← Nederland

Omgevingsvisie gemeente Nijmegen (Nijmegen)

In het kort

Deze wet, genaamd de Omgevingsvisie gemeente Nijmegen, is een strategische langetermijnvisie die de gewenste ontwikkelingen van de fysieke leefomgeving in de gemeente Nijmegen tot 2050 beschrijft. Het dient als een bindend kader voor de overheid en geeft richting aan de ontwikkeling van de stad, rekening houdend met maatschappelijke behoeften en duurzaamheid.

Wat het reguleert

Wie het aangaat

Kernpunten

Wettekst

/akn/nl/act/gemeente/2025/CVDR744138 /join/id/stop/work_006 /akn/nl/act/gm0268/2025/Regelinge94b757e167c4eb78bd9e116786854c0 /join/id/stop/work_019 2025-09-17 2025-09-17 /akn/nl/act/gemeente/2025/CVDR744138/nld@2025-10-15 /join/id/proces/gm0268/2023/procedure7e09996854cd4befa3055d872c6fc613 2025-10-15 2025-10-15 /akn/nl/act/gm0268/2025/Regelinge94b757e167c4eb78bd9e116786854c0/nld@2025-09-15;06575971 /akn/nl/act/gm0268/2025/Regelinge94b757e167c4eb78bd9e116786854c0 /akn/nl/act/gm0268/2025/Regelinge94b757e167c4eb78bd9e116786854c0/nld@2025-09-15;06575971 /join/id/stop/work_019 1 Omgevingsvisie gemeente Nijmegen 1 EEN OMGEVINGSVISIE VOOR NIJMEGEN 1.1 INLEIDING Nijmegen groeit in aantal inwoners, banen en bezoekers. Steeds meer mensen willen namelijk wonen, werken en verblijven in Nijmegen. Nijmegen gebruikt deze groei om een mooie toekomst te bouwen. Nijmegen werkt hierbij aan een nabije en rechtvaardige stad. Een stad die sociaal en gezond is, aantrekkelijk is, economisch veerkrachtig en duurzaam is. Nijmegen wil een aantrekkelijke, nabije en rechtvaardige stad zijn. Dat gaat niet zomaar, want onze ruimtelijke opgaven zijn groot. Tegelijkertijd zijn de fysieke ruimte en middelen om onze ambities te bereiken beperkt. Dit betekent dat dilemma’s ontstaan. Daarom vindt Nijmegen het belangrijk om met deze omgevingsvisie keuzes te maken en zo richting te geven aan de ontwikkeling van de stad. Eerst lichten we hier kort het wettelijke kader toe, we gaan in op de functie van de omgevingsvisie, geven een beschrijving van Nijmegen en leggen uit hoe dit document is opgebouwd. 1.2 WAAROM EEN OMGEVINGSVISIE? 1.2.1 Wat is een omgevingsvisie? De omgevingsvisie is een strategische integrale langetermijnvisie over de noodzakelijke en de gewenste ontwikkelingen van de fysieke leefomgeving in de gemeente. Een omgevingsvisie is bindend voor de overheid die de visie vaststelt, gaat over het grondgebied van die overheid, is vormvrij en moet integraal zijn. Dat betekent dat alle onderdelen van de fysieke leefomgeving in samenhang worden bekeken. 1.2.2 Een wenkend perspectief Deze omgevingsvisie werkt ook als een wenkend perspectief om gezamenlijk met inwoners, bedrijven, instellingen en andere overheden te werken aan de toekomst van Nijmegen. In deze omgevingsvisie staan daarom verschillende illustraties en kaarten. Al het materiaal is op hoofdlijnen en illustratief. Grenzen zijn indicatief en duiden geen specifieke grenzen van ontwikkelingen aan. 1.2.3 Geeft richting op hoofdlijnen Deze omgevingsvisie geeft een beeld van de ruimtelijke ontwikkeling van Nijmegen tot

  1. Op die manier geven we op hoofdlijnen richting aan de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. De Nijmeegse omgevingsvisie gaat over: De belangrijkste kwaliteiten van de fysieke leefomgeving in Nijmegen en de stadsdelen; De ruimtelijke opgaven tot 2050 en de doelen die Nijmegen in die periode wil behalen bij ontwikkeling, gebruik, beheer en bescherming van haar grondgebied; De hoofdpunten van het relevante beleid voor de fysieke leefomgeving: hoe we de doelen willen behalen; Een samenhangend beeld van de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van de stad. We maken keuzes en stellen prioriteiten. 1.2.4 Omgevingswet Elke overheid maakt een omgevingsvisie in het kader van de Omgevingswet. Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: Bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur, en Doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften. Onder duurzame ontwikkeling verstaat de Omgevingswet: ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. De wet moet voor minder regels zorgen, een samenhangende benadering van de leefomgeving bevorderen, ruimte voor lokaal maatwerk bieden en zorgen voor betere en snellere besluitvorming. 1.2.5 Rekening houden met milieubeginselen Nijmegen heeft in de omgevingsvisie rekening gehouden met het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden en het beginsel dat de vervuiler betaalt. 1.2.6 Evenwichtige toedeling van functies aan locaties Met deze omgevingsvisie geeft Nijmegen op hoofdlijnen richting aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Een evenwichtige toedeling van functies aan locaties betekent dat er een balans bestaat tussen verschillende functies die locaties binnen een gebied kunnen vervullen. Hierbij wordt de schaarse ruimte op een zo goed mogelijke wijze verdeeld, ingericht en benut. Dit betekent bijvoorbeeld dat er een balans moet bestaan tussen de mogelijkheid om een gebied te gebruiken en tegelijkertijd kwetsbare onderdelen te beschermen. Deze toedeling van functies aan locaties wordt verder uitgewerkt in het omgevingsplan, waar regels aan activiteiten worden gesteld en functies aan locaties worden gekoppeld. 1.2.7 Een kader voor initiatieven In de omgevingsvisie maken we keuzes over hoe en waarvoor we de beperkte ruimte in Nijmegen willen gebruiken. We weten dat niet alles kan. De inhoud van deze omgevingsvisie vormt het kader bij het gesprek over initiatieven die effect hebben op de fysieke leefomgeving. 1.3 DIT IS NIJMEGEN: KERNKWALITEITEN 1.3.1 Inleiding Nijmegen is de oudste stad van Nederland met veel historie, aantrekkelijke woonwijken en een waardevol landschap. Maar ook een bruisende stad met een jonge bevolking, bijzondere evenementen en een divers aanbod aan onderwijs, cultuur en horeca. Een rijke historie, levendigheid en een gevarieerd landschap zijn belangrijke kernkwaliteiten van Nijmegen. 1.3.2 Een aantrekkelijke stad Nijmegen is een aantrekkelijke stad om in te wonen, werken en verblijven. De stad voorziet in een goede balans tussen rust en reuring, heeft een jonge bevolking, goede voorzieningen en is prachtig gelegen. Nijmegen is een sociale stad waar de inwoner centraal staat en iedereen mee kan doen. Nijmegen is ook een wendbare stad die zich weet aan te passen wanneer dat nodig is, zoals we hebben gezien bij de wederopbouw, de sprong over de Waal, de realisatie van de Spiegelwaal en het omarmen van het kanaal. 1.3.3 Een stad met een rijke historie Nijmegen heeft een rijke historie. Dit geeft de stad haar identiteit en is belangrijk bij de profilering van Nijmegen. Door de rijke historie beschikt Nijmegen zowel boven- als ondergronds over waardevol erfgoed, waaronder erfgoed van (inter-)nationaal belang en Unesco Werelderfgoed. Een aantal daarvan behoort tot de iconen van de stad, zoals de Stevenskerk. 1.3.4 Een stad met een bruisende binnenstad Ons stadscentrum is een waardevol gebied en bepalend voor de aantrekkingskracht van Nijmegen. Het is een belangrijke toeristische bestemming en functioneert als centrum voor de omliggende regio. 1.3.5 Een cultuur- en evenementenstad Nijmegen is de thuisstad van bekende (sport)evenementen en cultuur zoals de 4Daagse(feesten), Zevenheuvelenloop, Music Meeting, Doornroosje, Nyma/Vasim, Stadsschouwburg, de Vereeniging en LUX. 1.3.6 Een stad met veel onderwijsinstellingen Met onder andere de Radboud Universiteit, Radboudumc, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, en ROC huisvest Nijmegen belangrijke regionale- en landelijke onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Dit zorgt voor een aantrekkelijk ecosysteem voor de twee innovatieve clusters die onze stad kent: health & high tech. 1.3.7 Een stad strategisch gelegen langs (inter-)nationale transportassen Nijmegen is strategisch gelegen aan belangrijke (inter-)nationale transportassen zoals de Waal, Maas-Waalkanaal, A50/A15, A73 en de Betuwelijn. 1.3.8 Een stad met een gevarieerd landschap Nijmegen biedt een unieke combinatie van stedelijkheid en natuur, water en landschap. Nijmegen heeft een divers en aantrekkelijk glooiend landschap, met voor Nederland aanzienlijke hoogteverschillen. Het natuurlijk systeem heeft tot 1900 in belangrijke mate de ontwikkeling van de stad bepaald. De ligging aan de Waal is bepalend voor de ontwikkeling en de identiteit van de stad. Vanuit de Grote Markt in de binnenstad is het slechts 700 meter lopen naar de Ooijpolder, onderdeel van nationaal landschap Gelderse Poort. 1.3.9 Een stad met bijzondere parken Nijmegen heeft door de hele stad een uitgebreide groenstructuur met bijzondere stadsparken zoals het Valkhofpark, Kronenburgerpark, Rivierpark en Goffertpark. Maar ook met landgoederen zoals Brakkenstein. 1.4 INTERNATIONALE, LANDELIJKE EN LOKALE TRENDS EN ONTWIKKELINGEN 1.4.1 Inleiding De wereld om ons heen is voortdurend in beweging en er komen steeds nieuwe vraagstukken op ons af. De druk op de ruimte neemt toe. Het ontbreekt Nijmegen aan uitbreidingsruimte en dus moet de bestaande ruimte slim worden benut. Als groeiende stad heeft Nijmegen te maken met grote en lastige transities op het gebied van klimaat, energie, mobiliteit, milieu, demografie en circulaire economie. Transities die worden bepaald en gestuurd door landelijke, Europese en mondiale ontwikkelingen, maar met een grote impact op de Nijmeegse leefomgeving. Daarmee staan we als stad voor de keuze hoe met deze grote veranderingen om te gaan. 1.4.2 Demografie Groei van het aantal inwoners Nijmegen heeft ongeveer 189.000 inwoners (peildatum 1 januari 2025). De komende jaren blijft de bevolking van Nijmegen groeien, daarover zijn alle bestaande prognoses – zowel de eigen gemeentelijke prognose als de prognoses voor gemeenten die landelijk gemaakt worden door CBS en ABF - het eens. Over hoe sterk die groei zal zijn, lopen de scenario’s uiteen. De groei van de stad past in een landelijke trend van groei die zich concentreert in steden. Jonge bevolking Als studentenstad heeft Nijmegen een bevolkingsopbouw met veel jongeren. Het aantal jongeren blijft ook toenemen. Die opbouw en trend wijkt af van de regio en provincie, waar het aantal jongeren de komende decennia zal afnemen. Dubbele vergrijzing Net als de rest van Nederland heeft Nijmegen al lang te maken met vergrijzing, een toename van de groep ouderen (65+). Maar de komende jaren zal steeds sterker sprake zijn van een “dubbele vergrijzing”. Dat wil zeggen dat binnen de groeiende groep ouderen steeds meer 80-plussers zullen zijn. In alle Nijmeegse wijken komen er meer ouderen te wonen. De (dubbele) vergrijzing zal een grote impact hebben op de woonbehoefte, zorgvraag en (zorg)voorzieningen in de wijken. Ook zijn er gevolgen voor mobiliteit en zal de behoefte aan toegankelijkheid van de openbare ruimte toenemen. Inwoneraantallen van Nijmegen Gemeente Nijmegen 1.4.3 Ruimtegebruik Grote woonbehoefte De behoefte aan ruimte om te wonen is groot. Op korte en lange termijn is er een grote opgave. Nijmegen staat in de landelijke top 5 van regio’s met het hoogste woningtekort. Hoeveel woningen nodig zijn (de woonbehoefte), is steeds moeilijker voorspelbaar. Dat komt doordat het steeds meer wordt bepaald door migratie en minder door geboortes. Nijmegen voert regelmatig woonbehoefteonderzoeken uit. Op basis van de laatste inzichten groeit Nijmegen tot en met 2030 sterk (met ongeveer 12.000 woningen). Tot 2040 fluctueren de voorspellingen, maar lijkt er sprake te zijn van een gematigde groei (5.000 tot 10.000 woningen). De ontwikkeling na 2040 is nog onzeker. Ook de kwalitatieve woonbehoefte verdient aandacht, bijvoorbeeld passende huisvesting voor ouderen die gezinswoningen kunnen vrijmaken. Mobiliteitstransitie Met de groei van Nijmegen neemt ook het aantal verplaatsingen toe, meer ruimte voor infrastructuur is er echter niet. Zonder verandering in de aanpak van mobiliteit lopen steden en regio’s vast. Veel steden, waaronder Nijmegen, maken daarom een transitie door op het gebied van mobiliteit. Het gaat om een transitie naar mobiliteit die minder ruimte vraagt en meer samenhangt met andere maatschappelijke doelen zoals gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid. 1.4.4 Economie Groeiende werkgelegenheid De afgelopen jaren is het aantal banen in de stad sterk gegroeid. Nijmegen heeft een regiofunctie als werkstad. Bijna 60% van de Nijmeegse banen wordt ingevuld door inwoners van andere gemeenten en ruim de helft van de werkende Nijmegenaren doet dat buiten de eigen stad. Dat resulteert in veel in- en uitgaande pendel. Krapte op de arbeidsmarkt Door vergrijzing zal in een groot deel van Nederland de potentiële beroepsbevolking afnemen. Nijmegen wijkt af van die trend. Naar verwachting stijgt de potentiële beroepsbevolking licht en daalt deze naar verwachting niet tot aan
  2. Krimp van de potentiële beroepsbevolking is een nieuw fenomeen waar de economie zich op aan zal moeten passen. Nu al kampen veel sectoren met een tekort aan arbeidskrachten, met als gevolg dat de groei van bedrijven, publieke diensten en grote opgaven zoals woningbouw en verduurzaming onder druk staan. Vraag naar bedrijfsruimte neemt toe Er is vraag naar uitbreiding van bedrijfsruimten, maar het aanbod in de stad is beperkt. Door krapte in het aanbod van werklocaties, bedrijfsruimte en kantoren stokt de doorstroming en kunnen bedrijven niet of moeilijk doorgroeien in Nijmegen. Op de Nijmeegse kantorenmarkt is sprake van een kwalitatieve mismatch (vooral tekorten op centrumlocaties en ruimten met gunstige energielabels). 1.4.5 Sociaal en maatschappelijk Probleem van kansenongelijkheid In Nederland is een toenemende kansenongelijkheid tussen bevolkingsgroepen, op de woningmarkt en in het onderwijs, maar ook op het gebied van inkomen, koopkracht en gezondheid. Onderwijsniveau is daarbij een belangrijk kenmerk. Er is een groeiende scheidslijn tussen praktisch en theoretisch opgeleiden. In Nijmegen wonen veel theoretisch opgeleiden en veel praktisch opgeleiden, en juist relatief weinig mensen in middenberoepen
