Kaders die richting geven aan de uitvoeringsstrategie 2026-2029 voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH) (Westland)

Kaders die richting geven aan de uitvoeringsstrategie 2026-2029 voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH)De raad van de gemeente Westland; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 september 2025, nummer 25-0120139, met de volgende bijlage(n): Uitvoerings-en handhavingsstrategie Kaders Oplegger Koersnota VTH deel 1 gelet op het bepaalde in artikel 108 van Gemeentewet; gehoord het advies van de commissie Bestuur en Economie van 9 oktober 2025 en gehoord de beraadslagingen van onderhavige vergadering; besluit: De kaders die richting geven aan de uitvoeringsstrategie 2026-2029 voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH) vast te stellen. DEEL I: KADERS UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE EEN GEMEENTEBREDE KOERSNOTA VOOR DE TAKEN OP HET GEBIED VAN VERGUNNINGEN, TOEZICHT EN HANDHAVING 2026-2029 Inleiding, samenvatting en leeswijzer Voor u ligt deel I van de Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving. Met deze Koersnota bepaalt gemeente Westland de strategische richting en uitgangspunten voor de uitvoering van haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De Koersnota reikt verder dan de wettelijk verplichte ruimtelijke VTH-keten en is een bundeling van alle gemeentelijke bevoegdheden rondom het verlenen van vergunningen en beschikkingen, toekennen van voorzieningen, toezicht houden en handhavend optreden. Opbouw Koersnota De Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving wordt, gelet op de rol- en taakverdeling van de gemeenteraad en het college, in twee delen vastgesteld: Deel I legt de kaders vast waarbinnen de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie wordt vormgegeven. Het bevat de richtinggevende keuzes over de samenwerking tussen de domeinen, wijze van prioriteren en de inzet van publieke middelen. De kaders uit deel I sluiten aan bij de relevante (beleids-)ontwikkelingen en strategische koers van gemeente Westland. De gemeenteraad heeft hierin nauwe betrokkenheid door het mede bepalen van de kaders en de bevoegdheid om deze vast te stellen. Deel II is het uitvoeringsdocument van de Uitvoerings- en handhavingsstrategie. Hierin is uitgewerkt hoe de kaders uit deel I in de praktijk worden toegepast, inclusief concrete acties, werkwijzen en uitvoeringsstrategieën. Dit uitvoeringsdocument kan pas worden opgesteld zodra de kaders zijn vastgesteld. Deel II wordt vastgesteld door het college van B&W, in lijn met het duale bestuursmodel. Deze onderverdeling voorkomt onduidelijkheden over de rollen en bevoegdheden. Voorliggend document (deel I) betreft dus de kaders van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en vormt samen met deel II één integraal document. De Koersnota voldoet aan de wettelijke vereisten uit het Omgevingsbesluit, maar gaat ook nadrukkelijk verder. De tweedelige Uitvoerings- en Handhavingsstrategie brengt samenhang aan tussen de verschillende domeinen en vormt de basis voor een toekomstgerichte en responsieve uitvoeringspraktijk. De twee delen zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden en dragen samen bij aan het borgen van kwaliteit, transparantie en doelmatigheid in het handelen van gemeente Westland. Integrale samenhang Formeel zijn vergunningverlening, toezicht en handhaving domeingericht georganiseerd. In de praktijk lopen de opgaven van het ruimtelijk domein, veiligheidsdomein en sociaal maatschappelijk domein echter steeds vaker in elkaar over. Met name de maatschappelijke opgaven waarmee gemeente Westland wordt geconfronteerd – zoals bevolkingsgroei, vergrijzing, woningdruk, leefbaarheidsproblemen, ondermijning en druk op sociale voorzieningen – overstijgen steeds vaker de grenzen van de afzonderlijke beleidsvelden. Gemeente Westland heeft daarom gekozen voor een integrale Koersnota, waarin de drie domeinen in samenhang worden benaderd. Door vanuit een gedeelde visie en gezamenlijke doelstellingen te werken, ontstaat meer samenhang en stimuleert gemeente Westland doelgericht, rechtmatig, efficiënt en effectief handelen. Domeinoverstijgend en integraal werken is hierbij geen doel op zichzelf, maar een belangrijk uitgangspunt dat in dienst staat van een hoger maatschappelijk doel: het realiseren van een leefomgeving die prettig, veilig en gezond is voor iedereen. De Koersnota verbindt de wettelijke en beleidsmatige kaders aan de uitvoeringspraktijk en geeft richting aan de inzet van mensen en middelen. Door te werken volgens deze Koersnota en in te zetten op een integrale benadering, kan gemeente Westland met een beperkte capaciteit toch maximaal maatschappelijk rendement te behalen. Hierbij staan transparantie, rechtsgelijkheid en rechtmatigheid centraal bij het inrichten en uitvoeren van de gemeentelijke taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De Koersnota verstevigt bovendien de samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie en met externe partners. Op deze manier kan gemeente Westland optreden als één overheid die samenhangend en domeinoverstijgend werkt, waardoor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen rekenen op effectieve en toegankelijke dienstverlening. Rechtstatelijke en gemeentelijke beginselen Het gemeentelijk handelen is stevig verankerd in de rechtsstaat, wat betekent dat het altijd plaatsvindt binnen wettelijke kaders en in lijn met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals zorgvuldigheid, transparantie en evenredigheid. Deze beginselen zijn richtinggevend bij elke beslissing en waarborgen een eerlijke en navolgbare afweging van belangen. Daarnaast hanteert gemeente Westland een aantal aanvullende beginselen. Zo staat inwonergericht werken centraal, waarbij de uitvoering aansluit bij de leefwereld van inwoners en ondernemers. Tegelijk wordt risicogericht en doelmatig opgetreden, zeker waar capaciteit beperkt is. Verder zijn heldere communicatie, voorspelbaarheid en transparantie over keuzes en de werkwijze essentieel om het draagvlak en vertrouwen te versterken. Ontwikkelingen Gemeente Westland staat voor een breed scala aan ontwikkelingen die de komende beleidsperiode van invloed zullen zijn. Demografische verschuivingen, zoals bevolkingsgroei en toenemende druk op zorg en publieke voorzieningen, vragen om een responsieve en inclusieve overheid. Tegelijkertijd stelt de dynamiek in wet- en regelgeving, het bestuur en beleidsontwikkelingen gemeente Westland voor de voortdurende opgave om processen, kennis en aanpak actueel te houden. Verder spelen digitalisering en technologische innovatie een steeds grotere rol. Tot slot vraagt een steeds onvoorspelbaarder wordend maatschappelijk speelveld om wendbaar beleid en adaptieve strategievorming. Deze ontwikkelingen vormen het uitgangspunt voor het formuleren van de beleidsdoelstellingen, waarmee gemeente Westland vooruitkijkt en anticipeert op wat komen gaat. Beleidsdoelstellingen Om de strategische koers te vertalen naar concrete uitvoering, heeft gemeente Westland vier overkoepelende doelstellingen vastgesteld: Een leefbaar en veilig Westland Betrouwbaar en transparant handelen Risicogericht en meetbaar werken Integrale benadering van opgaven Deze beleidsdoelstellingen geven richting aan het werk binnen de drie domeinen als geheel. Ze worden uitgewerkt in een reeks subdoelstellingen die waar mogelijk als meetbare en uitvoerbare acties zijn opgesteld, evenals gekoppeld aan de maatschappelijke opgaven. De subdoelstellingen worden uitgewerkt in deel II (uitvoering). Risico’s en prioritering Toezicht en handhaving zijn essentieel voor een veilige en leefbare gemeente, maar de beschikbare capaciteit beperkt is. Om deze reden kiest gemeente Westland voor een gerichte inzet op basis van risico’s en prioriteiten. Doormiddel van een ambtelijke risicoanalyse is op systematische wijze in kaart gebracht waar de grootste risico’s liggen als niet wordt opgetreden. Tegelijkertijd is nadrukkelijk gezocht naar inbreng van verschillende perspectieven, waarbij input is opgehaald uit een inwonersenquête, raadsessie en bestuurlijke afstemming. Zo is het risicogestuurd werken niet alleen een technische exercitie, maar worden ook maatschappelijke, politieke en bestuurlijke inzichten meegewogen. De tot stand gekomen prioritering vormt het fundament voor een programmatische inzet, waarvan de verdere uitwerking is terug te vinden in deel II. Borging Om de strategie daadwerkelijk tot uitvoering te brengen, is structurele borging binnen de organisatie essentieel. Dit betekent dat de strategische uitgangspunten worden vertaald naar heldere werkprocessen, voorspelbare aansturing en een uitvoeringscultuur die aansluit bij de ambities. Gemeente Westland maakt hiervoor gebruik van de BIG-8 cyclus. De BIG-8 is een integraal sturingsmodel dat beleid en uitvoering met elkaar verbindt en ruimte biedt voor cyclisch leren en verbeteren. Dit model vormt het fundament van de borging, met aandacht voor monitoring, inzet van middelen, periodieke herprioritering, organisatorische randvoorwaarden en bestuurlijke sturing. Gezien de brede scope van de strategie en de maatschappelijke opgaven die ermee gemoeid zijn, is het borgen van kwaliteit, continuïteit en leervermogen van cruciaal belang. Alleen zo blijft gemeente Westland in staat om effectief, wendbaar en betrouwbaar te opereren in een dynamische uitvoeringspraktijk. Leeswijzer De Koersnota is opgebouwd volgens een duidelijke structuur, waarin de samenhang tussen beleid, uitvoering en maatschappelijke opgaven centraal staat. Elk hoofdstuk bouwt voort op de voorgaande onderdelen, maar is ook afzonderlijk leesbaar. Deel I begint met het duiden van de maatschappelijke en organisatorische context (hoofdstuk 1) en werkt vervolgens toe naar concrete beginselen (hoofdstuk 2), ontwikkelingen (hoofdstuk 3) en beleidsdoelstellingen (hoofdstuk 4). Hierna volgt een toelichting over de wijze waarop de risico’s en prioritering tot stand komen (hoofdstuk 5) en wordt afgesloten met een uitleg over de borging van de Koersnota (hoofdstuk 6). Doelgroep De strategie is bedoeld voor inwoners, ondernemers, bestuurders, management, beleidsmedewerkers, toezichthouders en handhavers, evenals externe partners die betrokken zijn bij de uitvoering van de gemeentelijke taken. Kortom: de doelgroep is breed. Voor wie inzicht zoekt in de waaromvraag, geven hoofdstukken 1 tot en met 3 context en richting. Voor wie zich oriënteert op wat gemeente Westland doet, zijn met name hoofdstukken 4, 5 en deel II relevant. Hoofdstuk 6 biedt tot slot praktische handvatten voor de organisatorische borging en sturing. Begrippenlijst Aanwijzingsbesluit toezichthouders: Een officieel besluit waarin is vastgelegd welke medewerkers zijn aangewezen als toezichthouder en in welk wettelijk kader zij toezicht mogen uitoefenen. Beleidsontwikkeling: Het proces van het ontwikkelen van beleidsmaatregelen op basis van strategie, visie en maatschappelijke behoeften. Boa (Buitengewoon opsporingsambtenaar): Ambtenaren met opsporingsbevoegdheid in een specifiek domein: Domein I: Openbare ruimte (o.a. parkeren, afval) Domein III: Leerplicht, kinderopvang (o.a. toezicht op naleving leerplichtwet) Domein V: Sociaal Maatschappelijk Domein (Participatiewet, Wmo en Jeugdwet) BRP (Basisregistratie Personen): Landelijke database met persoonsgegevens van alle inwoners van Nederland. Essentieel voor gemeentelijke taken zoals handhaving en vergunningverlening. Beschikkingen: Een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan dat rechtsgevolgen heeft voor een individu of groep (bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning of het opleggen van een boete). BuitenBeter-app: Een app waarmee inwoners eenvoudig meldingen kunnen doen over de buitenruimte (zoals zwerfvuil, kapotte lantaarns), die vervolgens bij gemeente Westland terechtkomen. Doelmatig: Handelen naar de geest van de wet, de bedoeling, het doel of de reden waarom de wet- en regelgeving is opgesteld. DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet): Digitale infrastructuur waarin inwoners, bedrijven en overheden informatie vinden en aanvragen kunnen doen onder de Omgevingswet. Domein: Een specifiek beleidsveld of werkgebied binnen de overheid (bijv. sociaal maatschappelijk, ruimtelijk, veiligheid). Domeinoverstijgend: Samenwerking of problematiek die meerdere beleidsdomeinen raakt, zoals bij multiproblematiek of integrale handhaving. Effectieve samenwerking: Werkwijze waarbij partners duidelijke rollen hebben, informatie delen, expertise benutten en afstemming zoeken over inzet en resultaten. Handhaving: Acties gericht op het naleven van wet- en regelgeving, inclusief corrigerende of sanctionerende maatregelen (bijv. boetes of herstelmaatregelen). HALT: Organisatie die alternatieve straffen aanbiedt voor jongeren die lichte strafbare feiten hebben gepleegd, gericht op gedragsverandering. Integrale werkwijze: Samenhangende aanpak waarin beleidsontwikkeling, uitvoering en toezicht niet los van elkaar functioneren, maar op elkaar zijn afgestemd. Integraliteit: Het in samenhang ontwikkelen en uitvoeren van strategie, beleid en uitvoering, met continue toetsing van de gekozen koers en gezamenlijke sturing. Leerplicht: Verplichting voor jongeren om onderwijs te volgen; toezicht hierop valt vaak onder Boa’s domein III. Leefbaarheidskring: een overlegorgaan waarin zowel bredere leefbaarheidsvraagstukken als individuele casussen, die een leefbaarheidsprobleem veroorzaken, worden afgestemd met als doel het creëren van een evenwichtige en efficiënte aanpak ontstaat. LSO (Lokaal signalen overleg): Overleg waarin interne en externe partners signalen delen en afstemmen over zorg, veiligheid en multiproblematiek. Jeugdhulp: Ondersteuning voor jeugdigen tot 18 (soms 23) jaar met opgroei- of opvoedproblemen, psychische problemen of een verstandelijke beperking. