Handboek Openbare Ruimte 2024 (Neder-Betuwe)

Handboek Openbare Ruimte 2024Besluit: Het college besluit in te stemmen met het gebruik van het geactualiseerde Handboek Openbare Ruimte 2024. 1Inleiding Het Handboek Openbare Ruimte Neder-Betuwe is een praktisch instrument. Het vormt een programma met eisen en aanbevelingen voor de inrichting van de openbare ruimte in Neder-Betuwe uit het oogpunt van beheer en onderhoud. In het document zijn de basiseisen opgenomen waaraan de inrichting van de openbare ruimte minimaal moet voldoen. Het College van de gemeente Neder-Betuwe heeft ingestemd met het toepassen van dit document. 1.1Doel We willen een kwalitatief goede en klimaatadaptieve openbare ruimte, met een inrichting die is afgestemd op de verschillende functies en die we goed in stand kunnen houden. De kwaliteit van de openbare ruimte is gebaat bij samenwerking en onderlinge afstemming tussen alle vakgebieden die zich bezighouden met ontwikkeling, (her)inrichting en beheer. Zowel bij nieuwe aanleg als herstructurering van de bestaande omgeving moeten we daarvoor de juiste randvoorwaarden creëren. 1.2Werkwijze Dit Handboek is een dynamisch document. Door wijzigingen in beleid, wetgeving of veranderende inzichten kunnen de eisen aan de openbare ruimte veranderen. De verantwoordelijke vakspecialist van ieder betrokken discipline houdt deze wijzigingen zelf bij. De verplichte toepassing van het Handboek is als randvoorwaarde opgenomen bij elke projectopdracht binnen de gemeente. Deze verplichting geldt voor planontwikkeling door zowel een interne als externe initiatiefnemer. Het gaat primair om de openbare ruimte die in beheer en eigendom komt van de gemeente. 1.3Leeswijzer De gestelde randvoorwaarden zijn gegroepeerd in vier onderdelen: ‘beleid en randvoorwaarden’, ‘realisatie en overdracht’, ‘ontwerp en inrichting’ en ‘maatvoering en materiaal’. Per onderdeel beschrijven we relevante informatie voor inrichtingselementen zoals groen, verhardingen, verkeer, watergangen, riolering en openbare verlichting. Beleidsdocumenten waarnaar we verwijzen zijn terug te vinden op www.nederbetuwe.nl en/of op www.overheid.nl. 1.4Status van de eisen en aanbevelingen Het Handboek schept randvoorwaarden voor de inrichting en het toekomstige beheer van de openbare ruimte. Als we de ontwikkeling en realisatie van een project in handen leggen van een marktpartij of grondexploitatiemaatschappij, waarin de gemeente en de marktpartij(

1. en)gezamenlijke verantwoordelijkheden hebben en zorgen voor de totstandkoming van het project, is het Handboek van toepassing in de te sluiten overeenkomst. Het meest recente handboek op het moment van toetsing van bestek en tekeningen is geldig. De gemeente toetst de plannen vanuit haar verantwoordelijkheid voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte aan dit Handboek. Dit zijn voorwaarden die voortvloeien uit het wettelijk kader, het gemeentelijk vastgestelde beleid en de (beheer)technische aspecten van de gemeente. De verantwoordelijkheid voor het ontwerp (inclusief berekeningen) en de realisatie blijft bij de marktpartij die als opdrachtgever van het project optreedt. De gemeente ondertekent het bestek en de tekeningen voor ‘gezien’. 2Begrippen 2.1Kwaliteit en ambitie Kwaliteit van de openbare ruimte: is een complex en moeilijk meetbaar begrip. Zaken als functionaliteit, herkenbaarheid, duurzaamheid, veiligheid, materiaalkeuze, beheerbaarheid en netheidsgraad en de manier waarop we de openbare ruimte gebruiken en beheren bepalen de kwaliteit. Het realiseren van de beoogde kwaliteit van de openbare ruimte is alleen haalbaar als daar passende middelen en onderhoudsinspanningen tegenover staan. Ambitieniveau: is een maat voor de gewenste kwaliteit van de openbare ruimte in een bepaald (plan)gebied. In de Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR) noemen we vijf thema’s (Uitstraling, Klimaatadaptatie, Identiteit, Bruikbaarheid, Biodiversiteit) die de basis vormen voor beleidsuitgangspunten voor alle uit te voeren projecten. In deze visie is per kern de koers van de openbare ruimte bepaald. Ambitieniveau is daarmee een beoogd resultaat van ontwerp, inrichting en beheer van een gebied op basis van de IVOR en dus output van (ontwerp)beslissingen, middelen en (eenmalige en terugkerende) inspanningen. In de IVOR is ook een processchema opgenomen, zie bijlage 1, dat als leidraad dient voor het realiseren van projecten binnen de gemeente. Dit geldt ook voor gebiedsontwikkelingen die derden initiëren. Onderhoudsinspanningen: geven de mate aan waarin we mensen en middelen inzetten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Onderhoudsinspanningen zijn daarom input. Een hoge input is geen garantie voor een hoge output (kwaliteit van de openbare ruimte) en omgekeerd geldt dat lage input niet automatisch leidt tot lage output. Zo kunnen we een schone buurt soms al met lage onderhoudsinspanningen op het overeengekomen ambitieniveau handhaven. 2.2Beheer en onderhoud De termen beheer en onderhoud gebruiken we vaak door elkaar. Hieronder leggen we uit wat we onder deze termen verstaan. Beheer: alle maatregelen gericht op de blijvende instandhouding van de bestaande inrichting van de openbare ruimte op een vastgesteld kwaliteitsniveau, waarbij de openbare ruimte blijvend voldoet aan de daaraan te stellen functionaliteitseisen. Beheer is dus conserverend, maar speelt in op veranderende omstandigheden. Onderhoud: de concrete uitvoering van beheermaatregelen. Er zijn in grote lijnen drie soorten onderhoud: verzorgend onderhoud, technisch onderhoud en vervanging of rehabilitatie. Verzorgend onderhoud: onderhoudsmaatregelen die met name de netheid, de esthetische kwaliteit van de voorzieningen vergroten. Voorbeelden: vegen, onkruidbestrijding, graskanten snijden, graffitibestrijding. Technisch onderhoud: onderhoudsmaatregelen bedoeld om de levensduur van de voorzieningen te verlengen. Voorbeelden: herstelwerkzaamheden, plaatselijk herstraten, overlagen van asfalt, snoeien van bomen en heesters, dunnen van bosplantsoen. Hierbij maken we verder onderscheid in: Dagelijks onderhoud (de reguliere, planmatige werkzaamheden die we met enige regelmaat gedurende het jaar uitvoeren). Groot onderhoud (de maatregelen die we minder dan een keer per jaar uitvoeren). Vervanging/rehabilitatie: vervanging of rehabilitatie van de constructie vindt plaats aan het einde van de levenscyclus van het inrichtingselement en houdt in het terugbrengen in de oorspronkelijke staat. Het moment van vervanging is vaak aanleiding voor herinrichting van een gebied. 2.3Belangrijke kwaliteitskenmerken Het behouden van de technische kwaliteit en de functionaliteit van het openbare gebied moeten we als vanzelfsprekend zien. Uit de inventarisatie van beleid en standaarden voor de openbare ruimte blijkt dat de volgende kwaliteitskenmerken belangrijk zijn: Functionaliteit: voor alle disciplines geldt dat de openbare ruimte zodanig moet zijn ingericht dat ze kan functioneren waarvoor deze is bedoeld. Speelvoorzieningen moeten ingericht zijn voor de doelgroep in de wijk; een wegtype moet zijn gedimensioneerd voor de verkeersbelasting. Onderhoudbaarheid: bij nieuwe aanleg en herinrichting moeten we maximale aandacht besteden aan de toekomstige onderhoudbaarheid van de openbare ruimte. Dit voorkomt technische problemen in de toekomst en beperkt de (extra) financiële lasten voor het beheer. Gebruiksveiligheid sociale veiligheid: de openbare ruimte moet zodanig zijn ingericht dat men hier veilig gebruik van kan maken. Dat betekent dat de wegen duurzaam en technisch veilig zijn ingericht en dat er geen sociaal onveilige plekken zijn. Kwaliteitsonderscheid in openbaar gebied wordt vooral gemaakt door differentiatie in de belevingswaarde van een gebied. 3Ruimtelijke initiatieven en realisatie projecten In dit hoofdstuk noemen we de randvoorwaarden die we stellen aan het proces van ontwerp tot en met overdracht. Deze zijn van toepassing bij ruimtelijke initiatieven van derden maar deels ook voor projecten die in opdracht van de gemeente worden uitgevoerd. Documenten waar naar verwezen wordt zijn te vinden op de gemeentelijke website. 