de Participatiewet. Het resultaat is uiteindelijk een samenspel van eigen inzet, inzet van het sociale netwerk, informele ondersteuning, gebruik van preventieve voorzieningen, zo nodig aangevuld met professionele ondersteuning in de vorm van individuele voorzieningen. 2.3.1 Onze uitgangspuntenDoor het eerder signaleren én het eerder, breder en sneller inzetten van effectieve en efficiënte ondersteuning willen we burgers/gezinnen in staat stellen zo optimaal mogelijk te participeren. In het onderstaande kader treft u de kenmerken van de ondersteuning aan die we binnen het sociaal domein realiseren. De ondersteuning die ons binnen het sociale domein voor ogen staat heeft de volgende kenmerken: is gericht op het vergroten van participatie en eigen kracht en het probleemoplossend vermogen. is laagdrempelig en neemt de burger en zijn of haar vraag als vertrekpunt. is op maat en waar nodig integraal. is specialistisch waar nodig. vindt, daar waar mogelijk en nodig, dicht bij de inwoners plaats. is gebaseerd op één gezin, één plan (arrangement), één aanpak, één regisseur. wordt geleverd binnen de beschikbare middelen en met zo min mogelijk bureaucratie. Om dit te bereiken wordt meer gevraagd van burgers (eigen verantwoordelijkheid, eigen kracht, inzet sociaal netwerk), van professionals (in samenwerking met andere professionals én met vrijwilligers) én van de gemeente (enerzijds sturen/richting geven op inhoud en samenhang, anderzijds het bieden van passende, integrale ondersteuningsarrangementen vanuit een integrale vraagverheldering). We bevorderen de versterking van de eigen kracht en het netwerk van cliënten. Hiervoor maken we gebruik van de expertise van de medewerkers van het Loket Heemstede en het CJG. Zij zijn in de voorbereiding op de nieuwe taken intensief geschoold, onder andere op dit vlak. In hoofdstuk 6 treft u nadere informatie aan over deze scholing. Wanneer ondersteuning nodig is, wordt dit zo dicht mogelijk bij de cliënt georganiseerd. We bevorderen de toegankelijkheid van lokale algemene voorzieningen om zo het beroep op specialistische- en maatwerkvoorzieningen (individuele voorzieningen) te verminderen. We willen de positie van mantelzorgers en vrijwilligers versterken en de verbinding tussen informele en formele ondersteuning en zorg verbeteren. We gaan de samenhang binnen het sociaal domein versterken om zo een kwalitatief goed én betaalbaar ondersteuningsaanbod te kunnen bieden. Daarbij leggen we meer verbindingen tussen de verschillende (gemeentelijke) taken gericht op álle levensgebieden (werk, inkomen, welzijn, zorg, wonen, onderwijs en gezondheid). Ook maken we goede afspraken met onder andere zorgaanbieders, zorgverzekeraars, huisartsen, onderwijs. 2.4 Onze visie op de rol van de gemeenteDe nieuwe taken vragen van ons om met een groot aantal organisaties afspraken te maken over het leveren van individuele ondersteuning. Dit inkooptraject hebben we in 2014 gevoerd, leidend tot het sluiten van circa 70 overeenkomsten met diverse aanbieders. Het aantal contracten geeft de diversiteit van het aanbod (de specialismen) en de vraag van de diverse doelgroepen aan. Vanwege de omvang van de decentralisaties, de onbekendheid met de nieuwe cliënten en taken én de risico’s die ermee gemoeid zijn, kiezen we ervoor om in de eerste jaren een sterke gemeentelijke regie te voeren. Dit draagt bij aan de beheersing van de (financiële) risico’s. Om de beoogde transformatie in gang te zetten zal de gemeente zich tegelijkertijd ook als samenwerkingspartner opstellen. Immers, we staan samen met de aanbieders en de burgers voor de opgave om de decentralisaties tot een succes te maken. De zorgorganisaties, welzijnsinstellingen, cliëntenorganisaties en andere betrokkenen blijven we nu en straks betrekken bij de te zetten stappen. 