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de toegang, inkoop en regie van jeugdhulp. Management: Stuurt op uitvoering van beleid, samenwerking, taakverdeling en resultaten. Verantwoordelijk voor de samenhang tussen strategie, beleid en uitvoering. Multiproblematiek: Situaties waarbij meerdere problemen tegelijk spelen bij één huishouden of persoon, zoals schulden, verslaving en overlast, en waarvoor domeinoverstijgende samenwerking nodig is. ODH (Omgevingsdienst Haaglanden): Regionale uitvoeringsdienst die taken op het gebied van milieu, vergunningverlening, toezicht en handhaving uitvoert voor gemeenten en provincies. Rechtmatig: Handelen volgens geldende wet- en regelgeving. Rechtvaardig: Eerlijke en proportionele toepassing van regels, met oog voor menselijke maat en maatschappelijke context. Ruimtelijk domein: Beleidsveld dat zich bezighoudt met ruimtelijke ordening, bouwen, milieu en infrastructuur. Samenwerkingspartners: Instanties zoals politie, GGD, ODH, SKT, Patijnenburg, jeugdzorg of woningcorporaties waarmee wordt samengewerkt in toezicht, handhaving of hulpverlening. Schuldhulpverlening: Begeleiding en ondersteuning van mensen met financiële problemen. Doel is stabilisatie, sanering van schulden en bevordering van financiële zelfredzaamheid. Gemeenten bieden dit aan op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Sociaal maatschappelijk domein: Beleidsveld gericht op zorg, welzijn, participatie, jeugdzorg, werk & inkomen. Strategie: De richtinggevende visie en lange termijn koers voor het beleid en uitvoering binnen toezicht en handhaving. Taakvelden: De verschillende werkgebieden waarin gemeente Westland taken uitvoert om de leefomgeving, veiligheid en maatschappelijke ondersteuning te regelen. Voorbeelden zijn ruimtelijke ordening (bouwen, milieu), handhaving van regels (zoals de APV), zorg en ondersteuning (Wmo, jeugdhulp), en toezicht op de openbare ruimte. THOR (Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte): Afkorting gebruikt voor gemeentelijke teams die toezien op de naleving van regels in de openbare ruimte. Toezicht: Het controleren of wetten, regels en vergunningen worden nageleefd. Kan preventief of repressief zijn. Veiligheidsdomein: Beleidsveld gericht op openbare orde, veiligheid, ondermijning en criminaliteitspreventie. Vergunningen: Officiële toestemmingen van de overheid voor een bepaalde activiteit, zoals bouwen, evenementen of milieuactiviteiten. Voorziening: Een dienst, faciliteit of hulpbron die beschikbaar wordt gesteld om te voorzien in een bepaalde behoefte of om ondersteuning te bieden. Dit kan bijvoorbeeld een gebouw, een hulpverleningsaanbod of materiële ondersteuning zijn, bedoeld om mensen te helpen of een bepaalde taak te faciliteren. VTH (Vergunningen, Toezicht en Handhaving): Samenhangend werkveld binnen gemeenten en omgevingsdiensten dat zich richt op uitvoering van regels, vergunningverlening, controle en handhaving. Welstandstoets: Beoordeling of een bouwplan past binnen de esthetische eisen van gemeente Westland en is onderdeel van de vergunningsprocedure. WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning): Wet waarmee gemeenten verantwoordelijk zijn voor ondersteuning van mensen die hulp nodig hebben bij zelfstandig wonen, participatie of mantelzorg. Denk aan huishoudelijke hulp, dagbesteding, woningaanpassing of begeleiding. WCT (Westlands Controle Team): Integraal handhavingsteam in gemeente Westland dat domeinoverstijgend controleert op onder andere woonfraude, ondermijning en milieudelicten. 1.Aanleiding en achtergrond 1.1Inleiding: vergunningverlening, toezicht en handhaving Gemeente Westland staat voor het creëren en onderhouden van een leefomgeving die prettig, veilig, gezond en toekomstbestendig is. Een plek waar iedereen – inwoners, ondernemers en bezoekers – zich thuis voelt. Een plek waar ruimte is voor ontwikkeling, ontmoeting en rust. Om dit te bereiken zetten talloze mensen, binnen en buiten de gemeentelijke organisatie, zich dagelijks in, samen en individueel. De inzet richt zich onder andere op het realiseren en behouden van een groene en gezonde leefomgeving, een duurzame en klimaatbestendige ruimtelijke inrichting, meer woningbouw, het versterken van de gemeenschapszin, cultuur, en het stimuleren van innovatie, en de economische vitaliteit binnen de glastuinbouwsector en daarbuiten1Omgevingsvisie Westland. Vergunningverlening, toezicht houden en handhavend optreden zijn één van de instrumenten om aan deze bredere gemeentelijke verantwoordelijkheden en ambities, zoals hiervoor genoemd te werken. De instrumenten vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn bij de gemeente Westland te verdelen over drie domeinen: Figuur 1. Overzicht van de drie domeinen Onder het ruimtelijk domein valt het behouden en waar mogelijk verbeteren van de fysieke leefomgeving. Het veiligheidsdomein is actief op het borgen van de openbare orde en (het gevoel van) veiligheid in Westland. Binnen het sociaal maatschappelijk domein gaat in deze context over het waarborgen van de kwaliteit van zorg, ondersteuning en begeleiding, maar ook het voorkomen of aanpakken van onrechtmatig gebruik van sociale voorzieningen. Onder alle vergunningverlening en alle toezicht- en handhavingstaken verstaat gemeente Westland de volgende activiteiten binnen de drie domeinen. Beschikking-, voorziening- en vergunningverlening (hierna: vergunningen): het vooraf toetsen of een activiteit of voorziening voldoet aan wet- en regelgeving en beleid. Hieronder vallen ook meldingsplichtige activiteiten. Ter illustratie per domein een voorbeeld: Ruimtelijk domein: het behandelen van aanvragen om omgevingsvergunningen voor het verrichten van bouwactiviteiten. Veiligheidsdomein: het behandelen van aanvragen om evenementenvergunningen voor het organiseren van een evenement. Sociaal maatschappelijk domein: toekennen van een Wmo-voorziening (beschikking). Toezicht: het controleren op de naleving wet- en regelgeving, zowel preventief als reactief (Ter illustratie per domein een voorbeeld: Ruimtelijk domein: controleren of een activiteit voldoet aan de bouw- of gebruiksregels. Veiligheidsdomein: controleren de voorschriften van een evenementenvergunning worden nageleefd of het inzetten van politie bij mogelijke ordeverstoringen. Sociaal maatschappelijk domein: controle op rechtmatig gebruik van toegekende voorzieningen of controle op declaraties van aanbieders van Wmo en Jeugdhulp. Handhaven: het toepassen van een maatregel bij geconstateerde overtredingen met als doel het herstellen of beëindigen van de overtreding. Dit kan variëren van het geven van een waarschuwing tot bestuursdwang of bestuurlijke boete. Ruimtelijk domein: het opleggen van een last onder dwangsom tot het beëindigen van een overtreding van het Omgevingsplan. Veiligheidsdomein: een stop-gesprek voeren met een persoon die overlast heeft veroorzaakt bij het samenscholen. Sociaal maatschappelijk domein: opvragen van aanvullende stukken, ingrijpen bij onrechtmatig gebruik van voorzieningen, proces verbaal opmaken of een maatregel toepassen. 1.2Aanleiding: vergunningverlening, toezicht en handhaving als onderdeel van maatschappelijk opgaven Traditioneel wordt vergunningverlening, toezicht en handhaving domeingericht ingezet, maar in de praktijk lopen de genoemde drie domeinen steeds vaker in elkaar over. De drie domeinen zijn verweven en beïnvloeden elkaar wederzijds. Dit is met name merkbaar bij maatschappelijke opgaven die zich steeds minder beperken tot het beleidsveld van één domein, maar afspelen op het snijvlak van de meerdere domeinen. Denk hierbij aan woningtekort, vergrijzing, armoedebestrijding, bevolkingsgroei, ondermijning en druk op de leefruimte. Ter illustratie: Een woningeigenaar heeft zijn woning zonder omgevingsvergunning gesplitst in meerdere verblijfsruimten en verhuurt deze aan personen met een kwetsbare sociaaleconomische positie, waaronder iemand die een bijstandsuitkering ontvangt. De woning ligt in een wijk waar al sprake is van leefbaarheidsdruk. De bewoner ontvangt onterecht een uitkering omdat hij niet staat ingeschreven op zijn werkelijke woonadres. Tegelijkertijd voldoet de woonruimte niet aan brandveiligheidseisen, waardoor er ook sprake is van risico’s voor de fysieke veiligheid. Een glastuinbouwbedrijf loost structureel afvalwater in nabijgelegen sloten, wat leidt tot bodem- en watervervuiling. De sloten grenzen aan een woonwijk met een relatief kwetsbare populatie, waaronder gezinnen met jonge kinderen en ouderen. Er ontstaan gezondheidsklachten en er is toenemende onrust in de wijk over de kwaliteit van de leefomgeving. De lozingen vinden deels plaats buiten werktijden en zijn lastig vast te stellen. Tegelijkertijd heeft het bedrijf economische waarde voor de regio. Dit zijn slechts twee voorbeelden die de noodzaak van een samenhangende uitvoerings- en handhavingsstrategie laten zien. Binnen het grondgebied van gemeente Westland zijn veel voorbeelden te herkennen. Een effectieve samenwerking tussen de drie domeinen is daarom juist nu belangrijk. Met een integrale benadering kan de gemeentelijke Westland doelen blijven realiseren in tijden van groeiende complexiteit en verwevenheid van maatschappelijke opgaven. 1.3Missie, visie en ambitie van de strategie: maatschappelijke opgaven vragen om integraliteit Missie De gemeente Westland heeft een 213a onderzoek uitgevoerd. Hierin is gekeken naar de effectiviteit van de Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2022 – 2025. Uit dit onderzoek (en andere rapporten2Berenschot rapport, B&C, interviews, Ambtelijk overleg) blijkt ook dat en binnen het Westland veel maatschappelijke opgaven complex en enverweven zijn. Het sectoraal (of per domein) organiseren van toezichts- en handhavingswerkzaamheden schiet tekort. Dit is niet alleen een organisatorische uitdaging, maar heeft ook invloed op het vertrouwen in de overheid. Voor inwoners is het namelijk niet relevant onder welk domein een probleem valt; zij ervaren overlast, onveiligheid of ongelijkheid als één geheel. Onderzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) laat verder zien dat kwetsbare en afhankelijke inwoners vaak onderdeel of onderwerp zijn van zogenoemde domeinoverstijgende toezichts- en handhavingsvraagstukken3 Whitepaper toezicht en handhaving: vangrail van de samenleving! VNG. Het landelijke samenwerkingsverband Toezicht Sociaal Domein (TSD4 Een verband dat zich richt op maatschappelijke problemen rondom onderwijs, jeugd, zorg, welzijn, wonen, veiligheid, werk en inkomen.) benoemt dan ook expliciet als ambitie om het sociaal maatschappelijk domein te betrekken bij toezichts- en handhavingsvraagstukken. Ook buiten dit domein is er behoefte aan meer integraliteit. Zo is de verbrede reikwijdte van het stelsel van de Omgevingswet een oproep aan overheden om meer integraal te gaan werken5 Artikel 2.1 Omgevingswet. Dit tezamen maakt dat gemeente Westland kiest voor een integrale aanpak bij vergunningverlening, toezicht en handhaving. Hierbij is het gericht op effectieve inzet van het juiste middel op het juiste moment, waar nodig in samenwerking met samenwerkingspartners. Zo ontstaat er voor inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) partners één herkenbare overheid die zorgvuldig en samenhangend handelt. De gemeente Westland kijkt naar de leefomgeving bekijken als geheel. Niet alleen vanuit interne organisatie, of beperkt door domeingrenzen. Het integrale werken is daarin geen doel op zich. Het staat in dienst van een hogere maatschappelijk en organisatorische doelen. Dit alles is samengevat in de onderstaande missie: ‘Gemeente Westland staat voor een veilige, gezonde, inclusieve en duurzame leefomgeving door het zorgvuldig, rechtmatig en transparant toepassen van vergunningverlening, toezicht en handhaving in alle relevante domeinen. Zo beschermt gemeente Westland wat waardevol is en maakt zij ontwikkeling mogelijk.’ De missie laat zien dat gemeente Westland als overheidsorgaan dienstbaar is richting haar inwoners. Bovendien benadrukt de missie dat toezicht en handhaving geen afstandelijke of puur technische taken zijn, maar juist direct bijdragen aan een leefomgeving die prettig, veilig, gezond en toekomstbestendig is. Visie Gemeente Westland gelooft in een overheid die zichtbaar, transparant en in samenwerking optreedt, zonder dat interne organisatiegrenzen daaraan in de weg staan. Hiermee bouwt gemeente Westland aan een overheid die beter aansluit bij het dagelijks leven van inwoners. Zo ontstaan duurzame oplossingen voor overtredingen en maatschappelijke problemen, waarbij efficiënt toezicht en eventuele handhaving plaatsvindt. De visie van gemeente Westland is niet alleen richtinggevend naar buiten, maar biedt ook naar binnen. Deze strategie geeft richting aan de uitvoering van de taken binnen de drie domeinen. De werkzaamheden en daarbij horende risico’s zijn niet altijd hetzelfde, waardoor keuzes maken noodzakelijk is. Deze strategie helpt gemeente Westland daarbij: het biedt kaders voor het inzetten van mensen en middelen, het stellen van prioriteiten en het zorgvuldig afleggen van verantwoording aan het bestuur en de samenleving. Daarom kiest gemeente Westland voor onderstaande visie: Gemeente Westland is, intern en extern, één overheid die integraal, samenhangend en duurzaam werkt aan een sterke en leefbare gemeente Westland – voor nu en voor de toekomst. Ambitie De ambitie van gemeente Westland is om te komen tot een strategie die het ruimtelijk, veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein verbindt als middel om brede gemeentelijke verantwoordelijkheden te realiseren en te behouden. Deze strategie is enerzijds gericht op het bevorderen van de naleving van rechtsregels en rechtsgelijkheid, en anderzijds op het versterken van effectiviteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Een inwoner, bedrijf of maatschappelijke organisatie moet uit kunnen gaan van kwalitatief goede gemeentelijke dienstverlening. Het uitgangspunt hiervoor is één antwoord op de vraag en één gerichte aanpak voor het probleem. Bij voorkeur ook één aanspreekpunt. Gemeente Westland formuleert daarom in deze strategie gezamenlijke, concrete en waar mogelijk meetbare doelstellingen, en schrijft domeinoverstijgende uitgangspunten op alle onderdelen van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Integrale aanpak Deze integrale aanpak wordt verder uitgewerkt in de vorm van een zogenaamde ‘integrale werkwijze toezicht en handhaving’, een intern document waar de gemeentelijke organisatie mee gaat werken. In deze werkwijze staan onder andere afspraken over het delen van kennis, adequaat signaleren van domeinoverstijgende problemen, afstemmen van capaciteit en aanspreekpunten. De integrale aanpak heeft als doel om een veilige, gezonde, inclusieve en duurzame leefomgeving te creëren. Vergunningverlening, toezicht houden en handhaving zijn daarbij geen doelen op zich, maar middelen om dat doel te bereiken. Door de drie domeinen te verbinden kan gemeente Westland expertise delen, de samenwerking versterken en beter inzicht krijgen in het leven van de inwoner met als doel maatwerk te kunnen leveren. BIG-8 cyclus Vergunningverlening, toezicht houden en handhaven zijn zoals eerder besproken geen op zichzelf staande opgaven. De taakvelden moeten worden gezien als onderdeel van een bredere beleids- en uitvoeringscyclus. Enerzijds betekent dit dat hetgeen wat in de praktijk wordt gedaan, ook zichtbaar wordt vastgelegd in beleid. Anderzijds moet wat in het beleid staat, ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Er is actieve terugkoppeling aan beleid over bevindingen uit de praktijk, zoals signalen, trends en knelpunten. Op deze manier komen leerpunten naar voren om waar nodig doelen en werkwijzen aan te passen. Daarnaast zijn in beleid bevoegdheden van toezichthouders en handhavers geborgd, zodat zij optimaal kunnen werken. Omgekeerd worden beleidsdoelen concreet vertaald naar uitvoerbare acties, toezichtstaken en handhavingsmaatregelen. Op deze manier sluiten beleid en uitvoering beter op elkaar aan. De cyclische benadering van het BIG-8 model (figuur 2) hanteert gemeente Westland hierbij en maakt deze strategie adaptief. Door zoveel mogelijk en actief in te zetten op monitoren, evalueren en rapporteren, is er betere afstemming op de uitvoeringspraktijk. Figuur 2. BIG-8 cyclus 1.4Doel en functie van de strategie Deze strategie is hét beleidsdocument waarin de strategie voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) binnen gemeente Westland. De strategie beschrijft het samenspel tussen domeinen en de keuzes die worden gemaakt op weg naar een leefomgeving die aantoonbaar prettig, veilig, gezond en toekomstbestendig is voor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Het dient als richtinggevend en sturend kader voor de inzet van mensen en middelen, het bepalen van risico’s en bijbehorende prioriteiten en het vastleggen van de wijze waarop verantwoording wordt afgelegd aan de samenleving en het bestuur. De strategie heeft een belangrijk doel: in de periode 2026–2029 een samenhangende, integrale en effectieve aanpak van vergunningverlening, toezicht en handhaving realiseren binnen gemeentegrenzen van Westland. 