3.1Communicatie Bij de totstandkoming van de inrichting van de openbare ruimte betrekt de initiatiefnemer onderstaande partijen: Relevante disciplines Gemeente Neder-Betuwe; Avri (plaatsing ondergrondse containers, klico-opstelplaatsen, beheer en onderhoud openbare ruimte en gladheidbestrijding); Nutsbedrijven; Waterschap Rivierenland; Provincie Gelderland; Rijkswaterstaat; Openbaar vervoermaatschappij/vervoersautoriteit (waaronder ook Prorail); Veiligheidsregio Gelderland Zuid (met betrekking tot calamiteiten en brandkranen); ODR (omgevingsdienst Rivierenland); Bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden. 3.2Algemeen Bij het uitvoeren van werkzaamheden is het op dat moment geldende beleid van gemeentelijke, regionale, provinciale, Rijks- en Europese overheden van toepassing. Bij wijzigingen in wet- en regelgeving en beleid kunnen de werkzaamheden hierop worden aangepast, een en ander vast te stellen in overleg tussen opdrachtnemer en opdrachtgever. Bij het uitvoeren van werkzaamheden zijn op alle aspecten de op dat moment geldende kwaliteitseisen, beoordelingsrichtlijnen of keurmerken en certificeringen van toepassing. De meest recente versie van de digitale ondergrond (BGT) dient te worden gebruikt. Voor het uitwerken van de plannen moet een betrouwbare ondergrond worden ingemeten (in het Rijksdriehoeknet) alsmede een integrale terreinhoogtemeting inclusief aangrenzende percelen (bouwpeilen) op basis van het NAP. Tekeningen moeten zowel analoog als digitaal worden aangeleverd, digitaal in DGN-/DWG-/ DXF- en PDF-formaat. De digitale tekeningen worden opgebouwd volgens de Nederlandse CAD-standaard (NLCS). Als basis voor het omgevingsplan stelt een stedenbouwkundig en/of landschapsarchitect in opdracht van de initiatiefnemer een stedenbouwkundig ontwerp en evt. een beeldkwaliteitsplan op. De initiatiefnemer legt het inrichtingsplan en definitief ontwerp, opgesteld door een civieltechnisch adviesbureau, ter toetsing voor aan de gemeente en Waterschap Rivierenland. Het inrichtingsplan dient door het college van Burgemeester en Wethouders van Neder-Betuwe te zijn vastgesteld voordat een omgevingsvergunning wordt verleend. 3.3Beleidsdoelen De gemeente heeft een vastgesteld Integraal Beheerplan Openbare Ruimte. Hierin zijn vanuit de algemene beleidskaders van de gemeente Neder-Betuwe acht richtinggevende thema’s opgenomen. Deze thema’s vormen het uitgangspunt voor de ambities voor het beheer en inrichting van de openbare ruimte. De thema’s dragen bij aan het realiseren van de bestuurlijke en maatschappelijke doelen en verwoorden de uitgangspunten voor de inrichting van de openbare ruimte. Bij de totstandkoming van een stedenbouwkundig plan of rehabilitatie van bestaande wijken fungeert het IBOR als leidraad. Naast het IBOR heeft de gemeenteraad in december 2022 ook het Beleidskader Klimaatadaptatie vastgesteld. De klimaatdoelen die hierin zijn gesteld, bereiden al voor op de Landelijke Maatlat Klimaatadaptatie. De (regionale) stuurgroep Water en Klimaat Rivierenland heeft aangegeven op voorhand te willen streven naar de richtlijnen die hierin opgenomen zijn. 3.4Voorwaarden inrichtingsplan Bij het doorontwikkelen naar een inrichtingsplan is een heldere scheiding tussen openbaar en uitgeefbaar gebied het uitgangspunt voor het ontwerp van de inrichting van de buitenruimte. Aanpassingen aan de openbare ruimte buiten het plangebied zijn onderdeel van de planontwikkeling. Het ontwerp van de buitenruimte wordt opgesteld door een civieltechnisch adviesbureau en bestaat uit tenminste een overzichtstekening schaal 1:500 van de volgende inrichtingselementen, aangevuld met principetekeningen en doorsnedes: Grenzen van het uitgeefbaar en openbaar gebied (dat na oplevering wordt overgedragen aan de gemeente). Tot het uitgeefbaar gebied behoren o.a. ook achterpaden, B/C-watergangen, damwanden/beschoeiing grenzend aan particulier terrein en traforuimte. Gegevens bebouwing (woningcategorie in aantallen en m2 verhard oppervlak). Werkzaamheden voor de bouwrijpfase inclusief (eventuele) voorbelasting. Tracés voor riolering (HWA, DWA en grondwaterbeheersingssystemen), inclusief aanpassingen buiten de plangrens en aansluiting op het bestaande stelsel (uitgangspunt: onder vrij verval). Rekening houdend met evt. opvolgende/aansluitende ontwikkelingen in de toekomst. Tracés voor kabels en leidingen inclusief bijbehorende randvoorzieningen zoals brandkranen en trafo’s. Watergangen en wadi’s (inclusief drainage, duikers, oeverinrichtingen en eigendom/onderhoudssituatie). Kunstwerken. Wegen, ontsluitingen nieuwe wijk en aansluiting op bestaande situatie inclusief aanpassingen buiten de plangrens. Voet- en fietspaden (doorlopende routes). Parkeren (inclusief parkeermogelijkheden op eigen terrein volgens Nota Parkeren). (Half)Verhardingen (inclusief materialisatie). Openbaar groen (bomen worden expliciet op de tekening geplaatst) incl. bestaande, te behouden, groen- en boomstructuren conform het Groenstructuurplan. Openbare verlichting (geplaatst op openbaar terrein). Ondergrondse restafvalcontainers (zie bijlage 3) en klico-opstelplaatsen (locatie in overleg met gemeente en Avri). Ondergrondse glas/textielcontainers in centrumgebieden (in overleg met gemeente en Avri). Speelvoorzieningen (indien de gemeente dit passend acht op de betreffende locatie, maximaal één natuurlijke speeltuin voor oudere kinderen in een wadi of overloopgebied). Voor afmetingen en voorwaarden met betrekking tot de inrichting, zie het Speelruimteplan 2024-2026. Klimaatadaptatie (Beleidskader Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2026 en bijlage 5): Uitgaan van 75 m2 openbaar groen per woning*. 30% schaduw langs hoofdroutes langzaam verkeer in volgroeide toestand. Minimaal 20 mm hemelwater bergen op eigen terrein. Maximaal 50% van tuinen verharden. Platte daken > 200 m2 groen/blauw uitvoeren. Onder openbaar groen verstaan we: plantsoen, bomen, hagen, gazons, bermen, wadi’s, natuurvriendelijke oevers en schouwpaden met mogelijkheden voor het versterken van biodiversiteit, bewegen/spelen en klimaatadaptatie. Het groen bevindt zich in het (toekomstig) openbare gebied (in beheer en eigendom van gemeente of waterschap). Ruimte voor groen mag niet volledig aan de randen van het plangebied worden gezocht maar moet grotendeels worden ingepast tussen de bouwvlakken. Om efficiënt beheer en onderhoud te kunnen garanderen, moet de initiatiefnemer bij het ontwerp rekening houden met de vereiste maatvoering, vormgeving en indeling van de openbare ruimte. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het openbaar gebied door vuilophaal- en hulpdiensten en onderhoudsmaterieel, zoals veeg-, strooi- en maaimachines, moet zijn geborgd. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor de maatvoering. Eventuele tekorten in maatvoering worden in het uitgeefbaar gebied opgelost. De initiatiefnemer draagt zorg voor maatvoering in het inrichtingsplan. Hiermee toont hij aan dat het ontwerp voldoet aan de gewenste maatvoering, incl. hoogten en normen (parkeren/groen/water), en binnen het te ontwikkelen gebied past. Voor de peilen zijn onderstaande richtlijnen van toepassing: Ontwateringsdiepte ten opzichte van de GHG: Woningen met kruipruimte: min. 0,70m tot onderkant vloer en min. 0,20m tot onderkant bodem; Woningen zonder kruipruimte: min. 0.50m tot onderkant vloer; Perceel: min. 0.50m-mv voor het tuinpeil Wegen: min. 0,70m-mv voor het straatpeil (bij hoofdwegen 1,00m toepassen). Aanleghoogte van woningen minimaal 0,25 m boven as weg (tonrond) of 0,35 m boven as weg (V-profiel). Drooglegging conform beleid Waterschap Rivierenland. Ophoging van het plangebied mag geen negatieve gevolgen hebben voor aangrenzende percelen door afstromend hemelwater; dat geldt ook voor afstomend hemelwater vanaf het aangrenzende perceel richting het plangebied. Toon dit aan middels details en dwarsdoorsnedes (incl. beheersmaatregelen). Watertoets Water vormt een belangrijk onderdeel en is een belangrijk meesturend element voor de ruimtelijke ordening in het te ontwikkelen gebied. Hiervoor voert de initiatiefnemer een digitale watertoets uit waaruit meestal de conclusie volgt dat afstemming moet worden gezocht met Waterschap Rivierenland. Op initiatief van initiatiefnemer dient vroeg in de planvorming afstemming plaats te vinden met gemeente en waterschap over de invulling van de watercompensatie (zie 8.2.2) voor verhard oppervlak als ook overige waterbelangen. Hiervoor is een Waterhuishoudingsplan noodzakelijk, zie bijlage 6. Tijdens deze afstemming wordt tevens bepaald welke onderdelen van het waterhuishoudkundig plan noodzakelijk zijn bij de omgevingsplanprocedure. Een omgevingsplan wordt pas gepubliceerd als het waterschap een (schriftelijk) positief advies heeft afgegeven op de waterparagraaf. Bij bijzondere geohydrologische situaties en plannen > 3500 m2 kan het waterschap tevens om een modellering van het bestaande watersysteem vragen. Daarnaast kunnen waterschap of gemeente bij gebiedsontwikkelingen maatregelen inbrengen om knelpunten in het watersysteem op te lossen die het algemeen belang dienen. Voor gebiedsontwikkelingen, en voor bedrijven/instanties in gebieden met een waterbergingsopgave, zijn de door het waterschap gehanteerde vrijstellingen niet van toepassing. Technische infiltratievoorzieningen Het is niet toegestaan om waterberging in een technische, ondergrondse infiltratievoorziening te realiseren. Tenzij kan worden aangetoond dat infiltratie ter plaatse haalbaar is. Toegestaan is tijdelijk bergen en vertraagd afvoeren van water in een bovengrondse, droogvallende (groene) retentie of wadi. Zie hiervoor hoofdstuk 8. Ondergrondse, tijdelijke berging van water wordt bij hoge uitzondering en onder voorwaarden in de openbare ruimte geaccepteerd wanneer dit niet onder wegen ligt en/of als doel heeft water te conserveren ten behoeve van de groenvoorziening. Op eigen terrein van bedrijven en/of instanties is ondergronds bergen en vertraagd afvoeren alleen onder voorwaarden (een beperkt percentage van de opgave en boven de GHG) en in aanvulling op bovengrondse waterberging mogelijk. Hierbij worden ‘open’ voorzieningen als kratten boven steenmengsels e.d. gesteld in verband met de onderhoudbaarheid en de berouwbaarheid van de bergingscapaciteit op langere termijn. Tevens is instemming van het Waterschap noodzakelijk. Het waterschap telt, ten tijde van de opstelling van dit handboek, grasbetonelementen op zand (dus zonder puinfundering, alleen toegestaan in het uitgeefbaar gebied) en groene daken voor resp. 50% en 70% van het oppervlak mee bij de berekening van de toename van verharding. 3.5Onderzoeken In de ontwerpfase werkt de initiatiefnemer, bovenop de verplichtingen in het kader van het omgevingsplan, de volgende vooronderzoeken of plannen uit: Milieukundig (water)bodem- en verhardingsonderzoek; Ontwerp riolering en drainage; Geotechnisch onderzoek; Inrichting speelruimte per type/doelgroep conform Speelruimteplan iom de gemeente; Stresstest wateroverlast (geen water in woningen of vitale voorzieningen bij een bui van 100 mm/1 uur) en hitte (beschaduwing); Verkeers- en/of parkeeronderzoek. Groenontwerp/beplantingsplan (inclusief bodemverbetering) met daarbij inbegrepen overloopgebieden, het inrichten van verblijfsgebied als schaduw/koelteplek, hondenvoorzieningen en wadi’s. Verkeersveiligheid zoals bebording, snelheidsremmende maatregelen en markeringen. Elektrische laadplekken in de openbare ruimte (één per 50 parkeerplaatsen); bij bedrijven op eigen terrein (één per tien parkeerplaatsen). Een BLVC-plan (bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie). Straatmeubilair zoals zitbanken bij schaduwplekken, speeltuinen en hondenvoorzieningen, met aandacht voor afstand tot en zicht op woningen en openbare verlichting. Plaatsing van afvalbakken volgens de leidraad ‘afvalbakken in de openbare ruimte’, zie bijlage 9. Verder gegevens opnemen van de omgeving rondom het plangebied, noodzakelijk voor het ontwerp en de uitvoering, zoals bebouwing, bomen en beplanting, kabels en leidingen, verkeerssituatie, riolering/huisaansluitingen en kadastrale gegevens, opgevraagd dan wel ingemeten. 3.6Bestek en tekeningen De werkzaamheden voor het inrichten van de openbare ruimte splitsen we in bouwrijp en woonrijp maken. De initiatiefnemer stelt bestekken en deelbestekken op volgens de laatste versie van het moederbestek van de gemeente Neder-Betuwe. Het BLVC-plan is onderdeel van het bestek en staat op de agenda van het de (start) bouwvergadering. De projectleider en de toezichthouder van de gemeente worden uitgenodigd voor de bouwvergaderingen. De bepalingen in de bestekken zijn gebaseerd op de bepalingen en uitgangspunten van dit Handboek. Bij ieder bestek staat wat de stop- en bijwoonpunten zijn (in overleg met de gemeente) volgens de Standaard RAW. In de uitvoeringsplanning krijgt de vertegenwoordiger van de gemeente de gelegenheid om deze werkzaamheden bij te wonen. Voor zover deze bepalingen en uitgangspunten in strijd zijn met de bepalingen van de Standaard RAW, gaan de bepalingen in dit Handboek voor. De initiatiefnemer biedt bestek en tekeningen (voorzien van detailtekeningen en dwarsprofielen) ter controle aan de gemeente voor (15 werkdagen beoordelingstermijn). Het bestek voorziet in bestekposten voor de nazorg tot de formele overdracht. Een stelpost voor onvoorziene werkzaamheden in opdracht van de directie en/of de gemeente wordt opgenomen in het bestek. Voor rioolputten en lichtmasten vraagt de initiatiefnemer de nummering op bij de beheerders. Na verwerking van de opmerkingen van de gemeente maakt de initiatiefnemer de bestekken definitief. De initiatiefnemer verstrekt, per mail, een overzicht van de aanpassingen die zijn gedaan aan de gemeente. Niet verwerkte opmerkingen worden hierin verantwoord. Op de aanbestedingsprocedure is de ARW 2016 van toepassing. Voor interne initiatiefnemers is daarnaast het gemeentelijk aanbestedingsbeleid van toepassing. Na aanbesteding stelt de initiatiefnemers een proces verbaal van aanbesteding op; de gemeente ontvangt hiervan een kopie. 3.7Bouwstoffen en grond Bouwstoffen moeten geleverd en verwerkt worden, met de daarop van toepassing zijnde kwaliteitsverklaringen. Te leveren en her te gebruiken grond- en zandsoorten dienen geschikt te zijn voor het beoogde gebruik volgens het Besluit Bodemkwaliteit. Dit moet de initiatiefnemer aantonen met een schriftelijke verklaring en onderzoeksresultaten (certificaat van herkomst) of met de bodemkwaliteitskaart Neder-Betuwe. Te (her)gebruiken grond dient vrij van bodemvreemd materiaal te zijn. 3.8Uitvoering Voor de werkzaamheden dient de initiatiefnemer een Construction Allrisk verzekering (CAR-verzekering) af te sluiten en daarvan een kopie te verstrekken aan de gemeente. De initiatiefnemer draagt zorg voor het uitzetten van de insteekpunten van de hoofdassen vanuit de hoofdplanstructuur in het Rijksdriehoeksnet en zorgt voor een vaste peilmaat (bout met NAP – hoogtemaat) in het betreffende deelplan. De initiatiefnemer draagt zorg voor het aangeven van de bouwpeilen en het uitzetten van bouwblokken en bouwkundige constructies van alle te bouwen panden binnen het plangebied. De initiatiefnemer van een bouwproject is verantwoordelijk voor het in stand houden van deze gegevens. De initiatiefnemer van een bouwproject is verantwoordelijk voor de juiste maatvoering van de uit te voeren werken, volgens de goedgekeurde bouwaanvraag. De initiatiefnemer van een bouwproject draagt zorg voor verwerking van een eventueel gewijzigde maatvoering in het matenplan voor de toetsing van de bouwaanvraag. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor de communicatie naar bewoners en belanghebbenden gedurende het gehele proces (omgevingsmanagement). De initiatiefnemer zorgt gedurende de looptijd van de ontwikkeling (tot de eindoplevering) voor een aanspreekpunt voor bewoners en belanghebbenden voor vragen en meldingen en is verantwoordelijk voor de afhandeling ervan. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor de klachten afhandeling gerelateerd aan het project. Hij stelt maandelijks een lijst op met de gemelde klachten en meldingen, de genomen actie, en controle of de klacht naar tevredenheid van de melder is afgehandeld. De initiatiefnemer stemt af met de afvalinzamelaar over de uitvoering van de afvalinzameling. Voer de werkzaamheden voor de inrichting van de openbare ruimte uit zonder schade aan overige infrastructuur of gebouwen te veroorzaken. In overleg met de gemeente voert de initiatiefnemer voorafgaand aan de werkzaamheden een voor- en eindopname van infrastructuur en/of gebouwen uit. De gemeente ontvangt hiervan een rapportage volgens de richtlijnen van de CROW. Leg tijdelijke verkeersmaatregelen en omleidingsroutes, 6 weken voor start uitvoering (per fase), ter goedkeuring voor aan team Verkeer van de gemeente. Beperk hinder en overlast door werkzaamheden en/of transport tot een minimum. Verwijder zwerfvuil, drijfvuil, straatvuil, zand en afvalhopen in openbaar gebied totdat het gebied in beheer en onderhoud is overgedragen aan de gemeente. Braakliggend terrein binnen het plangebied moet, tijdens het groeiseizoen, maandelijks door de initiatiefnemer worden gemaaid. Invasieve exoten worden door de initiatiefnemer gesaneerd volgens het landelijk protocol. Tevens wordt het terrein gemonitord op het voorkomen van de aangetroffen exoten en wordt verspreiding (van grond) binnen- en buiten het plangebied tegengegaan. 3.9Oplevering Uitgangspunt is dat alleen een compleet bestek wordt opgeleverd en overgedragen. Alleen bij projecten en/of bestekken met een uitvoeringstermijn langer dan één jaar kan de gemeente overgaan tot deeloplevering. De gebieden moeten van voldoende omvang zijn en worden in overleg bepaald. Voorwaarde is dat alle werkzaamheden in deze fase afgerond zijn (woningbouw, infra, groen, OV, enzovoorts) en de betreffende straat geen onderdeel uitmaakt van de transportroute voor het resterende bouwplan. De gemeente heeft de mogelijkheid om hiervan af te zien. De initiatiefnemer draagt zorg voor het inmeten van de openbare ruimte, de rioolrevisie alsook de inspectie van de riolering. Voor de voorwaarden waaraan de revisies moeten voldoen, zie de betreffende hoofdstukken. Zonder goedgekeurde revisies en/of inspecties wordt geen oplevering ingepland. Het doel van de oplevering is om vast te stellen of het werk volgens het bestek is uitgevoerd en vast te stellen of er eventuele gebreken aan het werk zijn die de initiatiefnemer moet herstellen. Bij de oplevering zijn de projectleider en toezichthouder van zowel de initiatiefnemer als de gemeente aanwezig. Voor de speelruimte organiseert de initiatiefnemer een aparte oplevering met de gemeente en de leverancier en/of aannemer die de speeltuin heeft gerealiseerd. De initiatiefnemer stelt minimaal vijftien werkdagen vóór de oplevering schriftelijk ede opleveringsdatum voor aan de gemeente. De initiatiefnemer levert op aan de vertegenwoordiger van de gemeente en schrijft het Procesverbaal van Oplevering. De gemeente en de initiatiefnemer ondertekenen het Procesverbaal van Oplevering. Kleine gebreken die op korte termijn kunnen worden verholpen en die ingebruikname van de openbare ruimte niet in de weg staan, kunnen geen reden zijn tot onthouding van goedkeuring. De initiatiefnemer dient deze gebreken zo spoedig mogelijk, maar binnen één maand na de oplevering, te verhelpen. Na de eerste oplevering gaat de onderhoudstermijn van zes maanden in (voor groenvoorziening geldt dat opgeleverd wordt per 31 december na een volledig groeiseizoen). De initiatiefnemer is in deze periode verantwoordelijk voor al het regulier onderhoud op beeldkwaliteit A en de afhandeling van meldingen. Hiervoor dienen posten te worden opgenomen in het bestek. De watervergunning wordt door de initiatienemer aan het waterschap opgeleverd. 3.10Overdracht Na de onderhoudstermijn vindt de tweede oplevering, eindoplevering, plaats waarbij de initiatiefnemer het openbaar gebied daadwerkelijk (in beheer, onderhoud en eigendom) overdraagt aan de gemeente. Voorwaarde voor de overdracht is dat de openbare ruimte compleet is ingericht en naar behoren is onderhouden op beeldkwaliteit A. Ook mag het bouwverkeer geen gebruik meer maken van de definitief ingerichte openbare ruimte. Bij de eindopname zijn de projectleider en de toezichthouder van zowel de initiatiefnemer als de gemeente aanwezig. De initiatiefnemer levert vóór de eindopname de bewijsstukken voor het overdrachtsdossier aan de gemeente. Het eigendom van primaire watergangen inclusief kunstwerken wordt door de initiatiefnemer overgedragen aan Waterschap Rivierenland. De onderstaande documenten zijn, indien van toepassing, onderdeel van het overdrachtsdossier: Procesverbaal van Overdracht. Overzicht relevante afspraken met beheerders, verhuurders en eigenaren over bijvoorbeeld beheer en onderhoud pompinstallaties, leidingen, gebruik parkeergelegenheden, uitritten, zakelijk recht. Evaluatierapport sanering (bodem, grondwater, asbest en dergelijke), inclusief beschikking van bevoegd gezag met goedkeuring bodemsanering. Bewijs van oplevering watervergunning en overdracht wateren aan het Waterschap. Rioolinspecties; eenmaal inspectie na realisatie (oplevering bouwrijp maken) en eenmaal inspectie na inrichting openbare ruimte (oplevering woonrijp maken). Een opleverdossier van het in situ (boorkernen) asfaltonderzoek volgens CROW. Inspectierapport van kunstwerken. Inspectierapport speelruimten van een onafhankelijk, gecertificeerd bedrijf. Certificaten en garanties van gebruikte bouwmaterialen. Overzicht tekening van de areaaluitbreiding (DXF en PDF) van de openbare ruimte voor de gemeentelijke beheersystemen: wegen, groen- en speelvoorzieningen, (water)overloopgebieden, straatmeubilair, verkeers- en straatnaamborden, riolering, watergangen, wadi’s en openbare verlichting met de hoeveelheden per type. De initiatiefnemer stelt het Procesverbaal van Overdracht op en verzorgt het herstel van eventuele gebreken komende uit de eindopname. Pas nadat alle gebreken zijn verholpen en alle documenten correct zijn aangeleverd, ondertekenen de gemeente en de initiatiefnemer het Proces Verbaal (de onderhoudstermijn en bijbehorende verplichtingen geldt tot het moment van overdracht ook als dit de formele termijn overschrijdt). Vaak wordt voor het overdragen van het groenbeheer een extra overdach ingepland. Door ondertekening van het Procesverbaal van de eindopname door zowel de initiatiefnemer als de gemeente is de overdracht van het beheer van de openbare ruimte een feit. Aansluitend kan ook de kadastrale aanwijs plaatsvinden en het eigendom worden overgedragen. 4Verkeer 4.1Beleid en randvoorwaarden Doorloop bij een verkeerskundige opgave de volgende stappen, zodat rekening wordt gehouden met de beeldkwaliteit en eenvoudiger gebruik voor de weggebruiker. Het lokale verkeersbeleid is startpunt; dit is het Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan (NBVVP) en de Nota Parkeernormen. Bij eventuele strijdigheid is de Nota Parkeernormen leidend. Hanteer voor de uitwerking de meest recente CROW-richtlijnen. Kies bij meerdere oplossingen de meest eenvoudige of de meest bekende. Kies voor oplossingen die in de omgeving of het landschap passen. Gebruik van markeringen en verkeerstekens die niet noodzakelijk zijn op basis van de verkeerwetgeving en de richtlijnen zijn alleen in overleg met de gemeente toegestaan. Maak een bewuste integrale afweging van belangen van verkeersveiligheid, doorstroming, beleving en ruimtelijk beeld. 