  3. Dit maakt de groeiende scheidslijn tussen praktisch en theoretisch opgeleiden extra relevant voor Nijmegen. Kansenongelijkheid is ook ruimtelijk terug te zien, er loopt een scheidslijn door de stad (globaal Oost/Noord/Midden versus de rest) als het gaat om sociaal klimaat, inkomen, onderwijsniveau en gezondheid. 1 middenberoepen zijn routinematige dienstenberoepen (administratief, verkoop, zorg), kleine werkgevers, zelfstandigen, boeren, voormannen en hooggeschoolde handarbeid Gezondheidsverschillen Een groeiend aantal mensen heeft moeite om een gezond gewicht te behouden en jongeren ervaren in toenemende mate stress en mentale gezondheidsproblemen. Mensen met een praktische opleiding, laag inkomen en/of een migratieachtergrond leven gemiddeld 14 jaar korter in goede gezondheid en gaan gemiddeld 5 jaar eerder dood. Landelijk zien we dat de kloof tussen arm en rijk toeneemt en gezondheidsverschillen groter worden. Ook in Nijmegen zien we dat inwoners in kwetsbare wijken vaker moeite hebben met rondkomen en zich minder gezond voelen. Inwoners in een kwetsbare positie In een groeiende stad is het vanzelfsprekend dat inwoners met eigen uitdagingen in onze stad wonen. De verwachting is dat het aantal inwoners in een kwetsbare positie zal toenemen. Inwoners in een kwetsbare positie ervaren tijdelijk of langdurig beperkingen in hun zelfredzaamheid of deelname aan de samenleving. Dit kan het gevolg zijn van fysieke, mentale, sociale of financiële problemen. Door een samenspel van maatschappelijke, demografische en economische ontwikkelingen groeit het aantal kwetsbare inwoners. Denk bijvoorbeeld aan de vergrijzing, de toename van psychische klachten en bestaansonzekerheid, en het afnemende sociale vangnet. Tegelijkertijd wordt er steeds meer van mensen gevraagd op het gebied van zelfredzaamheid en participatie – een verwachting waar niet iedereen in mee kan komen. Voor het bevorderen van sociale samenhang, wederzijds begrip en gelijke kansen is het belangrijk dat wijken een afspiegeling zijn van inwoners met meer en minder draagkracht. Er is onderling begrip nodig om fijn samen te kunnen leven in de stad. Digitalisering van de samenleving De digitalisering heeft invloed op de samenleving en hoe we met elkaar omgaan. We zijn steeds minder afhankelijk van een bepaalde plek. Dit heeft invloed op het ruimte- en energiegebruik. Wonen en werken gaat steeds meer samen. Het belang van functiemenging voor een aantrekkelijke stad neemt toe. 1.4.6 Duurzaamheid Naar een duurzame energievoorziening Wereldwijd is afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen in te perken om zo verdere klimaatverandering tegen te gaan. Nederland wil in 2050 klimaatneutraal zijn en om die doelstelling te halen zijn grote transities nodig. Deze duurzaamheidstransities raken bijna alles wat we doen. Hoe we wonen, werken, onszelf verplaatsen, maar ook wat we produceren, hoe we recreëren en consumeren. Nederland richt haar beleid op de verduurzaming van vijf sectoren: energie, mobiliteit, industrie, gebouwde omgeving en landbouw. Probleem van netcongestie Het Nederlandse elektriciteitsnetwerk kan de snelheid van de energietransitie momenteel niet aan. Het aanbod (zon, wind) en de vraag (warmtepompen, elektrisch vervoer, nieuwbouw) groeit harder dan het elektriciteitsnetwerk zelf, met netcongestie tot gevolg. Maatregelen om de congestie aan te pakken zijn uitbreiding van het stroomnet, slimmer benutten van het net en met energiehubs vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen. Voor deze maatregelen is ruimte nodig. De situatie in Gelderland is nijpend, met als gevolg dat tot 2030 geen nieuwe zware bedrijfsaansluitingen mogelijk zijn. Maar ook de aansluiting van nieuwe woningen, voorzieningen en verduurzamingsprojecten zijn niet langer te garanderen. Naar een klimaatadaptieve leefomgeving Ons klimaat verandert en de gevolgen daarvan zijn steeds duidelijker merkbaar. Door klimaatverandering zal het in Nederland in alle seizoenen warmer zijn, met meer tropische dagen en minder vorstdagen. De winters worden natter en de zomers droger, ook ontstaan er zwaardere buien. Nederland is bovendien kwetsbaar voor een stijging van de zeespiegel. Schoon en voldoende drinkwater De stijging van het aantal inwoners en de langere perioden van hitte en droogte vergroot de druk op het drinkwater. Drinkwaterbedrijf Vitens heeft aangekondigd dat er een risico is dat vanaf 2030 de levering van drinkwater niet meer onder alle omstandigheden kan worden gegarandeerd, bijvoorbeeld bij de aansluiting van nieuwbouw of in lange perioden van droogte. Naar een circulaire economie Nederland, de regio en gemeente Nijmegen zetten in op de transitie naar een circulaire economie. In samenwerking met de Groene Metropoolregio streven we ernaar om uit te groeien tot een nationaal en internationaal bekende circulaire topregio. Hoe de circulaire economie er precies uit komt te zien, is echter onduidelijk. Bijvoorbeeld op welke schaal de kringlopen gesloten worden. Die onduidelijkheid leidt tot onzekerheid over de ruimtelijke effecten van de transitie naar een circulaire economie. Biodiversiteitsverlies Het aandeel en de kwaliteit van natuur en water neemt af in Nederland. De invloed van landbouw, bedrijven en verkeer op de kwaliteit van natuur en water in Nederland is door de stikstofcrisis een belangrijk onderwerp geworden. Nieuwe regels en uitspraken van rechters zorgen voor strenger nationaal beleid om natuur en water te beschermen. 1.5 NIJMEGEN IN DE REGIO, PROVINCIAAL EN LANDELIJK PERSPECTIEF 1.5.1 Rijk van Nijmegen Van oudsher kent het Rijk van Nijmegen een sterke ruimtelijk-functionele samenhang. De zeven gemeenten van het Rijk van Nijmegen werken op allerlei vlakken samen. In 2025 is door colleges van deze gemeenten een visie en samenwerkingsagenda vastgesteld waarin de opgaven in het ruimtelijk, economisch en sociaal domein centraal staan. Het Rijk van Nijmegen is verlengd lokaal bestuur en heeft geen eigen regiobureau of uitvoeringsorganisatie. 1.5.2 Groene Metropoolregio Nijmegen maakt onderdeel uit van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. De regio groeit hard en heeft elkaar nodig bij invulling van de ruimtelijke opgaven. Daarom werken we samen op thema's zoals verstedelijking, economie, bereikbaarheid, recreatie, natuur en water. Regionaal is afgesproken dat woningbouw zoveel mogelijk plaatsvindt in bestaande steden en dorpen. Zo behouden we het groene landschap in onze regio. We zetten in de regio sterk in op de gezamenlijke opgave van de mobiliteitstransitie via de fiets, openbaar vervoer en alternatieven voor de auto. Regionaal zetten we ook in op (nieuwe) recreatieve uitloopgebieden om de recreatiemogelijkheden voor inwoners te vergroten en recreatiedruk te spreiden. Op die manier geven we invulling aan de regionale verstedelijkingsstrategie voor ‘Meer landschap, meer stad’. Hiervoor zijn afspraken gemaakt met de provincie Gelderland (regioarrangement) en het Rijk (NOVEX-gebied Arnhem-Nijmegen Foodvalley). Daarnaast zijn er onder andere afspraken over woningbouw en nieuwe werklocaties en herstructurering (RPW). 1.5.3 Provincie Gelderland Nijmegen draagt bij aan de provinciale omgevingsvisie: Gaaf Gelderland. Doel van deze visie is een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Hierin staan oplossingsrichtingen voor grote bovenlokale vraagstukken centraal, zoals het energievraagstuk, de klimaatverandering, uitputting van grondstoffen, kwetsbare biodiversiteit, verdere verstedelijking en de toenemende mobiliteit. Met de provincie maken we regionale afspraken over woningbouw en werklocaties. De provincie vindt dat omgevingsvisie Gaaf Gelderland uit 2018 niet meer actueel is en toe is aan vernieuwing. In januari 2024 is gestart met een traject om de omgevingsvisie te vernieuwen. De provincie wil zoveel mogelijk mensen en organisaties de kans geven om mee te doen in dit traject (participatie). Zowel inwoners als professionele partijen (denk aan bedrijven, organisaties, stichtingen, belangenvertegenwoordigers). Het centrale doel van meedoen (participatie) is voor alle inwoners en partijen hetzelfde. Het gaat steeds om raadplegen en informeren om te komen tot een goede afweging door Provinciale Staten. De besluitvorming ligt bij Provinciale Staten van Gelderland. In de provinciale omgevingsverordening staan regels die gelden voor alle inwoners, bedrijven of medeoverheden. Zo staat er in de omgevingsverordening wat de voorwaarden zijn om bepaalde activiteiten uit te voeren. Zoals buiten iets bouwen, aanleggen of organiseren. Ook staat er in de omgevingsverordening of er een vergunning of melding nodig is. Daarnaast zijn er regels speciaal voor gemeenten of waterschappen. Die regels gaan vooral over ruimtelijke plannen, water, bodem en verkeer. Gemeenten moeten deze regels overnemen in hun gemeentelijke omgevingsplannen en waterschappen in hun waterschapsverordening. 1.5.4 Het Rijk Samen met het Rijk werkt Nijmegen aan twee grootschalige woningbouwlocaties: Nijmegen Stationsgebied en Nijmegen Kanaalzone. In de landelijke grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties wordt een groot deel van de landelijke woningbouwopgave gerealiseerd. Het Rijk wijst in zijn Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vier prioriteiten aan: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie, een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel, sterke en gezonde steden en regio’s, en een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Het Rijk werkt aan een nieuwe nota ruimte. Hiervoor is een voorontwerp gemaakt. Het voorontwerp volgt op de contourennotitie van het Rijk uit oktober en is een tussenstap op weg naar een ontwerp Nota Ruimte en vervolgens een definitieve Nota Ruimte, die een voor het Rijk bindende visie vormt. Nijmegen in de regio Illustratieve weergave van Nijmegen als groeiende stad in de regio Studio D / gemeente Nijmegen 1.6 LEESWIJZER De omgevingsvisie is opgebouwd uit verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit hoofdstukken 1, 2 en
  4. Hoofdstuk 1 beschrijft de context waarbinnen de omgevingsvisie is opgesteld. In hoofdstuk 2 beschrijft Nijmegen op welke manier participatie heeft plaatsgevonden. In hoofdstuk 3 staat hoe Nijmegen naar de ontwikkeling van de stad kijkt en hoe we hieraan richting geven. Daarna volgt hoofdstuk 4 (deel 2) waarin de hoofdlijnen van het beleid zijn beschreven. Het derde deel bestaat uit hoofdstukken 5 en
  5. In hoofdstuk 5 wordt het ruimtelijk beleid beschreven. De hoofdlijnen van het beleid en het ruimtelijk beleid worden in hoofdstuk 6 vertaald naar de negen stadsdelen van Nijmegen. We sluiten de omgevingsvisie af met een hoofdstuk

(7)(deel 4) over de inzet van beleidsinstrumenten, monitoring en evaluatie. 2 PARTICIPATIE: SAMEN IN GESPREK MET ONZE STAD 2.1 INLEIDING Bij het gesprek met de stad hebben we volgens twee kernprincipes gehandeld: integraal en open. Hiermee handelen we in de geest van de Omgevingswet. Daarnaast past dit bij de Nijmeegse kijk op participatie en democratische vernieuwing. ‘Integraal’ betekent dat deelnemers met diverse belangen (professionele partijen, bewoners, gemeente) met elkaar in gesprek gaan en dat we aandacht hebben voor tegengeluiden en voor belangen van partijen die niet fysiek aan tafel zitten. ‘Open’ betekent dat we transparant zijn over resultaten van bijeenkomsten/gesprekken, dat we aansluiten bij lopende initiatieven en netwerken in de stad en de Groene Metropoolregio en dat uitleg gegeven wordt over de belangenafwegingen en de keuzes die gemaakt en de prioritering die bepaald worden in de visie. 2.2 PARTICIPATIE OMGEVINGSVISIE 2.2.1 Inleiding Voor de actualisatie van de omgevingsvisie is een participatieplan opgesteld. 2.2.2 Doelen participatie Belanghebbenden een stem geven: we geven belanghebbenden de kans om aan te geven wat vanuit hun perspectief belangrijk is voor de stad en hoe zijn kijken naar de dilemma’s waar we voor staan. Plannen beter maken: veel kennis over de stad zit bij inwoners, bedrijven en organisaties. Door goed te luisteren naar de belangen, wensen, ideeën en zorgen van belanghebbenden, kunnen we betere plannen en visies maken. Creativiteit en uitvoeringskracht aanboren: vele stakeholders onderschrijven de uitgangspunten uit de omgevingsvisie en willen bijdragen aan de uitvoering ervan. Inhoudelijke kwaliteit van besluitvorming verbeteren: Samen maken we de stad. Als belangen vroegtijdig en breed worden meegewogen, meer perspectieven worden ingebracht en meer gebruik wordt gemaakt van de kennis en de creativiteit van de stad, dan wordt de inhoudelijke kwaliteit van besluiten hoger. Als we belanghebbenden vanaf het begin meenemen in de actualisatie, groeit het inzicht en begrip voor belangen van anderen en ook voor de dilemma’s waar we als stad voor staan. Een grotere gedragenheid helpt bij het vervolgproces en de besluitvorming die plaats gaat vinden aan het eind van dit proces. 2.2.3 Participatieonderdelen Er wonen meer dan 189.000 mensen in Nijmegen. Met iedereen in gesprek gaan is niet mogelijk. Wel vindt de gemeente Nijmegen het wenselijk dat de omgevingsvisie zo veel mogelijk aansluit bij het perspectief van bewoners uit de stadsdelen. Uit ervaring weten we dat maar een beperkt deel van de inwoners participeert in beleidsprocessen. Dat is niet alleen in Nijmegen zo, maar ook landelijk. We hebben er rekening mee gehouden dat we niet alle belanghebbenden zullen horen. We zien dat niet als een gegeven en zetten daarom extra in om verschillende groepen te bereiken. Bovendien wil niet iedere stakeholder op dezelfde wijze betrokken worden. Vandaar dat we op verschillende manieren contact gelegd hebben. In het participatieverslag 'Samen in gesprek over onze stad’ zijn de uitkomsten van deze participatieonderdelen in woord en beeld opgenomen. Stadspanel Voor de actualisatie van de omgevingsvisie hebben we meermaals het Nijmeegse stadspanel ingezet in de verkenningsfase. In oktober 2023 is de peiling ‘Groeien binnen de bestaande stad?’ uitgezet onder de panelleden van het stadspanel. In oktober 2023 is de peiling ‘Groeien binnen de bestaande stad?’ uitgezet onder de panelleden van het stadspanel. In oktober 2023 is ook de stadpeiling ‘Gezonde leefomgeving’ in het kader van de actualisatie van de omgevingsvisie uitgezet. De peiling ‘Energietransitie: wonen zonder aardgas’ is in februari 2024 uitgezet onder de panelleden. Stadsgesprekken In de maanden juni 2023 tot en met maart 2024 zijn verspreid over de stad stadsgesprekken gevoerd over acht inhoudelijke thema’s. Bij deze gesprekken zijn stedelijke partijen (woningcorporaties, bouwers, architecten, wijkraden, zorgpartners, kennisinstellingen etc.) uitgenodigd. Op 22 juni 2023 is de gemeente in gesprek gegaan over wonen in de stad. In deze bijeenkomst is het woonbehoeftenonderzoek besproken. Op 2 november 2023 hebben we gesproken over de plek van mobiliteit in onze prettige leefomgeving. Op 13 november is het thema bouwen binnen de grenzen van de stad besproken. Op 28 november zijn we in gesprek gegaan over ons naoorlogse erfgoed. Op 11 januari 2024 hebben we gesproken over de impact van de circulaire economie. Op 12 maart 2024 zijn we in gesprek gegaan over wonen en zorg. Op 25 maart 2024 zijn we met elkaar in gesprek gegaan over de impact van de energietransitie op Nijmegen. Van ieder gesprek is een verslag en een infographic met de belangrijkste onderwerpen gemaakt. Deze zijn te vinden in het participatieverslag ‘Samen in gesprek over onze stad’. Gesprekken met enkele specifieke stakeholders We zijn in gesprek gegaan met een aantal specifieke stakeholders/stakeholdergroepen. De actualisatie van de omgevingsvisie van Nijmegen heeft op de agenda gestaan bij de adviescommissies, de regiogemeenten en de woningbouwcorporaties. Met hen is besproken hoe zij kijken naar de stad en de thema’s die hier in de komende jaren aan de orde zijn. De ontwerp-omgevingsvisie is in concept voorgelegd aan deze stakeholders om ze mee te nemen in de visie en ambities van de gemeente Nijmegen voor de komende jaren. De adviescommissies zijn gevraagd advies uit te brengen op de ontwerp-omgevingsvisie. Stadsdeelgesprekken Onze gekozen aanpak heeft zich in de fase van het maken van de gebiedsuitwerkingen gericht op het scherp(