1.5Afbakening en scope De strategie van gemeente Westland richt zich op beschikkingen, voorzieningen, vergunningen, toezicht en handhaving. De strategie heeft betrekking tot de taken die gemeente Westland zelf uitvoert, en ook taken die (gedeeltelijk) zijn belegd bij externe overheidsorganisaties en samenwerkingspartners, zoals de Omgevingsdienst Haaglanden, politie, Veiligheidsregio Haaglanden, GGD, Jeugdgezondheidszorg, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Sociale Verzekeringsbank, Servicebureau jeugdhulp Haaglanden en Onderwijsinspectie, en het Sociaal Kernteam. Een totaaloverzicht van de samenwerkingspartners is opgenomen in bijlage 7.1. De gemeentelijke taken zijn te verdelen over zogenoemde taakvelden. De taakvelden waar deze strategie over gaat worden schematisch weergegeven in figuur 3 en inhoudelijk toegelicht in bijlage 7.2. In het onderstaand figuur zijn ook een drietal domeinoverstijgende verbanden gevisualiseerd. Dit zijn voorbeelden ter illustratie: in de praktijk is de hoeveelheid integrale casuïstiek een stuk hoger. Figuur 3. Organogram taakvelden 1.6Wettelijke en beleidsmatig kader De strategie beschrijft het werkveld van drie domeinen. Het wettelijk en beleidsmatig kader is daarmee ook groot. In deze paragraaf staan de kaders van de strategie toegelicht. Een volledig overzicht van het geldende beleid, wet- en regelgeving is opgenomen in bijlage 7.3. 1.6.1Wettelijke verplichting De wettelijke noodzaak voor een strategie op vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van Omgevingsrecht komt voort het stelsel van de Omgevingswet.6Voorheen Wet algemene bepaling omgevingsrecht Deze verplichting is opgenomen in artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit. Uit het Omgevingsbesluit volgt bijvoorbeeld ook dat het bevoegd gezag voor het ruimtelijk domein moet vastleggen hoe toezicht wordt gehouden op naleving van regels, hoe wordt opgetreden bij overtredingen, welke prioriteiten gelden en hoe de samenwerking met samenwerkingspartners wordt ingericht. Naast de werkzaamheden binnen het ruimtelijk domein richt deze strategie zich ook op taken onder de invloedsfeer van andere wet- en regelgeving. Anders dan bij het Omgevingsrecht is er voor deze wet- en regelgeving geen verplichting om op een soortgelijke manier vast te leggen hoe toezicht en handhaving zijn vormgegeven. Wel vraagt deze wet- en regelgeving om een goed functionerend stelsel van beschikking, voorzieningen, vergunningen, toezicht en waar nodig handhaving. Dit gaat om bijvoorbeeld bijzondere wetten zoals de Alcoholwet, Wet op de Kansspelen of de Opiumwet, maar bijvoorbeeld ook om de Participatiewet (Pw), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet (Jw), de Wet Kinderopvang of de Wet publieke gezondheid (zie bijlage 7.3). 1.6.2Beleidsmatige context Naast een grote hoeveelheid verplichte wet- en regelgeving is er ook veel gemeentelijk beleid waar gemeente Westland met deze strategie op aansluit. De drie belangrijkste beleidstukken staan hieronder genoemd. Omgevingsvisie Westland De Omgevingsvisie Westland is een strategisch beleidsdocument dat de lange termijnambities van gemeente Westland beschrijft. Hierin gaat het met name om de fysieke leefomgeving. Denk hierbij aan thema’s zoals wonen, infrastructuur, duurzaamheid, economie en gezondheid. De omgevingsvisie vormt het beleidsmatig kader voor het omgevingsplan, evenals de omgevingsprogramma’s en projecten. De omgevingsvisie beïnvloedt directe beleidskeuzes en (indirect) de uitvoeringsprioriteiten. Gemeente Westland heeft verplicht dat de visie wordt betrokken bij het uitwerken van gerelateerd beleid zoals deze strategie. Zie de Omgevingsvisie 2.0 Westland voor meer informatie over de belangrijkste speerpunten. Westlands Veiligheidsbeleid Het Westlands Veiligheidsbeleid (Wvb) is een strategisch beleidsdocument dat zich richt op het bevorderen van een veilige en leefbare gemeente. In dit beleid zijn diverse speerpunten en randvoorwaarden vastgelegd voor de samenwerking tussen gemeente, politie en andere partners op het gebied van openbare orde en veiligheid. Omdat het waarborgen van de openbare orde en veiligheid hand in hand gaat met een goede ruimtelijke ordening, een kwalitatief goed woon- en leefklimaat en het bieden van bestaanszekerheid aan inwoners bestaat de behoefte om het Westlands Veiligheidsbeleid integraal onderdeel uit te laten maken van de voorliggende strategie. De belangrijkste speerpunten uit het beleid zijn terug te vinden in het Westlands Veiligheidsbeleid 2023-2026 (tot de herijking in 2026, waarna een nieuwe versie wordt vastgesteld). In de Gemeentewet is bepaald dat de burgemeester verantwoordelijk is voor de handhaving van de openbare orde en voor het Westlands Veiligheidsbeleid (Wvb). Dit is de basis voor de wijze waarop de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan toezicht houdt op de openbare orde en veiligheid en handhavend optreedt. Oftewel: de basis waarop de burgemeester wil bouwen aan een veilig en leefbaar Westland. Strategisch Beleidskader Sociaal Domein Het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein (SBSD) vormt de basis voor het gemeentelijke beleid binnen het sociaal maatschappelijk domein. Hierin staat het versterken van het eigen en collectieve probleemoplossende vermogen centraal, evenals het toegankelijk houden van zorg en het garanderen van bestaanszekerheid. Gemeente Westland faciliteert passende sociale voorzieningen, maar houdt ook toezicht op het gebruik ervan. Waar nodig wordt handhavend opgetreden om misbruik te voorkomen of om, in uiterste gevallen, betrokkenheid bij passende ondersteuning af te dwingen. Dit gaat niet enkel om het verstrekken van financiële voorzieningen zoals uitkeringen, maar ook over voorzieningen in de Jeugdhulp of Wmo. Hierbij betreft het zowel de kwaliteit van zorgaanbieders als om de rechtmatigheid van de zorgvraag. Met deze strategie wordt richting gegeven aan de toezichthoudende en handhavende taken binnen het sociaal maatschappelijk domein. Zie het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein gemeente Westland voor meer informatie over de belangrijkste speerpunten. 2.Rechtstatelijke en gemeentelijke beginselen In dit hoofdstuk staan de beginselen uiteengezet die richtinggevend zijn voor het handelen van gemeente Westland. Deze zijn gebaseerd op zowel wettelijke normen als lokale normen. Daarnaast besteedt dit hoofdstuk aandacht aan integriteit, rolverdeling en de betekenis van transparantie en navolgbaarheid. Hierbij zijn de verschillende doelgroepen en bijbehorende rollen en taken toegelicht. 2.1Beginselen Gemeente Westland geeft uitvoering aan haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving vanuit een stevig fundament van wettelijke en beleidskaders. De basis van de uitvoering van taken, en daarmee deze strategie, rust op twee pijlers: enerzijds de beginselen die voortvloeien uit wetten in formele zin en anderzijds de gemeentelijke beleidsprincipes die invulling geven aan de ambitie om slagvaardig, navolgbaar en in verbinding met de samenleving op te treden. Dit tezamen vormt het kompas voor het handelen van gemeente Westland binnen de beschreven taakvelden. Ze maken duidelijk hoe gemeente Westland haar verantwoordelijkheid neemt als uitvoerder én als partner in de samenleving. 2.1.1Pijler 1: Rechtstatelijke beginselen Het handelen van gemeente Westland is, naast datgene dat bepaald is in diverse wetten, onlosmakelijk verbonden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Beginselen die zich richten op de waarborging van een zorgvuldig, eerlijk en transparant bestuur. Deze beginselen zijn ook richtinggevend voor alle onderdelen binnen het verlenen van vergunningen tot het uitvoeren van toezicht en het inzetten van handhavingsmaatregelen. Zo staat gemeente Westland garant voor een zorgvuldige besluitvorming, waarbij op basis van een totaalbeeld feiten en belangen op een evenwichtige wijze worden afgewogen. De afweging wordt te allen tijde helder gemotiveerd en toegelicht. Inwoners en bedrijven moeten er immers op kunnen rekenen dat zij begrijpen hoe en waarom een besluit tot stand is gekomen. Binnen de keten en taakvelden van vergunningverlening, toezicht houden en handhavend optreden is invulling gegeven aan het evenredigheidsbeginsel. Binnen het handhavend optreden geldt daarvoor in ieder geval dat het middel moet passen bij de ernst van de overtreding en de omstandigheden van het geval. Verder staat gemeente Westland voor een gelijke behandeling in gelijke gevallen. Daarnaast hecht gemeente Westland aan het vertrouwensbeginsel, waarin recht wordt gedaan aan de redelijke verwachtingen die inwoners mogen hebben ten aanzien van het handelen van de overheid. Eenieder - van wethouder tot ambtenaar - binnen de gemeentelijke organisatie is zich hiervan bewust en werkt binnen de aan hem of haar toegekende bevoegdheden. Het dualistisch gemeentelijk stelsel scheidt de rollen van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad helder. Voor deze strategie betekent dit dat het college van burgemeester en wethouders verantwoordelijk is voor de uitvoering van de strategie Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, het operationaliseren en de concrete inzet van toezicht en handhaving. De gemeenteraad stelt daarvoor de strategische kaders vast en ziet erop toe dat het college hier op doelmatige en rechtmatige wijze uitvoering aan geeft. De strategie maakt deze rolverdeling expliciet door inzicht te geven in beleidskeuzes, prioriteiten en beoogde effecten, waarmee het college verantwoording kan afleggen aan de raad en aan de samenleving. Deze rolverdeling tussen raad en college draagt bij aan het borgen van rechtmatigheid en rechtsgelijkheid, bewaakt de scheiding tussen kaderstelling en uitvoering, en verkleint het risico op politieke druk. Bovendien voorkomt het situaties in het rechtsbeschermingsproces dat bedoeld is om besluiten op onafhankelijke wijze te toetsen. De verantwoordingsplicht van het college naar de raad en daar op transparante en zorgvuldige wijze invulling aangeven, zorgt voor vertrouwen in het bestuurlijk proces. Hiermee ontstaat ruimte om van incident gedreven bestuur op de uitvoering over te gaan naar beleidsmatige sturing waarbij individuele gevallen kunnen worden gebruikt als signaal voor structurele knelpunten. Hiermee ontstaat ruimte om van incident gedreven bestuur op de uitvoering over te gaan naar beleidsmatige sturing waarbij individuele gevallen kunnen worden gebruikt als signaal voor structurele knelpunten. 2.1.2Pijler 2: gemeentelijke beginselen Naast de geschetste wettelijke kaders werkt gemeente Westland vanuit eigen beleidsmatige beginselen. Deze beleidsmatige kaders geven richting aan een toekomstbestendige en maatschappelijk verankerde aanpak. Hiermee bouwt gemeente Westland aan een keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving die niet alleen rechtmatig en doelmatig is, maar ook verbindend, zichtbaar en maatschappelijk relevant. In deze paragraaf licht gemeente Westland de gemeentelijke beleidsbeginselen toe. Deze vormen de basis voor de strategie met betrekking tot de uitvoerende taken en communicatie (uitgewerkt in deel II). Inwonergericht Gemeente Westland streeft naar een uitvoeringspraktijk die aansluit op de leefwereld van inwoners en ondernemers. Dit zie je terug in de prioritering van de taakvelden, maar ook bij zaken zoals dienstverlening en handhaving. Inzetten op duidelijkheid, eenduidigheid, toegankelijkheid en rechtmatigheid is voor gemeente Westland daarom belangrijk. Preventie en dialoog met inwoners en ondernemers vormen hierbij het uitgangspunt en waar mogelijk wordt ingezet op gedragsverandering en naleving van rechtsregels door middel van informatie en ondersteuning. Ook wil gemeente Westland kwetsbare inwoners, van jong tot oud, kunnen beschermen tegen aanbieders (van jeugdhulp of Wmo) die ondersteuning van onvoldoende kwaliteit leveren of misbruik maken van deze kwetsbare positie. Risicogericht Toenemende maatschappelijke opgaven in relatie tot beperkte middelen en capaciteit maakt dat gemeente Westland keuzes maakt ten aanzien van de prioritering. Dit gebeurt op basis van een risicobenadering, waarbij toezicht en handhaving prioriteit krijgt in situaties waar de impact op gezondheid, veiligheid, leefbaarheid het grootst is. Door risicogericht te werken, zet gemeente Westland de beschikbare middelen en capaciteit doelmatig in en kan snel en doeltreffend opgetreden worden waar dat het meest nodig is. Onderdeel van deze risicobenadering is, in het verlengde van het beginsel ‘inwonergericht’, ook het inzetten van middelen en capaciteit op situaties die inwoners en ondernemers belangrijk vinden. Helder en duidelijk Gemeente Westland wil dat inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners weten waar zij aan toe zijn. Om die reden hanteert gemeente Westland eenduidig beleid, begrijpelijke communicatie en handelt voorspelbaar. In de uitwerking van regelgeving, beleidsregels en uitvoeringsrichtlijnen wordt ingezet op consistentie en begrijpelijkheid. Transparant en navolgbaar Gemeente Westland maakt de prioritering inzichtelijk, hoe besluiten tot stand komen en op welke wijze toezicht en handhaving plaatsvinden. Onderdeel hiervan is de structurele werkwijze volgens een navolgbare werkwijze. Dit actief en zorgvuldig inzichtelijk maken versterkt het vertrouwen van de maatschappij in gemeente Westland als overheidsorgaan. Integrale benadering (integraliteit) Toezicht en handhavingsvraagstukken worden daar waar mogelijk domeinoverstijgend opgepakt, zodat er meer zicht op samenhang van belangen in een gebied of casus ontstaat. Hiermee wil gemeente Westland proactief en gebiedsgericht sturen op naleving van maatschappelijke waarde. De strategie overstijgt mede om deze reden de individuele beleidsterreinen. Binnen de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving bestaat ook samenhang. Ook deze onderdelen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en moeten als één keten functioneren: Vergunningverlening schets het kader waarbinnen activiteiten mogen plaatsvinden. Toezicht bewaakt naleving van geldende rechtsregels inclusief de voorschriften van een vergunning, beschikking of melding. Hierbij wordt opgemerkt dat het uitvoeren van de toezichthoudende taak specifieke kennis vereist per wetgeving, maar soms ook andere middelen van onderzoek én andere samenwerkingspartners. Inzet van handhaving volgt als rechtsregels worden overtreden en dit leidt tot maatschappelijke schade of risico’s. Het is hiermee een uiterst, maar essentieel middel, om naleving van rechtsregels te garanderen. In alle onderdelen van de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving is integriteit een belangrijk element. De uitoefening van taken binnen het werkveld van vergunningverlening, toezicht en handhaving raakt direct aan de (machts)positie van de overheid en het vertrouwen in de overheid: gemeente Westland heeft de bevoegdheid om activiteiten toe te staan of te beperken, om in te grijpen in het leven van de inwoner, en om handhavend op te treden bij overtredingen met alle mogelijke gevolgen van dien. Daarom blijft gemeente Westland inzetten op het voorkomen van belangenverstrengeling en beïnvloeding, het professioneel en onafhankelijk afwegen van feiten, normen en belangen, het zorgvuldig omgaan met vertrouwelijke informatie en het doelmatig inzetten van bevoegdheden. De gemeentelijke organisatie is zich hierbij bewust dat dit eveneens een cultuurvraagstuk betreft en dat ook binnen de organisatie aandacht is voor tegenspraak, reflectie en lerend vermogen. 