2.5 Onze visie op de toeleiding en toegangOm te komen tot passende ondersteuning van inwoners - en gezinnen - is het van belang de vraag van de burger zo goed en breed mogelijk in beeld te krijgen. Zowel in Bloemendaal, in Haarlemmerliede en Spaarnwoude als in Heemstede is hiervoor zowel een Wmo-loket als een Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) gerealiseerd. Daarnaast werken genoemde gemeenten samen in de Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken (IASZ). Binnen het sociaal domein staan we bij de toeleiding en toegang een werkwijze voor die zich als volgt laat kenmerken: Advisering op basis van een persoonlijk contact, in beginsel via een huisbezoek. Wijzen op de mogelijkheid van cliëntondersteuning Een gesprek waarbij alle leefgebieden van de aanvrager in beeld komen. Beperkingen en mogelijkheden worden objectief bepaald. Advisering vindt plaats op basis van een individuele beoordeling van de gehele situatie, inclusief de mogelijke inzet van vrijwillige hulp en de belasting van een mantelzorger. Voor de toegang en toeleiding gebruiken we de bestaande structuur als basis: het Loket Heemstede, het Centrum voor Jeugd en Gezin en de IASZ. Daarbij realiseren we ons dat meer kennis nodig is van de nieuwe doelgroepen, de nieuwe taken en voorzieningen en dat we niet alleen nieuwe taken hebben gekregen, maar dat we ook dingen anders zullen moeten gaan doen. We zorgen ervoor dat dit per 2015 in voldoende mate is vorm gegeven. We zorgen hierbij voor expertise in de toegang en toeleiding en het ingevuld zijn van randvoorwaarden (zoals automatisering, privacyreglement, cliëntondersteuning.). Daarnaast willen we de mogelijkheden van mensen versterken, zodat ze optimaal kunnen participeren in de samenleving. HOOFDSTUK 3 WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 20153.1 AlgemeenIn het vorige hoofdstuk hebben we de kaders aangegeven voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we de ondersteuning concreet vorm gaan geven. We geven hierbij aan op welke wijze we de toegankelijkheid van de algemene voorzieningen vergroten en het vrijwilligerswerk versterken en de mantelzorgondersteuning optimaliseren. Ook geven we aan welke maatwerkvoorzieningen (individuele voorzieningen) we per 2015 in kunnen zetten om mensen te ondersteunen. En we gaan in op de wijze waarop we, samen met de zorgaanbieders, de noodzakelijke transformatie vorm gaan geven We starten dit hoofdstuk met een overzicht van de nieuwe of gewijzigde verantwoordelijkheden van de gemeente op grond van de Wet maatschappelijk ondersteuning 2015. 3.2 Huidige wetgeving: Wet maatschappelijke ondersteuning 2007Met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2007 werden gemeenten per 2008, naast de individuele voorzieningen die zij boden op grond van de Wet voorzieningen gehandicapten, verantwoordelijk voor de uitvoering van de huishoudelijke hulp. Daarnaast kent de Wmo 2007 9 prestatievelden. Prestatievelden Wmo 2007 Het bevorderen van de sociale samenhang in en leefbaarheid van dorpen, wijken en buurten. Op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen met problemen met opgroeien en van ouders met problemen met opvoeden. Het geven van informatie, advies en cliëntondersteuning. Het ondersteunen van mantelzorgers (o.a. steun bij het vinden van adequate oplossingen, indien zij hun taken tijdelijk niet kunnen waarnemen), evenals het ondersteunen van vrijwilligers. Het bevorderen van de deelname aan het maatschappelijk verkeer en van het zelfstandig functioneren van mensen met een beperking of een chronisch psychisch