  1. er)krijgen van het bewonersperspectief. Hiertoe zijn stadsdeelgesprekken georganiseerd om zoveel mogelijk van de onderliggende belangen die bewoners hebben met betrekking tot de ruimtelijke opgaven in de stad in kaart te brengen. Ruim 40 bewoners zijn uitgenodigd voor een belangengesprek. Dit type gesprek is bedoeld om duidelijkheid te verschaffen over de belangen die spelen en gemeentelijke aannames te toetsen. Bij (bijna alle) de belangengesprekken was er naast de gespreksleider een wijkregisseur van de gemeente Nijmegen aanwezig, evenals een lid van het kernteam dat verantwoordelijk is voor het schrijven van de gebiedsuitwerkingen. Dit had twee doelen: ten eerste konden de ambtenaren uit eerste hand waardevolle kennis en informatie verzamelen voor de gebiedsuitwerkingen, en ten tweede kon de relatie worden versterkt tussen de gemeente en bewoners. Iets wat de gemeente ook op langere termijn ambieert. De gesprekken zijn gevoerd als informatief gesprek en niet in de vorm van een dialoog of discussie. De gemeente heeft deelgenomen aan de gesprekken om te luisteren en niet om beleidskeuzes toe te lichten of te vertegenwoordigen. Er zijn in de gesprekken geen keuzes of afspraken gemaakt. In ieder stadsdeel, behalve in stadsdeel Centrum, is met bewoners gesproken die zijn aangedragen door de wijkregisseurs op basis van de contacten die zij in de stadsdelen hebben met de wijkraden. De bewoners met betrokkenheid bij de wijkraad kennen de wijken en de omstandigheden in de stadsdelen en hebben een goed beeld wat er leeft in de wijk. De gesprekspartners verschillen in leeftijd, afkomst, opleidingsniveau en beroep, maar delen allemaal een diepgaande betrokkenheid bij de stad Nijmegen. De gesprekken hebben plaatsgevonden op persoonlijke titel zonder dat de gesprekspartners alle bewoners hoefden te vertegenwoordigen. In de meeste stadsdeelgesprekken zijn niet alleen de consequenties van het ruimtelijk beleid van de gemeente ten aanzien van woningbouw, milieu/duurzaamheid en transities ten aanzien van warmte, energie en mobiliteit onderwerpen van gesprek geweest. Ook de wijze waarop de gemeente Nijmegen de bewoners betrekt bij het maken van beleid, het uitvoeren van projecten en het oplossen van problemen in de leefomgeving zijn aan bod gekomen. 3 TOEKOMSTBEELD 3.1 INLEIDING In dit hoofdstuk beschrijft Nijmegen de centrale ambitie, leidende principes en de hoofddoelen richting 2050. Met de centrale ambitie beschrijft Nijmegen wat we richting 2050 proberen te bereiken: een nabije en rechtvaardige stad. De leidende principes vertellen waar Nijmegen rekening mee houdt in de ontwikkeling van de stad. 3.2 CENTRALE AMBITIE: EEN NABIJE EN RECHTVAARDIGE STAD 3.2.1 Inleiding Nijmegen heeft de ambitie om in 2050 een nabije en rechtvaardige stad te zijn. Nijmegen wil namelijk dat huidige en toekomstige generaties goed, gezond en veilig kunnen wonen, werken en verblijven in Nijmegen. 3.2.2 Nabije stad Centrale ambitie: De nabije en rechtvaardige stad Studio D / gemeente Nijmegen Om onze ambitie voor 2050 waar te maken en daarbij de groei van de stad op een duurzame en gezonde manier vorm te geven, kiest Nijmegen ervoor toe te werken naar een nabije stad. Met een nabije stad bedoelt Nijmegen twee dingen: Ruimtelijke nabijheid: de ambitie om gebruikers van Nijmegen de mogelijkheid te bieden om voorzieningen voor het dagelijkse leven, als dit mogelijk is, op loop- of fietsafstand te bereiken. Waar het kan streven we functiemenging na. De openbare ruimte is bij voorkeur zo ontworpen dat het een compacte stad kan dragen. Sociale nabijheid: de ambitie om inwoners de mogelijkheid te bieden deel te laten nemen aan de samenleving, elkaar, of nieuwe mensen te ontmoeten, de mogelijkheid om te werken aan het bouwen van gemeenschappen en dat bedrijven ideeën kunnen uitwisselen. Dit zorgt voor een sterke sociale basis, sociale cohesie, culturele diversiteit, inclusiviteit en economische vernieuwing. Bij sociale nabijheid hoort ook elkaar de ruimte geven, eigen verantwoordelijkheid nemen en plek bieden aan mensen die ondersteuning nodig hebben. Visie en opgaven Omgevingsvisie 2050 Studio D / gemeente Nijmegen 3.2.3 Rechtvaardige stad Nijmegen wil een rechtvaardige stad zijn. Alle opgaven waar Nijmegen voor staat, vragen een politieke keuze en richting. Nijmegen wil hierbij rechtvaardige keuzes maken over de verdeling van lusten en lasten. Nijmegen heeft aandacht voor verschillende onderdelen van ruimtelijke rechtvaardigheid. Zoals in de mobiliteitstransitie, klimaatadaptatie en het versterken van ontmoetingsplekken en voorzieningen. 3.2.4 Illustratie nabije en rechtvaardige stad Om het toekomstbeeld inzichtelijk te maken is een illustratie gemaakt van Nijmegen in ontwikkeling richting 2050. Dit beeld laat schetsmatig zien welke opgaven in Nijmegen spelen en landen. Zo is te zien dat Nijmegen werkt aan verschillende hoogstedelijke gebieden rondom openbaar vervoersknooppunten. Daarnaast zijn de economische ontwikkeling, verduurzaming en klimaatadaptatie schetsmatig uitgebeeld. 3.3 LEIDENDE PRINCIPES 3.3.1 Inleiding Niemand kan voorspellen hoe de wereld er in 2050 uitziet. De ontwikkeling van een stad is een dynamisch proces. Daarom is deze omgevingsvisie geen blauwdruk voor 2050. We vinden het belangrijk om in de ontwikkeling van de stad vast te houden aan onderwerpen die we belangrijk vinden. Daarom werkt Nijmegen met leidende principes. 3.3.2 Samen met de stad en de regio Nijmegen is trots op haar inwoners, bedrijven en instellingen en werkt samen om onze doelen te halen. We blijven in gesprek met de stad. We vragen binnen hun mogelijkheden een actieve houding van onze inwoners. We hebben oog voor de regionale effecten, samenhang en kansen voor regionale samenwerking bij het maken van keuzes. 3.3.3 Slim ruimtegebruik De ruimte in Nijmegen is schaars. Daar willen we dus zuinig mee omgaan. Daarom proberen we zoveel mogelijk functies slim te combineren, passend binnen ons idee van een nabije en rechtvaardige stad. Zo komen we tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Vertrekpunt bij nieuwe ontwikkelingen is de ruimtelijke eigenheid van een gebied. De mobiliteitstransitie is belangrijk om te kunnen werken aan een goed gebruik van de schaarse ruimte. Water en bodem zijn richtinggevend in wat qua ruimtelijke ontwikkeling en ruimtegebruik mogelijk is. 3.3.4 Werken aan de brede welvaart Nijmegen heeft een brede blik op de ontwikkeling van de stad. Wanneer we werken aan de uitvoering van de omgevingsvisie in beleid, of projecten bekijken we ze vanuit verschillende perspectieven: de mens, de planeet en de economie. Nijmegen streeft hierbij naar een eerlijke verdeling van lusten en lasten. We staan in ons denken stil bij de gevolgen van keuzes voor de gebruikers van de stad. We staan in ons denken ook stil bij de gevolgen elders en voor toekomstige generaties. 3.3.5 De rechtvaardige stad In Nijmegen vinden we ruimtelijke rechtvaardigheid cruciaal voor een inclusieve en eerlijke stad. We willen dat ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan kansengelijkheid en sociale verbinding en dat iedereen zich thuis voelt in de stad. Hierbij hebben we aandacht voor verschillen tussen stadsdelen en investeren we waar nodig ongelijk voor gelijke leefkwaliteit. Zo bouwen we samen aan een stad waarin iedereen, ongeacht achtergrond of woonplek, eerlijke kansen krijgt om zich te ontwikkelen en volwaardig mee te doen. 3.3.6 De toegankelijke stad Nijmegen wil een inclusieve stad zijn voor al haar inwoners. We willen dat alle delen van onze stad nu en in de toekomst toegankelijk blijven en dat ontwikkelingen in de ruimtelijke sfeer daaraan bijdragen. We zetten daarom in op een toegankelijke openbare ruimte voor iedereen, zowel binnen als buiten. Bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen is toegankelijkheid nadrukkelijk een van de aspecten waar rekening mee wordt gehouden. Ook bij woningbouw en voorzieningen hebben we aandacht voor toegankelijkheid. Nijmegen werkt samen met inwoners, bedrijven en organisaties aan het verbeteren van toegankelijkheid in de hele stad. We bouwen op deze manier aan een toegankelijke stad waarin iedereen zich welkom kan én mag voelen. 3.3.7 Bijdragen aan de gezonde leefomgeving Bij de groei en ontwikkeling van de stad beschermen, bevorderen en faciliteren we actief de gezondheid van onze inwoners. We zorgen voor een groene, gezonde én klimaatbestendige leefomgeving. Door een schoon milieu te waarborgen en negatieve omgevingsfactoren zoals luchtvervuiling en hittestress te verminderen, beschermen we de gezondheid van inwoners. We faciliteren gezondheid door een beweegvriendelijke, groene en veilige omgeving in te richten, met voldoende aantrekkelijke voorzieningen en ruimte voor ontmoeten. Een prettige en veilige leefomgeving draagt bij aan welzijn en gelijke kansen voor iedereen. 3.3.8 Ontwikkelingen dragen bij aan de hoofdlijnen van het beleid Nijmegen werkt aan de nabije en rechtvaardige stad via 4 beleidshoofdlijnen. Deze zijn: de sociale en gezonde stad, de aantrekkelijke stad, de economisch veerkrachtige stad en de duurzame stad. We proberen zoveel mogelijk kansen te benutten om deze hoofdlijnen te combineren. Ontwikkelingen dragen bij aan de hoofdlijnen van het beleid. Als het nodig is geven we onze hoofddoelen prioriteit. Dat betekent dat gezondheid, woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie en circulariteit prioriteit krijgen. 3.4 WERKEN MET DE LEIDENDE PRINCIPES De leidende principes zijn toegepast in deze omgevingsvisie. Ze hebben daarmee invloed gehad op de hoofdlijnen van het beleid en de ruimtelijke strategie. Bij het maken van thematisch beleid voor de fysieke leefomgeving, gebiedsvisies, ruimtelijke projecten en bij ruimtelijke initiatieven uit de stad, neemt Nijmegen de leidende principes mee. Hiermee geven we richting aan de toekomst en dagen we uit om te komen tot innovatieve ideeën en oplossingen. 4 BELEIDSDOELEN 4.1 HOOFDLIJNEN VAN BELEID In het vorige hoofdstuk heeft Nijmegen beschreven dat het de ambitie heeft een nabije en rechtvaardige stad te zijn. Nijmegen bereikt dit door te werken aan vier 'hoofdlijnen van beleid': We zijn een Sociale en gezonde stad. Daarmee laat Nijmegen zien hoe we gezondheid beschermen en bevorderen door het creëren en behouden van een gezonde leefomgeving. Daarnaast bevorderen we een inclusieve, veilige en veerkrachtige stad met een sterke sociale basis. We zijn een Economisch veerkrachtige stad. Daarmee laten we zien hoe we werken aan een toekomstbestendige economie die duurzaam is en de brede welvaart van onze inwoners bevordert. We zijn een Aantrekkelijke stad. Daarmee laat Nijmegen zien hoe we werken aan rechtvaardige mobiliteit, voldoende ruimte voor wonen en het behouden van ons waardevolle erfgoed en landschap. We zijn een Duurzame stad. Daarmee laten we zien hoe we werken aan klimaatadaptatie, biodiversiteit, een klimaatneutrale stad en een circulaire economie. Vier hoofdlijnen van het beleid Studio D / gemeente Nijmegen Deze vier hoofdlijnen van het beleid worden in dit hoofdstuk uitgelegd. 4.2 HOOFDDOELEN Naast de hoofdlijnen van beleid, hanteert Nijmegen vier hoofddoelen die we in ieder geval willen bereiken. Met deze hoofddoelen stellen we dus prioriteiten voor ons beleid voor de fysieke leefomgeving. Het doel is het terugdringen van het woningtekort tot 2%. Om dat te bereiken zetten we van 2024 tot 2040 in op toevoeging van 17.000 tot 22.000 woonruimten. In 2030 hebben we het doel van 55% CO2 reductie behaald. Nijmegen is in 2050 klimaatneutraal en draagt bij aan een volledig-circulaire economie. We hebben het doel een gezonde stad te zijn. Nijmegen werkt continu aan een gezonde fysieke leefomgeving. Dat drukken we daarom niet in de tijd uit. Wel zijn we in 2030 een beweegvriendelijke stad. In 2050 willen we de stad klimaatadaptief hebben ingericht. De prioritaire gebieden willen we in 2035 klimaatadaptief met voorrang hebben aangepakt. Maar er zal meer tijd nodig zijn voordat de gebieden volledig klimaatadaptief zijn. In het vorige hoofdstuk heeft Nijmegen beschreven dat het de ambitie heeft een nabije en rechtvaardige stad te zijn. Nijmegen bereikt dit door te werken aan 4 beleidshoofdlijnen: de sociale en gezonde stad, de aantrekkelijke stad, de economisch veerkrachtige stad en de duurzame stad. Deze ‘hoofdlijnen van het beleid’ worden in dit hoofdstuk uitgelegd. 4.3 HOOFDLIJN: SOCIALE EN GEZONDE STAD 4.3.1 Inleiding Nijmegen werkt aan een gezonde stad waar mensen gezond kunnen leven. Nijmegen wil graag een beweegvriendelijke stad zijn. Omdat de stad verstedelijkt en intensiever wordt bebouwd, is het belangrijk dat er genoeg aandacht is voor de gezonde leefomgeving. Ruimte voor o.a. groen, bewegen, ontspanning, verbinding en ontmoeten is dan essentieel voor inwoners om gezond te kunnen blijven leven. Volgens Nijmegen is een sociale en gezonde stad: Een stad die als prettig wordt ervaren, en die uitnodigt tot gezond gedrag zoals bewegen, sporten en gezond eten. Een stad waar gewerkt wordt aan een gezond milieu en een groene, gezonde en klimaatbestendige omgeving. Een stad met ruimte voor ontmoeten, werk en een sterke sociale basis. Met gemengde wijken waar voldoende ruimte is voor ontmoeten en verbinden voor iedereen. Een stad waar de negatieve omgevingsfactoren zo min mogelijk invloed hebben op de gezondheid. Een gezonde leefomgeving is een breed thema dat verschillende beleidsterreinen en thema’s raakt. Dit vraagt om samenwerking tussen verschillende beleidsterreinen. Diverse thema’s komen terug in andere hoofddoelen. Om gezondheid onderdeel te maken van ruimtelijke ontwikkelingen definiëren we acht onderwerpen die richting geven aan een gezonde leefomgeving. 4.3.2 We stimuleren een beweegvriendelijke omgeving 4.3.2.1 Wat is de opgave? Bewegen is belangrijk voor de gezondheid van iedereen. Nijmegen wil een stad zijn die mensen stimuleert, faciliteert en uitdaagt om te bewegen. Wandelen voor plezier staat in Nederland bovenaan de lijst van de meest ondernomen vrijetijdsactiviteiten en de trend is dat bewegen in de openbare ruimte toeneemt. Tegelijkertijd verdicht de stad en wordt de openbare ruimte schaarser. Daarom is het belangrijk dat we bij de infrastructuur in de stad oog voor de menselijke maat hebben en voldoende ruimte blijven creëren voor bewegen. Om te zorgen dat de stad in de toekomst leefbaar en bereikbaar blijft, moeten we inzetten op de mobiliteitstransitie. Ook is er ruimte nodig voor ontmoeting, georganiseerde én ongeorganiseerde sporten. Ongeveer de helft van de volwassen Nijmegenaren sport ongeorganiseerd en doet dat alleen of met iemand anders. Bewegen en ontmoeten, op welke manier dan ook, dragen bij aan de sociale en motorische ontwikkeling van kinderen, verlagen het risico op ziekten, en stimuleren sociale verbinding en participatie van inwoners. Openbare ruimten en voorzieningen voor bewegen en ontmoeten moeten goed onderhouden, verspreid en toegankelijk zijn. We vinden het belangrijk dat deze plekken voor alle inwoners beschikbaar zijn, dus hebben we extra aandacht voor toegankelijkheid. Bewegen, ontmoeten, spelen en sporten Illustratieve weergave van veilige sport- en wandelroutes door de stad Studio D / gemeente Nijmegen 4.3.2.