4.2Inrichting 4.2.1Algemeen De gemeente Neder-Betuwe hanteert de landelijke richtlijnen gebaseerd op ‘Duurzaam veilig’. De basisindeling van dit richtlijnensysteem is de wegcategorisering. Pas de wegcategorisering toe zoals vastgesteld in het NBVVP. In bijzondere gevallen, waarin niet aan de Duurzaam Veilig uitgangspunten van een wegcategorie kan worden voldaan, is maatwerk noodzakelijk. Dit gebeurt altijd vooraf in overleg met de (beleids)medewerker verkeer en vervoer van de gemeente. Pas in aanvulling op de wegcategorisering –uitsluitend in overleg– nieuwe functionele principes toe, zoals ‘Shared space’. Bij ‘Shared space’ is de zwaarste belasting maatgevend voor de constructie van de weg of het trottoir. De gebruiker kan de verschillende verkeersfuncties duidelijk onderscheiden in verband met juridische aansprakelijkheid. Houd rekening met elektrische laadplekken in de openbare ruimte (één per 50 parkeerplaatsen); bij bedrijven op eigen terrein (één per tien parkeerplaatsen). 4.2.2Gebiedsontsluitingswegen De inrichting van gebiedsontsluitingswegen moet daarbij ook volgens de meest recente CROW-richtlijnen. Pas geen eenrichtingsverkeer toe. Parkeren mag alleen op parallelvoorzieningen (zie Parkeren). Leg trottoirs aan langs gebiedsontsluitingswegen (voor zover er looproutes aanwezig zijn) vanwege het grote snelheidsverschil tussen langzaam en gemotoriseerd verkeer (zie Voetgangersvoorzieningen). Oversteek van een langzaam verkeersverbinding: zo veel mogelijk combineren met een kruispunt (zie Fietsvoorzieningen en Voetgangersvoorzieningen). 4.2.3Erftoegangswegen De inrichting van erftoegangswegen is volgens de meest recente CROW-richtlijnen. De maximale snelheid is 30 km per uur binnen de bebouwde kom en 60 km per uur buiten de bebouwde kom. De inrichting van de weg en omgeving is passend bij deze snelheid. Houd bestaande woonerven in stand maar leg geen woonerven meer aan. Er kunnen specifieke situaties zijn dat dit nog wel wenselijk is. Dit is altijd vooraf in overleg met de beleidsmedewerker verkeer en vervoer van de gemeente. Besteed aandacht aan de oversteekbaarheid, volgens ASVV 2012 indien gebiedsontsluitingswegen (GOW-30 of GOW-50) het verblijfsgebied doorkruisen. Invoeren van eenrichtingsverkeer in woonstraten, wegvakken en kruispunten mag uitsluitend na overleg met de gemeente. Bijzondere aandacht is vereist voor de verlichting van kruisingen, versmallingen, asverspringingen, rotondes en fietsoversteken. Ontsluit een wijk door minimaal twee erftoegangswegen of na instemming met de Veiligheidsregio middels een erftoegangsweg en een calamiteitenroute (afsluitbaar en door langzaam verkeer te gebruiken). Dit vanwege de veiligheid en bereikbaarheid bij calamiteiten. 4.2.4Snelheidsremmende maatregelen Breng drempels, plateaus en inritconstructies aan om de snelheid van met name gemotoriseerd verkeer te verlagen. Dit dient een verkeersveiligheids-doelstelling. De benodigde afstand tussen een woning en een drempel wordt situatie specifiek bepaald. Op basis van onderzoek naar fundering van de omliggende panden, de bodemgesteldheid of de draagkracht van de weg. Op gebiedsontsluitingswegen uitsluitend plateaus toepassen indien een snelheidsremmer noodzakelijk is. Het ontwerp van drempels en plateaus volgens de meest recente CROW-richtlijnen. Houd bij de keuze van snelheidsremmende maatregelen rekening met het landbouwverkeer. Voer snelheidsremmende maatregelen bij voorkeur uit als plateaus of klimaatadaptieve drempels. 4.2.5Langzaam verkeer 4.2.5.1Algemeen Zorg voor sociaal veilige routes voor langzaam verkeer. Sociaal veilig: de mate waarin mensen zich veilig voelen in een bepaalde omgeving. Routes voor langzaam verkeer liggen zoveel mogelijk in het zicht in verband met sociale controle. 4.2.5.2Voetpaden Leg langs een 30 km-weg voor de woningen aan beide zijden een trottoir aan; bij woningen aan één zijde is een enkel trottoir toegestaan. De breedte van voetpaden en trottoirs is afgestemd op de verkeerskundige gebruikerseisen. De breedte van trottoirs is gebaseerd op de richtlijnen van de ASVV 2012 (zie ook hoofdstuk Minder Validen). 4.2.5.3Oversteek Indien er sprake is van een bijzondere/belangrijke looproute tussen twee bestemmingen/locaties, overweeg dan een solitaire voetgangersoversteekplaats. Dergelijke oversteken bij voorkeur combineren met plateau of versmalling van de rijbaan. Voetgangersoversteekplaatsen (VOP) in een 30 km-gebied zijn niet toegestaan. Bij uitzondering is dit mogelijk in 50 km-gebieden en alleen overleg met de beleidsmedewerker verkeer en vervoer van de gemeente. Wanneer er sprake is van een hoofdroute voor voetgangers is het belangrijkste kenmerk hierbij dat de oversteek regelmatig gebruikt wordt en veilig is. Het overige verkeer weet dan op basis van ervaring dat hier regelmatig mensen oversteken. Een oversteek in een hoofdroute is een oversteek waar: In een korte periode (bijvoorbeeld bij aanvang van schooltijden, of nabij bushaltes) veel voetgangers oversteken. Óf In een langere periode, op een gemiddelde dag, ‘druppelsgewijs’ voetgangers oversteken. Richtlijn is hierbij dat er ± 100 voetgangers tussen 07.00 en 19.00 uur oversteken. Óf Er steken relatief veel kwetsbare voetgangers over (ouderen, kinderen, gehandicapten). Eisen die we aan een oversteek in een hoofdroute stellen zijn: De snelheid van het verkeer ter plaatse van de oversteek is zo laag, dat de remweg van een auto zodanig is dat hij te allen tijde tot stilstand kan komen als hij een voetganger signaleert. Daarnaast moet de snelheid zo laag zijn dat een mogelijke aanrijding tussen een auto en een voetganger geen (ernstig) letsel tot gevolg heeft. Concreet betekent dit dat dat de V85 van het autoverkeer lager dient te zijn dan 50 km per uur. De V85 is de snelheid die 85% van de weggebruikers niet overschrijdt. De oversteeklengte is niet te lang. Hoe langer de oversteek, hoe meer tijd er nodig is om over te steken. Verdeel de oversteek daarom in meerdere korte oversteken, bijvoorbeeld met een middeneiland. Maximale acceptabele oversteeklengte voor een ongeregelde oversteek is 5,5 meter. Er is goed zicht op wachtende voetgangers/goed zicht van wachtende voetgangers op het verkeer. Voorkom parkeren van voertuigen nabij de oversteekplaats zodat er voldoende zicht is. Een veilige oversteek is belangrijker dan wel of geen VOP. Het plan dient in elk geval aan bovenstaande voorwaarden te voldoen voordat de initiatiefnemer een keuze maakt uit het regime wat geldt op de oversteek (al dan niet een VOP). De sleutel ligt dan ook in eerste instantie in het veiliger maken van de oversteek, door: waar mogelijk toepassen van snelheidsremmende maatregelen; waar mogelijk verkorten of verdelen van de oversteek, door toepassen van een versmalling of middensteunpunt; verbeteren van zicht door verwijdering van obstakels en optimaliseren van de verlichting; verbeteren van de toegankelijkheid voor mindervaliden. Maak vervolgens de keuze voor al dan niet een VOP. Deze keuze is afhankelijk van: Aanwezigheid fietsoversteek. Als de oversteek samengaat met een fietsoversteek is bepalend welk regime de fietsoversteek heeft. Voorkom dat de fiets- en voetgangersoversteek een verschillend regime hebben. Voor overige weggebruikers is een verschil in regime moeilijk te begrijpen en dat levert onduidelijkheid en daarmee onveiligheid op. In sommige gevallen kan de initiatiefnemer beter kiezen om de fietser met het overige verkeer mee te laten oversteken over de kruising, in plaats van samen met de voetganger. In een dergelijke situatie hoeft de voetganger niet mee in hetzelfde regime en is een VOP dus mogelijk (advies van de SWOV). De intensiteit van het autoverkeer. Wanneer de hoeveelheid autoverkeer onder de drempelwaarde (zie onderstaande tabel) ligt, zijn er zo veel hiaten in de verkeersstroom dat veilig oversteken zonder VOP goed mogelijk is. Bij intensiteiten boven de bovengrens (zie onderstaande tabel) is oversteken nauwelijks mogelijk. Bij intensiteiten boven deze grens moet gezocht worden naar mogelijkheden om de intensiteiten te verlagen (bijvoorbeeld door het verdelen van de oversteek of door netwerkmaatregelen). Is dat niet meer mogelijk, zoek dan naar een geregelde vorm van oversteek (bijvoorbeeld met