probleem en van mensen met een psychosociaal probleem. Het verlenen van voorzieningen aan mensen met een beperking of een chronisch psychisch probleem en aan mensen met een psychosociaal probleem ten behoeve van het behouden en het bevorderen van hun zelfstandig functioneren of hun deelname aan het maatschappelijke verkeer. Het bieden van maatschappelijke opvang, waaronder vrouwenopvang en het voeren van beleid ter bestrijding van geweld dat door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer is gepleegd. Het bevorderen van openbare geestelijke gezondheidszorg, met uitzondering van het bieden van psychosociale hulp bij rampen. Het bevorderen van verslavingsbeleid. 3.3 Huidige wetgeving: ondersteuning op grond van de AWBZOp grond van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) wordt de volgende zorg vergoed: Persoonlijke verzorging Verpleging Begeleiding (en kortdurend verblijf) Verblijf en Behandeling De AWBZ wordt per 2015 ingetrokken. De aard van de zorg of ondersteuning gaat bepalen vanuit welk stelsel of domein, zorg of ondersteuning wordt geleverd. Heeft die met name een medisch karakter en is ze gericht op handelen of genezen, dan is de Zorgverzekeringswet (Zvw) het aangewezen domein. Bekostiging hiervan vindt plaats door de Zorgverzekeraar. Is het hoofddoel participeren in de samenleving of ondersteuning bij zelfredzaamheid dan biedt de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 een passend kader. Een gedeelte van de huidige ondersteuning op grond van de Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ) komt te vallen onder de nieuwe Wmo: de functie wordt uit de AWBZ gehaald en voor volwassenen onder de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) gebracht. Het gaat hierbij om de zogenoemde extramurale Begeleiding. Dat wil zeggen, gericht op volwassenen die niet in een instelling verblijven. Ook betreft het kortdurend verblijf. Tenslotte is er de Wet langdurige zorg (Wlz) voor mensen die levenslang en levensbreed op zorg zijn aangewezen. De Wlz vervangt per 1 januari 2015 de huidige AWBZ, voor zover de zorg niet overgaat naar de Zvw of de Wmo. De Wlz is bedoeld voor mensen met zodanige ernstige beperkingen dat blijvend, 24 uur per dag, zorg in de nabijheid en/of permanent toezicht nodig is. Cliënten hebben onder de Wlz de keuze tussen zorg in een instelling of zorg thuis. Dit laatste kan echter alleen als de zorg thuis verantwoord is. En als de kosten niet hoger zijn dan de kosten die gemoeid zijn met opname in een instelling. De kosten komen ook in het geval iemand kiest voor zorg in de thuissituatie ten laste van het Zorgkantoor. De verdeling van de ondersteuning en zorg over deze 3 wetten vereist goede afstemming tussen gemeente, Zorgverzekeraar en Zorgkantoor. Dit om een goede overdracht en zorgcontinuïteit te realiseren in het geval de zorgbehoefte van een cliënt verandert. Bijvoorbeeld wanneer de zorgbehoefte van een dementerende oudere zodanig toeneemt dat ondersteuning vanuit de Wmo niet langer toereikend is en overgang naar de Wlz nodig is om passende zorg te bieden. 3.3.1 Voor wie is AWBZ Begeleiding en kortdurend verblijf bedoeld?Mensen die nu gebruik maken van Begeleiding onder de AWBZ kunnen zonder ondersteuning niet zelfstandig functioneren en participeren. Het betreft mensen met: psychogeriatrische, psychiatrische, verstandelijke , zintuigelijke, lichamelijke en somatische beperkingen. Om in aanmerking te kunnen komen voor extramurale Begeleiding is op dit moment een indicatie vereist van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ), waarbij tevens moet zijn vastgesteld dat sprake is van matige of ernstige beperkingen op één of meer van de