II CZ 4/13

Sygn. akt II CZ 4/13 POSTANOWIENIE Dnia 21 marca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Anna Owczarek (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Gminy Miasto S. przeciwko H. K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 marca 2013 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 22 listopada 2012 r., 1) oddala zażalenie w części zaskarżającej postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, 2) odrzuca zażalenie w części zaskarżającej postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, 3) nie obciąża H. K. kosztami zastępstwa procesowego Gminy Miasta S. w postępowaniu zażaleniowym. Uzasadnienie 2 Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 30 listopada 2011 r. w ten sposób, że zasądził na rzecz powódki od pozwanego kwotę 137.506,05 zł wraz z ustawowymi odsetkami, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty postępowania, w pozostałej części apelację powódki oddalił i zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwany H. K., zastąpiony przez radcę prawnego, w dniu 18 września 2012 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Pozwany podniósł, że uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nie ze swojej winy, gdyż wpływ na to miał jego zły stan zdrowia i poważne zaburzenia pamięci, będące następstwem zawałów, z których ostatni miał miejsce w 2009 r. oraz śpiączki. Do chwili obecnej miewa zaniki pamięci, nie pamięta o pewnych zdarzeniach, sytuacjach, które miały miejsce, o rzeczach, które ma zrobić. Jak twierdził we wtorek 11 września 2012 r., przeglądając dokumenty medyczne przed kolejną wizytą lekarską, natknął się na kserokopię wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt I ACa …/12. Pozwany przypomniał sobie, że otrzymał go od swojego pełnomocnika ale nie pamiętał kiedy. H. K. wnioskował o przeprowadzenie przed Sądem Apelacyjnym dowodów z zeznań świadków na okoliczność swojego stanu zdrowia, przebycia śpiączki oraz na występowania do chwili obecnej zaburzeń, zaników pamięci. Pozwany dołączył także zaświadczenie lekarskie z dnia 12 września 2012 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 6 sierpnia 2012 r., kartę informacyjną Akademii Medycznej z dnia 11 września 2009 r. oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 23 lipca 2009 r. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r. oddalił wniosek pozwanego o przywrócenie terminu i odrzucił wniesioną przez niego skargę kasacyjną. Sąd Apelacyjny podkreślił, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić jedynie wówczas gdy uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn przez stronę niezawinionych, zaś brak winy w niedokonaniu w terminie 3 czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy wystąpiły przeszkody niezależne od strony. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób odpowiadający obiektywnemu miernikowi staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, który nie jest zachowany nawet przy lekkim niedbalstwie. Istotne jest też, czy strona podjęła jakiekolwiek działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Sąd Odwoławczy nie kwestionował ogólnie złego stanu zdrowia pozwanego, przyjął jednak, że nie uprawdopodobnił on aby w okresie od dnia 1 marca 2012 r. do 17 września 2012 r. nastąpiło pogorszenie, bądź wystąpiły u niego faktycznie zaniki czy zaburzenia pamięci. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że pozwany prawidłowo funkcjonował w trakcie procesu, mimo choroby był zatrudniony, a z dokumentacji lekarskiej nie wynika by był niezdolny do samodzielnej egzystencji. Od pozwanego, jako osoby w świetle materiału zebranego w sprawie charakteryzującej się ponadprzeciętną przezornością, świadomego kłopotów z pamięcią już od 2009 r., zawiadomionego przez pełnomocnika o wydanym w dniu 1 marca 2012 r. niekorzystnym wyroku, należy wymagać, aby zabezpieczył własne interesy, np. poprzez pozostawienie kserokopii wyroku w widocznym miejscu czy choćby przekazanie informacji bliskim. Skoro tego nie zrobił i nie poczynił żadnych działań będących w zakresie jego możliwości, mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu, należy przyjąć zawinienie. Złożenie skargi kasacyjnej nastąpiło zatem z opóźnieniem. Pozwany wniósł zażalenie na postanowienie w całości, dochodząc jego uchylenia oraz zasądzenia od powódki kosztów postępowania. Skarżący zarzucił błędną ocenę Sądu w zakresie oceny winy w niedotrzymaniu terminu. Wskazał nadto, że wbrew twierdzeniom Sądu Apelacyjnego nie twierdził, że w okresie od marca do września 2012 r. jego stan się pogorszył, tylko iż od 2009 r. do chwili obecnej ma zaburzenia pamięci. Pozwany podkreślił, że Sąd Apelacyjny w sposób niedopuszczalny nie uwzględnił jego wniosków dowodowych z góry zakładając, że córka i żona będą zeznawały na korzyść pozwanego i nie będą wiarygodne. Za nieprawidłowe uznał stanowisko Sądu co do aktywności w trakcie procesu gdyż sprzeciw od nakazu zapłaty przygotował adwokat, a on go jedynie podpisał. Pozwany podkreślił, że żona i córka od marca 2012 r. do chwili obecnej 4 zamieszkują w Niemczech, stąd nietrafne jest stwierdzenie, iż mogły przypomnieć mu o wyroku i konieczności podjęcia decyzji co do wniesienia skargi. Powódka wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, podnosząc, że pozwany doskonale pamiętał o wyroku skoro kilkukrotnie począwszy od marca 2012 r. korespondował z powódką celem rozłożenia na raty wynikającej z niego należności. Sąd Najwyższy zważył: Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej ma na celu na odwrócenie ujemnych skutków, jakie ustawa wiąże z uchybieniem terminu. Przesłanką umożliwiającą uwzględnienie wniosku strony o przywrócenie terminu procesowego jest należycie uprawdopodobniony brak zawinienia w niedotrzymaniu tego terminu. Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek (art. 169 § 2 k.p.c.). Strona występująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest uprawdopodobnić twierdzenia uzasadniające żądanie, co oznacza przytoczenie twierdzeń i wskazanie okoliczności, z których wynika przekonanie o ich prawdziwości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011 r., I CZ 142/11, niepubl.). W orzecznictwie jednolicie podkreśla się że, przy ocenie braku winy w niedotrzymaniu terminu czynności procesowej, istotny jest obiektywny miernik dochowania staranności jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2004 r., IV CZ 63/04, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 24/01, niepubl.). Uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku nie jest wystarczające i nie może zastąpić oceny sądu w przedmiocie przesłanki dotyczącej tego, czy strona rzeczywiście nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 91/05, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012 r., II UZ 46/11, niepubl.). Tylko w wypadku przywrócenia terminu wcześniejsze uchybienie strony w tym przedmiocie podlega sanacji i powtórzona czynność procesowa uznana jest za skuteczną i dokonaną z zachowaniem ustawowego terminu (por. postanowienie 5 Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 367/99, OSNC 2000, nr 6, poz. 93). Judykatura i nauka prawa obecnie zgodnie przyjmują, że postanowienia w przedmiocie odrzucenia lub oddalenia wniosku o przywrócenie terminu nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie w sprawie i nie podlegają samodzielnemu zaskarżeniu (por. uchwała