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Bij de (her)inrichting van infrastructuur geven we zo veel mogelijk ruimte aan voetgangers, fietsers en goed openbaar vervoer. Ook bieden we alternatieven voor de auto, zoals stadsrandhubs en deelmobiliteit. We creëren een infrastructuur die voetgangers en fietsers een veilige, comfortabele route biedt en die actief vervoer de aantrekkelijkste keuze maakt. We willen primaire voorzieningen actief inrichten op voetgangers en fietsers om de druk van auto’s te verminderen. Dit zorgt voor een veilige en overzichtelijke omgeving, met ruimte voor bewegen en groen, waarbij de auto soms op afstand staat. Met het BOSS-kader (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen) realiseren we een dekkend netwerk per stadsdeel voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. We zorgen voor een paar grote groene sociale knooppunten, dit zijn plekken voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten voor 0 tot 100 jaar. Ook zorgen we voor goede kleine ontmoetplekken in de buurt en ruimte voor spelen op straat en in het groen. We verbinden deze plekken met veilige routes, zodat kinderen eerder zelfstandig op pad kunnen en er een gevarieerd speellandschap ontstaat. Ook zorgen veilig, goed begaande routes naar speelplekken ervoor dat ouderen en bewoners met een beperking deze plekken goed kunnen bereiken. We vinden speel- en ontmoetruimte belangrijk voor de gezondheid en welzijn van kinderen, maar ook voor het leefklimaat van de buurt. Het gaat daarbij zowel om ingerichte speel- en sportplekken als om bespeelbare openbare ruimte. Immers, kinderen spelen overal. Met het BOSS-kader en uitvoeringsprogramma geven we concreet invulling aan deze ambitie. De groene sociale knooppunten combineren we als dit mogelijk is met koelteplekken. Voor georganiseerde sporten reserveren we voldoende ruimte voor sportfaciliteiten. Voor ongeorganiseerd sporten hebben we de ambitie de openbare ruimte zo in te richten dat deze uitnodigt tot bewegen en sporten. Verspreid over de stad wijzen we, per stadsdeel, één of meer bovenwijkse beweegnetwerken aan. Dit netwerk bestaat uit groen, beweegvoorzieningen en routes die uitnodigen om in beweging te komen voor alle doelgroepen uit de hele stad. Deze plekken vragen om veel ruimte en dragen ook bij aan onze ambitie om het regenwater zoveel mogelijk vast te houden en te infiltreren. We maken werk van de ‘vernieuwingsgolf openbare ruimte’ en kiezen bij onderhoud en vervanging voor een toegankelijke en toekomst bestendige openbare ruimte met meer groen, die veilig is en ruimte biedt voor klimaatadaptatie, ontmoeting, sport, spel en beweging. 4.3.3 We zorgen voor een gezond milieu 4.3.3.1 Wat is de opgave? Een goede milieukwaliteit, met schone lucht, water en bodem, een rookvrije omgeving, minder lawaai en beperkte geur- en lichthinder. Met de toenemende druk op de openbare ruimte is het extra belangrijk om een gezond milieu te waarborgen. In november 2024 zijn, op basis van het WHO-advies uit 2021, nieuwe EU-grenswaarden voor luchtkwaliteit vastgesteld waaraan Nederland uiterlijk in 2030 wil voldoen. Stille plekken zijn belangrijk om de drukte te ontlopen en te ‘ontstressen’. Rust in eigen huis is nodig, maar ook een rustige plek niet te ver van huis. Gezonde leefomgeving Illustratieve weergave van plekken, bezigheden en korte routes ten behoeven van BOSS Studio D / gemeente Nijmegen 4.3.3.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Met de actieve deelname aan het landelijk Schone Lucht Akkoord (SLA) en het uitvoeringsprogramma “Op weg naar een gezonde luchtkwaliteit 2020-2030” werken we aan het verminderen van de uitstoot van schadelijke stoffen van de verschillende bronnen in combinatie met voldoende afstand tussen bronnen en gevoelige groepen. Op termijn streven we ernaar om te voldoen aan de recente WHO-advieswaarden. We willen uiterlijk in 2030 voldoen aan de nieuwe EU-richtlijn met strengere luchtkwaliteitsnormen. Hierbij wordt geborgd dat tot die tijd bestaande luchtkwaliteitssituaties in de stad niet meer 'in betekende mate' mogen verslechteren, maar juist actief moet worden verbeterd, met bijzondere aandacht en prioriteit voor wijken en buurten waar de luchtkwaliteit aantoonbaar onder het stedelijk gemiddelde van alle toetspunten samen ligt. We zetten in op het ontmoedigen van houtstook door middel van voorlichting, communicatie en financiële prikkels om te stoppen met het stoken van hout. Een stadsbreed (gedeeltelijk) verbod op houtstook blijkt in de praktijk lastig. Houtstook veroorzaakt overlast en gezondheidsschade. Het streven is met deze genoemde maatregelen een verbetering van de luchtkwaliteit te bereiken én minder overlast voor omwonenden. Mocht dit niet voldoende blijken, dan kijken we binnen het programma luchtkwaliteit naar aanvullende maatregelen. We streven naar schoon en emissieloos bouwen, zowel voor circulariteit, energietransitie als voor een goede luchtkwaliteit. We nemen maatregelen voor schone mobiliteit, zowel op de weg als op het water. We stellen een agenda voor uitstootvrije mobiliteit op. Dit doen we om de luchtkwaliteit en daarmee gezondheid van inwoners te verbeteren én om bij te dragen aan klimaatdoelstellingen. Binnen de kaders van de gebiedsvisie TPN-West werken we aan vermindering van de milieudruk (uitstoot schadelijke stoffen zoals NOx en Zeer Zorgwekkende Stoffen; hinder van geur, geluid en trillingen en externe veiligheid) op de directe omgeving en omliggende woonwijken. Ook streven we naar duurzaam transport en mobiliteit over weg en water voor TPN West. Bij zowel vergunningverlening als bij de ontwikkeling van ruimtelijke projecten, sturen we erop dat er geen geurgevoelige gebouwen en locaties boven de in ons beleid vastgestelde richtwaarde komen te liggen. We wijzen geurgevoelige gebouwen en locaties aan in het omgevingsplan en voeren actief toezicht uit op de emissies van geur. We zorgen ervoor dat we beschikken over een actueel inzicht van de geuremissies door bedrijven. Aandachtspunt is geplande hoogbouw waarbij geurbelasting anders kan zijn dan op maaiveld. We beschermen omwonenden tegen industriële emissies door vergunningen van bedrijven tijdig te actualiseren en zo scherp mogelijk te vergunnen. We houden daarbij, zoveel als redelijkerwijs mogelijk, rekening met cumulatie. Op basis van de recent aangepaste Richtlijn Industriële Emissies wordt zoveel mogelijk aan de onderkant van de BBT (Best Beschikbare Technieken) range vergund. We communiceren daarbij actief naar omwonenden en betrekken hen hierbij. We stimuleren bedrijven om invulling te geven aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. We voeren actief toezicht uit op de emissies van schadelijke stoffen door bedrijven en zorgen ervoor dat we een actueel inzicht hebben van de emissies door bedrijven. We continueren of stellen Nijmeegse waarden vast in ons omgevingsplan op het gebied van lucht, geluid en bodem. Hierbij kan differentiatie ontstaan tussen verschillende gebieden in het omgevingsplan. Dit gebeurt zoveel mogelijk in overeenstemming met bijvoorbeeld GGD-advieswaarden voor lucht en geluid. Bestaande voorbeelden zijn strengere waarden voor geluid in woongebieden. Bij ontwikkelingen houden we voldoende afstand tussen schadelijke bronnen en gevoelige bestemmingen zoals woningen, scholen en kinderopvang, zoveel mogelijk in overeenstemming met de landelijke GGD-richtlijn. 4.3.4 We zorgen voor een groene, gezonde én klimaatbestendige omgeving 4.3.4.1 Wat is de opgave? Een gezonde stad vraagt om voldoende groen en aanpassingen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Het KNMI voorspelt dat door klimaatverandering de gemiddelde temperatuur stijgt en dat warme tropische dagen vaker zullen voorkomen. Om voorbereid te zijn op klimaatverandering is het belangrijk dat inwoners worden beschermd tegen perioden van (extreme) hitte en bovenmatige blootstelling aan uv-straling. Groen werkt daarbij verkoelend doordat het schaduw biedt en water verdampt. Het is daarom belangrijk dat er voldoende groen aanwezig is in de stad. Omdat de stad aan het verdichten is, hebben we expliciet aandacht voor de balans tussen intensiever bebouwen en vergroenen. Naast dat groen belangrijk is voor klimaatadaptatie speelt het ook een belangrijke rol bij een gezonde leefstijl en de mentale gezondheid van mensen. Groen dichtbij huis en voldoende groen in de stad zijn van cruciaal belang voor de gezondheid van onze inwoners. Het vermindert stress en bevordert ontspanning. 4.3.4.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? We hebben de ambitie dat groen voor iedereen bereikbaar is en van goede kwaliteit is voor zowel mensen als dieren en planten. We willen dat inwoners op korte afstand van hun woning kunnen ontspannen en genieten in het groen. Van groene sociale knooppunten, plantsoenen, buurtparkjes en stadstuinen tot bosschages en parken met meer natuurlijk groen, allen met voldoende schaduw. In de paragraaf ‘Duurzame Stad’ worden meer maatregelen toegelicht. 4.3.5 We zorgen voor voldoende ruimte voor ontmoeten en verbinden in de wijken 4.3.5.1 Wat is de opgave? Ruimte voor ontmoeten en verbinden is cruciaal voor de gezondheid van inwoners en een sterke sociale basis. In tijden van individualisering is het extra belangrijk dat de omgeving uitnodigt tot ontmoeting. In Nijmegen leven we samen in de stad. Je verbonden voelen met anderen is belangrijk voor de eigen gezondheid, maar ook voor de sociale cohesie in de wijk. Elkaar tegenkomen op straat, op aantrekkelijke plekken in de buurt, bij sociale wijkondernemingen, op ontmoetlocaties die door bewoners zijn opgezet, bij wijkcentra of in het centrum draagt bij aan mentaal welbevinden en verbondenheid in de wijk en in de stad. We vinden het belangrijk dat er ontmoetplekken zijn waar iedereen zich welkom en veilig voelt. Er is extra aandacht voor kwetsbare groepen, waaronder inwoners met een psychosociale of verstandelijke beperking. 4.3.5.2 Hoe gaan we dit bereiken? Ruimte voor ontmoeten creëren we in een aantrekkelijke binnenstad maar ook met goede, bereikbare, veilige en toegankelijke voorzieningen in iedere wijk die efficiënt worden gebruikt. Wat een aantrekkelijk aanbod is, is afhankelijk van de gebruikers en vereist maatwerk waarbij de behoefte van inwoners wordt meegenomen. Ook jongeren hebben recht op plekken in de openbare ruimte. Het is van belang dat er voldoende plekken zijn voor jongeren om samen buiten te komen. We zien de sportparken als een belangrijke ontmoetingsplek voor de wijken en willen toe naar (gedeeltelijk) ‘open sportparken’. Sportparken bieden overdag kansen, want dan worden ze vaak weinig gebruikt door verenigingen. We realiseren in iedere wijk groene sociale punten waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en waar gesport en gespeeld kan worden. Waar een combinatie ligt met klimaatopgave en cultuurhistorische erfgoed, pakken we die kansen op. We experimenteren met leefstraten. Deze bieden kansen voor meer verbinding tussen mensen, vergroening en bewustwording over mobiliteitstransitie. Met inzet op ‘Ruimte voor ontmoeting’ worden inwonersinitiatieven gestimuleerd, gefaciliteerd en geaccommodeerd waar mogelijk. We hebben een activerend wijkaccommodatiebeleid met aandacht voor verbondenheid, sociale cohesie en maatschappelijke participatie. Er is ruimte voor kunst, cultuur en creativiteit en lokaal eigenaarschap. Een veilige plek waar er ook voor kwetsbare mensen ruimte is in onze stad, vinden we belangrijk. Dit draagt bij aan een sociale stad waar ervaringen tussen bewoners uitgewisseld kunnen worden en waarin mensen makkelijker terechtkunnen voor hulp op moeilijke momenten. Initiatieven van bewoners zijn van hoge waarde voor identiteit van de buurt. Daarom willen we extra aandacht voor het onverwachte. Samenwerking in en met de stad is noodzakelijk en dit wordt in de toekomst alleen maar urgenter. Aan de basis van die samenwerking ligt het sociale netwerk. Dat zorgt ervoor dat mensen voldoende aangehaakt zijn in de maatschappij en dus mee kunnen doen. Een krachtig sociaal netwerk zorgt er ook voor dat initiatieven ontplooid worden die de ontwikkeling van de stad ondersteunen. Die initiatieven moeten steeds meer uit de maatschappij komen, overheden en maatschappelijke organisaties kunnen dat niet alleen. Cultuur kan een wezenlijke bijdrage leveren aan het tot stand brengen van die samenwerking. Met de inzet van cultuur en cultuurmakers kunnen veel meer mensen bereikt en geactiveerd worden bij stedelijke vraagstukken dan via traditionele manieren van communicatie. Ook kan met cultuur beter in beeld gebracht worden wat de behoeften en ideeën zijn. Tenslotte inspireert de inzet van cultuur en creativiteit tot de ontwikkeling van innovatieve en vernieuwende maatschappelijke ideeën (sociale innovatie). 4.3.6 We bouwen gezond en sociaal voor iedereen 4.3.6.1 Wat is de opgave? Wonen in een gezonde, betaalbare woning in een leefbare wijk is essentieel voor de gezondheid. Vanwege het woningtekort is het niet altijd mogelijk om een (betaalbare) woning te vinden. In Nijmegen streven we naar voldoende woningen voor alle inwoners en type huishoudens, met een gevarieerd aanbod aan betaalbare, energiezuinige, levensloopbestendige, zorggeschikte en toegankelijke woningen. We zijn een inclusieve stad waar iedereen een plek kan vinden om te wonen en te leven. We werken aan toekomstbestendige en gemengde wijken, omdat dit belangrijk is voor de leefbaarheid. 4.3.6.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? We zetten in op gemengde wijken en buurten, waar mensen zich thuis voelen en waar mensen met verschillende leefstijlen en omstandigheden elkaar tegenkomen. Op deze manier proberen we sociale draagkracht en draaglast meer met elkaar in evenwicht te brengen en kansenongelijkheid te verminderen. We bieden mogelijkheden voor gemeenschappelijke woonvormen en hebben aandacht voor kwetsbare inwoners. Echter, voor het realiseren van diverse en leefbare wijken is het niet voldoende als er alleen gemengd wordt gebouwd. Het is ook nodig om in te zetten op een stevige verbinding met de sociale basis van de wijk. Daarnaast is goede bereikbaarheid een belangrijke voorwaarde voor een goede woonkwaliteit in de stad. We hebben oog voor mobiliteitsongelijkheid en zorgen ervoor dat de mobiliteitstransitie niet alleen plaatsvindt bij nieuwbouwontwikkelingen maar ook bij bestaande wijken. Verder streven we naar voldoende voorzieningen in deze wijken en ruimte voor bedrijvigheid. Intensief verkeer geeft veel lawaai en luchtverontreiniging. Gezondheidsrisico’s van omwonenden nemen toe naarmate de afstand tot de weg kleiner is, ook wanneer de luchtkwaliteit daar aan de Europese grenswaarden voldoet. Woningen en voorzieningen zoals een basisschool of zorginstelling waar kinderen, ouderen of mensen langdurig verblijven moeten daarom op afstand van drukke wegen worden gerealiseerd. Voor nieuwbouw van sociale huur- en betaalbare woningen geldt dat deze op eenzelfde manier als andere woningtypes afgewogen worden tegen locatiekeuzes. 