volgende terreinen: sociale redzaamheid, bewegen en verplaatsen, probleemgedrag, psychisch functioneren en geheugen- en oriëntatiestoornissen. Oftewel, de nieuwe taken die naar gemeenten overkomen betreffen mensen met aanzienlijke beperkingen en problematiek. Zonder ondersteuning zijn zij niet in staat zelfstandig te kunnen functioneren en thuis te blijven wonen. Ook het kortdurend verblijf of logeren komt als onderdeel van de Begeleiding over naar de gemeenten. Kortdurend verblijf is bedoeld voor mensen met een zorgvraag, waarbij permanent toezicht nodig is om op tijd zorg te bieden. Bijvoorbeeld bij mensen met ernstige hart- of longaandoeningen, ouderen met dementie, mensen met een verstandelijke handicap of met zware fysieke beperkingen. Logeren heeft als doel mantelzorgers te ontlasten. De ondersteuning wordt per etmaal geboden. De maximale ondersteuning die wordt verstrekt omvat 3 etmalen per week 3.3.2 Om welke activiteiten gaat het bij Begeleiding?Onder de AWBZ wordt zowel Begeleiding individueel (bijvoorbeeld woonbegeleiding voor mensen met psychiatrische problematiek, maar ook administratieve begeleiding van ouderen met psycho-geriatrische problematiek) als Begeleiding in groepsverband geboden. Bij dit laatste gaat het bijvoorbeeld om dagbesteding voor mensen met een niet aangeboren hersenafwijking of voor jongdementerenden. Of om arbeidsmatige dagbesteding voor mensen met psychiatrische problemen. Als vervoer naar de dagbesteding noodzakelijk is, wordt dit onder de AWBZ vergoed. Dit vervoer maakt ook onderdeel uit van de extramurale Begeleiding die overkomt naar de gemeenten. 3.4 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015Er gaat veel veranderen in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. De taken van de gemeenten worden verbreed. Uitgangspunt in de nieuwe Wmo is dat burgers in de eerste plaats zelf verantwoordelijk zijn voor hun zelfredzaamheid en participatie. Uitgegaan wordt van het aanspreken van mensen op het inzetten en benutten van de eigen kracht, van mogelijkheden van ondersteuning door het sociaal netwerk, het inzetten van algemene voorzieningen en - als sluitstuk - het leveren van op de persoonlijke omstandigheden toegesneden individuele voorziening (in de wet “maatwerkvoorziening” genoemd). In de nieuwe wet maken de negen prestatievelden van de huidige Wmo (de Wmo 2007) plaats voor de in het onderstaand kader opgenomen wettelijke taken. De specifieke compensatieplicht uit de huidige Wmo vervalt. In plaats daarvan is sprake van een resultaatverplichting. Dit houdt het volgende in: Indien het college op basis van het uitgevoerde onderzoek tot de conclusie komt dat de cliënt niet op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit zijn sociale netwerk dan wel met gebruikmaking van algemene voorzieningen in staat is tot zelfredzaamheid of participatie, dan moet het college overgaan tot de verstrekking van een maatwerkvoorziening. De maatwerkvoorziening levert dan, rekening houdend met de uitkomsten van het onderzoek, een passende bijdrage aan het realiseren van een situatie waarin de cliënt in staat wordt gesteld tot zelfredzaamheid of participatie en zo lang mogelijk in de eigen omgeving kan blijven. Gemeentelijke taken op grond van de Wmo 2015: de sociale samenhang, de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en leefbaarheid in de gemeente bevorderen, huiselijk geweld voorkomen en bestrijden; mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen; vroegtijdig vaststellen of ingezetenen maatschappelijke ondersteuning behoeven; voorkomen dat ingezetenen op maatschappelijke ondersteuning aangewezen zullen zijn; algemene voorzieningen bieden aan ingezetenen die