2.2Transparantie en doelgroep Transparantie over taken, rollen, prioriteiten en doelstellingen is essentieel om vertrouwen te wekken, samenwerking te bevorderen, verantwoording mogelijk te maken en de gestelde ambities waar te maken. Daarom is bij het opstellen van de strategie geïnventariseerd welke doelgroepen erbij betrokken zijn en welke rol of taak zij daarin vervullen. Het is van belang dat alle rollen en verantwoordelijkheden worden ingevuld, met het oog op een goede balans en wederzijdse controle (checks and balances). In hiernavolgend figuur is te zien welke doelgroepen en verantwoordlijkheden primair zijn geïnventariseerd. Doelgroep Rol en taken Samenleving Recht op een veilige, leefbare en rechtvaardige omgeving en speelt een signalerende rol. Bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zijn belangrijke partners in het vroegtijdig herkennen van knelpunten en het toetsen van de effectiviteit van de strategie in de praktijk. Gemeenteraad Vervult een kaderstellende en controlerende rol als volksvertegenwoordiging. De raad stelt de strategische uitgangspunten vast, bewaakt de uitvoering en toetst of het beleid in lijn is met de maatschappelijke opgaven en politieke doelen. Burgemeester De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en fungeert bovendien als zelfstandig bestuursorgaan ten aanzien van het handhaven van de openbare orde. College van burgemeester en wethouders De rol van het college is breed. Het college draagt bijvoorbeeld de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het beleid. Het college stuurt ook op prioriteiten, zorgt zij voor integrale afwegingen tussen domeinen en legt verantwoording af aan de raad. Ambtelijkeorganisatie Is verantwoordelijk voor de beleidsontwikkeling, uitvoering, monitoring en evaluatie van de strategie. Zij vertaalt de strategische doelen naar operationele inzet en draagt zorg voor de uitvoering in samenwerking met interne en externe partners. Onderdeel hiervan is ook de (beleidsmatige) regie op integraliteit en de beleids- en uitvoeringscyclus. Externe uitvoeringspartners Vervullen een uitvoerende of ondersteunende rol bij toezicht, handhaving of vergunningverlening. Ze zijn essentieel in het realiseren van de doelstellingen en het naleven van wettelijke kaders. Samenwerkingspartners Zij dragen bij aan de integraliteit en effectiviteit van de aanpak door informatie te delen, gezamenlijke acties te coördineren en toezicht en handhaving in samenhang uit te voeren. Hierbij kan gedacht worden aan de politie, Omgevingsdienst, GGD, Veilig Thuis. 3.Ontwikkelingen In dit hoofdstuk licht gemeente Westland de ontwikkelingen toe die zij in de komende beleidsperiode op zich af ziet komen. Deze ontwikkelingen zijn zowel domeinoverstijgend als domeinspecifiek. De ontwikkelingen dragen bij aan het opstellen van de doelstellingen voor de komende beleidsperiode. Hiermee is het streven om vooraf rekening te houden met de relevante ontwikkelingen. 3.1Demografie en samenleving 3.1.1Groei van de lokale bevolking en bedrijvigheid Gemeente Westland verwacht de komende jaren een groei van zowel de bevolking als de bedrijvigheid (Westland in Cijfers). Daarnaast is er sprake van vergrijzing en een stijging in diversiteit van de bevolking. Dit zorgt voor een toenemende werklast voor de gemeentelijke organisatie. Een tekort aan ruimte dreigt, waardoor inwoners en bedrijven dichter op elkaar komen te zitten. Dit heeft gevolgen voor ruimtelijke ordening, veiligheid en sociale cohesie. Om de groei op te vangen, moeten ruimtelijke ontwikkelingen hand in hand gaan met voldoende capaciteit voor infrastructuur, zorg en onderwijs. Concreet is dit ook belangrijk met het oog op de komst van Flora Campus Westland en de opgaven rondom de modernisering van de glastuinbouwsector. Zonder tijdige uitbreiding dreigt druk op voorzieningen, verkeersopstoppingen en capaciteitsproblemen bij publieke diensten. Dit vraagt om een plan waarin gemeente Westland verder kijkt dan bijvoorbeeld alleen woningbouw. Hierdoor ligt het voor de hand dat mensen dichter op elkaar komen te wonen, elkaar meer zien en meer last van elkaar ervaren. Verder is er landelijk sprake van een verhoogde instroom van migranten als gevolg van geopolitieke spanningen, zoals conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten. Op het moment van vaststellen is er nog steeds sprake van een toename in de eerdergenoemde spanningen. Hieruit voortkomende conflicten verhogen de kans op een toename van instroom. Een landelijke toename van instroom draagt eveneens bij aan de groei van de lokale bevolking en bedrijvigheid. Gemeente Westland is zich bewust van een mogelijke verandering in de instroom en de daarbij horende uitdagingen rondom huisvesting en voorzieningen. 3.1.2Druk op zorg en publieke voorzieningen De bevolkingsgroei brengt een toename van de druk op publieke voorzieningen met zich mee, met name op het gebied van zorg en welzijn (hulp en ondersteuning). In gemeente Westland is dit al merkbaar door een stijging in zorg-gerelateerde beschikkingen. Dit is merkbaar bij zowel gemeente Westland als haar partners (Sociaal Kernteam Westland (SKT), GGD en Vitis Welzijn). De verwachting is dat deze druk gedurende de beleidsperiode van deze strategie verder toeneemt. Er is daarnaast ook sprake van oneigenlijk gebruik van sociaal maatschappelijke voorzieningen7Bron van deze ontwikkeling. Deze trend is landelijk, en binnen gemeente Westland ook merkbaar. Samenwerking tussen het sociaal maatschappelijk domein en het veiligheidsdomein wordt mede hierom steeds belangrijker. Dat er door maatschappelijke ontwikkelingen de druk op publieke voorziening toeneemt, is ook vanuit samenwerkingspartners zichtbaar. De politie, het OM en bureau Halt kampen met beperkte capaciteit. Vanuit de politie krijgt gemeente Westland via de buitengewoon opsporingsambtenaren (Boa’

1. s)er steeds meer bevoegdheden bij. De Boa wordt daarmee een belangrijke speler ten aanzien van politietaken. Het is van belang dat gemeente Westland hier afspraken over maakt met de politie.8Bijvoorbeeld in een handhavingsarrangement 3.1.3Complexere zorgvragen en personen met onbegrepen gedrag Naast reguliere zorg is er een toename van complexe zorgvragen en incidenten met verwarde personen. Gemeente Westland wordt vaker gevraagd om bij te dragen aan complexe casussen en moet vaker ingrijpen bij incidenten. De politie en medewerkers van team Openbare Orde en Veiligheid, maar ook partners zoals de GGZ en SKT spelen hierin een belangrijke rol. Dit vraagt om versterkte samenwerking binnen bestaande overlegstructuren. 3.1.4Vertrouwen in de overheid Sinds de coronapandemie is de maatschappij deels verhard: polarisatie neemt toe en het vertrouwen in instituties daalt. Dit wordt versterkt door het medialandschap en de toenemende invloed van sociale media. Bovendien hebben specifieke incidenten zoals de toeslagenaffaire het vertrouwen in een eerlijke en rechtvaardige overheid verder geschaad. Voor gemeentelijke medewerkers leidt dit soms tot moeilijkheden bij de uitvoering van hun werk. 3.1.5Veranderend speelveld veiligheid en overlast Er is een verschuiving gaande als het gaat om overlast en criminaliteit. Een concreet voorbeeld van het veranderende speelveld is de toegenomen inzet op digitale veiligheid en online criminaliteit. Waar criminaliteit voorheen vooral fysiek zichtbaar was, zoals woninginbraken of straatgeweld, verplaatst een deel van de dreiging zich nu naar het digitale domein. Denk hierbij aan online oplichting en de werving van jongeren via sociale media voor criminele activiteiten zoals drugskoeriers of katvangers. Deze vormen van criminaliteit zijn lastiger te signaleren met traditionele handhavingsmiddelen en vragen om andere vormen van samenwerking, bijvoorbeeld met scholen, jeugdhulp, politie en digitale opsporingsteams. Ook ziet gemeente Westland een veranderend beeld van overlast. Zo daalt overlast vanwege de verkoop en het gebruik van lachgas, maar stijgt bijvoorbeeld de overlast door het gevaarlijk gebruik van fatbikes. Tot slot is er ook een groeiende zorg over potentiële radicalisering, ook onder jeugd. Gemeente Westland merkt op dat meer kennis/deskundigheid op dit gebied nodig is. Het veranderde speelveld binnen veiligheid en overlast vraagt dat gemeente Westland wendbaarder wordt en bij vroegtijdige onderkenning van dergelijke trends het beleid en de uitvoering daarop aanpast. 3.2Bestuur, beleid en regelgeving 3.2.1Integraal werken Veel van de eerdergenoemde ontwikkelingen gaan verschillende domeinen aan. Integraal werken wordt daarmee, naast een bestuurlijke wens, ambtelijk noodzakelijk geacht. In hoofdstuk 1 is de ambitie ten aanzien van integraliteit toegelicht. De ontwikkelingen laten in samenhang zien dat ook de veranderende maatschappij behoefte heeft aan een gemeente die zo integraal mogelijk werkt. 3.2.2Incidentgedreven bestuur Westland is een gemeente vol ambitie met een betrokken bestuur. Het bestuur staat dicht op de maatschappij. Inwoners of bedrijven nemen daarom ook regelmatig rechtstreeks contact op met relevante wethouders of volksvertegenwoordigers. Dit is positief; het bestuur staat dicht bij de samenleving, reageert snel op urgente kwesties en toont betrokkenheid. Dit is terug te zien in de vergaderpunten in de periode 2022 – 2025. Zo is in de periode 2022–2025 structureel een aanzienlijk aandeel van de vergaderpunten gericht op individuele gevallen, acute incidenten of korte-termijn interventies. Dit kan worden omschreven als incident gedreven bestuur. Hoewel dit door velen als positief wordt ervaren, brengt het ook uitdagingen met zich mee. Zo kan de manier van werken die hierdoor ontstaat voor de gemeentelijke organisatie ook worden omschreven als het werken in “de waan van de dag”. Hiermee wordt bedoeld dat de uitvoeringsorganisatie zich richt op wat er de dag van vandaag moet gebeuren en hierdoor minder tijd heeft voor vastgestelde beleidsambities. Dit kan betekenen dat er onvoldoende ruimte is om vooruitkijken. Een risico hiervan is dat er willekeur ontstaat terwijl er behoefte is aan maatwerk. Met voorliggende strategie wil gemeente Westland zich inzetten om een directe lijn te leggen tussen signalen gemeld bij of van volksvertegenwoordigers en de ambtelijke organisatie. Door deze signalen via gestructureerde en georganiseerde kanalen te vertalen naar de uitvoeringspraktijk, ontstaat ruimte om signalen gemeld bij of van volksvertegenwoordigers te verbinden aan breder integraal beleid, prioritering aan te brengen binnen de beschikbare uitvoeringscapaciteit en te voorkomen dat incidentele signalen structurele beleidslijnen ondermijnen. Dit sluit aan bij de beginselen zoals benoemd in hoofdstuk 2 van voorliggende strategie, waar integraliteit, transparantie en maatschappelijke responsiviteit centraal staan. 3.2.3Nieuw college De vorming van een nieuw college van burgemeester en wethouders in 2026 brengt veranderingen met zich mee. Een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college kunnen andere prioriteiten en beleidsaccenten noodzakelijk vinden, wat invloed heeft op de uitvoering van bestaand beleid, waaronder deze strategie. Voor de uitvoeringsorganisatie betekent dit mogelijk een aanpassing aan nieuwe beleidsrichtingen en werkwijzen (manieren van werken). Het is belangrijk dat gemeente Westland en haar beleid in dit opzicht flexibel is. 3.2.4Organisatieontwikkeling Gemeente Westland zit op het moment in het eerste stadium van een ontwikkeling richting een nieuwe organisatiestructuur. Met deze nieuwe structuur wordt gewerkt aan een slagvaardige en betrouwbare gemeentelijke organisatie, die met durf, verbondenheid en vakmanschap werkt aan een samenleving waar inwoners fijn kunnen wonen, werken en leven. De reorganisatie markeert het begin van de verandering waarmee durf, verbondenheid en vakmanschap tot wasdom komt. Dit gebeurt via drie pijlers: leiderschap en sturing, cultuur en basis op orde. De pijler leiderschap en sturing zet in op het werken met dienend en persoonlijk leiderschap, waar wordt gestuurd op resultaat en men elkaar helpt. De pijler cultuur gaat over het ontwikkelen van een organisatiecultuur, waarin mensen betrouwbaar, betrokken en bekwaam zijn en continu blijven leren. De pijler basis op orde zoomt in op de processen en systemen die het werk faciliteren. Alle drie de pijlers zijn belangrijk voor deze strategie, maar met name de pijler leiderschap en sturing en de pijler cultuur. Dit gaat immers met name over rolzuiverheid en de manier van werken. Ondanks dat met reorganisatie een positief effect wordt beoogd is niet uit te sluiten dat dit voor een bepaalde periode onzekerheid en onduidelijkheid met zich meebrengt. 