4.3.7 We faciliteren functiemenging waar mogelijk 4.3.7.1 Wat is de opgave? Een goede menging van functies is belangrijk voor een gezonde leefomgeving. In Nijmegen willen we dat mensen goed kunnen wonen en werken in een fijne wijk en omgeving. De behoefte aan (maatschappelijke) voorzieningen in de wijk neemt toe door een groeiende en vergrijzende bevolking. Het combineren van functies is essentieel om optimaal gebruik te maken van de ruimte die er is. In een buurt waar wonen, werken en een gevarieerd aanbod van voorzieningen (op het gebied van zorg, winkelen, ontspanning, ontwikkeling) goed gemengd zijn, bewegen inwoners meer omdat voorzieningen lopend of met de fiets bereikbaar zijn. Dit zorgt ervoor dat meer mensen de auto laten staan en er daardoor minder luchtverontreiniging, geluidsoverlast en verkeersproblemen zijn. Goede functiemenging draagt ook bij aan levendigheid en het ontmoeten van buurtgenoten. Daarnaast maakt functiemenging gebieden met een hoge dichtheid toekomstbestendiger. Doordat een plek of ruimte voor meer doelen geschikt is, kan het zich makkelijker aanpassen aan nieuwe omstandigheden en is het minder kwetsbaar. 4.3.7.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Om te komen tot een Nabije Stad in de toekomst is het noodzakelijk om ruimtelijke en maatschappelijke opgaven meer met elkaar te verbinden en te verkennen wat de Nabije Stad betekent voor het voorzieningenniveau van de verschillende stadsdelen. We starten met een verkenning wat de Nabije Stad betekent voor het voorzieningenaanbod en -niveau (inclusief maatschappelijke voorzieningen) in Nijmegen-Noord en in Dukenburg. In deze verkenning gaat het om een analyse van het huidige voorzieningenaanbod en -niveau, behoefteverkenning van toekomstige voorzieningen ten behoeve een Nabije Stad en het opstellen van uitgangspunten en richtlijnen voor (maatschappelijke) voorzieningen. We zorgen voor een gebalanceerde functiemenging door aandacht te hebben voor een goede mix van rust en dynamiek. Ook is niet elke locatie voor functiemenging geschikt, bijvoorbeeld in groengebieden, bedrijventerreinen of industriegebieden waarvan het niet wenselijk is dat mensen er wonen. 4.3.8 We willen een gezonde en duurzame voedselomgeving 4.3.8.1 Wat is de opgave? Om gezond te kunnen leven is het belangrijk dat mensen gezond eten en drinken. Onze voedselconsumptie is slechts in kleine mate het gevolg van individuele keuzes en wordt onder meer sterk beïnvloed door het aanbod van voedsel in de directe leefomgeving van mensen. Uit landelijk onderzoek blijkt dat het ongezonde voedselaanbod (o.a. fastfoodlocaties, donutzaken en ijssalons) in Nederland tussen 2011 en 2021 met 30% is toegenomen. En in kwetsbare wijken is het ongezonde aanbod gemiddeld twee keer zo groot als in rijke buurten. Daarom is het essentieel om een gezond voedselaanbod te stimuleren, met voldoende keuze voor alle inwoners. Stadslandbouw en lokale (sociale) voedselinitiatieven kunnen hierin een belangrijke rol spelen: ze brengen gezond, vers en duurzaam voedsel dichterbij en versterken de lokale voedselketen. We willen dat alle inwoners een eerlijke kans hebben om gezonde voeding te kiezen. Gezonde en duurzame voedselomgeving Studio D / gemeente Nijmegen 4.3.8.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? We stimuleren een gezond voedselaanbod in publieke voorzieningen zoals gezond voedsel in school- en sportkantines. Ook willen we dat alle inwoners van Nijmegen toegang hebben tot gezond, duurzaam en lokaal voedsel. We ondersteunen het opzetten van schoolmoestuinen, moestuinen in de wijk, eetbaar groen en watertappunten. Daarnaast geven we ruimte aan een duurzame voedselketen, waarbij we lokale voedselinitiatieven zoals stadslandbouw, ondersteunen. We werken hiervoor samen met de omliggende gemeenten omdat zij relatief meer ruimte kunnen bieden aan duurzame boeren. Er is nog weinig regulering – in de zin van wet- en regelgeving – vanuit de overheid die ingrijpt op de (on)gezonde voedselomgeving Onze gemeentelijke inspanningen op dit vlak betreffen nu vooral voorlichting, bewustwording en ondersteuning. Deze maatregelen hebben echter een vrijblijvend karakter. Dit betekent dat we (nog) geen handvaten hebben om ongezonde voedselketens, zoals fastfoodketens, uit de stad te weren. Voor de aanpak gezonde jeugd is het volgens experts van belang om ongezond voedselaanbod met een bepaalde afstand rond een school te beperken. Wanneer er solide juridische mogelijkheden beschikbaar komen voor het weren van fastfood en gemaksvoedsel via het omgevingsplan, zullen we dit voor Nijmegen verkennen. 4.3.9 We maken onze wijken veiliger en schoon 4.3.9.1 Wat is de opgave? Een veilige en schone wijk draagt bij aan een gezonde leefomgeving voor onze inwoners. In Nijmegen vinden we het belangrijk dat de stad schoon en veilig is. Een schone, goed verlichte en veilige leefomgeving is goed onderhouden en veilig te bereiken, en is vrij van (zwerf)afval. Inwoners van jong tot oud, en aandachtsgroepen met een groter risico op het ervaren van straatintimidatie, moeten veilig gebruik kunnen maken van de leefomgeving en zich ook veilig voelen. Dit nodigt uit tot bewegen, ontmoeten, spelen en bevordert daarmee de gezondheid van bewoners. 4.3.9.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Bij inrichting van een openbaar gebied en bij inpassing of aanpassing van bebouwing hebben we aandacht voor sociale veiligheid, eenduidigheid, (on)toegankelijkheid en aantrekkelijkheid voor alle inwoners. Goede afvalvoorzieningen en de afvalophaaldienst moeten overlast van (zwerf)afval zoveel mogelijk voorkomen. We zorgen voor een inrichting van openbaar gebied gericht op snelheidsverlaging van gemotoriseerd verkeer. In Nijmegen zoeken we naar hoe we elkaar ruimte geven. Intimidatie en discriminatie passen niet in onze stad. In Nijmegen houden we rekening met fysieke en sociale ruimte voor verschillende en diverse groepen. 4.4 HOOFDLIJN: ECONOMISCH VEERKRACHTIGE STAD 4.4.1 Inleiding Nijmegen werkt aan het zijn van een economisch veerkrachtige stad. Een economisch veerkrachtige stad is een stad met een toekomstbestendige economie die duurzaam is en de brede welvaart van onze inwoners bevordert. Nijmegen streeft naar een economie met voldoende passende werkgelegenheid voor haar eigen inwoners en wil de regionale werkgelegenheidsfunctie die het vervult blijven behouden. Volgens Nijmegen betekent een economisch veerkrachtige stad dat we: Een aantrekkelijke stad zijn voor werknemers en werkgevers, met passende banen voor onze inwoners en ruimte voor economische activiteiten. Ons (inter)nationaal profiel versterken en uitdragen. Zorgen voor een leefbare stad met goede voorzieningen. 4.4.2 We dragen bij aan het behouden en creëren van passende banen en we bieden voldoende ruimte voor economische activiteiten 4.4.2.1 Wat is de opgave? Nijmegen is een woon- én werkstad. De komende jaren groeit Nijmegen fors. Het is de opgave om in de groeiende stad en bij een veranderende beroepsbevolking te zorgen voor voldoende passende werkgelegenheid voor onze inwoners. Dat vraagt om een evenwichtige economische groei, met banen voor praktisch geschoolden en theoretisch opgeleiden, ruimte voor economische activiteiten en een economische visie. De bedrijven en instellingen op de Nijmeegse werklocaties (campussen en bedrijventerreinen) zorgen voor veel werkgelegenheid. Om bestaande bedrijven te laten groeien en nieuwe bedrijvigheid aan te trekken is het noodzakelijk dat we beschikken over voldoende en toekomstbestendige werklocaties die aansluiten bij ons economisch profiel. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. Nijmegen heeft, na ontwikkeling van de Grift, geen ruimte voor nieuwe werklocaties. Door herstructurering kunnen we ruimte creëren op bestaande werklocaties, maar dit is complex en kostbaar. Het is de verwachting dat de vraag naar werklocaties in de regio de komende jaren toeneemt, met krapte op de markt voor bedrijfshuisvesting tot gevolg. Marktonderzoek laat zien dat er behoefte is aan (nieuwe) kantoorruimte in Nijmegen. Daarnaast is er sprake van een kwalitatieve mismatch, de juiste kantoren staan niet altijd op de juiste plekken. De opgave voor onze stad is dat we zorgen voor voldoende aanbod van (nieuwe) kwalitatieve kantoormeters op aantrekkelijke en toekomstbestendige kantoorlocaties, waaronder het Stationsdistrict en de binnenstad. In onze nabije stad willen we ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid als onderdeel van gemengde woon-werkgebieden. Kleinschalige bedrijvigheid is in het algemeen goed te combineren met een woonfunctie en vergroot de levendigheid, het voorzieningenniveau en de werkgelegenheid in een wijk. Tegelijkertijd staat ruimte voor economische activiteiten onder druk door de ruimtevraag van andere opgaven, met name wonen. Werklocaties illustratieve weergave van werklocaties Studio D / gemeente Nijmegen 4.4.2.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Een sterk economisch ecosysteem We stimuleren de start en de groei van bedrijven in een sterk economisch ecosysteem. Daarbij richten we ons vooral op de kansrijke Nijmeegse sectoren, waaronder Health & High tech. Onze economische visie beschrijft de kansrijke sectoren en speerpunten van het Nijmeegse economisch beleid. Vanuit de economische visie voeren we projecten uit om de economie te stimuleren. Via accountmanagers en het ondernemerspunt staan we in nauwe verbinding met het Nijmeegse bedrijfsleven en signaleren we nieuwe ontwikkelingen, kansen en zorgen. Zo kunnen we tijdig (bij)sturen op de ruimtelijke randvoorwaarden die belangrijk zijn voor onze economie. Toekomstbestendige werklocaties Nijmegen heeft een goede basis aan werklocaties met veel variëteit. Door een combinatie van nieuwe locaties (De Grift) en het beter en duurzamer benutten (juiste bedrijf op de juiste plek, herstructureren en intensiveren) van bestaande locaties blijven we zorgen voor voldoende, goed functionerende en duurzame werklocaties in de stad. Zo komt er nieuwe bedrijfsruimte door herstructurering van Industriepark Waal Energie (voormalige Engieterrein) en in Winkelsteeg. Ook een betere indeling van TPN-West kan nieuwe ruimte opleveren. We letten op een gevarieerd aanbod in de stad en werklocaties die elkaar aanvullen. We werken samen met de regio om ook in de toekomst te voorzien in voldoende passende bedrijfsruimte in de regio. In het Regionaal Programma Werklocaties maken we afspraken over herstructurering en intensivering en de ruimte voor nieuwe terreinen. TPN-West blijft een bedrijventerrein. Door de milieuruimte en de haven heeft TPN-West potentie om een grotere bijdrage te leveren aan de circulaire economie en energietransitie. We willen de economische kracht van TPN-West benutten maar streven tegelijkertijd naar een vermindering van de milieudruk op de leefomgeving. Daarom gaan we onderzoek doen naar een logische opbouw en toedeling van functies in het gebied, om te zorgen voor het juiste bedrijf op de juiste plek. Aantrekkelijke kantoorlocaties We streven naar het behoud van voldoende kwalitatieve kantoormeters op aantrekkelijke, toekomstbestendige kantoorlocaties. Dat zijn vooral de levendige en gemengde gebieden. De toekomstbestendige kantoorlocaties in Nijmegen zijn het Stationsdistrict, de binnenstad, de beide campussen en Brabantse Poort/Kerkenbos. Deze locaties sluiten aan bij de wensen vanuit de markt, bij de strategische keuzes in deze omgevingsvisie en passen binnen regionale afspraken. Voor minder courante kantoren buiten deze locaties is transformatie naar andere functies een mogelijkheid. Sterke campussen We blijven inzetten op de twee innovatieve werklocaties (campussen) die onze stad kent: Campus Heijendaal en de Noviotech Campus. Beide campussen zijn een magneet voor talent, ondernemerschap en investeerders. Ook staat innovatie en kennisontwikkeling op de campussen aan de basis van de doorontwikkeling van onze topsectoren health en high tech. De innovatieve bedrijvigheid op Campus Heijendaal is sterk verbonden met het onderwijs, het onderzoek en de patiëntenzorg dat bij de kennisinstellingen plaatsvindt. Daarmee heeft Campus Heijendaal een ander profiel dan Noviotech Campus. Op de Noviotech Campus ligt de nadruk op innovatieve bedrijven in met name de high tech sector en health. Voor Campus Heijendaal is een gebiedsvisie gemaakt die de gewenste ontwikkelingsrichting van de campus in relatie tot haar omgeving beschrijft. Nijmegen werkt aan een ontwikkelstrategie voor de Noviotech Campus om de accenten voor de komende jaren te bepalen. De ruimtelijke doorontwikkeling van de Noviotech Campus maakt onderdeel uit van de ontwikkeling van het naastgelegen Winkelsteeg. Wijkeconomie In de gemengde gebieden van de stad combineren we verschillende functies, waaronder economische. Functiemenging biedt vooral kansen voor kleinschalige bedrijvigheid, vanwege een groeiende vraag vanuit bedrijven en werknemers naar multifunctionele omgevingen. Bij gebiedsontwikkelingen hebben we aandacht voor bedrijfsruimte in de plannen. Door meer functiemenging kan er ruimte vrijkomen op bestaande bedrijventerreinen, waar een deel van de kleinschalige bedrijvigheid nu is gevestigd. Dat is voordelig voor bedrijven die afhankelijk zijn van de beschikbare fysieke- en milieu ruimte op bedrijventerreinen. 4.4.3 We hebben een krachtig (inter)nationaal profiel als Old City, Young Vibe 4.4.3.1 Wat is de opgave? Nijmegen profileert zich als Old City, Young Vibe. Het vormt de basis van onze city marketing en sluit aan bij de Nijmeegse kernkwaliteiten en onze economische structuur. Binnen de citymarketing zijn ‘Health & High tech’ en ‘Oudste en bruisende stad’ onze twee speerpunten. Het is de opgave om dit profiel en de speerpunten verder te versterken en uit te dragen. Hierbij is er een sterke samenhang met de ambitie en doelen die staan beschreven voor de ‘Aantrekkelijke stad’. 4.4.3.