maatschappelijke ondersteuning behoeven; maatwerkvoorzieningen bieden ter ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie aan ingezetenen van de gemeente die daartoe op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit hun sociale netwerk niet of onvoldoende in staat zijn; maatwerkvoorzieningen bieden aan personen die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving en beschermd wonen of opvang (maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en verslavingszorg) behoeven in verband met psychische of psychosociale problemen of omdat zij de thuissituatie hebben verlaten, al dan niet in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld. Beschermd wonen wordt een taak voor alle gemeenten die echter vooralsnog wordt ondergebracht bij de centrumgemeenten. Voor onze regio vervult de gemeente Haarlem die rol. Het hiermee gepaard gaande budget wordt zonder korting door het rijk overgeheveld. In paragraaf 3.11.5 gaan wij nader op deze taak in. Onze opdrachtDe gemeente krijgt de verantwoordelijkheid voor het opstellen van een (periodiek) plan voor sociale samenhang, mantelzorg, vrijwilligerswerk en leefbaarheid in de gemeente, waaronder het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld, het voorkomen en vroegtijdig signaleren van problemen bij zelfredzaamheid en participatie, het voorzien in bijstand, informatie en advies en het bevorderen dat mensen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving kunnen blijven door het verbeteren van de zelfredzaamheid en participatie. Met het voorliggende plan voldoen wij aan deze wettelijke eis. Ook dient een verordening te worden vastgesteld, waarin onder andere is opgenomen: De te verlenen voorzieningen en wie daarvoor in aanmerking kan komen. De wijze waarop de toegang is geregeld. De voorwaarden waaronder iemand recht heeft op het ontvangen van ondersteuning. Om op tijd klaar te zijn voor de uitvoering van de nieuwe taken dient de verordening vóór 1 november 2014 te worden vastgesteld. Actie De Verordening Wmo leggen wij separaat met dit Beleidsplan Sociaal Domein in oktober 2014 voor besluitvorming aan de raad voor. 3.5 Sociale basisinfrastructuurVrijwel alle inwoners maken deel uit van sociale verbanden en informele zorgrelaties. In een sociale samenleving weten bewoners zich beschermd, zijn zij zoveel mogelijk zelfredzaam, maatschappelijk actief en zorgen zij voor elkaar. Sociale samenhang kan dan ook worden geduid als de mate waarin mensen in een straat, buurt of kern op en bij elkaar betrokken zijn, elkaar steunen en elkaars hulp inroepen. Sociale samenhang is vooral iets van mensen in de samenleving zelf. Zelfredzaamheid en participatie zijn elementen van sociale samenhang. De gemeente kan het faciliteren. Vrijwilligers en mantelzorgers dragen belangrijk bij aan sociale samenhang. Een samenleving (straat, buurt, wijk of kern) van een hoge (sociale) kwaliteit kenmerkt zich door een brede participatie, onderlinge betrokkenheid en zorgzaamheid. De Wmo 2015 accentueert een verschuiving in de doelstellingen rondom sociale samenhang. Zelfredzaamheid en meedoen in de samenleving komen nog meer op de voorgrond te staan. Het wordt normaal dat mensen zich verbinden en verbonden voelen en dat ze van deze verbindingen, hun sociaal netwerk, gebruikmaken. Dit leidt ertoe dat mensen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving wonen, zich beschermd en veilig voelen en zoveel mogelijk van hun “eigen kracht” gebruik maken. Versterken sociale netwerkenWe realiseren ons dat iedereen in meer of mindere mate behoefte heeft aan ondersteuning vanuit hun eigen omgeving. Dit samenspel met het sociale netwerk - vrienden, familie, buren - fluctueert