verkeersbrigadiers of een VRI). Meetperiode Drempelwaarde Bovengrens (voor een enkele oversteek) Weekdag 4000 mvt / 24 uur 12500 mvt / 24 uur Gemiddeld spitsuur 320 mvt / uur 1000 mvt / uur Drukste kwartier in de (school)spits 80 mvt / 15 min 250 mvt / 15 min *mvt = motorvoertuigen De intensiteiten zijn ontleend aan CROW-publicatie 226. De intensiteiten zijn ontleend aan CROW-publicatie 226. Oversteekplaatsen in hoofdroutes, waarbij de intensiteiten die tussen de drempelwaarde en de bovengrens liggen, worden bij voorkeur uitgevoerd als een VOP. Pas andere opties alleen toe als zo veel mogelijk is gedaan om de oversteek toch veilig te maken. De afstand naar de dichtstbijzijnde oversteek over dezelfde weg. Is de afstand naar de dichtstbijzijnde oversteek korter dan 80 meter en deze oversteek is een volwaardig alternatief, maak dan de overweging welke oversteek het veiligst/meest logisch is en werk deze verder uit. 4.2.5.4Fietspaden Uitgangspunt is een fietspad met eenrichtingsverkeer. Een fietspad met tweerichtingsverkeer is mogelijk indien: een tweerichtingsfietspad de route voor fietsers verkort en/of een logische verbinding vormt in een route (als de initiatiefnemer in een dergelijk geval toch voor eenrichtingsfietspaden kiest, zullen veel fietsers clandestien links van de weg rijden); een tweerichtingsfietspad oversteekbewegingen voorkomt. Bespreek het altijd vooraf als beschikbare ruimte en kosten voor grondverwerving argumenten zijn voor een fietspad met tweerichtingsverkeer. De breedte van vrij liggende fietspaden past bij het gebruik en intensiteit, zie hierover ook de meest recente CROW-richtlijnen. Plaats op de rijloper van fietspaden in principe geen fysieke obstakels ter voorkoming van oneigenlijk gebruik. Op gebiedsontsluitingswegen dienen vrijliggende fietsvoorzieningen of parallelvoorzieningen aanwezig te zijn (geen menging van verkeer). Op erftoegangswegen maken fietsers in principe gebruik van de rijbaan. Op gebiedsontsluitingsweg: oversteek van een langzaam verkeersverbinding: zo veel mogelijk combineren met een kruispunt. Erftoegangsweg: Breng voor het oversteken op wegvakken geen speciale voorzieningen aan. Bromfietsers binnen de bebouwde kom op de rijbaan en buiten de bebouwde kom op fiets- /bromfietspad. Bijzondere aandacht is vereist voor de verlichting van fietsoversteken. In onderstaand schema staat bij welke intensiteiten op de gebiedsontsluitingsweg het wenselijk is om de voorrang voor de solitaire fietsoversteek te regelen. Het regelen van de voorrang overwegen we alleen als er sprake is van een hoofdfietsroute (weergegeven in het mobiliteitsplan). Bij secundaire fietsroutes geven de fietsers voorrang aan het gemotoriseerde verkeer. Bron: CROW/ASVV 4.2.6Toegankelijkheid voor mindervaliden Een gehandicapteninrit is volgens de ASVV 2012. Ontwerp de goot langs rijwegen zo dat deze geen obstakel vormt voor de draaiwieltjes van een rolstoel. Plaats geen verticale elementen (lichtmast, straatnaambord) op een oversteekplaats. Zorg dat ook de oversteekplaats minimale hoogteverschillen heeft ten opzichte van de weg of de goot. Geen molgoten toepassen, maar bijvoorbeeld een ‘vlakke’ siergoot met verhang in de bestrating. In centrumgebieden bij een trottoirafrit voor het oversteken ook speciale tegels voor visueel gehandicapten aanbrengen. 4.2.7Functionele gebieden 4.2.7.1Bushalte Leg de halteplaatsen (inclusief abri’
2. s)aan volgens de normen van de provincie Gelderland en de bijbehorende toegankelijkheidseisen. Op busroutes is er overleg met de vervoersmaatschappij en concessiehouder over de maatregelen. Lijndienstbussen halteren op gebiedsontsluitingswegen buiten de rijbaan in een haltekom. De halte moet toegankelijk zijn voor (visueel)gehandicapten. Houd er bij het plaatsen van abri’s rekening mee dat een rolstoelgebruiker recht de bus in kan rijden. Routes van openbaar busvervoer lopen zoveel mogelijk via gebiedsontsluitingswegen. Bij haltes van openbaar vervoer moet ruimte aanwezig zijn voor een abri; andere haltevoorzieningen zoals fietsenrekken moeten op aanvaardbare loopafstand zijn. 4.2.7.2Bedrijventerrein Op bedrijventerreinen is een helder onderscheid tussen erftoegangswegen en gebiedsontsluitingswegen lastig. Op de brede wegen waar veel vrachtverkeer is, is een snelheid van 50 km per uur realistisch. Ontwerp wegen op bedrijventerreinen volgens de meest recente CROW-richtlijnen. Wegen zijn minimaal 7 meter breed bij een vrachtwagenparkeerplaats. Geen rotondes toepassen, indien er weinig ander verkeer is dan vrachtverkeer. Op bedrijventerreinen waar logistiek een belangrijke rol speelt, krijgen (brom)fietsers langs de belangrijkste ontsluitingswegen vrijliggende fietspaden. Breng op bredere wegen fiets(suggestie)stroken aan, indien er geen ruimte is voor vrijliggende fietspaden. Op bedrijventerreinen mag parkeren bij de bedrijven alleen op eigen terrein. Percelen op bedrijventerrein mogen niet over de volle breedte ontsluiten op de openbare weg: er dienen duidelijke in- en uitgangen te zijn. Zodoende kunnen manoeuvres bij loadingdocks en dergelijke volledig op eigen terrein plaatsvinden. 4.2.7.3Schoolzones In een schoolzone is de inrichting van de weg afgestemd op de aanwezigheid van de school en dus kinderen. Inrichting van een schoolzone vindt altijd plaats in overleg met de betreffende school/scholen en team verkeer van de gemeente. Een schoolzone is verkeerskundig maatwerk en volgens de Leidraad Inrichting Veilige Schoolomgeving (CROW). Bij unieke oplossingen kan de initiatiefnemer gemotiveerd afwijken. Voorbeelden van mogelijke maatregelen zijn: Snelheidsremmende maatregelen (verhogingen, versmallingen en belijning) vooral bij oversteeklocaties. Attentieverhogende maatregelen bij oversteeklocaties (kanalisatiestrepen, opvallende tegels en waarschuwingsborden). Eigen fietsvoorzieningen (fiets(suggestie)stroken, fietspaden en fietsstraten). Aanduiden van de parkeerruimte. Fysiek tegengaan van het foutief parkeren. Een ‘kiss and ride’ parkeerplek heeft geen vakindeling. Verduidelijken en regelen voorrangssituaties. 4.2.8Parkeren De berekening van de parkeernorm, de systematiek en dergelijke is gebaseerd op de Nota Parkeernormen Neder-Betuwe. Langs gebiedsontsluitingswegen is, in overleg, langsparkeren mogelijk. Langs gebiedsontsluitingswegen komt geen haaksparkeren voor. Voorkom foutief of ongewenst parkeergedrag. 4.3Ontwerp 4.3.1Algemeen Voor de maatvoering van wegen zijn de meest recente CROW-richtlijnen van toepassing. Ga daarbij uit van de geadviseerde maatvoering. 4.3.2Gebiedsontsluitingswegen Aspect Voorkeursoplossing en opmerkingen Voetgangers Trottoir. Fietsers Voorkom vrijliggende fietsvoorzieningen of parallel-voorzieningen, menging van verkeer. Kruispunt met andere GOW Voorkeur voor rotonde – fietser in voorrang (bibeko). Voorrang met ETW Voorrang door voorrangsweg en voorrangskruispunten. Verkeersremmers bij oversteekvoorzieningen, kruispunten en wegvakken. Oversteken op wegvakken die gelijkvloers zijn met snelheidsbeperkende maatregelen en voorrangsregeling. Oversteek langzaam verkeer Combineren met kruispunt. Overgang erftoegangsweg Voorrangskruising of inritconstructie. Bromfietsers Binnen de bebouwde kom op rijbaan, buiten bebouwde kom op fiets-/bromfietspad. Erfaansluitingen Directe erfaansluitingen ongewenst. 4.3.3Erftoegangswegen Binnen de bebouwde kom Voorkeursoplossing en opmerkingen Voetgangers Voorzie de zijde(