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Profileren van de kracht van health & high tech Health & high tech is de kern van ons economisch profiel. Deze sectoren vormen belangrijke pijlers van onze (boven)lokale economie. We werken aan een vestigingsklimaat waarin bedrijven en instellingen in deze sectoren kunnen groeien en er kansen ontstaan voor nieuwe initiatieven. Dit doen we o.a. door, in samenwerking met bedrijfsleven en kennisinstellingen, de campussen verder te ontwikkelen en zichtbaarheid van health & high tech te vergroten. Ook zetten we ons in voor voldoende bedrijfsruimte in en om Nijmegen waar health & high tech bedrijven kunnen doorgroeien. Zo versterken we het innovatie ecosysteem en proberen we bedrijven langdurig aan onze stad te verbinden. Daarbij is ook de regionale samenwerking van belang, in regionaal verband werken we in de Groene Metropoolregio en als lid van The Economic Board aan het versterken van health en high tech en de koppeling met regionale ambities. Profileren van Nijmegen als oudste stad van Nederland met een jong en bruisend karakter De vrijetijdseconomie is een grote werkgever in Nijmegen. Om bezoekers te trekken promoten we Nijmegen als oudste stad met een jong en bruisend karakter. Met dit profiel spelen we in op onze kernkwaliteiten als historische, aantrekkelijke en jonge stad. Dit wordt ondersteund door een goed aanbod van evenementen, horeca, cultuur en winkels. De binnenstad is samen met de groene omgeving een belangrijk visitekaartje van Nijmegen en daarom investeren we in een aantrekkelijke en gastvrije binnenstad. Ook bieden we ruimte aan creatieve broedplaatsen in de stad, plekken zoals Nyma, Vasim, Houtwerf en de Splendorfabriek. We bouwen aan de bekendheid en zichtbaarheid van Nijmegen als oudste stad met een jong en bruisende karakter door evenementen te ondersteunen die hieraan bijdragen. We zorgen ervoor dat er voldoende evenementenlocaties zijn in de stad. Iedere locatie heeft een eigen profiel en voorwaarden die rekening houden met o.a. de bereikbaarheid, omwonenden, natuur en veiligheid. Daarnaast werken we in de Groene Metropoolregio en het Rijk van Nijmegen samen aan toeristische promotie en projecten om de regionale vrijetijdseconomie te versterken. 4.4.4 We zijn een leefbare stad met goede voorzieningen op het niveau van de stad, wijk en buurt. Dit voorzieningenniveau willen we behouden en versterken. 4.4.4.1 Wat is de opgave? Het voorzieningenniveau in de stad, wijk en buurt moet aansluiten bij de groei van Nijmegen. In een nabije stad zijn voorzieningen dichtbij om de leefbaarheid en lokale werkgelegenheid te bevorderen. De binnenstad en de aanwezige vrijetijdseconomie is een belangrijke economische motor voor de stad. Nijmegen functioneert als regiostad en heeft een groot verzorgingsgebied. In onze binnenstad bevindt zich het grootste aanbod aan winkels, horeca, cultuur en evenementen van de stad. De samenstelling en functie van de binnenstad verandert. Het belang van horeca- en cultuurfuncties en ontmoeting neemt toe ten opzichte van de winkelfunctie. Het is de opgave om bij deze veranderingen de binnenstad aantrekkelijk te houden door in te (kunnen) spelen op nieuwe initiatieven, wensen van bewoners en bezoekers en maatschappelijke opgaven. Tegelijkertijd is het de opgave om in dit intensief gebruikte gebied de ruimte samen te delen. Voorzieningen Illustratieve weergave van voorzieningen Studio D / gemeente Nijmegen 4.4.4.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Wijk- en buurtwinkelcentra voor een leefbare stad We bouwen aan een nabije en compacte stad waarbij we groeien binnen de grenzen van de bestaande stad. De groei van de stad is een kans om het bestaande voorzieningenniveau te behouden en te versterken, omdat het draagvlak voor voorzieningen wordt vergroot. Zo ondersteunen we de aanwezigheid van vitale (bestaande) wijk- en buurtwinkelcentra voor onze inwoners op loop- en fietsafstand. Vooral in hoogstedelijke en gemengde gebieden komt wonen, werken, voorzieningen en ontmoeten bij elkaar. Tegelijkertijd willen we ook in andere gebieden ruimte bieden aan kleinschalige nieuwe initiatieven rond horeca, cultuur en retail in de directe nabijheid van bewoners, als deze initiatieven bijdragen aan een meer leefbare en levendige wijk. Dit nemen we o.a. mee in bij het opstellen van nieuw horecabeleid. Koers voor de binnenstad We investeren in een aantrekkelijke en gastvrije binnenstad. Het is dé plek waar ontmoeten, werken, wonen, winkelen, ontspanning en cultuur samenkomen. Onze binnenstad is continu in ontwikkeling. De gebiedsvisie ‘Koers voor de binnenstad’ beschrijft onze keuzes voor de binnenstad tot 2035. Hierin staat dat we de binnenstad aantrekkelijk houden door o.a. meer ruimte te geven aan fietsers en voetganger, goede verbindingen, meer ruimte voor groen, werken, ondernemerschap en aandacht voor duurzaamheid. Bij nieuwe ontwikkelingen hanteren we vijf ontwikkelprincipes (groen, bruisend, ondernemend, inclusief en verbonden) en is de bestaande identiteit, kwaliteit en cultuurhistorische gelaagdheid het vertrekpunt. Daarnaast werken we aan de verbreding van het centrum naar de gebieden rondom de Waal. Onder de noemer ‘Hart voor de Binnenstad’ voeren we een actieplan uit dat is opgesteld met bewoners, bezoekers en ondernemers. Verder starten we met een aanpak om het aantal leegstaande panden terug te brengen. 4.5 HOOFDLIJN: AANTREKKELIJKE STAD 4.5.1 Inleiding Nijmegen werkt aan het zijn van een aantrekkelijke stad. In een aantrekkelijke stad is het fijn wonen, werken en verblijven. Een aantrekkelijke stad heeft voldoende passende woonruimten. Daarom heeft Nijmegen het hoofddoel om meer woonruimten toe te voegen. Volgens Nijmegen heeft een aantrekkelijke stad: Voldoende, betaalbare en kwalitatief goede woonruimten. Een goede omgevingskwaliteit die niet alleen functioneel is, maar ook ruimtelijke aantrekkelijk en inclusief is met leefbare wijken. Waardevol erfgoed dat zichtbaar is, beleefbaar is en wordt versterkt, door erfgoed in te zetten als vertrekpunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Ruimte voor fietsen en wandelen, ruimte voor elektrische voertuigen en openbaar vervoer en wordt slim omgegaan met onze ruimte om dit waar te maken. Goede landschappelijke kwaliteiten in en rondom de stad. 4.5.2 We waarborgen een voldoende, betaalbaar en kwalitatief goed aanbod van woonruimten 4.5.2.1 Wat is de opgave? Veel mensen wonen al prettig in Nijmegen. Dat willen we behouden. Tegelijkertijd is er krapte op de woningmarkt waardoor veel mensen geen (geschikte) woonruimte kunnen vinden. Er is behoefte aan betaalbare koop- en huurwoningen en studentenhuisvesting. Tegelijkertijd is het maken van deze woonruimten financieel gezien moeilijk. Door de vergrijzing neemt de vraag naar (zelfstandige) woonzorgconcepten en verpleeghuiszorg toe. De landelijke lijn is het aantal verpleeghuisplekken niet te verhogen. Dit betekent dat meer kwetsbare ouderen in de wijken wonen en zorg zullen moeten ontvangen. 4.5.2.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Inzetten op nieuwbouw, beter benutten en inzet van regelgeving We willen voldoende en betaalbaar aanbod van woonruimten maken door: Nieuwbouw van woningen binnen de bestaande stad. Het beter benutten van de bestaande voorraad (mogelijkheden bieden voor woningsplitsing, voorkomen van leegstand, transformatie van gebouwen en verkamering), passend bij het karakter van de wijk en een goede omgevingskwaliteit. Inzet van instrumenten, zoals het omgevingsplan en de huisvestingsverordening. Voldoende woonruimten Het doel is het terugdringen van het woningtekort tot 2%. Om dat te bereiken zetten we van 2024 tot 2040 in op toevoeging van 17.000 tot 22.000 woonruimten. We zetten in algemene zin in op voldoende woonruimten en wonen en zorg. Het woonbeleid is verder uitgewerkt in de woonagenda. Nijmegen onderzoekt hoe als opvolger van de woonagenda het volkshuisvestingsprogramma ingezet kan worden. We houden vast aan woningbouwgebieden uit de vorige omgevingsvisie en de aantallen woningen zoals opgenomen in de woonagenda. Dit betekent 10.000 tot 12.000 woningen van 2024 tot en met 2030. We ontwikkelen in lijn met de omgevingsvisie uit 2020 vooral op een aantal grote woningbouwlocaties: het Stationsgebied (inclusief Waalfront en de binnenstad) en de Kanaalzone-Zuid (Winkelsteeg, Dukenburg, Lindenholt, Neerbosch-Oost en Hatert) behoren tot de landelijke grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. De komende jaren vindt ook nog veel woningbouwontwikkeling plaats in de Waalsprong. Op campus Heijendaal zetten we in op meer functiemenging en toevoeging van woonruimte. Daarnaast zijn er diverse (kleinere) ontwikkellocaties in de rest van de stad. Voor de periode 2031 – 2040 gaan we uit van een gematigde groei van 5.000 tot 10.000 woningen. Het gaat dan om de doorontwikkeling van Winkelsteeg, de verdere transformatie van Dukenburg en de andere wijken rondom het Maas-Waalkanaal: Hatert, Neerbosch Oost en Lindenholt. Daarnaast kijken we voor deze periode ook naar het Stationsgebied, campus Heijendaal en het beter benutten van de bestaande bouw. We onderzoeken hoe we deze groei goed kunnen laten landen in de stad. Hoeveel woningen na 2040 nodig zijn, is nog onzeker. Daarom benoemen we geen nieuwe locaties, maar houden we vast aan de volgende uitgangspunten: Nijmegen blijft groeien binnen de grenzen van de stad, ruimte voor nieuwe woningen vinden we met slim ruimtegebruik en door transformatie van bestaande wijken. Het toevoegen van voldoende betaalbare woningen met kwaliteit is primair onderdeel van het woonbeleid. Onderdeel hiervan is het toevoegen van woningen die geschikt zijn voor inwoners die ondersteuning, begeleiding of zorg nodig hebben. Bijvoorbeeld bij het zo gewoon mogelijk zelfstandig wonen als ze ouder worden. Uit de woonzorgvisie volgt dat een deel van de woningbouwopgave geschikt moet zijn voor ouderen. Dit betekent ongeveer 3.000 levensloopgeschikte woningen, ongeveer 600 geclusterde woningen en ongeveer 350 zorggeschikte woningen. Samenwerken met andere partijen We maken prestatieafspraken met woningcorporaties om de bijdrage van de corporaties aan het gemeentelijk beleid, waaronder deze omgevingsvisie, duidelijk te krijgen en om duidelijk te krijgen hoe de gemeente de corporaties zo goed mogelijk in positie kan brengen om die bijdrage te leveren. We voeren de afspraken uit de Woondeal 2.0 met het Rijk, de provincie en regiogemeenten uit. We participeren in de afstemmings- en overlegvormen in de Groene Metropoolregio en aanvullend met het Rijk voor de ontwikkeling van de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties stationsgebied en Kanaalzone. Ruimte voor studentenhuisvesting Nijmegen zet in op meer studentenhuisvesting en heeft regels voor de particuliere kamervoorraad. Beter benutten van de bestaande voorraad We maken beter gebruik van de bestaande woningvoorraad door inbreiding (door gebruik van de bestaande ruimte) of door intensivering (meer bewoners per woning/ gebouw). De woningvoorraad neemt namelijk niet alleen toe door nieuwbouw, ook via transformatie, woningsplitsing en optopping. We gaan daarom de bestaande woningvoorraad beter benutten met respect voor onze wijken. Dat betekent dat we per wijk een andere afweging maken. We nemen de identiteit, zoals erfgoed en (gewenste) ruimtelijke kwaliteiten van gebieden en locaties als uitgangspunt voor de ontwikkeling van Nijmegen. Sommige wijken zijn al erg intensief bebouwd en daar zien we dan ook meer toegevoegde waarde in het klimaatadaptief maken van deze wijken. Dit zijn de wijken die onvoldoende groen zijn. In principe is extra inbreiding in deze wijken niet gewenst. In andere wijken kan onder voorwaarden verder geïntensiveerd of ingebreid worden. 4.5.3 We zorgen voor leefbare wijken met een goede omgevingskwaliteit 4.5.3.1 Wat is de opgave? Nijmegen is een fijne stad om in te wonen. Wel zijn er verschillen tussen stadsdelen. We willen inwoners een prettige leefomgeving met goede omgevingskwaliteit blijven bieden. Ondanks dat veel inwoners prettig in de stadsdelen Lindenholt, Dukenburg, Nijmegen-Zuid en Nijmegen-Oud-West wonen, is extra inzet nodig. In andere stadsdelen heeft Nijmegen de opgave de leefbaarheid en omgevingskwaliteit in stand te houden. Entrees en invloedsferen Illustratieve weergave van entrees & invloedsferen Studio D / gemeente Nijmegen 4.5.3.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Eigenheid als uitgangspunt De eigenheid van de wijk is uitgangspunt voor binnenstedelijke bouwopgaven. Omdat Nijmegen in verschillende periodes is gebouwd, heeft de stad verschillende type bebouwing en structuren. Deze hebben een eigen kwaliteit waardoor maatwerk nodig is. Inzetten op stedelijke transformatie Met stedelijke transformatie voegt Nijmegen andere kwaliteiten toe. We zien hiervoor mogelijkheden in de Kanaalzone. Transformatie van wijken kan een impuls geven aan de leefbaarheid en het draagvlak voor voorzieningen. Binnenstedelijke ontwikkelingen kunnen ook helpen bij het klimaatbestendig maken van onze leefomgeving. Goede omgevingskwaliteit Met een goede omgevingskwaliteit zet Nijmegen in op een omgeving die niet alleen functioneel en duurzaam is, maar ook ruimtelijk aantrekkelijk en sociaal inclusief. Nijmegen gaat bij nieuwe ontwikkelingen uit van de synergie tussen gebruikswaarde, toekomstwaarde en belevingswaarde van gebieden en locaties. Gebruikswaarde gaat over effectief, efficiënt en meervoudig ruimtegebruik. Toekomstwaarde draait om duurzaam, aanpasbaar en robuust ingerichte ruimte. Belevingswaarde stelt vormgeving, karakter en onderscheidende kwaliteit centraal. Door ook de herkomstwaarde mee te nemen komen de ontstaansgeschiedenis en identiteit van een plek in beeld. Verschillende stedenbouwkundige karakters Nijmegen deelt de stad op in verschillende stedenbouwkundige karakters. Hiermee geven we richting aan de stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad. 4.5.4 We beschermen en benutten cultureel erfgoed en maken de rijke geschiedenis beleefbaar 4.5.4.1 Wat is de opgave? Ons erfgoed is bepalend voor de identiteit, kwaliteit en profilering van de stad. We willen dat beschermen, benutten en beleefbaar maken. Nijmegen kent een lange geschiedenis, waarin de stad is gegroeid en zich ontwikkeld heeft. Van al deze perioden is erfgoed bewaard gebleven. Zichtbaar boven en niet-zichtbaar onder de grond. De afgelopen decennia is er veel aandacht geweest voor ons erfgoed. We hebben gebieden beschermd en werken gestaag aan de uitbreiding van de monumentenlijst. Ook is er veel archeologisch onderzoek gedaan. De Romeinse Limes locaties zijn Unesco-werelderfgoed geworden. En er is nieuw erfgoed bijgekomen. Toch zijn er nog opgaven voor de toekomst. Nog niet al ons waardevol erfgoed is voldoende beschermd om ongewenste sloop of opgraving te kunnen voorkomen. Er zijn plekken in onze stad met een bijzonder verleden, maar waar dit onvoldoende zichtbaar is. Bij ruimtelijke ontwikkelingen worden de kansen van erfgoed niet altijd benut of staat behoud van het erfgoed onder druk door andere opgaven die we als stad hebben. Om de identiteiten en kwaliteiten van onze stad te kunnen bewaren en benutten is het van belang om ons erfgoed goed te beschermen en in stand te houden. Erfgoed en Cultuur Illustratieve weergave van cultuurhistorische strategie en kenmerken Studio D / gemeente Nijmegen 4.5.4.