gedurende iemands leven. Bij ziekte of (tijdelijke) problemen zullen mensen hier meer gebruik van maken. Waarbij sommige mensen door hun beperkingen langdurig meer afhankelijk van hun netwerk zijn dan anderen. We realiseren ons echter ook dat lang niet alle mensen een goed sociaal netwerk hebben. Of even sterk staan in het zelf omgaan met problemen. Anticiperend op de nieuwe taken hebben we de medewerkers vanuit de toegang in 2013 en 2014 geschoold om op dit vlak inwoners te ondersteunen. We zullen deze scholing per 2015 borgen. Daarnaast kan de aanwezigheid van een kwalitatief en kwantitatief goed algemeen voorzieningenniveau eraan bijdragen dat mensen een sociaal netwerk kunnen opbouwen. 3.5.1 Algemene voorzieningenOns uitgangspunt is dat burgers zoveel mogelijk, naast hun sociale netwerk, ondersteund worden vanuit algemene voorzieningen. Het zijn immers voorzieningen die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de versterking van het netwerk van inwoners. We maken hierbij onderscheid tussen: Algemene voorzieningen voor iedereen. Dit zijn voorzieningen waar elke burger, soms tegen betaling, maar zonder indicatie, gebruik van kan maken. Deze voorzieningen zijn veelal minder toegesneden op een individuele vraag, maar kunnen afhankelijk van de individuele situatie wel toereikend zijn. Hierbij kan worden gedacht aan voorzieningen en activiteiten op het gebied van recreatie en ontmoeting, sport, cultuur, welzijnswerk en vrijwilligerswerk. Algemene voorzieningen gericht op specifieke ondersteuning. Dit zijn laagdrempelige voorzieningen die gericht zijn op burgers die behoefte hebben aan specifieke ondersteuning, bijvoorbeeld als gevolg van het ouder worden of als gevolg van een beperking. Of bij problemen bij het opgroeien of opvoeden. Voorbeelden hiervan zijn: opvoed- en opgroeiondersteuning, mantelzorgondersteuning, lotgenotencontacten. Ook bij deze vorm van algemene voorzieningen wordt soms een financiële bijdrage gevraagd. We streven naar een algemeen voorzieningenniveau dat de inwoners van onze gemeente de mogelijkheid biedt zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen en te participeren in de maatschappij. Pas wanneer de algemene voorzieningen dit niet mogelijk te maken, zal worden overgegaan tot de verstrekking van een maatwerkvoorziening. 3.5.1.1 Huidige beleidsnota: “Oog voor elkaar 2012-2016”: actualiseringIn de nota “Oog voor elkaar 2012-2016” hebben we een ons vigerende Wmo-beleid en gezondheidsbeleid vastgelegd. Deze nota is gelet op de recente vaststelling actueel, maar dient wel te worden geactualiseerd en aangevuld. Immers de Wmo 2015 kent een uitbreiding van de taken. Daarom kiezen we voor een herijking, zonder ons gehele beleid te wijzigen. Voorstel: Per 2015 vervangt het onderhavige Beleidsplan de nota “Oog voor elkaar 2012-2016” . Naast de inhoudelijke veranderingen die de nieuwe taken met zich meebrengen, worden we geconfronteerd met een financieel gewijzigde situatie. Voor nieuwe taken komen weliswaar gelden over van het rijk, maar dit gaat gepaard met aanzienlijke bezuinigingen. Ook voor bestaande taken geldt dat minder budget beschikbaar is: er is sprake van een grote korting van het budget dat beschikbaar is voor de taken die de Wmo 2007 ons gaf. Voor de huishoudelijke hulp is de korting 40%. Dit betekent dat we de beleidsvoorstellen van de nota “Oog voor elkaar” - voor zover bekostigd vanuit het betreffende budget - tegen het licht moeten houden. Ondanks deze financiële situatie zien we de komende periode als een uitdaging om zoveel mogelijk te behouden van wat in voorgaande jaren is opgebouwd en waar mogelijk een verbetering door te voeren. Met als doel het voorzieningenniveau