3.2.5Omgevingsvisie De Omgevingsvisie 2.0 van gemeente Westland is vastgesteld als strategisch kader voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving tot 2030. De visie legt doelen vast voor de lange termijn en dient als basis voor onder andere omgevingsprogramma's, het omgevingsplan en deze strategie. De visie is opgesteld met input van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Voor meer informatie en de belangrijke speerpunten zie de Omgevingsvisie Westland 2.0. Binnen de BIG-8 beleidscyclus speelt de Omgevingsvisie een centrale rol. De visie dient als vertrekpunt voor het ontwikkelen van andere kerninstrumenten uit het stelsel van de Omgevingswet zoals programma’s, maar legt ook een basis voor uitvoeringsstrategieën. De invulling van deze instrumenten en bijhorende strategieën en werkwijze spelen de komende beleidsperiode een belangrijke rol. \ 3.2.6Transitie naar omgevingsplan Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is gemeente Westland verplicht om één integraal omgevingsplan op te stellen voor het gehele grondgebied. Dit plan vervangt de bestaande bestemmingsplannen en bevat regels over de fysieke leefomgeving, zoals bouwwerken, infrastructuur, water, bodem, lucht, landschappen, natuur en cultureel erfgoed. De transitie naar één omgevingsplan is een complex proces dat gefaseerd wordt uitgevoerd. Om de overgang te faciliteren heeft gemeente Westland middelen nodig in de transitiefase. Deze middelen zijn bijvoorbeeld nodig voor de uitwerking van beleidsplannen, het maken en implementeren van programma’s en het toepasbaar maken van regels. Dit omvat onder andere het bijwerken van beleidsplannen, het ontwikkelen en monitoren van programma's, opleidingen en borging van nieuw gedachtegoed. Gedurende deze transitie blijft gemeente Westland operationeel ("de winkel blijft open"). Dit vraagt om het vrijmaken of inhuren van capaciteit en kennis om de noodzakelijke opgaven vorm te geven. Dit heeft impact op een deel van de beleidsterreinen. De integrale aanpak vereist dat medewerkers binnen deze domeinen beter afgestemd samenwerken en zich aanpassen aan nieuwe regels en procedures. Dit betekent ook dat beleid en uitvoering nauwer op elkaar moeten aansluiten om vertragingen en miscommunicatie te voorkomen. Daarnaast heeft de transitie specifiek veel invloed op vergunningverlening, toezicht en handhaving in met name het ruimtelijk en veiligheidsdomein. Nieuwe omgevingsregels vragen om bijstelling van handhavingsstrategieën en een scherpere afstemming tussen beleidsontwikkeling en uitvoering. 3.2.7Westland Veiligheidsbeleid (WVB) 2023- 2026 (incl. nieuw veiligheidsbeleid) Het Westlands Veiligheidsbeleid 2023–2026 vormt het strategisch kader voor de aanpak van veiligheid en openbare orde binnen gemeente Westland. Het beleid legt de focus op vier hoofdthema's: leefbaarheid en veiligheid, zorg en veiligheid, jeugd en veiligheid, ondermijning en het veiligheidsfundament. Deze thema's vormen de pijlers van de gemeentelijke aanpak om de veiligheid te waarborgen en incidenten te voorkomen. Voor meer informatie over de belangrijke speerpunten wordt verwezen naar het Westlands Veiligheidsbeleid 2023 – 2026. . Het huidige beleid loopt tot eind 2026. Evaluatie, domeinoverstijgend afstemmen en waar nodig bijsturen zijn de komende periode bij het herzien van dit beleidsstuk belangrijk om de integraliteit en verbinding met andere beleidstukken (zoals deze strategie) te borgen. 3.2.8Strategisch Beleidskader Sociaal Domein Gemeente Westland heeft in juni 2025 een nieuw strategisch beleidskader voor het sociaal maatschappelijk domein vastgesteld. Dit beleidskader geeft mede vorm aan deze strategie, maar vooral ook de manier van werken. Dit is gericht op het normaliseren en versterken van een ieders vermogen om zelf en samen met anderen oplossingen te vinden, zorg toegankelijk te houden, de sociale basis te versterken en bestaanszekerheid te garanderen. Voor meer informatie over voornoemde punten wordt verwezen naar het Strategisch Beleidskader Sociaal Domein. Het nieuwe beleidskader legt de nadruk op integraal handelen (ook in het toezichthouden- en eventueel handhaven). Dit betekent in veel opzichte dat problemen die raken aan zowel sociale veiligheid, leefomgeving als welzijn, in te toekomst structureel en in samenhang moeten worden aangepakt. 3.3Digitalisering en innovatie 3.3.1Data gestuurd en efficiënt werken Gemeente Westland zet steeds meer in op data gestuurd werken om beleidskeuzes efficiënter en doelgerichter te maken. Door gebruik te maken van actuele data kunnen signalen vanuit de samenleving sneller worden opgepakt en teruggekoppeld naar beleid. Dit maakt het mogelijk om vroegtijdig te anticiperen op problemen en tijdig bij te sturen. Sturing op meetbare doelen is hierbij belangrijk. Hiervoor is het nodig om met concrete Key Performance Indicators (KPI) te werken. Hiermee kan de voortgang en effectiviteit van beleid gemeten worden en wordt het monitoren en sturen op beleidsdoelstellingen gefaciliteerd. Deze sturingsinformatie maakt het vervolgens mogelijk om snel bij te schakelen waar dat nodig is. Gemeente Westland streeft er voor de komende beleidsperiode naar om daar waar nog geen concrete KPI’s beschikbaar zijn, zoveel mogelijk onderdelen van de dienstverlening meetbaar te maken. Op deze manier is snel duidelijk waar resultaten worden geboekt en waar bijstelling nodig is. Deze aanpak moet de komende periode samen met regelmatig evalueren zorgen voor een betere verbinding tussen beleid en uitvoering (en dus een betere borging van de BIG-8, zie hoofdstuk 1.3). 3.3.2Kunstmatige Intelligentie (AI) De inzet van Kunstmatige Intelligentie (AI) neemt toe binnen de overheid, maar ook in de bredere samenleving. Voor Westland biedt AI-kansen om processen te versnellen, patronen in data te ontdekken en beleidsmatige keuzes beter te onderbouwen. Denk hierbij aan de automatische detectie van overtredingen, risicovoorspelling op het gebied van sociale problematiek en het sneller verwerken van vergunningsaanvragen. Tegelijkertijd roept AI-vragen op over ethiek, privacy en de rol van menselijke controle. Een kritische blik en een flexibele houding zijn noodzakelijk om de voordelen te benutten en risico's te beperken. Gemeente Westland houdt de komende beleidsperiode de ontwikkelingen rondom AI goed in de gaten en beoordelen of en in hoeverre AI toegepast kan worden. Bij de eventuele integratie van AI in overheidssystemen is het belangrijk om kritisch te blijven, na te denken over privacy en de daartoe aangewezen personen en gezagen in te horen. 3.3.3Digitale veiligheid Digitalisering brengt ook nieuwe risico's met zich mee. Denk aan cybersecurity (of cyber veiligheid). Gemeentelijke diensten en digitale loketten zijn in sommige opzichten kwetsbaar voor aanvallen, wat directe gevolgen kan hebben voor de kwaliteit van dienstverlening, de privacy van inwoners en het vertrouwen van de inwoner in gemeente Westland als overheidsorgaan. Om deze risico's te beperken, moet gemeente Westland de digitale infrastructuur versterken en weerbaar zijn. 3.4Onzekerheid, de toekomst en strategievorming De komende vier jaar kenmerken zich door grote maatschappelijke dynamiek en onzekere omstandigheden. Geopolitieke spanningen, economische onzekerheid, toenemende digitalisering en wantrouwen in de overheid kunnen directe impact hebben op lokaal beleid en uitvoering. De val van het kabinet in 2025 benadrukt bovendien de politieke instabiliteit en het gebrek aan voorspelbaarheid op nationaal niveau. Deze onvoorspelbaarheid maakt het vormen van een lange termijnstrategie uitdagend, omdat niet alle ontwikkelingen vooraf te voorzien zijn. Toch zet gemeente Westland in op een flexibel en adaptief beleidskader, dat ruimte biedt voor bijsturing wanneer omstandigheden daarom vragen. Proactief zijn, snel signaleren, goed plannen en snel terugkoppelen vanuit de uitvoering zijn daarbij essentieel. Gemeente Westland houdt rekening met het feit dat beleid mogelijk moet worden aangepast bij onverwachte gebeurtenissen, zonder daarbij de kernwaarden van veiligheid, sociale cohesie en duurzaamheid uit het oog te verliezen. Gemeente Westland blijft wendbaar. 4.Doelstellingen In de voorgaande hoofdstukken heeft gemeente Westland haar ambitie beschreven: voorspelbaar, rechtmatig, integraal en doelgericht handelen binnen een veranderende samenleving. Tegelijkertijd zijn de (maatschappelijke) opgaven en de noodzaak om te blijven ontwikkelen groot (zie hoofdstuk 3). De beleidsperiode (2026-2029) vraagt dus om keuzes, maar ook flexibiliteit en lerend vermogen. Gemeente Westland heeft om deze reden gekozen voor een set van vier overkoepelende doelstellingen. Zij geven richting aan de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving binnen het ruimtelijk, veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein. De doelstellingen zijn in deel II (uitvoering) uitgewerkt in meetbare subdoelstellingen, geordend per domein. De set aan doelstellingen vormt een doorontwikkeling ten opzichte van eerdere strategieën. Waar voorheen minder expliciet werd gestuurd op uitkomsten, biedt deze aanpak ruimte voor monitoring, bijstelling en lerend vermogen. In hoofdstuk 6 is uitgewerkt hoe gemeente Westland de voortgang volgt en periodiek evalueert. 4.1Gemeente Westland zorgt ervoor dat Westland leefbaar en veilig blijft. Gemeente Westland werkt in de komende beleidsperiode actief aan het waarborgen van de leefbaarheid en veiligheid binnen de samenleving. Door veranderingen zoals bevolkingsgroei, verdichting en maatschappelijke verharding, komen bijvoorbeeld (jeugd)overlastsituaties (zoals bij feestweken) mogelijk vaker voor. Ook de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening en de leefomgeving komen onder meer druk te staan. Gemeente Westland zorgt ervoor dat de basis op orde is, door taken zorgvuldig, zichtbaar en toegankelijk uit te voeren. Daarbij wordt samengewerkt tussen de domeinen waar dat bijdraagt aan effectiviteit en begrip bij inwoners. 4.2Gemeente Westland is transparant en betrouwbaar in haar dienstverlening. Gemeente Westland zorgt ervoor dat inwoners, ondernemers en partners kunnen rekenen op tijdige, duidelijke en uitlegbare communicatie over bijvoorbeeld voorzieningen, besluiten, maar ook procedures. Door consistent te handelen binnen vastgestelde (beleids-)kaders, maar ook ruimte te houden voor de mens, wil gemeente Westland het vertrouwen in haar dienstverlening behouden en versterken. 4.3Gemeente Westland zet haar middelen in, daar waar die het meest nodig zijn Gemeente Westland zet capaciteit en middelen in waar deze de meeste impact hebben. Dit vraagt om heldere keuzes. Daarom wordt, waar mogelijk, gewerkt op basis van vooraf bepaalde prioriteiten. Door slim te organiseren ontstaat ruimte om in te spelen op spoedeisende situaties, maatschappelijke opgaven en bestuurlijke accenten. Gemeente Westland wil daarbij niet alleen zorgen voor een goede uitvoering, maar ook inzicht verkrijgen in de effecten van haar inzet. Door toezicht en handhaving beter meetbaar te maken, is inzichtelijk wat werkt, waar bijgestuurd kan worden en hoe beschikbare middelen het meeste resultaat opleveren. Niet al het werk leent zich in voor prioritering en meting. De komende beleidsperiode onderzoekt gemeente Westland daarom in welke mate en op welke wijze prioritering toepasbaar is binnen het veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein, en hoe inzet het beste zichtbaar en meetbaar gemaakt kan worden. 4.4Gemeente Westland werkt waar nodig altijd integraal en verbetert de integrale aanpak van (maatschappelijke) uitdagingen Uitdagingen rondom leefomgeving, zorg, veiligheid en ruimte hangen steeds vaker samen. Ontwikkelingen zoals maatschappelijke verharding, toename van complexe zorgvragen, overlast en wisselende prioriteiten vragen daarmee ook vaker om een gezamenlijke benadering. Gemeente Westland wil signalen vroegtijdig herkennen en opvolgen, en daarbij als één overheid handelen. Dat vraagt om een gedeelde werkwijze, vaste aanspreekpunten, goede samenwerking met ketenpartners en de mogelijkheid om (domein)grenzen te overstijgen wanneer dat nodig is. Door domeinoverstijgend te organiseren (van signalering tot uitvoering) worden bijvoorbeeld overlast, misbruik en vertraging teruggedrongen en is er meer aandacht voor het individu. 5.Risico’s en prioritering In dit hoofdstuk wordt toegelicht hoe gemeente Westland haar toezicht- en handhavingsinzet heeft bepaald en onderbouwd. Toezicht en handhaving zijn onmisbare instrumenten om de leefomgeving veilig, gezond en leefbaar te houden. Tegelijkertijd is de gemeentelijke uitvoeringscapaciteit beperkt. Het is daarom niet haalbaar om elke overtreding of elk signaal met dezelfde intensiteit op te volgen. Door de risico’s met inwoners, bedrijven, de uitvoeringsorganisatie en het bestuur in kaart te brengen, ontstaat een breed gedragen beeld bij waar de grootste potentiële impact ligt wanneer niet wordt ingezet op de overtreding of het signaal. Op basis hiervan worden de prioriteiten vastgesteld. De nadere uitwerking van de risicoanalyse en prioritering zijn terug te vinden in deel II (uitvoering). 5.1Scope van de prioritering De prioritering richt zich primair op toezicht en handhaving. Voor vergunningverlening is de ruimte om te sturen beperkt, omdat aanvragen binnen de wettelijke termijnen behandeld moeten worden en op alle relevante aspecten moeten worden getoetst. Bij toezicht en handhaving is het daarentegen juist noodzakelijk om keuzes te maken, vanwege de beperkte capaciteit én de beginselplicht tot handhaving. Om die keuzes zorgvuldig te kunnen maken, is een integrale benadering gehanteerd. Hierbij zijn de risico’s in kaart gebracht met inbreng van inwoners, bedrijven, de uitvoeringsorganisatie en het bestuur. 5.2Integrale benadering van risico’s In de Koersnota is vanwege de eerdergenoemde ambitie en noodzaak gekozen voor een samenhangende, domeinoverstijgende risicoprioritering. Elk domein heeft hierin haar eigen accenten, wettelijke kaders en operationele aandachtspunten, maar door een gezamenlijke aanpak te hanteren ontstaat gemeente breed één beeld van waar de grootste opgaven (risico’