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Beschermen van ons erfgoed We zorgen goed voor ons erfgoed, zodat het erfgoed kan blijven bijdragen aan de identiteit, kwaliteit en profilering van de stad. Hiervoor beschermen we (archeologische) monumenten en wijzen we nieuwe monumenten aan. We maken passende regelgeving voor bescherming en instandhouding van ons waardevol erfgoed. We stimuleren toekomstbestendige monumenten, door middel van verduurzaming en passende functies. We creëren draagvlak voor het behoud van ons erfgoed. We behouden de kwaliteiten van onze beschermde gebieden en nemen het als uitgangspunt voor ruimtelijke opgaven in deze gebieden. Geschiedenis van Nijmegen beter zichtbaar en beleefbaar maken We maken de geschiedenis van de stad beter zichtbaar en beleefbaar in de fysieke leefomgeving. We richten ons hierbij op de perioden Romeinen, Middeleeuwen, Tweede Wereldoorlog & Wederopbouw en op het thema Strategische ligging. We maken hiervoor een kansenkaart, waarop kansrijke locaties voor visualisaties in de openbare ruimte en bij ontwikkelingslocaties zijn weergegeven. 4.5.5 We hanteren de identiteiten van de stad als vertrekpunt 4.5.5.1 Wat is de opgave? Het rijke verleden, de verhalen en het erfgoed die zijn overgeleverd, zijn van groot belang voor de profilering van Nijmegen en voor de aantrekkingskracht op inwoners en bezoekers. Door de geschiedenis nog beter beleefbaar te maken kunnen we de identiteit van onze stad versterken, evenals de aantrekkelijkheid. Erfgoed is een factor die ook kwaliteit geeft aan de omgeving. Daarnaast draagt het bij aan de identiteit van een gebied en biedt het verleden aanknopingspunten en een inspiratiebron voor ontwikkelingen. Gebieden met identiteit zorgen voor een toekomstbestendige stad, waar mensen graag willen wonen, werken, verblijven en recreëren. Beelkenmerken Illustratieve weergave van stadsontwikkeling en wijkidentiteiten Studio D / gemeente Nijmegen 4.5.5.2 Hoe gaan we dit doen? Behoud van waardevol cultureel erfgoed We behouden waardevol cultureel erfgoed bij ruimtelijke ontwikkelingen. De geschiedenis van de plek en het aanwezige erfgoed is uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. We zien extra kansen voor het inzetten van de kernkwaliteiten van het Nijmeegse erfgoed bij ruimtelijke opgaven. Het gaat hierbij om de volgende kernkwaliteiten: landschap, strategische ligging, religieus erfgoed, groen erfgoed, gebieden van (inter-)nationaal belang. Monumenten een publieksfunctie geven We onderzoeken hoe we onze topmonumenten in gemeentelijk eigendom een publieksfunctie geven. Valkhofkwartier en Romeinse Limes Het Valkhofkwartier ontwikkelen we tot dé plek waar 2000 jaar geschiedenis te beleven is. Daarnaast maken we onze Unesco wereld-erfgoedlocaties van de Romeinse Limes beter zichtbaar en beleefbaar. 4.5.6 We zijn een bereikbare stad en bieden ruimte voor schone, actieve mobiliteit en ander ruimtegebruik 4.5.6.1 Wat is de opgave? Nijmegen blijft groeien in aantal inwoners, bedrijven en bezoekers. We willen de stad op een verantwoorde wijze bereikbaar houden en slim omgaan met de beschikbare ruimte. Mobiliteit Illustratieve weergave van het Nijmeegse mobiliteitsbeleid Studio D / gemeente Nijmegen 4.5.6.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? We hebben mobiliteitsbeleid gemaakt in het Ambitiedocument Mobiliteit en de Agenda versnelling Mobiliteitstransitie. Mobiliteitstransitie Bij de bouw van nieuwe woningen houden we expliciet rekening met de mobiliteitstransitie. Dit betekent: lage parkeernormen, veel ruimte voor de fiets en voetgangers en deelmobiliteit voor bewoners die geen eigen auto en/of geen parkeerplaats hebben. Verschil tussen wijken verkleinen We willen de verschillen tussen bestaande wijken en nieuwe wijken niet te groot laten zijn. Iedereen draagt een steentje bij aan de mobiliteitstransitie. Daarom voeren we de mobiliteitstransitie ook door in de bestaande stad. We willen een goede infrastructuur die Nijmegen aantrekkelijk houdt. Ook moet het de groei van de stad goed ondersteunen. Het is daarbij belangrijk dat mensen en bedrijven slim nadenken over hoe ze reizen. Tegengaan van mobiliteitsongelijkheid Het kunnen bereiken van werk, vrienden, sport en voorzieningen heeft invloed op de kansen die mensen krijgen in het leven. Voor verschillende mensen geldt dat ze zich niet kunnen verplaatsen zoals ze zelf zouden wensen, omdat ze dit bijvoorbeeld niet kunnen betalen, de systemen niet begrijpen of omdat er geen vervoersopties zijn. Dit noemen we mobiliteitsongelijkheid. Het is onze ambitie om alle Nijmegenaren voldoende mogelijkheden te bieden om zich te verplaatsen, zodat zij volwaardig mee kunnen doen aan de maatschappij. Het openbaar vervoer draagt in belangrijke mate bij aan het tegengaan van mobiliteitsongelijkheid. Op de stedelijk hoofdwegen wil Nijmegen maatregelen nemen om de betrouwbaarheid van het openbaar vervoer te verbeteren. Denk aan het doseren van autoverkeer aan de rand van de stad en voorsorteerstroken voor de bus of meer vrij liggende businfrastructuur op plekken waar de bus de stad binnenkomt en op plekken waar het openbaar vervoer mogelijk vertraging oploopt vanwege wachtrijen. Meer ruimte voor actieve mobiliteit en andere ruimtelijke opgaven We willen meer ruimte voor fiets, openbaar vervoer en voetgangers. We willen de netwerken voor deze gebruikers verbeteren. We brengen in kaart waar de ‘voetgangersknelpunten’ in de stad zitten en stellen een ‘loopagenda’ op. En we richten zoveel mogelijk routes in die voor alle voetgangers toegankelijk zijn. Hierbij hebben we specifiek aandacht voor veilige en comfortabele routes naar voorzieningen en ov-haltes. Kwaliteitsverbetering van de huidige fietsroutes We legden al verschillende regionale en lokale (snelle)fietsroutes aan en breidden het aantal stallingen in de binnenstad uit. Sinds 2020 richten we ons niet alleen op uitbreiding van het fietsnetwerk, maar ook op kwaliteitsverbetering van de huidige fietsroutes. Rekening houden met voetgangers en fietsers Bij gebiedsontwikkelingen en de inrichting van de openbare ruimte houden we op een inclusieve manier rekening met voetgangers en fietsers. Daarnaast zetten we in op voorzieningen op loopafstand van woningen. We verbeteren de mogelijkheden voor het veilig stallen van fietsen, zowel in de binnenstad als in woonwijken. Het stimuleren van actieve mobiliteit helpt de stad gezonder te maken. De luchtkwaliteit verbetert. Slim ruimtegebruik maakt klimaatadaptatie mogelijk. De auto krijgt minder ruimte in ons straatbeeld. Het parkeerbeleid helpt ons hierbij. Hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk We kiezen ervoor om het hoogwaardig openbaar vervoersnetwerk (HOV) scherper te onderscheiden van het meer fijnmazige stadsnetwerk. We werken samen met de provincie aan het verbeteren van de doorstroming van het openbaar vervoer, voornamelijk op HOV-corridors. Stadsrandhubs We realiseren een netwerk van hoogwaardige stadrandhubs in alle windrichtingen van de stad. Zo stimuleren we gebruikers de auto aan de rand van de stad te parkeren en met het openbaar vervoer of met deelmobiliteit de rest van hun reis te vervolgen. We werken samen met onze buurgemeenten om deze stadsrandhubs te realiseren. Met de provincie Gelderland gaan we in overleg om de transferia goed te ontsluiten met het openbaar vervoer. Deelmobiliteit We geven meer ruimte aan deelmobiliteit en voeren meer regie op de betaalbaarheid en beschikbaarheid hiervan. Verlagen van de snelheid Nijmegen wil binnen de bebouwde kom inzetten op een maximumsnelheid van 30 km/uur. Dit zorgt voor meer veiligheid, minder verkeersslachtoffers, minder geluid, meer woongenot. Daarnaast geeft het ruimte om infrastructuur ook aantrekkelijker in te richten met meer ruimte voor verblijfsfuncties. Op de belangrijkste ontsluitingswegen en op HOV-corridors blijft de maximumsnelheid in principe 50 km/u. Verkeersveiligheid We blijven ons inzetten voor het verbeteren van de verkeersveiligheid in onze stad. Dit doen we niet alleen door snelheidsverlagingen, maar ook door het op drukke punten beter scheiden van verkeersstromen. Daarnaast stemmen we af met de politie en het openbaar ministerie op welke locaties handhaving op verkeer extra aandacht verdient. Doorstroming S100 De s100 is de rondweg van Nijmegen. Deze weg moet goed blijven doorstromen. Deze weg blijft de belangrijkste route voor ons autoverkeer. 4.5.7 We beschermen de landschappelijke kwaliteiten rond de stad 4.5.7.1 Wat is de opgave? Nijmegen is een compacte stad omringd door een prachtig landschap. De grote bosgebieden en natuurterreinen van de gemeente buiten de gemeentegrenzen, het rivierenlandschap, de uiterwaarden en het rivierpark zijn belangrijke kernkwaliteiten van de stad. We willen deze kwaliteiten verder versterken. Daarmee houden we de stad vitaal en dynamisch en sparen we het landschap in en rondom de stad. 4.5.7.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? We bouwen binnen de grenzen van de stad. We werken samen met Rijk, provincie en regio(gemeenten), o.a. aan de regionale verstedelijkingsstrategie en het regioarrangement 'Meer landschap, meer stad'. Hierin is onder andere opgenomen dat we inzetten op binnenstedelijk bouwen, voldoende recreatief uitloopgebied en de vervlechting van landschap in stad en ommeland. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in ons buitengebied houden we rekening met de landschappelijke kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen vanuit de provincie Gelderland. 4.6 HOOFDLIJN: DUURZAME STAD 4.6.1 Inleiding Nijmegen wil een duurzame stad zijn. Om dit waar te maken heeft Nijmegen verschillende hoofddoelen. In 2050 zijn we klimaatneutraal en klimaatadaptief, vergroten we biodiversiteit en dragen we bij aan een circulaire economie. Dat doen we in tussenstappen. In 2030 hebben 55% van de CO2-uitstoot teruggedrongen. In 2035 hebben we de belangrijkste knelpunten op het gebied van klimaatadaptatie aangepakt. Volgens Nijmegen is een duurzame stad: Een stad met goede luchtkwaliteit en schone mobiliteit. Een stad waarbij wordt bijgedragen aan een circulaire economie. Een klimaatneutrale stad. Een stad die klimaatadaptief is. Een stad met een sterke en gezonde biodiversiteit. Een stad waarin water en bodem richtinggevend zijn. 4.6.2 We bevorderen schone mobiliteit 4.6.2.1 Wat is de opgave? Schone mobiliteit draagt bij aan schone lucht, een gezonde leefomgeving en aan het behalen van de klimaatdoelen. Het bevorderen van een fysieke gezonde leefomgeving is een van de hoofddoelstellingen van de Omgevingswet. Wegverkeer is een grote bron voor de uitstoot van CO2, fijnstof, stikstofdioxide en roet. Met de mobiliteitstransitie brengen we die uitstoot omlaag. 4.6.2.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Zero-emissiezones Vanaf 2025 is de binnenstad zero emissie voor bestel- en vrachtauto’s, net als Heijendaal en Hof van Holland. Deze gebieden vormen vanaf 2025 ook een milieuzone voor brom- en snorfietsen van voor 2011. Aan de zero emissiezones wordt invulling gegeven door het stimuleren van het gebruik van schone voertuigen (niet alleen elektrische bestelbussen maar ook bakfietsen en ‘Light Electric Vehicles’) waar dat kan en door reorganisatie van de stadslogistiek. Schone stadslogistiek en logistieke hubs Nijmegen kiest voor schone stadslogistiek en wil de groei van goederenvervoer opvangen door slimme bundeling en het stimuleren van ruimte-efficiënte voertuigen. Daarnaast wil Nijmegen overbodige verplaatsingen voorkomen en dienen in nieuwe (gebieds)ontwikkelingen de stadslogistieke concepten vanaf het begin te worden meegenomen in de planontwikkeling. Door inefficiënte ritten en transportkilometers terug te brengen, door het organiseren van rest- en retourstromen en door stimulering van efficiënte transportnetwerken van professionele vervoerders en het bundelen via hubs. De markt is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van deze concepten, het werven van klanten en het rond krijgen van de business cases. We maken randvoorwaarden voor op- of overslagpunten en openbaartoegankelijke tank-, laad- en bunkerfaciliteit met alternatieve duurzame energiebronnen, zoals elektrisch laden, waterstof en/of transitiebrandstoffen oplaadinfrastructuur (Clean Energy Hubs). We stellen randvoorwaarden bij bouwprojecten met een grotere mobiliteitsimpact. Vervoer over water Door de situering aan de Waal vormt de haven een belangrijke spil in het (inter)nationale goederenvervoer per water. Het vervoer via het water is een goed alternatief voor het vervoer per weg. We streven dan ook naar een versterking van de inzet van de rivier. Met de uitvoering van de gebiedsvisie Waal Energie intensiveren we het gebruik van haventerreinen. Omdat binnenvaart een belangrijke bron van luchtverontreiniging is voor Nijmegen, zetten we het ingezette beleid ten aanzien van verschonen en verduurzamen van binnenvaart uit ons uitvoeringsprogramma luchtkwaliteit voort. 4.6.3 We streven naar een circulaire economie in 2050 4.6.3.1 Wat is de opgave? Nederland en ook Nijmegen streeft naar een circulaire economie in 2050. In een circulaire economie wordt de levenscyclus van producten en grondstoffen verlengd door onder andere hergebruik, delen, herstel en recycling. Op die manier is er nauwelijks en verspilling. De circulaire economie is onderdeel van een aantal grote transities. Zo verminderen we met een circulair Nijmegen ook de CO2-uitstoot om verdere opwarming van het klimaat te voorkomen en worden we minder kwetsbaar voor toekomstige grondstoffencrises. 4.6.3.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Voldoende ruimte voor het inzamelen van afval Gescheiden inzameling van afval is onderdeel van circulariteit. Voor de huishoudelijke afval- en grondstoffen zijn permanente voorzieningen nodig in de fysieke en soms private ruimte, zoals onder- en bovengrondse verzamelcontainers voor glas, textiel, luiers, gft en restafval. Nieuw te realiseren appartementencomplexen dienen te zijn voorzien van een inpandige, collectieve ruimte voor verzamelcontainers voor de herbruikbare stromen gft, plastic+ en oud papier, die van buiten benaderbaar is voor de inzameling. Ook op het perceel van grondgebonden woningen dient voldoende ruimte te zijn voor afvalcontainers. Vanwege het stadsbrede containerverbod voor bedrijven moeten bedrijven vanaf 1 januari 2024 hun afval inpandig dan wel op eigen terrein opslaan. Voldoende ruimte voor een circulaire economie Voor de overgang van een lineaire naar circulaire economie, is extra fysieke én milieuruimte nodig voor zowel inzameling als reparatie en recycling van materialen. We zien hierin een belangrijke rol weggelegd voor TPN West. Over de ruimtelijke effecten van de circulaire economie voor Nijmegen zijn, komt meer duidelijkheid in de uitvoeringsagenda circulaire stad. Inzetten op circulair bouwen Circulaire bouw en openbare ruimte vormen de speerpunten van ons circulaire beleid. Met de Woondeal 2.0 hebben we afgesproken dat we ons als regio inspannen om in 2025 minimaal 25% en in 2030 minimaal 50% van het aantal woningen circulair te laten bouwen. En om in 2025 minimaal 25% en in 2030 minimaal 50% minder primaire grondstoffen in projecten te gebruiken. Ook in de openbare ruimte streven we ernaar om in 2030 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken. Voor circulair bouwen is de Milieuprestatie voor gebouwen (MPG) als onderdeel van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) (voorheen Bouwbesluit) de belangrijkste norm. De MPG is een maatstaf voor de duurzaamheid van een gebouw. Hoe lager de MPG, hoe groter de circulariteit van het materiaalgebruik. De eisen van de MPG worden stapsgewijs aangescherpt tot halvering van de norm in 2030. De circulaire impactladder biedt praktische handvatten voor de implementatie van circulariteit in elke fase van het bouwproces. In de openbare ruimte zetten we in op hergebruik, door producten die nog goed zijn opnieuw te gebruiken en grondstoffen terug te winnen. 