3. n)met bebouwing van een trottoir. Hiervan afwijken kan bij doodlopende korte weggedeelten tot circa 50 meter met een rabatstrook. Fietsers (Brom)fietsers maken in principe gebruik van de rijbaan. Hiervan afwijken kan als er sprake is van een hoofdfietsroute (NBVVP). Benadruk de ruimte voor de fiets dan door een fietsstraat, suggestiestroken of fietsstroken (zie Fietsvoorzieningen). Leg langs een erftoegangsweg binnen de bebouwde kom een fietspad of een fiets(suggestie)strook aan, indien er sprake is van: een concentratie van kwetsbare verkeersdeelnemers (zoals bij een school); een hoofdfietsroute; relatief drukke erftoegangswegen en/of veel vrachtverkeer. Kruispunt met andere erftoegangsweg Bestuurder van rechts heeft voorrang. Kruispunt met GOW Voorrang: Regel de aansluiting van een erftoegangsweg op een gebiedsontsluitingsweg met voorrang (een uitritconstructie of door middel van een voorrangsbord). Gebiedsontsluitingswegen voorrang op erftoegangswegen. Snelheidsremmende voorzieningen Kruispuntplateaus, drempels als aanvulling, punaises, versmallingen alleen indien noodzakelijk vanwege grondslag; geen drempels/plateau’s op afstand van minder dan 15-20 meter van woningen op een route met meer vracht-/landbouwverkeer dan de vuilnisauto en verhuiswagen. Schoolomgeving Herkenbaar, oversteekvoorziening, parkeermaatregel. Oversteek langzaam verkeer Geen speciale voorzieningen getroffen zoals bijv. een VOP, een versmalling van de rijbaan tot 3,50 meter is wel mogelijk. Erfaansluitingen Erfaansluitingen zijn toegestaan. Buiten de bebouwde kom Voorkeursoplossing en opmerkingen Voetgangers Geen voorzieningen. Fietsers (Brom)fietsers maken in principe gebruik van de rijbaan. Indien er sprake is van een hoofdfietsroute (NBVVP) kan hiervan afgeweken worden. De ruimte voor de fiets kan dan benadrukt worden door een fietsstraat, suggestiestroken of fietsstroken. Een fietsstraat kan alleen bij lage intensiteiten van gemotoriseerd verkeer. Langs een erftoegangsweg kan een fietspad of een fiets(suggestie)strook worden aangelegd, indien er sprake is van: een concentratie van kwetsbare verkeersdeelnemers (bijvoorbeeld bij een school); een hoofdfietsroute; relatief drukke erftoegangswegen en/of veel vrachtverkeer; Breedte van de stroken is minimaal 1,70 meter. Kruispunt met andere erftoegangsweg Bestuurder van rechts heeft in principe voorrang. Bij kruisingen met groot allureverschil is –in overleg– ook voorrangskruising mogelijk. Kruispunt met GOW Voorrang: Regel de aansluiting van een erftoegangsweg op een gebiedsontsluitingsweg door middel van voorrang (een uitritconstructie of door middel van een voorrangsbord). Gebiedsontsluitingswegen voorrang op erftoegangswegen. Snelheidsremmende voorzieningen Kruispuntplateaus, drempels als aanvulling, punaises, versmallingen alleen indien noodzakelijk vanwege grondslag; geen drempels/plateau’s op afstand van minder dan 15-20 meter van woning op een route met meer vracht-/landbouwverkeer dan de vuilnisauto en verhuiswagen. Schoolomgeving Niet van toepassing. Oversteek langzaam verkeer Geen speciale voorzieningen getroffen, een versmalling van de rijbaan tot 3,50 meter is wel mogelijk. Erfaansluitingen Erfaansluitingen zijn toegestaan. 4.3.4Kruisingen en overgangen 4.3.4.1Rotonde Aspect Opmerkingen Toepassing Pas de rotonde toe als kruispuntvorm tussen twee gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom. Pas een enkelstrooksrotonde toe als de som van de toeleidende verkeersstromen kleiner is dan 25.000 motorvoertuigen per etmaal. Pas bij een hogere verkeersdruk verkeerslichten toe of een turborotonde. Kenmerken (bibeko) fietser in de voorrang fietspad in rood asfalt de VOP loopt niet door over het fietspad Toelichting De rotonde is de meest veilige kruispuntvorm voor twee gebiedsontsluitingswegen onderling. Fietsers en voetgangers hebben voorrang op het gemotoriseerde verkeer, dat vanwege de rotondevorm een lage snelheid heeft ter hoogte van de kruising. Voer deze op de hele rotonde in rood asfalt uit om de aanwezigheid van het fietspad te benadrukken. 4.3.4.2Inritconstructie Aspect Opmerkingen Toepassing De inritconstructie vormt de overgang tussen een gebiedsontsluitingsweg en een erftoegangsweg. Een voorwaarde voor deze vormgeving is dat er op de erftoegangsweg geen sprake is van een bus- en/of bevoorradingsroute en de doorstroming en veiligheid gewaarborgd blijft. Gebruik inritconstructie bovendien ook niet op bedrijventerreinen, bij rotondes, op wegvakken (overgangen tussen de 30 en 50 km per uur) en op hoofdfietsroutes. Kenmerken Plaats aan weerszijden van de inritconstructie (diepe) inritblokken van 0,75 meter lang (hoogte 0,10 meter), zodat de hinder voor fietsverkeer beperkt blijft. Zet het trottoir en het fietspad door over de inritconstructie. Toelichting Bij een inritconstructie hebben voetgangers, fietsers en het gemotoriseerde verkeer op de hoofdrijbaan voorrang op het verkeer uit de zijstraat. Inritconstructies kunnen voor fietsers uit de erftoegangsweg hinderlijk zijn. Kies daarom voor diepe inritblokken van 0,75 meter. Deze leveren voor fietsverkeer minder hinder op. Bron: CROW/ASVV 4.3.4.3Poortconstructie Aspect Opmerkingen Toepassing De poortconstructie vormt de overgang tussen een gebiedsontsluitingsweg en een erftoegangsweg op een wegvak, op bedrijventerreinen of nabij een rotonde. Kenmerken Zoneborden volgens bijlage 1 van het RVV1990, geplaatst volgens voorschriften BABW 1 Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer. Dubbele dwarsstrepen op de rijbaan. Herkenbaarheid met verticale elementen en openbare verlichting waarborgen. Overgang tussen asfalt- en klinkerverharding. Toelichting Bij de poortconstructie worden weggebruikers er op gewezen dat ander gedrag wordt verlangd. Pas daarom de wegverharding aan het type weg aan: klinkerverharding voor erftoegangswegen en asfaltverharding voor gebiedsontsluitingswegen. 4.3.5Snelheidsremmende maatregelen 4.3.5.1Kruispuntplateau Aspect Opmerkingen Voorkeur Ja. Toepassing Pas deze snelheidsremmende maatregel toe op kruispunten tussen erftoegangswegen (binnen de bebouwde kom). Kenmerken Zie verder CROW-publicatie. Randvoorwaarden Niet binnen 25 meter van de gevel van woningen in straten met regelmatig vrachtverkeer (meer dan alleen de vuilniswagen en verhuiswagen). De kleur van de verhoging moet afwijken van het trottoir. Wanneer dit om klimaatadaptieve redenen niet kan alleen een afwijkende kleur op de kruising toepassen met een waterpasserende drempel (ook wel kussen genoemd) voor de kruising de aansluitende wegen (bij een kruising 2 en bij een T-splitsing is 1 voldoende). Bron: CROW/ASVV 4.3.5.2Drempel Aspect Opmerkingen Voorkeur Ja. Toepassing Pas deze snelheidsremmende maatregel toe op erftoegangswegen binnen de bebouwde kom indien de afstand tussen twee kruispuntplateaus te groot wordt (> 200 meter). Randvoorwaarden De kleur van de verhoging moet afwijken van het trottoir. De afstand tot een woning moet minimaal 25 meter zijn. Ook hier geldt dat wanneer dit niet kan om klimaatadaptieve redenen (drempel houdt afstromend hemelwater tegen) dat een waterpasserende drempel of maatregel wordt toegepast. Bron: CROW/ASVV 4.3.5.3Versmalling Aspect Opmerkingen Voorkeur Nee, alleen indien de grondgesteldheid dat nodig maakt. Toepassing Erftoegangswegen (minimaal 3,50 meter breed bij de versmalling in verband met grote voertuigen). Bij voorkeur tweerichtingsverkeer met gelijkmatige verdeling over beide rijrichtingen. Kenmerken Horizontale snelheidsremmende voorzieningen moeten dag en nacht tijdig zichtbaar zijn. Pas horizontale snelheidsremmende maatregelen niet toe als deze ten kosten gaan van de verkeersveiligheid of de doorstroming onevenredig belemmeren. De maatvoering van obstakels moet zodanig zijn (rijcurven) dat landbouwverkeer en vrachtwagens er doorheen kunnen. Fietsers moeten makkelijk langs obstakels kunnen (geen scherpe uitbuigingen). Als fietsers een eigen rijloper hebben ter hoogte van de tweezijdige versmalling, dan minimaal 1,50 meter breed). De rijloper voor het autoverkeer dient minimaal 3,25 meter breed te zijn in verband met grote (landbouw-) voertuigen. 