2. s)liggen. Deze aanpak voorkomt versnippering en draagt bij aan een betere informatiepositie, efficiëntere inzet van middelen, meer draagvlak en consistente communicatie naar inwoners en partners. Het werken met een domeinoverstijgende risicoprioritering is nieuw en markeert een belangrijke stap richting een integrale benadering van toezicht en handhaving. In de komende beleidsperiode wordt deze werkwijze verder ontwikkeld en geborgd, met als doel de samenhang tussen de verschillende domeinen structureel te versterken. Om te komen tot een integrale risicoprioritering is gestart met een ambtelijke risicoanalyse als fundament. Deze analyse heeft op systematische wijze in kaart gebracht waar de grootste risico’s liggen als er niet wordt opgetreden en staat verder toegelicht in deel II (uitvoering). Tegelijkertijd is er nadrukkelijk gezocht naar de inbreng van verschillende perspectieven: die van inwoners, de gemeenteraad en het bestuur. Risico gestuurd werken is namelijk niet alleen een technische exercitie, maar vraagt ook om aansluiting bij wat maatschappelijk, bestuurlijk en politiek als belangrijk wordt gezien. Participatietraject Om inwoners actief te betrekken bij het bepalen van de toezicht- en handhavingsprioriteiten is een brede enquête uitgezet. Hierin konden inwoners aangeven welke onderwerpen zij het belangrijkst vinden voor de gemeentelijke toezicht en handhaving. De enquête leverde meer dan 400 reacties op en gaf waardevolle inzichten in wat inwoners ervaren als urgente of risicovolle situaties in hun leefomgeving. De uitkomst van het participatietraject wordt verder toegelicht in deel II (uitvoering). Werksessie gemeenteraad De gemeenteraad is betrokken bij het bepalen van de prioriteiten via een werksessie. Tijdens deze sessie zijn raadsleden in gesprek gegaan over de verschillende taakvelden en hebben zij op basis van hun maatschappelijke en politieke afwegingen een prioritering aangebracht. Hiermee wordt gewaarborgd dat het risicobeeld ook aansluit bij de politieke opvattingen. De uitkomst van de raadsessie wordt besproken in deel II (uitvoering). Bestuurlijke afstemming Het college van burgemeester en wethouders, evenals de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan, zijn ook betrokken geweest bij de totstandkoming van de prioritering. Door hen mee te laten denken over de afwegingen en keuzes in dit beleidsdocument sluit de inzet aan op de bestuurlijke ambities en prioriteiten. 6.Borging Dit hoofdstuk beschrijft hoe gemeente Westland de strategie structureel verankert in de organisatie, werkprocessen en cultuur. Hierin wordt dus de vertaalslag gemaakt van strategie naar structuur, sturing en gedrag. De BIG-8 beleids- en uitvoeringscyclus dient hierbij als leidend model voor de structurele borging, kwaliteitsbewaking en bijsturing. De strategie vraagt namelijk om meer dan papier. Met hoge ambities, een brede scope en grote maatschappelijke opgaven is goede borging belangrijk om resultaat te behalen. 6.1De BIG-8 als borgingsmodel De BIG-8 is het integrale sturingsmodel dat gemeente Westland gebruikt voor de beleids- en uitvoeringscyclus (zie hoofdstuk 1.3). Het model verbindt strategie met de uitvoering en ondersteunt cyclisch leren en verbeteren9 Passend bij de kernwaarden van gemeente Westland als organisatie (van goed naar GOUD). De acht stappen uit de BIG-8 zijn gericht op het versterken effectiviteit, integraliteit en leervermogen, en vormen gezamenlijk basis voor structurele borging binnen de organisatie. De stappen uit de beleids- en uitvoeringscyclus zijn hieronder opgesomd. Figuur 5. Stappen BIG-8 6.2Monitoring en evaluatie (stap 6 en 7) Zoals (meerdere malen) besproken zijn monitoring en evaluatie essentieel. Vooral ook voor het lerend vermogen van de organisatie. In de beleidsperiode 2026–2029 wordt daarom jaarlijks gerapporteerd op basis van de strategie. De focus ligt hierbij op: Effecten: Outcome, de maatschappelijke impact (doelstellingen) Resultaten: Output, waar mogelijk in de vorm van KPI’s of specifieke acties (subdoelstellingen en ambities) Signalen: Knelpunten, ongewenste neveneffecten of onduidelijkheden (herijken strategieën en/of prioriteiten) Drempels: Capaciteitsdruk, tekorten in beschikbare middelen of andere uitvoeringsdrempels (herijken prioriteiten) Waar dit in het ruimtelijk domein al verplicht is via het zogenoemde jaarverslag en uitvoeringsprogramma, wil gemeente Westland ook binnen het veiligheids- en sociaal maatschappelijk domein ervaring op gaan doen met structurele monitoring en evaluatie10 Artikel 13.8 en 13.11 Omgevingsbesluit . Beide domeinen rapporteren jaarlijks al los over de resultaten van de werkzaamheden. De voorgestelde aanpak betekent dat het monitoren van maatschappelijke effecten (outcome) en het jaarlijks evalueren van de doelstellingen nu ook een structurele plek krijgen. Om dit proces structureel te borgen worden aan het begin van de jaarlijkse cyclus (waar nodig) per domein verantwoordelijken aangewezen. Zij werken gedurende het jaar aan de monitoring van de domeinen. Daarnaast worden de verantwoordelijken inhoudelijk betrokken bij het opstellen van de evaluatierapportage, evenals de (eventuele) voorbereiding op het uitvoeringsprogramma voor het aankomende jaar. De evaluatie vindt bij voorkeur domeinoverstijgend plaats. De bevindingen worden teruggekoppeld naar het beleid en vormen input voor de eventuele bijstelling van deze strategie, inclusieve de werkwijze en prioritering. Gemeente Westland borgt hiermee de aanbevelingen uit het in hoofdstuk 1.3 genoemde 213a-onderzoek. 6.3Beheer van middelen en uitvoering (stap 4 en 5) Beschikbare middelen De benodigde formatie is vastgelegd in de meerjarenbegroting en wordt op dit moment voor de uitvoerende taken (globaal) als voldoende aangemerkt om de taken te kunnen uitvoeren11 Een belangrijke kanttekening is dat nog niet alle capaciteit en taken die in de strategie worden besproken volledig in kaart zijn gebracht. Gemeente Westland heeft om deze reden (sub)doelstellingen verbonden aan het verder in kaart brengen van deze taken en capaciteit.. De hieraan verbonden financiële middelen zijn geborgd in de (sluitende) begroting van gemeente Westland. Hoewel de beschikbare formatie op dit moment als voldoende wordt beoordeeld voor de uitvoering van de bestaande taken, brengt deze strategie een verbreding en verdieping van het gemeentelijk handelen met zich mee. De reikwijdte van de doelstellingen, het grotere belang van integraal werken, de impact van de nieuwe risico prioritering en de behoefte aan regelmatige monitoring en bijsturing op strategisch niveau kunnen in de praktijk leiden tot aanvullende capaciteitsbehoefte. De mate waarin dit zich vertaalt naar structurele of tijdelijke inzet is op dit moment nog niet volledig in te schatten. Er wordt daarom ingezet op het stapsgewijs monitoren van de benodigde capaciteit per dossiertype en subdoelstelling. Gemeente Westland ziet dit als een transitieperiode, waarin minimaal op een incidentele basis extra middelen nodig zullen zijn om de strategie zorgvuldig te implementeren en te vertalen naar uitvoering, organisatieontwikkeling en monitoring. Beheer en borging van middelen Voor de implementatie van deze strategie richt gemeente Westland zich op duurzaam capaciteitsbeheer, waarin de juiste mensen, met de juiste competenties12 Voor in ieder geval het ruimtelijk domein in lijn met de landelijke kwaliteitscriteria., op de juiste momenten kunnen worden ingezet. De teammanagers zijn verantwoordelijk voor het bewaken van de werkvoorraad en stimuleren van integrale samenwerking. Hierover stemmen zij structureel af binnen én tussen de domeinen en organisatielagen. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten: De formatieplanning sluit aan op de werkvoorraad, opgaves, beleidsprioriteiten en risico’s. Er vindt structurele afstemming plaats tussen onder andere vergunningverleners, toezichthouders, handhavers en uitvoerend beleidsmedewerkers waar dit nodig is. Dit geldt zowel binnen de domeinen als domeinoverstijgend. Investeren in kennisontwikkeling, intervisies en evaluatietrajecten, vooral op het gebied van integraal (samen)werken en juridische deskundigheid. De inzet van personeel is voor circa 80% beleidsgestuurd (via vaste kaders) en 20% casusgestuurd. Hierdoor is het beleid leidend, maar blijft er ook ruimte om flexibel in te spelen op urgente situaties en maatschappelijke signalen. Er wordt ingezet op efficiënte samenwerking in de organisatie en tussen de domeinen, door (waar mogelijk) in te zetten op (tijdelijke) capaciteitsuitwisseling. Het volgen van de BIG-8 systematiek maakt het mogelijk om een capaciteitstekort of -overschot tijdig te signaleren (stap 6 en 7). Bovendien kan op basis hiervan bijgesteld worden via het jaarlijkse (uitvoerings-)programma (stap 4). Bij de vaststelling van voorliggende strategie is geïnventariseerd welke capaciteit beschikbaar is en hoe het ingezet wordt. Dit overzicht vormt het startpunt voor duurzaam capaciteitsbeheer. In het eerste evaluatiemoment volgt een uitspraak over de houdbaarheid van de huidige capaciteit en mogelijke bijsturing. 6.4Herprioritering (stap 8) Een strategie die niet meebeweegt met de praktijk verliest over tijd haar waarde en creëert enkel een papieren werkelijkheid. Daarom is een periodieke herijking van de prioriteiten structureel onderdeel van de implementatie (stap 8). Jaarlijks wordt de vigerende prioritering tegen het licht gehouden, wat indien nodig kan leiden tot een herprioritering op basis van onder andere: Nieuwe maatschappelijke of bestuurlijke opgaven; Wijzigingen in wet- en regelgeving; Structurele trends in meldingen of incidenten; Capaciteitsveranderingen; Bevindingen uit evaluaties of aanvullende risicoanalyses. Bij acute druk op hoog geprioriteerde taken is ook buiten de jaarlijkse herijking ruimte voor bijsturing. Verder zijn de teammanagers verantwoordelijk voor het reserveren van capaciteit en middelen om tijdelijke druk op te vangen. Eventuele wijzigingen in de prioritering worden vastgelegd in de werkprocessen en het uitvoeringsprogramma. Dit zorgt ervoor dat bestuurlijke keuzes transparant en consistent blijven. 6.5Organisatorische borging en randvoorwaarden (stap 3 en 4) Om te voorkomen dat de uitvoering van de strategie, en met name de integraliteit en samenhang afhankelijk zijn van individuele inzet, wordt dit organisatorisch geborgd. De organisatorische borging wordt verder geoperationaliseerd in de ‘integrale werkwijze Toezicht en Handhaving’. Hierbij wordt in ieder geval nadrukkelijk ingezet op: Heldere taak- en rolverdeling tussen domeinen, afdelingen en functies; Zuivere uitvoering van deze taak- en rolverdeling; Borging van mandaten en werkafspraken, ook met aandacht voor domeinoverstijgende casuïstiek; Vaste overlegstructuren voor de prioritering, signalering en afstemming; Uniforme werkprocessen en zaaksystemen die samenwerking en informatie-uitwisseling faciliteren; Toezicht op de naleving van afspraken via bijvoorbeeld (kwartaal)rapportages en audits; Verwerken onderzoeksresultaten 213a-onderzoek. Voor een succesvolle implementatie van de strategie wordt gestuurd op het verder ontwikkelen van een gemeenschappelijke cultuur op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dit betekent een cultuur waarin de kernwaarden van de organisatie – durf, vakmanschap en leiderschap – vanzelfsprekend zijn. 6.6Bestuurlijke verankering en sturing De borging van de voorliggende strategie is zowel een ambtelijke als bestuurlijke verantwoordelijkheid. Om te zorgen voor legitimiteit, transparantie en continuïteit wordt de strategie verankerd in de (deels nieuwe) sturingslijnen van gemeente Westland, volgens de rolverdeling uit hoofdstuk 2.2. Jaarlijks wordt aan het bestuur gerapporteerd over: Voortgang op de doelstellingen (zie deel II voor verdere uitwerking) Uitgevoerde toezicht- en handhavingstaken (incl. meldingen en effect) Evaluatiebevindingen en verbetermaatregelen Eventuele (her)prioriteringsvoorstellen voor het nieuwe jaar De resultaten en inzichten van de monitoring en jaarlijkse evaluatie worden vertaald naar voorstellen voor verbetering en eventuele herprioritering. Hierover legt het college verantwoording af aan de raad. Dit borgt de transparantie richting de maatschappij en versterkt de wisselwerking tussen strategie, uitvoering en bestuur, passend in het democratisch proces. 7.Bijlagen 7.1Overzicht samenwerkingspartners Samenwerkingspartner Doel van de samenwerking Ambulancezorg Haaglanden/ RAV Samenwerking bij veiligheidsincidenten, zorgmeldingen en persoonsgerichte aanpak (via Veiligheidsregio Haaglanden of direct bij casuïstiek). Belastingdienst/ FIOD Samenwerking bij toezicht op woonfraude, bijstandsfraude, inkomenstoetsen en ondermijning. Boa’s van andere gemeenten of de omgevingsdienst Integrale handhaving in regio’s, zoals bij recreatiegebieden of grensoverschrijdende dossiers. Commissie Omgevingskwaliteit Advies bij vergunningsaanvragen op de welstand en beoordeling van bouwplannen en monumenten. GGD/ GHOR Haaglanden Samenwerking bij publieke gezondheid, Wmo, jeugdzorg, verslavingszorg, huisvesting en spoedhulp. HEIT Multidisciplinaire samenwerking in de aanpak van economische ondermijning. Hoogheemraadschap van Delfland Samenwerking bij waterveiligheid en ruimtelijke ontwikkelingen en aanvragen nabij watergangen. IND/ COA Bij casussen rondom inburgering, illegaal verblijf of opvang. Jeugdbescherming West Jeugdbescherming West werkt samen met gemeente Westland binnen het Sociaal Kernteam om kwetsbare kinderen en gezinnen integraal te ondersteunen en beschermen. Jeugdbeschermingstafels Haaglanden (Raad voor de Kinderbescherming) Jeugdbescherming en afstemming over interventies bij jongeren en gezinnen. Lokale ondernemers Gemeente Westland werkt samen met lokale ondernemers via het Keurmerk Veilig Ondernemen om toezicht en handhaving te verbeteren en zo de veiligheid te vergroten. Netbeheerders/ nutsbedrijven Voor controles op onrechtmatige aansluitingen en gevaarlijke situaties (bijv. hennepteelt). Omgevingsdienst Haaglanden Verantwoordelijk voor de milieutaken in het fysieke domein, waaronder energie, geluid en bodem. Structurele samenwerking bij dergelijke casuïstiek. Onderwijsinstellingen/ Leerplichtambtenaren Voor leerplichtcontroles, verzuim, zorgstructuren en jongerenaanpak. Openbaar Ministerie (OM) Juridische afstemming en strafrechtelijke handhaving (bijv. de Omgevingswet, ondermijning, jeugd, zorgfraude). Patijnenburg (verbonden partij) Een sociaal gemeentelijk werkbedrijf dat zich richt op re-integratie en het bieden van ontwikkelkansen aan mensen die ondersteuning nodig hebben om hun plek in de samenleving te vinden. Politie Samenwerking bij toezicht en handhaving, opsporing, openbare orde, veiligheidsincidenten, jeugdzorg en ondermijning. Provincie Zuid-Holland Afstemming bij regionale opgaven, ruimtelijke ordening, natuurbescherming, monumentenzorg en toezicht op gemeentelijk beleid. Reclassering/ DJI Voor toezicht op ex-gedetineerden en gedragsinterventies. Regionale wooncoöperaties/ huurverenigingen Samenwerking bij aanpak woonfraude, zorgbehoevende huurders, overlast en herhuisvesting. RIEC Informatie-uitwisseling en coördinatie bij ondermijning en georganiseerde criminaliteit. Rijksinspecties (zoals SZW, NVWA, ILT, IGJ, NZa) Samenwerking bij toezicht en handhaving van landelijke wetgeving op thema’s zoals arbeid, voedselveiligheid, leefomgeving, zorg en vervoer. SKT (verbonden partij) Samenwerking voor het aanbieden van jeugdhulp. Sociaal wijkteam Samenwerking voor signalering, casusoverleg, Wmo en jeugdzorg. SVB Samenwerking in het sociaal maatschappelijk domein bij uitkeringen, AIO en kinderopvang. UWV Afstemming over arbeidsparticipatie, uitkeringen en controle op rechtmatigheid. Veilig Thuis Haaglanden Afstemming bij signalen van huiselijk geweld, kindermishandeling, en integrale jeugdaanpak. Veiligheidsregio Haaglanden/ Brandweer Voor crisisbeheersing, brandveiligheid, evenementenveiligheid en integrale controles. Vitis Welzijn Vitis Welzijn werkt samen met gemeente Westland door buurtinformatiepunten en vrijwillige huisbezoeken te organiseren, waarbij zij gemeentelijke doelgroepen vroegtijdig signaleren, ondersteunen en doorverwijzen binnen het sociaal maatschappelijk domein. Vluchtelingenwerk Westland Gemeente Westland en VluchtelingenWerk Westland werken samen door praktische ondersteuning, coördinatie en integratieprojecten te organiseren om vluchtelingen effectief te begeleiden naar zelfstandigheid. Zorgaanbieders Leveren in opdracht van gemeente Westland ondersteuning en zorg aan inwoners die via de Wmo hulp nodig hebben in het dagelijks leven. Overige samenwerkingspartners Flexibele of incidentele samenwerking met diverse regionale en lokale partijen, afhankelijk van het type overtreding, de doelgroep of beleidsopgave. 