4.6.4 We zijn klimaatneutraal in 2050 4.6.4.1 Wat is de opgave? Wereldwijd is afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen in te perken om klimaatverandering tegen te gaan. In de Lokale Energie Strategie (LES) sluiten we aan op de landelijke CO2-doelen: in 2030 is het doel 55% CO2-reductie ten opzichte van 1990 en in 2050 is Nijmegen klimaatneutraal. Warmtetransitie Illustratieve weergave van het warmte- koude systeem Studio D / gemeente Nijmegen 4.6.4.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Gebouwde omgeving Dit doen we op de eerste plaats door woningen te isoleren op basis van het programma Energie Besparen Woningen 2023-2030. Doel van dit programma is om in 2030 geen woningen meer te hebben met een energielabel E, F of G en het aantal woningen met label D met de helft te verlagen. In het programma is het einddoel dat in 2045 alle woningen in Nijmegen minimaal label B hebben. Daarnaast is onlangs een nieuwe Warmtevisie vastgesteld. In de Warmtevisie staat hoe we woningen en bedrijven aardgasvrij maken. We geven de voorkeur aan collectieve warmtenetten boven individuele warmtepompen in wijken waar warmtenetten de minste maatschappelijke kosten met zich mee brengen, zoals in Dukenburg. In de Warmtevisie zijn ook onderzoeksgebieden voor warmtenetten aangewezen. Voorlopig vormt warmte van de ARN de optimale bron voor de warmtenetten, op de langere termijn bieden aqua- en geothermie kansen als lokale warmtebron. Aan de inwoners van Nijmegen-Zuid en Midden, de meeste wijken in Nijmegen-Oost en een deel van Oud- en Nieuw-West adviseren we tot 2030 hybride in plaats van volledig elektrische (all-electric) warmtepompen om netcongestie tegen te gaan. Ook stimuleren we hier bewonersinitiatieven, bijv. coöperaties of energiegemeenschappen, die werken aan collectieve oplossingen. Bedrijventerreinen Bij bedrijven handhaven we de wettelijke energiebesparingsplicht en stimuleren we grootschalige opwek van zon op dak. We faciliteren smart energy hubs en voorzieningen voor waterstof, met name in het havengebied voor scheepvaart en mobiliteit. We benutten mogelijkheden voor groene waterstof als deze zich voordoen en ondersteunen waterstofinitiatieven (productie, tankstations) op of nabij bedrijventerreinen en Industriepark Waal Energie. Op Industriepark Waal Energie hebben we ruimte gereserveerd voor een hybride waterstofcentrale, waarmee we een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de verduurzaming van het landelijke energiesysteem. Elektrificatie Onze toekomstige energievoorziening zal voor ongeveer tweederde uit duurzame elektriciteit bestaan. Voor de elektrificatie is een enorme verbouwing van de energievoorziening nodig: meer hoogspanningsmasten, meer onderstations, meer trafohuisjes in de wijken en meer en dikkere kabels in de grond. Dat kost tijd, waardoor we voorlopig nog te maken zullen hebben met netcongestie. In het Masterplan Netcongestie 1.0 staat hoe we samen met netbeheerders netcongestie beperken. Zo faciliteren we de verzwaring van het stroomnet op hoog-, midden- en laagspanningsniveau optimaal gezien het belang voor de energietransitie en de leveringszekerheid. Ook zetten we in op smart energy hubs op bedrijventerreinen. We bezien of we in het omgevingsplan regels opnemen voor grootschalige batterijen (energieopslagsystemen). Elektriciteitsnet Illustratieve weergave van het elektriciteitsnet Studio D / gemeente Nijmegen 4.6.5 We zijn klimaatbestendig in 2050 4.6.5.1 Wat is de opgave? In 2050 is Nijmegen een klimaatbestendige stad die goed is voorbereid op de gevolgen van hitte, wateroverlast en droogte. Nieuwbouw en herinrichting van de openbare ruimte worden klimaatadaptief uitgevoerd. We hebben de ambitie om in 2035 de prioritaire gebieden vergevorderd te hebben aangepakt. Met name voor de wateropgave moeten ingrijpende systeemaanpassingen worden doorgevoerd om voorbereid te zijn op klimaatverandering. Is een structurele oplossing niet haalbaar, dan nemen we een tijdelijke beschermende maatregelen. 4.6.5.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Hitte Om hitteoverlast tegen te gaan streven we naar: Minimaal 40% groen in de wijken en 35% in het centrum, dat evenwichtig is verspreid; 40% schaduw op hoofdloop- en fietsroutes en verblijfplaatsen en 30% schaduw op buurtniveau, bij voorkeur door bomen; Een (groene) koelteplek van minimaal 1.000 m2, op maximaal 300 meter loopafstand van elke woning. Naast maatregelen in de openbare ruimte, zijn ook maatregelen aan woningen en in tuinen noodzakelijk voor voldoende koelte op hete dagen. Onze voorkeur gaat uit naar (groene) warmtewering en passieve koeling (ventilatie) boven actieve verkoeling door airco's. Bij nieuwbouw streven we naar 40 tot 50% warmtewerende oppervlakten. We zorgen voor minder verharding, volgens het ‘groen tenzij’-principe. Dit betekent dat we alleen daar verharden, waar dat strikt noodzakelijk is. Overbodige verharding halen we zoveel mogelijk weg. We zien kansen op trottoirs, pleinen, (
  2. te)brede wegen en bij het vrijkomen van parkeerplaatsen. Bestaande parkeerplaatsen kunnen we vergroenen. Bij renovaties in de openbare ruimte streven we ernaar dat er minimaal 10% verharding wordt verwijderd. Groenperken leggen we waar mogelijk verdiept aan voor extra waterberging. We kiezen bij voorkeur voor bomen en planten, die veel schaduw geven en die bestand zijn tegen lange periode van droogte. We zorgen waar mogelijk voor een gezonde, watervasthoudende bodem. Hittestress Illustratieve weergave van maatregelen om hittestress te verminderen Studio D / gemeente Nijmegen Wateroverlast Om wateroverlast te beperken is ons streefdoel, dat bij een hevige bui van 70 mm in een uur: hoofdwegen beschikbaar blijven, tenzij er een goede alternatieve route is. hulpdiensten hun bestemming binnen de gewenste tijd kunnen bereiken. waterschade niet leidt tot stroomuitval. regenwater in de openbare ruimte niet leidt tot structurele schade aan panden. Nieuwbouw dient zodanig te worden aangelegd, dat er geen schade optreedt bij een bui van 70 mm in een uur. Het regenwater houden we zoveel mogelijk vast op de plek waar het valt. We zetten in op water besparen en benutten, infiltreren in de bodem en verwerken in het oppervlaktewater. We geven daarbij de voorkeur aan natuurlijke oplossingen boven technische. Voor nieuwbouw en reconstructies studeren we op regels in het omgevingsplan. Bij hevige buien zien we dat het regenwater van de hoger gelegen delen van de stuwwal via de uitgesleten droogdalen afstroomt en tot wateroverlast en schade leidt in de lagergelegen delen van de stad. Overtollig hemelwater, dat we niet kunnen vasthouden en infiltreren, voeren we af via (groen/blauwe) afvoerstructuren. Ook zijn beschermende maatregelen op gebouwniveau denkbaar als adaptieve maatregel. Daarnaast zorgen we voor gevolgbeperking van overstromingen bij de overstroombare gebieden langs de Waal en buitendijkse gebieden. Dit doen we in samenwerking met waterschap Rivierenland en Rijkswaterstaat. We werken aan meerlaagse veiligheid; preventie, ruimtelijke ordening en crisisbeheersing. Watersysteem Illustratieve weergave van het klimaat adaptieve watersysteem Studio D / gemeente Nijmegen Gezamenlijke opgave Het realiseren van een klimaatbestendige stad is een grote opgave, niet alleen voor de gemeente, maar ook voor onze inwoners en bedrijven. We stimuleren inwoners met communicatie, campagnes en subsidies. Als dit niet tot het gewenste effect leidt, overwegen we om op termijn verplichtende regels voor privaat terrein op te stellen. Ook intensiveren we de samenwerking met bedrijventerreinen en woningcorporaties. Met deze laatste werken we toe naar meerjarige prestatieafspraken. Daarnaast werken we ook samen met omliggende gemeenten en het waterschap aan de opgave voor klimaatadaptatie, waaronder in Samenwerking Klimaat Adaptatie regio Nijmegen (SKAN). Maatregelen aan de openbare ruimte zijn nodig voor het creëren van ruimte voor extra groen en koelteplekken, evenals voor het mogelijk maken van groen/blauwe afvoerstructuren om wateroverlast te beperken bij hevige neerslag. Dit doen we door mee te liften met opgaven in de openbare ruimte, en in de prioritaire gebieden nemen we het initiatief vanuit klimaatadaptatie. Dit werken we verder uit in twee omgevingsprogramma's: een water- en rioleringsprogramma en een programma klimaatadaptatie en groen. Hierin formuleren we concrete en haalbare doelstellingen voor een termijn van ongeveer 4 jaar. De streefdoelen van klimaatadaptatie gelden als uitgangspunt bij ruimtelijke planvorming en inrichting van de openbare ruimte. Van deze streefdoelen kan enkel gemotiveerd worden afgeweken (‘pas toe of leg uit’). 4.6.6 We behouden, versterken en vergroten de biodiversiteit 4.6.6.1 Wat is de opgave? We willen een groene en gezonde stad voor menselijke en niet-menselijke natuur. We streven naar behoud, versterking en uitbreiding van zowel het areaal als de kwaliteit van het groen. Dit zorgt niet alleen voor versterking van de biodiversiteit, het beschermt ons tegelijkertijd tegen de gevolgen van klimaatverandering via water­berging en verkoeling. Ook zorgt het voor betere luchtkwaliteit en groen dempt geluid en nodigt uit tot bewegen en ontspanning. Verder zijn groenstructuren (o.a. parkjes, plantsoenen en buurt- en volkstuinen) goed voor de sociale cohesie. 4.6.6.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Groenblauw weefsel We integreren de natuur in en rondom de gebouwde omgeving, het zogenoemde groenblauw weefsel. We geven ruimte aan natuur in delen van de stad waar natuurbehoud niet de boventoon voert. We streven naar een basiskwaliteit voor natuur in de stad en focussen op beschermde én algemene soorten. Bij het ontwerp en aanleggen van groen houden we rekening met het toepassen van inheems, ecologisch en divers groen. We gaan verspreiding van invasieve exoten tegen. Gezonde bodems zijn hiervoor een voorwaarde. We passen onder andere de toolbox natuurinclusief bouwen toe. Zo versterken we het groenblauwe weefsel in de hele stad met natuurlijke daken en balkons, groene tuinen, volkstuinen, voedselbossen, groene bedrijventerreinen en natuurlijker beheer in de openbare ruimte. Daarnaast besteden we extra aandacht aan vergroening van stenige wijken en zorgen we voor meer bomen en groen op de plekken waar dat het hardste nodig is. We vergroten het aantal bomen dat we beschermen omdat ze monumentaal of waardevol voor de omgeving zijn. We voorkomen bomenkap en passen bestaande bomen zoveel mogelijk duurzaam in. We maken voldoende ruimte voor nieuwe bomen, zowel boven-als ondergronds. Nijmegen verwacht ook van de rest van de stad (d.w.z. inwoners, bedrijven, woningcorporaties, etc.) een actieve houding om de biodiversiteit op hun perceel te versterken. We blijven inzetten op een sluitend netwerk van groengebieden van 5000 m2 op 300 meter loopafstand. Groene dooradering Illustratieve weergave van de groene dooradering Studio D / gemeente Nijmegen Versterking van de groenstructuur We versterken, verbinden en vergroten de hoofdboom­structuur en ecologische groenstructuur. We streven naar een fijnmazig netwerk van bomen op wijkniveau. We zorgen voor een bestendig, gezond en divers bomen- en groenareaal. Bij ruimtelijke ontwikkelingen, zowel binnen als buiten de ecologische groenstructuur, wordt behoud en uitbreiding van de boven- en ondergrondse biodiversiteit vanaf de fase van de visieontwikkeling meegenomen. In de ecologische groenstructuur (kerngebieden en ecologische verbindingen) worden in principe alleen ontwikkelingen toegestaan met een positief netto-effect op de biodiversiteit. Dierenwelzijn Dierenwelzijn staat in Nijmegen hoog in het vaandel. Veel van ons handelen en beleid heeft raakvlakken met het welzijn van dieren. We blijven daarom, binnen de kaders van de Omgevingswet, een bijdrage leveren aan het dierenwelzijn binnen onze gemeente. 4.6.7 We hanteren water en bodem als richtinggevend kader 4.6.7.1 Wat is de opgave? Nijmegen heeft een unieke ligging op de helling van de stuwwal en aan de Waal en Maas-Waalkanaal. Deze stuwwal wordt gekenmerkt door hoge zandgronden met op sommige plaatsen zeer lage grondwaterstanden. De stuwwal herbergt een grondwaterreservoir, dat de bron vormt voor onze drinkwatervoorziening. Aan de voet van de stuwwal liggen de grondwaterstanden relatief hoger. We beschermen het natuurlijk systeem - bodem, (grond)water, groen - en verbeteren de kwaliteit en werking van dit systeem. In de omgevingsvisie gaan we uit van het voorzorgsbeginsel dat preventie vooropstelt: we geven voorrang aan bestrijding van negatieve milieueffecten aan de bron met als uitgangspunt dat de vervuiler betaalt. De bodem is de basis waarop we leven. Elk stukje bodem is in gebruik. We bouwen erop, onze flora en fauna leeft erop en erin, het levert voedsel, grondstoffen, drinkwater, bergt regenwater en het bevat archeologische schatten. We zetten in op vitale gezonde veerkrachtige bodems met een gezond bodemecosysteem. Daarbij realiseren we een optimum tussen benutten en beschermen van dat systeem. We zien dat met het veranderende klimaat en stijgende inwonersaantallen de druk op het watersysteem toeneemt. We streven daarom naar een robuust watersysteem: we dragen bij aan voldoende en schoon grondwater, mede als bron voor onze drinkwatervoorziening. we dragen bij aan voldoende, schoon en ecologisch waardevol oppervlaktewater, waarbij de invloed vanuit het stedelijk afvalwater en de gezondheidsrisico's geminimaliseerd zijn. 4.6.7.2 Hoe gaan we dit doel bereiken? Een aantal uitgangspunten die bij klimaatadaptatie zijn benoemd, vallen ook onder water- en bodemprincipes. Water en bodem richtinggevend bouwen Het natuurlijk water- en bodemsysteem vormt het richtinggevend kader bij stedelijke uitbreidingen. Een aantal principes die bij klimaatadaptatie zijn benoemd, vallen ook onder ‘water en bodem sturend’. In principe bouwen we niet, of zonder nadelig effect, op de natuurlijke waterhuishouding en op locaties waar dit vanuit waterhuishoudkundig oogpunt niet gewenst is, zoals in de droogdalen. Ruimtelijke ont

🔗 Naar officiële bron

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.