4.4Maatvoering en materiaal 4.4.1Algemeen Voor de maatvoering van wegen zijn de meest recente CROW-richtlijnen van toepassing. Ga daarbij uit van de geadviseerde maatvoering. Let hierbij op het onderscheid in wegcategorieën (erftoegangswegen, gebiedsontsluitingswegen en stroomwegen) zoals vastgesteld in het NBVVP. De breedte van de weg is ook afhankelijk van de intensiteit, soort gebruikers en categorie. Gebruik voor de bochtstralen in eenvoudige situaties de meest recente CROW-richtlijnen. Gebruik voor complexere gevallen rijcurve-software. Bomen, straatmeubilair en andere obstakels langs wegen, straten en kruispunten zijn geplaatst op een minimale obstakelvrije afstand, volgens de meest recente CROW-richtlijnen. Dit geldt ook voor taluds en water. Geef bij een ontwerp aan hoe is voldaan aan de meest recente CROW-richtlijnen en welke dit zijn. 4.4.2Gebiedsontsluitingswegen Rijbaan Voorkeursoplossing en opmerkingen Inrichting Een rijbaan of rijstrook is bij eenrichtingverkeer standaard minimaal 3,5 meter breed en heeft een vrije doorrijhoogte van 4,2 meter. Indien fietsverkeer in twee richtingen is toegestaan dan is een rijbaan of rijstrook minimaal 3,85 meter breed. De rijbaanbreedte bij tweerichtingsverkeer (1 maal 2) bedraagt bij voorkeur 7 meter. Afwijking Indien er sprake is van een langs beide zijden van de rijbaan obstakelvrije ruimte van 0,50 meter breed en 4,2 meter hoog, mag de breedte van de rijbaan eventueel 3 meter zijn. Industriegebied Op industriegebied geldt als aanvullende voorwaarde dat de vrije doorrijhoogte 4,2 meter moet zijn en er niet afgeweken mag worden van de voorgeschreven 3,5 meter breedte. Houd als minimale maat 3,5 meter aan indien het percentage vrachtverkeer (middel zwaar en zwaar) boven de 5% ligt, en de route deel uitmaakt van een route van/ naar een bedrijventerrein. Overig Het scheiden van rijbanen met een middenscheiding is gewenst. Deze is minimaal 0,50 meter breed en overrijdbaar bij een rijbaanbreedte van minimaal 6,75 meter. De wegvaklengte is 250 – 500 meter. Voor de dimensionering van bochten voor de verkeersaders (gebiedsontsluitingswegen) dient de bus (18 meter) als maatgevend voertuig. Op een kruising van wegen van elk 5 meter breed is een bochtstraal van 6 meter minimaal. 4.4.3Erftoegangswegen Een 30 km erftoegangsweg heeft rechtstanden van maximaal 60 meter. Bij langere rechtstanden zijn snelheidsremmende maatregelen noodzakelijk. Wegbreedte is 5,25 meter. Voor de plaatsing van lichtmasten worden de volgende afstanden gehanteerd: Afstand lichtmast tot de weg (bijvoorbeeld doorgaande wegen): 0,90 meter vanaf de kant van de weg. Afstand lichtmast tot een trottoir: 0,30 meter vanaf de kant van de weg (halve tegel achter band). Voor de verblijfsgebieden dient de verhuiswagen (12 meter) en brandweerauto als maatgevend voertuig. De wegvaklengte is < 100 meter. Op een kruising van wegen van elk 5,25 meter is een bochtstraal van 6 meter minimaal. Breedte van de fiets(suggestie)stroken is minimaal 1,70 meter. 4.4.4Langzaam verkeer 4.4.4.1Voetpaden Trottoirs zijn vormgegeven met een trottoirband, ook met het oog op de mogelijkheid om handhavend tegen foutparkeerders op te treden. Trottoirs die onderdeel zijn van een doorgaande route hebben een minimale breedte van 1,80 meter. De minimale maatvoering bij rustige trottoirs is 1,50 meter. Over korte stukken (maximaal 10 meter) en bij puntvernauwingen is een breedte van 1,20 meter toegestaan waarbij de minimale obstakelvrije ruimte 0,90 meter bedraagt. Bij een aanliggend voetpad een niveauverschil van minimaal 0,10 meter aanbrengen met een in beginsel nagenoeg verticale band. Bij haaks parkeren met overstek moet een trottoirbreedte van minimaal 1,50 meter overblijven. Voor parkeren bij laadpalen gelden de volgende voorwaarden: Haaksparkeervakken moet het trottoir minimaal zes tegels breed zijn vanwege doorloopruimte bij de laadpaal en vanwege aanrijdbeveiliging. Bij langsparkeren moet het trottoir minimaal vijf tegels breed zijn. Bij haaksparkeren en groen moet er circa 1 meter ruimte zijn om een laadpaal te plaatsen. 4.4.4.2Fietspaden Minimale maten zijn 2,50 meter voor eenrichtingsverkeer en 3,50 meter voor tweerichtingsverkeer (geen hinderlijke trottoirbanden) volgens de fietsstrokentool CROW/Fietsberaad. Eventuele paaltjes zijn verend of flexibel en voorzien van retroreflecterend materiaal met afwisselend rood-witte banden, de ruimte tussen de paaltjes moet 1,50 meter zijn zodat twee fietsers er met zijn tweeën tussen door kunnen fietsen. Leidt de paaltjes in door ‘markering met reliëf’ op het wegdek. Hanteer indien mogelijk de richtlijn voor hellingen: maximaal tien maal het te overbruggen hoogte verschil (1 meter, helling 1:10; 2 meter, helling 1:20; enzovoorts). Pas fietsstroken uitsluitend toe op erftoegangswegen vanaf 5,50 meter breed, indien er sprake is van een belangrijke hoofdfietsroute (weergegeven in het NBVVP) en er voldoende parkeergelegenheid is. Pas fietssuggestiestroken uitsluitend toe op erftoegangswegen vanaf 5,5 meter breed, indien er sprake is van een belangrijke hoofdfietsroute (weergegeven in het NBVVP) en er onvoldoende parkeervoorzieningen aanwezig te zijn. Maatvoering fietsstrook: Streep; 1,70 meter breed per strook; Wegverharding in rode kleur; Voorzien van fietssymbool. Maatvoering fietssuggestiestrook: streep; 1,70 meter breed per strook; Wegverharding in rode kleur. 4.4.5Toegankelijkheid voor mindervaliden Een invalideninrit is volgens de ASVV 2012 met inritperronband van 0,75 meter diep, zonder voelbare rand of afwateringsgoot. Realiseer invalideninritten op kruispunten op het tangentpunt, niet in de bocht, maar op voldoende afstand van een kolk zodanig dat de helling van de invalideninrit niet steiler wordt dan 1:10. Houd bij invalideninritten op gebiedsontsluitingswegen rekening met een opstellengte op het trottoir van 1,20 meter voor scootmobielen. De hellingshoek bij invalideninritten met een gangbaar hoogteverschil van 0,10 meter tot 0,12 meter mag niet steiler zijn dan 1:10. De toegepaste standaardmaat van een invalideninrit is 0,75 meter diep, 0,10 meter hoog en minimaal 1,20 meter breed. Voorzie inritten naar woningen van inritblokken in plaats van een verlaagde band, om het sterk hellen van het trottoir te voorkomen. Houd bij invalideninritten op gebiedsontsluitingswegen rekening met een opstellengte op het trottoir van 1,20 meter voor scootmobielen. 4.4.6Functionele gebieden 4.4.6.1Laden en lossen De breedte van laad- en losplaatsen is minimaal 3 meter. De lengte van de laad- en losplek wordt bepaald door de ruimte voor in en uitdraaien. Achter het voertuig dient ruimte te zijn voor het laden en lossen van goederen. 4.4.6.2Parkeren Maatvoering parkeren gebaseerd op meest recente CROW-richtlijnen. De maximale maatvoering geldt, voor zowel de parkeervakken als de parkeerweg. Houd rekening met voldoende ruimte voor laden en lossen. Pas geen overstek toe langs groenstroken of wanneer minder dan 1,50 meter loopruimte overblijft. Neem bij langsparkeren langs een plantsoen tussen het de parkeerplaats en het plantsoen een ‘uitstapstrook’ van minimaal 0,40 meter op. Maatvoering van infohavens: 26,0 meter bij 2,75 meter. Niet parkeren op gebiedsontsluitingswegen. Parkeren op erftoegangswegen langs, schuin of haaks. Afvalinzamelplekken (bovengrondse en/ of ondergrondse containers) mogen niet ten koste gaan van de parkeerruimte. Er moeten minimaal twee auto's voor een lossende auto kunnen opstellen voor het laten passeren van tegenliggers en er moeten vóór een kruising ook minimaal twee auto's kunnen opstellen om voorrang te kunnen verlenen. 4.5Realisatie en overdracht Geen voorwaarden met betrekking tot verkeer. 5Wegen 5.1Beleid en randvoorwaarden Functionaliteit, aandacht voor vormgeving, samenhang en uitstraling spelen een belangrijke rol bij het ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte. De manier waarop de inrichting samenhangt met het gebruik van de ruimte is een belangrijk criterium. Hiervoor geldt dat de beheerbaarheid een belangrijke randvoorwaarde vormt voor uiteindelijke keuzes. Bepaal het type, de kleur en de structuur van de toe te passen verhardingen, inclusief kantopsluitingen, altijd in overleg met de gemeente. 5.2Inrichting en ontwerp 5.2.1Algemeen De initiatiefnemer dient voor gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen een verhardingsadvies aan te leveren, opgesteld en berekend door een daarin gespecialiseerd en ISO 9001