7.2Taakvelden gemeente Westland Ruimtelijk domein Taakveld Toelichting Omgevingswet De Omgevingswet vormt het integrale kader voor ruimtelijke initiatieven in de fysieke leefomgeving, zoals bouwen, verbouwen, milieu, water en natuur. Aanvragen worden beoordeeld op basis van onder andere het omgevingsplan, het Bbl, de gemeentelijke regels en eventuele participatievereisten. Gemeente Westland zet in op een goede balans tussen het faciliteren van initiatieven en het bewaken van de omgevingskwaliteit. Toezicht en handhaving in het kader van de Omgevingswet richten zich op de naleving van vergunningsvoorwaarden, voorkomen van illegale bouw en herstel bij overtredingen. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Wkb is een specifiek onderdeel van de Omgevingswet en wijzigt de manier waarop bouwtoezicht wordt uitgevoerd. Bij bouwwerken in gevolgklasse 1 nieuwbouw is de private kwaliteitsborger verantwoordelijk voor het technische toezicht tijdens de bouw, terwijl gemeente Westland toezicht houdt op de omgevingsplanactiviteit. Gemeente Westland blijft wel bevoegd gezag voor de handhaving. Zo kan opgetreden worden bij structurele tekortkomingen of risico’s voor de leefomgeving. Omgevingstafel Westland (OTW) De OTW is een instrument binnen de Omgevingswet dat wordt ingezet bij complexe initiatieven die meerdere belangen en disciplines raken. Hier worden initiatiefnemers, de gemeentelijk experts en andere betrokken partijen vroegtijdig samengebracht om haalbaarheid, wenselijkheid, ruimtelijke inpassing en participatie te bespreken. Hoewel dit buiten het formele vergunningentraject valt, is het een belangrijk middel om de kwaliteit van plannen te verbeteren en procedures te versnellen. Gemeente Westland monitort of de uitkomsten van de omgevingstafel goed worden door vertaald in de uiteindelijke aanvraag. Strijdig gebruik (Omgevingsplan) Strijdig gebruik betreft situaties waarin gronden of gebouwen worden gebruikt in strijd met het omgevingsplan. Denk aan illegale bewoning, kamerverhuur of bedrijfsactiviteiten. Gemeente Westland ontvangt signalen via meldingen, controles of data-analyse. Na beoordeling wordt, indien nodig, handhavend opgetreden. De focus ligt op de naleving van het planologisch kader, het herstellen van de rechtmatige situatie en het voorkomen van precedentwerking. Slopen Sloopactiviteiten vallen onder de Omgevingswet, maar worden hier als afzonderlijk taakveld benoemd vanwege de specifieke risico’s voor de veiligheid, gezondheid en het milieu (bijvoorbeeld bij asbestverwijdering). Gemeente Westland beoordeelt meldingen en aanvragen, en ziet toe op een veilige en zorgvuldige uitvoering. Toezicht en handhaving richten zich op naleving van de sloopmeldingsplicht, inzet van gecertificeerde bedrijven en het voorkomen van risico’s voor de omgeving. Erfgoed/ Monumenten Ook monumentale panden en beschermde stads- of dorpsgezichten vallen onder de Omgevingswet. Vergunningverlening vindt plaats op basis van een toetsing aan de erfgoedwaarden en gemeentelijk beleid. Gemeente Westland bewaakt de balans tussen ontwikkeling en behoud. Toezicht en handhaving richten zich op het voorkomen van schade aan erfgoed en het optreden bij illegale wijzigingen of sloop. Veiligheidsdomein Taakveld Toelichting Leefbaarheid Leefbaarheid gaat over de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Binnen dit taakveld wordt ingezet op het voorkomen en bestrijden van overlast, verloedering en spanningen in buurten. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met bewoners, woningcorporaties en zorg- en veiligheidspartners. Meldingen van bewoners zijn vaak de aanleiding voor gerichte acties of een structurele aanpak. Toezicht en handhaving worden ingezet als middel om (sociale) veiligheid en kwaliteit van de leefomgeving te bevorderen. Algemene Plaatselijke Verordening (APV) De APV bevat lokale regels die bijdragen aan de openbare orde, veiligheid en leefbaarheid binnen gemeente Westland. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om regels rond sluitingstijden van horeca, het gebruik van de openbare ruimte of het verbod op hinderlijk gedrag. Toezicht en handhaving zijn gericht op het voorkomen van overlast en het waarborgen van een veilige, leefbare omgeving. Bij overtredingen kan worden opgetreden met waarschuwingen, bestuurlijke maatregelen of sancties. Bijzondere Wetten Onder de bijzondere wetten vallen onder andere de Alcoholwet, de Opiumwet en de Wet op de Kansspelen. Deze wetgeving richt zich op toezicht op risicovolle activiteiten of branches met verhoogde maatschappelijke impact. Gemeente Westland houdt toezicht op vergunningplichtige activiteiten zoals alcoholverkoop, evenementen en seksinrichtingen, en treedt handhavend op bij overtredingen. De inzet is gericht op naleving, preventie van risico’s en het beschermen van kwetsbare groepen. Ondermijning Ondermijning verwijst naar georganiseerde criminaliteit dat gebruikmaakt van legale structuren – zoals bedrijven, vastgoed of vergunningen – om illegale activiteiten mogelijk te maken of te verhullen. Denk aan drugscriminaliteit, witwassen of vastgoedfraude. Gemeente Westland werkt in een integrale aanpak samen met de politie, het RIEC, de belastingdienst en andere partners om signalen van ondermijning vroegtijdig op te sporen en te duiden. Daarbij worden bestuurlijke instrumenten ingezet, zoals de Wet Bibob, het weigeren of intrekken van vergunningen en het sluiten van panden. Toezicht en handhaving richten zich op het verstoren van criminele processen, het vergroten van weerbaarheid en het herstel van het gevoel van veiligheid in de wijk. Zorg en veiligheid De veiligheidskamer richt zich op inwoners bij wie sprake is van complexe en meervoudige problematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Denk aan verward gedrag, overlast gevend gedrag of personen met een veiligheidsrisico. In een integrale aanpak worden signalen gebundeld en wordt afgestemd tussen gemeente Westland, de politie, zorgaanbieders en andere betrokkenen. Handhaving kan hier een rol spelen in het afdwingen van zorg of het beperken van risico’s voor de omgeving. Jeugdkamer De jeugdkamer richt zich op jeugdigen die in aanraking komen met politie of die opvallen door zorgwekkend of grensoverschrijdend gedrag. In een vroeg stadium worden signalen gedeeld tussen gemeente Westland en partners zoals de politie, jeugdgezondheidszorg en leerplicht. Doel is om met een gezamenlijke aanpak escalatie te voorkomen en passende zorg of ondersteuning te organiseren. Waar nodig kan handhaving worden ingezet om veiligheid of schoolgang af te dwingen. Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (THOR) De THOR, ook wel Boa’s genoemd, houden toezicht op de naleving van gemeentelijke regels in de openbare ruimte, zoals foutparkeren, afvalovertredingen en overlast. Ze zijn zichtbaar aanwezig op straat en dragen bij aan het vergroten van de veiligheidsbeleving en het verbeteren van de leefbaarheid. Boa’s werken nauw samen met de politie, wijkregisseurs en andere partners en fungeren als belangrijke schakel tussen bewoners en de overheid. Sociaal Maatschappelijk domein Taakveld Toelichting Wet Basisregistratie Personen (BRP) De Wet BRP stelt duidelijke eisen aan de juistheid, actualiteit en volledigheid van persoonsgegevens in de basisregistratie. De basisregistratie personen wordt door gemeente Westland gebruikt voor diverse administratieve taken, het controleren of burgers zich correct hebben ingeschreven en dat hun adres correct is. Bij onjuistheid of onvolledigheid kan gemeente Westland maatregelen treffen. In het kader van deze strategie wordt specifiek ingezoomd op de adresonderzoeken. Overige categorieën worden buiten beschouwing gelaten, omdat dit binnen de reguliere werkzaamheden valt die altijd uitgevoerd moeten worden. Denk hierbij aan het vaststellen van echtheid van persoonsgegevens en paspoorten. Inkomen Het bieden van financiële ondersteuning aan inwoners die niet genoeg eigen middelen hebben om rond te komen. Dit gebeurt onder andere door bijstandsuitkeringen en speciale regelingen voor jongeren, ouderen en zelfstandigen. Naast structurele uitkeringen is er ook extra hulp voor eenmalige noodzakelijke kosten via individuele inkomenstoeslagen en bijzondere bijdragen. Er wordt gezorgd voor duidelijke procedures en begeleiding met aandacht voor naleving van verplichtingen en het voorkomen van misbruik. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De Wmo helpt inwoners die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te blijven wonen en mee te doen in de samenleving. Dit gebeurt onder andere via huishoudelijke hulp, begeleiding, hulpmiddelen, vervoer en woningaanpassingen. Voor veel Wmo-voorzieningen geldt een eigen bijdrage, afhankelijk van het inkomen. Ingezet wordt op het voorkomen van misbruik of oneigenlijk gebruik van voorzieningen en om de kwaliteit van zorg en ondersteuning te waarborgen. Dit gebeurt bijvoorbeeld via rechtmatigheidsonderzoeken, controles bij aanbieders en signalering van zorgfraude. Gemeente Westland werkt hierbij samen met onder andere het Sociaal Kernteam en Vitis Welzijn. Wonen Gemeente Westland werkt vanuit de Woonvisie 2020–2030 aan voldoende, betaalbare en diverse woonruimte voor haar inwoners. Er wordt ingezet op de bouw van nieuwe woningen en ondersteuning geboden aan woningzoekenden, bijvoorbeeld via Woonnet Haaglanden of bij het aanvragen van urgentie. Er wordt ingezet op het bewaken van de kwaliteit en rechtmatigheid van woningbouw en bewoning. Dit betreft onder meer controle op vergunningen en huisvestingsverordeningen, zodat illegale bewoning en de verdeling van de woonruimtevoorraad wordt bewaakt. Onderwijs en werk Het bieden van een goede ontwikkeling van kinderen en jongeren met aandacht voor participatie, onderwijsdeelname en gelijke kansen. Jongeren die moeite hebben met het vinden van werk of een opleiding, kunnen ondersteuning krijgen via diverse trajecten. Ook vindt inzet plaats op onder andere de naleving van de Leerplichtwet. Leerplichtambtenaren en jongerenconsulenten houden toezicht op schoolverzuim en grijpen in wanneer jongeren zonder geldige reden niet naar school gaan. Hiermee draagt het toezicht bij aan de ontwikkeling van jeugd en het voorkomen van uitval. Jeugdhulp Dit gaat over ondersteuning en zorg voor kinderen, jongeren en hun ouders wanneer er problemen zijn in de ontwikkeling, opvoeding of het functioneren van het gezin. Het gaat bijvoorbeeld om hulp bij gedragsproblemen, psychische klachten, opvoedingsvragen, gezinsproblemen of een moeilijke thuissituatie. Jeugdhulp kan licht of intensief zijn en bestaat uit diverse vormen, zoals ambulante begeleiding, gezinstherapie, dagbehandeling, verblijf in een instelling of pleegzorg. Gemeente Westland is verantwoordelijk voor het organiseren en financieren van jeugdhulp, wat gebeurt via het Sociaal Kernteam (SKT), dat samen met gezinnen kijkt welke hulp nodig is en welke ondersteuning passend is. Jeugdhulp is meestal vrijwillig, maar kan in sommige situaties ook via de rechter worden opgelegd (bijvoorbeeld bij ondertoezichtstelling). Toezicht en handhaving spelen een rol bij het bewaken van de kwaliteit van hulpverlening, het voorkomen van wachtlijsten, het bestrijden van fraude en het naleven van jeugdbeschermingsmaatregelen. Zo draagt jeugdhulp bij aan een veilige, gezonde en kansrijke ontwikkeling van jeugdigen. Kinderopvang Het waarborgen van de kwaliteit van kinderopvang. Dit gebeurt onder andere door een registratie in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). Deze registratie is alleen mogelijk als voldaan wordt aan wettelijke kwaliteitseisen op het gebied van veiligheid, pedagogiek en personele inzet. Jaarlijks laat gemeente Westland inspecties uitvoeren door de GGD, die toetst op onder andere groepsgrootte, opleiding van medewerkers, pedagogisch beleid en veiligheid. Op basis van deze inspecties beoordeelt gemeente Westland of de opvang aan de voorwaarden blijft voldoen en kan handhavend opgetreden worden bij tekortkomingen. Inburgering Ondersteuning van nieuwkomers bij het inburgeren en meedoen in de Nederlandse samenleving. Inburgeraars worden begeleid via warme intakegesprekken, persoonlijke inburgeringsplannen (PIP'
3. s)en monitoring van de voortgang. Hiervoor werken consulenten, participatiecoaches en maatschappelijke begeleiders nauw samen. Onderdeel hiervan is het inburgeringsaanbod bij taalbureaus en instanties zoals Patijnenburg (B1‑ en Z‑route), VluchtelingenWerk en de Bibliotheek Westland. Ook maatschappelijke organisaties zoals Vitis Welzijn bieden sociale deelname en ontmoeting. Daarnaast is er toezicht op de naleving van wettelijke verplichtingen. Gemeente Westland kan boetes of maatregelen opleggen bij nalatigheid, bewaakt kwaliteitseisen, voert evaluaties uit en zorgt voor administratieve afdoening van eigen bijdragen, ontheffingen en verlengingen. Schuldhulp Ondersteuning van inwoners met (dreigende) schulden via een stapsgewijze schuldhulpverlening. Ook nazorg en financiële educatie maken deel uit van die ondersteuning. Via vroegsignalering ontvangt gemeente Westland meldingen van betalingsachterstanden (bijv. huur of energie) om snel hulp aan te bieden. Vrijwilligersorganisaties zoals SchuldHulpMaatje en Vitis Welzijn bieden laagdrempelige ondersteuning bij administratie en geldzaken. Bij complexe situaties kan het Sociaal Kernteam (SKT) betrokken worden. Toezicht en handhaving zijn gericht op het voorkomen van misbruik van voorzieningen en het bewaken van de kwaliteit van de schuldhulpverlening. Zo wordt gewerkt aan financiële stabiliteit en duurzame participatie. 