zodanig op peil te houden dat voorkomen wordt dat mensen buiten de boot gaan vallen. Oftewel, we zijn van mening dat de Wmo ons, ondanks de bezuiniging die ermee gemoeid is, ook veel kansen biedt. Daarbij is onze basis goed. De maatschappelijke organisaties hebben op diverse momenten aangegeven uitermate tevreden te zijn over ons algemene voorzieningenaanbod. Ook burgers waarderen het aanbod in grote mate. Zo kent de gemeente een goed aanbod aan sport- en recreatie mogelijkheden en vinden er veel voor- en door de inwoners georganiseerde activiteiten plaats die de sociale cohesie versterken. Verder is sprake van een goed gewaardeerd ouderenwerk, sociaal cultureel werk en maatschappelijk werk. Maar dat betekent niet dat er geen verbeteringen wenselijk zijn of betere afstemming mogelijk is. Onze inzet zal daar de komende periode op gericht zijn. Welke activiteiten uit de nota “Oog voor elkaar” beëindigen we?De beperking van het budget voor taken uit de Wmo 2007 leidt ertoe dat besparingen onvermijdelijk zijn. De bezuiniging op het budget voor huishoudelijk hulp is betrokken bij de inkoop van de nieuwe maatwerkvoorzieningen. In paragraaf 3.8.3 treft u daar nadere informatie over aan. Daarnaast stellen we voor om de volgende initiatieven op het vlak van het algemene voorzieningenaanbod, bekostigd vanuit het Wmo-budget 2007, per 2015 te beëindigen. We merken hierbij op dat dit algemene voorzieningen die geen structurele activiteiten betreffen. Oftewel, de beëindiging hiervan heeft geen gevolgen voor organisaties. Het betreft tevens geen activiteiten die gericht zijn op burgers die behoefte hebben aan specifieke ondersteuning. Ook zijn we van mening dat de beëindiging van onderstaande activiteiten geen gevolgen heeft voor de kwaliteit van ons algemene voorzieningenniveau. “Algemene voorzieningen voor iedereen” ten laste van Wmo budget 2007 Begroot 2015 op basis van nota “Oog voor elkaar” Voorstel onderhavig Beleidsplan per 2015 Informatie voorziening 65-jarigen; jaarlijks feest 65- Jarigen € 1.500 Beëindigen Stimuleren sociale cohesie buurten (buurtactiviteiten gericht op duurzaamheid en bewegen) € 7.500 Beëindigen; € 2.500 reserveren voor nieuw project Maatschappelijk betrokken ondernemen € 7.500 Beëindigen Innovaties Wmo € 7.500 Beëindigen Totaal € 24.000 € 2.500 Voorstel: We beëindigen per 2015 de organisatie van de jaarlijkse feestmiddag voor inwoners die in het betreffende jaar 65 zijn geworden. We zijn van mening dat we de informatie die voor hen van belang is ook via de reguliere communicatiewegen kunnen overbrengen. Voorstel: We beëindigen per 2015 de subsidiëring van buurtactiviteiten gericht op duurzaamheid en bewegen. We gaan over tot intrekken van de “Verordening incidentele subsidies buurtactiviteiten 2013”. We zijn van mening dat ook zonder deze subsidiemogelijkheid aan de organisatie van buurtactiviteiten vorm wordt gegeven. In het vervolg van dit Beleidsplan (paragraaf 3.5.2) komen we met een voorstel voor een gerichtere inzet van een gedeelte van dit budget . Voorstel: We beëindigen per 2015 de mogelijkheid voor organisaties om een bijdrage te verzoeken ten behoeve van activiteiten op het vlak van maatschappelijk betrokken ondernemen. De afgelopen periode is hier slechts incidenteel een beroep op gedaan. Voorstel: We beëindigen per 2015 de mogelijkheid voor het verstrekken van bijdragen ten behoeve van innovaties op het vlak van de Wmo. De afgelopen periode is hier slechts incidenteel een beroep op gedaan. Welke activiteiten uit de nota “Oog voor elkaar” continueren we?We stellen voor onderstaande activiteiten uit de nota “Oog voor elkaar” te continueren en te blijven bekostigen vanuit het Wmo-budget