7.3Overzicht wettelijke kaders Overkoepelend Ruimte Algemene wet bestuursrecht (Awb) Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Gemeentewet Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) Omgevingswet Wet politiegegevens (Wpg) Omgevingsbesluit Wet open overheid (Woo) Omgevingsregeling Wet publieke gezondheid Invoeringsbesluit (met daarin de bruidsschat) Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Omgevingsvisie Beleidsregel Wet Bibob 2019 Omgevingsplan (van rechtswege) Gemeentelijke beleidsregels en verordeningen in het fysieke domein (zoals Welstandsnota 2016 en Erfgoedverordening 2017) Veiligheid Sociaal Maatschappelijk Algemene plaatselijke verordening 2019 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Westlands Veiligheidsbeleid 2023-2026 Huisvestingswet Uitvoeringsplan Westlands Veiligheidsbeleid Jeugdwet Alcoholwet + Alcoholbesluit + Alcoholregeling Leerplichtwet Wet op de kansspelen + Speelautomatenbesluit 2000 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) Opiumwet + Damoclesbeleid Participatiewet (in balans) Wegenverkeerswet Wet basisregistratie personen (BRP) Winkeltijdenwet Wet kinderopvang Zondagswet Wet inburgering 2021 Omgevingsplan (van rechtswege) Wet verplichte GGZ Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening openbare plaatsen (BGBOP) Wet op de lijkbezorging Strategisch beleidskader sociaal domein Wet openbare manifestatie Gemeentelijke beleidsregels en verordeningen in het sociaal maatschappelijk domein (zoals huisvestingsverordening) Wet wapens en munitie Wet veiligheidsregio’s Wet aanpak woonoverlast (+beleidsregels) Wet tijdelijk huisverbod Politiewet 2012 Regionaal beleidsplan eenheid Den Haag Actieprogramma mensenhandel Handhavingsarrangement Horeca Beleids- en tolerantiegrenzen feestweken Gemeentelijke beleidsregels en verordeningen in het veiligheidsdomein (zoals Evenementennota 2020, Standplaatsenbeleid 2024, Marktverordening 2025 en Beleidsregels heling voor handelaren in ongeregelde en gebruikte goederen) DEEL II: UITVOERING UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE EEN GEMEENTEBREDE KOERSNOTA VOOR DE TAKEN OP HET GEBIED VAN VERGUNNINGEN, TOEZICHT EN HANDHAVING 2026-2029 Inleiding, samenvatting en leeswijzer Voor u ligt deel II van de Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving. Met deze Koersnota bepaalt gemeente Westland de strategische richting en uitgangspunten voor de uitvoering van haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De Koersnota reikt verder dan de wettelijk verplichte ruimtelijke VTH-keten en is een bundeling van alle gemeentelijke bevoegdheden rondom het verlenen van vergunningen en beschikkingen, toekennen van voorzieningen, toezicht houden en handhavend optreden. Opbouw Koersnota De Koersnota Vergunningen, Toezicht en Handhaving wordt, gelet op de rol- en taakverdeling van de gemeenteraad en het college, in twee delen vastgesteld: Deel I legt de kaders vast waarbinnen de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie wordt vormgegeven. Het bevat de richtinggevende keuzes over de samenwerking tussen de domeinen, wijze van prioriteren en de inzet van publieke middelen. De kaders uit deel I sluiten aan bij de relevante (beleids-)ontwikkelingen en strategische koers van gemeente Westland. De gemeenteraad heeft hierin nauwe betrokkenheid door het mede bepalen van de kaders en de bevoegdheid om deze vast te stellen. Deel II is het uitvoeringsdocument van de Uitvoerings- en handhavingsstrategie. Hierin is uitgewerkt hoe de kaders uit deel I in de praktijk worden toegepast, inclusief concrete acties, werkwijzen en uitvoeringsstrategieën. Dit uitvoeringsdocument kan pas worden opgesteld zodra de kaders zijn vastgesteld. Deel II wordt vastgesteld door het college van B&W, in lijn met het duale bestuursmodel. Deze onderverdeling voorkomt onduidelijkheden over de rollen en bevoegdheden. Voorliggend document (deel II) betreft dus de uitvoering van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en vormt samen met deel I één integraal document. De Koersnota voldoet aan de wettelijke vereisten uit het Omgevingsbesluit, maar gaat ook nadrukkelijk verder. De tweedelige Uitvoerings- en Handhavingsstrategie brengt samenhang aan tussen de verschillende domeinen en vormt de basis voor een toekomstgerichte en responsieve uitvoeringspraktijk. De twee delen zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden en dragen samen bij aan het borgen van kwaliteit, transparantie en doelmatigheid in het handelen van gemeente Westland. Integrale samenhang Zoals verder wordt toegelicht in deel I (kaders), ligt aan deze Koersnota een integrale, domeinoverstijgende benadering ten grondslag. Traditioneel zijn vergunningverlening, toezicht en handhaving domeingericht georganiseerd. In de praktijk lopen de opgaven van het ruimtelijk domein, veiligheidsdomein en sociaal maatschappelijk domein echter steeds vaker in elkaar over. Met name de maatschappelijke opgaven waarmee gemeente Westland wordt geconfronteerd – zoals bevolkingsgroei, vergrijzing, woningdruk, leefbaarheidsproblemen, ondermijning en druk op sociale voorzieningen – overstijgen steeds vaker de grenzen van de afzonderlijke beleidsvelden. Gemeente Westland heeft daarom gekozen voor een integrale Koersnota, waarin de drie domeinen in samenhang worden benaderd. Door vanuit een gedeelde visie en gezamenlijke doelstellingen te werken, ontstaat meer samenhang en stimuleert gemeente Westland doelgericht, rechtmatig, efficiënt en effectief handelen. Domeinoverstijgend en integraal werken is hierbij geen doel op zichzelf, maar een belangrijk uitgangspunt dat in dienst staat van een hoger maatschappelijk doel: het realiseren van een leefomgeving die prettig, veilig en gezond is voor iedereen. De Koersnota verbindt de wettelijke en beleidsmatige kaders aan de uitvoeringspraktijk en geeft richting aan de inzet van mensen en middelen. Door te werken volgens deze Koersnota en in te zetten op een integrale benadering, kan gemeente Westland met een beperkte capaciteit toch maximaal maatschappelijk rendement te behalen. Hierbij staan transparantie, rechtsgelijkheid en rechtmatigheid centraal bij het inrichten en uitvoeren van de gemeentelijke taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De Koersnota verstevigt bovendien de samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie en met externe partners. Op deze manier kan gemeente Westland optreden als één overheid die samenhangend en domeinoverstijgend werkt, waardoor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen rekenen op effectieve en toegankelijke dienstverlening. Beleidsdoelstellingen Om de strategische koers te vertalen naar concrete uitvoering, heeft gemeente Westland vier overkoepelende beleidsdoelstellingen vastgesteld: Een leefbaar en veilig Westland Betrouwbaar en transparant handelen Risicogericht en meetbaar werken Integrale benadering van opgaven Deze beleidsdoelstellingen geven richting aan het werk binnen de drie domeinen als geheel. Ze worden uitgewerkt in een reeks subdoelstellingen die per domein zijn geordend. Waar mogelijk zijn deze subdoelstellingen als meetbare en uitvoerbare acties opgesteld, evenals gekoppeld aan de maatschappelijke opgaven. Deze structuur brengt uitvoering en sturing dichter bij elkaar, en maakt het mogelijk om op activiteitenniveau bij te dragen aan een maatschappelijke impact. Risico's en prioritering Omdat toezicht en handhaving essentieel zijn voor een veilige en leefbare gemeente, maar de beschikbare capaciteit beperkt is, kiest gemeente Westland voor een gerichte inzet op basis van risico’s en prioriteiten. Via een ambtelijke risicoanalyse is op systematische wijze in kaart gebracht waar de grootste risico’s liggen als niet wordt opgetreden. Tegelijkertijd is nadrukkelijk gezocht naar inbreng van verschillende perspectieven, waarbij input is opgehaald uit een inwonersenquête, raadsessie en bestuurlijke afstemming. Zo is het risicogestuurd werken niet alleen een technische exercitie, maar worden ook maatschappelijke, politieke en bestuurlijke inzichten meewogen. De tot stand gekomen prioritering vormt het fundament voor een programmatische inzet. Tegelijkertijd blijft ruimte voor actuele situaties en signalen vanuit de samenleving. Deze zogeheten ‘flexibele schil’ maakt het mogelijk om snel en doeltreffend in te spelen op urgente ontwikkelingen en verhoogt de legitimiteit van gemeente Westland als responsieve overheid. Communicatie en rechtsbescherming Effectieve communicatie en rechtsbescherming zijn onmisbare pijlers voor een transparante en efficiënte uitvoeringsorganisatie. Onder communicatie valt zowel de interne als externe communicatie aan de hand van uitgangspunten als actief, helder en eerlijk, doel(groep)gericht en consistent. Heldere en tijdige communicatie versterkt het vertrouwen in de overheid, vergroot de rechtszekerheid en maakt verwachtingen duidelijk en inzichtelijk. Tegelijkertijd komt communicatie pas echt tot zijn recht wanneer deze wordt ondersteund door zichtbaar en betrouwbaar optreden. Rechtsbescherming vormt hierin het noodzakelijke tegenwicht en waarborgt een eerlijk speelveld tussen de overheid en de samenleving, zeker wanneer het gemeentelijk optreden diep kan ingrijpen in het dagelijks leven van mensen. Door communicatie en rechtsbescherming als samenhangende instrumenten in te zetten, waarborgt gemeente Westland een uitvoeringsorganisatie die aanspreekbaar, begrijpelijk en rechtvaardig is. Beschikking-, voorziening- en vergunningverlening Beschikking-, voorziening- en vergunningverlening is een kerninstrument waarmee gemeente Westland publieke belangen beschermt en richting geeft aan de ontwikkelingen in de leefomgeving. Of het nu gaat om fysieke aanpassingen, veiligheidsvraagstukken of maatschappelijke voorzieningen – in alle gevallen geldt dat aanvragen zorgvuldig, transparant en rechtvaardig worden beoordeeld. Hierbij staat duidelijke communicatie richting aanvragers centraal, net als voorspelbaarheid in het proces en de besluitvorming. Gemeente Westland kiest voor een aanpak waarin rechtszekerheid wordt gecombineerd met begrip voor de context binnen heldere kaders. Door oog te hebben voor de specifieke situatie en rolzuiver te werken, ontstaat een betrouwbare uitvoeringspraktijk waarin inwoners en ondernemers weten waar zij aan toe zijn. Toezicht Toezicht is de tweede kerntaak van gemeente Westland en speelt een cruciale rol in het waarborgen van een veilige, leefbare en rechtvaardige samenleving. Het richt zich op het vroegtijdig signaleren en herstellen van niet-naleving, met als doel om escalatie te voorkomen en naleving duurzaam te bevorderen. Hierbij is toezicht geen op zichzelf staande actie, maar onderdeel van de bredere gemeentelijke verantwoordelijkheid om publieke belangen te beschermen. Effectief toezicht vraagt om duidelijke regels, toegankelijke uitleg en een professionele houding van de toezichthouders. In elke situatie wordt gezocht naar evenwichtige en uitlegbare interventies, met oog voor de specifieke omstandigheden. Door actuele kennis te combineren met goede voorbereiding en samenwerking, kan gemeente Westland doelgericht en zorgvuldig optreden. Bovendien maakt transparante verslaglegging de verantwoording en verbetering van het toezicht mogelijk. Handhaven Handhaving vormt de derde kerntaak en is vaak het sluitstuk van toezicht en signalering. Het gaat om het daadwerkelijk optreden bij overtredingen, met als doel om maatschappelijke normen en rechtsorde te beschermen. Handhaving is geen doel op zich, maar een noodzakelijk middel om de naleving van regels af te dwingen en rechtsgelijkheid te versterken. Zorgvuldigheid staat hierin centraal. Gemeente Westland handelt rechtmatig en voorspelbaar, enerzijds op basis van wet- en regelgeving, en anderzijds met oog voor de specifieke omstandigheden. In elke situatie wordt gezocht naar een evenredige en uitlegbare aanpak. Hierbij geldt het principe ‘zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig’. Bovendien wordt ingezet op de preventieve werking van handhaving, waarbij duidelijkheid, zichtbaarheid en consequente opvolging bijdragen aan het vertrouwen en normbesef in de samenleving. Leeswijzer De Koersnota is opgebouwd volgens een duidelijke structuur, waarin de samenhang tussen beleid, uitvoering en maatschappelijke opgaven centraal staat. Deel II (uitvoering) bouwt voort op de in deel I (kaders) toegelichte richtinggevende keuzes, maar is ook afzonderlijk leesbaar. Deel II begint met de beleidsdoelstellingen inclusief concrete subdoelstellingen (hoofdstuk 1) en een uitwerking van de risico’s en prioritering (hoofdstuk 2). Hierna volgt een toelichting van de wijze van communicatie en rechtsbescherming (hoofdstuk 3). Vervolgens worden de uitvoeringsstrategieën nader uitgewerkt op het gebied van beschikking-, voorziening- en vergunningverlening (hoofdstuk 4), toezicht (hoofdstuk 5) en handhaven (hoofdstuk 6). Doelgroep De strategie is bedoeld voor inwoners, ondernemers, bestuurders, management, beleidsmedewerkers, toezichthouders en handhavers, evenals externe partners die betrokken zijn bij de uitvoering van de gemeentelijke taken. Kortom: de doelgroep is breed. Voor wie zich oriënteert op wat gemeente Westland doet, zijn hoofdstukken 1 tot en met 6 relevant. Voor wie inzicht zoekt in de waaromvraag, geeft deel I (kaders) de context en richting. Bovendien worden in deel I de praktische handvatten voor de organisatorische borging en sturing besproken. Begrippenlijst Aanwijzingsbesluit toezichthouders: Een officieel besluit waarin is vastgelegd welke medewerkers zijn aangewezen als toezichthouder en in welk wettelijk kader zij toezicht mogen uitoefenen. Beleidsontwikkeling: Het proces van het ontwikkelen van beleidsmaatregelen op basis van strategie, visie en maatschappelijke behoeften. Boa (Buitengewoon opsporingsambtenaar): Ambtenaren met opsporingsbevoegdheid in een specifiek domein: Domein I: Openbare ruimte (o.a. parkeren, afval) Domein III: Leerplicht, kinderopvang (o.a. toezicht op naleving leerplichtwet) Domein V: Sociaal Maatschappelijk Domein (Participatiewet, Wmo en Jeugdwet) BRP (Basisregistratie Personen): Landelijke database met persoonsgegevens van alle inwoners van Nederland. Essentieel voor gemeentelijke taken zoals handhaving en vergunningverlening. Beschikkingen: Een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan dat rechtsgevolgen heeft voor een individu of groep (bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning of het opleggen van een boete). BuitenBeter-app: Een app waarmee inwoners eenvoudig meldingen kunnen doen over de buitenruimte (zoals zwerfvuil, kapotte lantaarns), die vervolgens bij gemeente Westland terechtkomen. Doelmatig: Handelen naar de geest van de wet, de bedoeling, het doel of de reden waarom de wet- en regelgeving is opgesteld. DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet): Digitale infrastructuur waarin inwoners, bedrijven en overheden informatie vinden en aanvragen kunnen doen onder de Omgevingswet. Domein: Een specifiek beleidsveld of werkgebied binnen de overheid (bijv. sociaal maatschappelijk, ruimtelijk, veiligheid). Domeinoverstijgend: Samenwerking of problematiek die meerdere beleidsdomeinen raakt, zoals bij multiproblematiek of integrale handhaving. Effectieve samenwerking: Werkwijze waarbij partners duidelijke rollen hebben, informatie delen, expertise benutten en afstemming zoeken over inzet en resultaten. Handhaving: Acties gericht op het naleven van wet- en regelgeving, inclusief corrigerende of sanctionerende maatregelen (bijv. boetes of herstelmaatregelen). HALT: Organisatie die alternatieve straffen aanbiedt voor jongeren die lichte strafbare feiten hebben gepleegd, gericht op gedragsverandering. Integrale werkwijze: Samenhangende aanpak waarin beleidsontwikkeling, uitvoering en toezicht niet los van elkaar functioneren, maar op elkaar zijn afgestemd. Integraliteit: Het in samenhang ontwikkelen en uitvoeren van strategie, beleid en uitvoering, met continue toetsing van de gekozen koers en gezamenlijke sturing. Leerplicht: Verplichting voor jongeren om onderwijs te volgen; toezicht hierop valt vaak onder Boa’s domein III. Leefbaarheidskring: een overlegorgaan waarin zowel bredere leefbaarheidsvraagstukken als individuele casussen, die een leefbaarheidsprobleem veroorzaken, worden afgestemd met als doel het creëren van een evenwichtige en efficiënte aanpak ontstaat. LSO (Lokaal signalen overl