– Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r., nr 188, poz. 1848 ze zm., cyt. dalej jako „prawo spółdzielcze z 1982 r.”). Przepis ten przewiduje, że zmiana statutu nie wywołuje skutków prawnych przed jej wpisaniem do KRS. Rozwiązanie takie odpowiada też 3 treści art. 6945 § 1 k.p.c., w myśl którego postanowienia Sądu rejestrowego co do istoty sprawy są skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania. W ten sposób dochodzi do zarejestrowania zmian statutu, chociaż postanowienie takie nie jest prawomocne w dacie jego wydania. Rejestracji w KRS dokonano w dniu 13 lutego 2008 r. Sąd Apelacyjny stwierdził także, że wpis ten uprawomocnił się w dniu 26 lutego 2008 r. (k. 227 akt sprawy). Skuteczna rejestracja zmian statutu w lutym 2008 r. miała takie skutki, że od tego czasu ZP pozwanej Spółdzielni nie mogło funkcjonować jako jej organ statutowy i podejmować uchwał m.in. dotyczących wyboru Rady Nadzorczej. Były zatem podstawy do uwzględnienia żądania powoda (art. 189 k.p.c.). W skardze kasacyjnej pozwanej Spółdzielni podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c., art. 365 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. Wskazywano także na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r., art.
42 § 9 prawa spółdzielczego z 1982 r. oraz art. 5 k.c. Skarżąca Spółdzielnia wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
oraz możliwość zastosowania reguły wynikającej z art. 6945 § 2 k.p.c. regulującej skutki prawne postanowień co do istoty sprawy w postępowaniu rejestrowym. Z ustaleń faktycznych Sądów meriti wynika, że Spółdzielnia zachowała postanowienia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r., bowiem w odpowiednim czasie dokonano zmian w statucie Spółdzielni i zgłoszono te zmiany do KRS, a rejestracja nastąpiła w lutym 2008 r. W rozpatrywanej sprawie chodzi, oczywiście, o wpis do KRS w aspekcie przedmiotowym, tj. wpis w sprawie zmiany statutu spółdzielni mieszkaniowej (art. 6945 § 2 zdanie pierwsze k.p.c.). Już z treści art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. wynika, że w ustawie tej nie przewidziano z oczywistych względów automatycznego zaprzestania funkcjonowania Zgromadzenia Przedstawicieli spółdzielni i wygaśnięcia kompetencji tego organu po dniu wejścia w życie ustawy (tj. po dniu 31 lipca 2007 r., art. 12 ustawy), a nawet po okresie przewidzianym w art. 9 ust. 1 ustawy. Jeżeli w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r., nr 119, poz. 1116 ze zm.) wprowadzono 5 kategoryczne rozwiązanie o niemożności zastępowania walnego zgromadzenia spółdzielni mieszkaniowej zebraniem przedstawicieli, to takie rozwiązanie nie wyklucza założenia przez ustawodawcę także niezbędnego okresu dostosowywania postanowień statutów spółdzielni mieszkaniowych do przewidzianych, szerokich zmian ustawodawczych, dotyczących także funkcjonowania organów spółdzielni. W tym okresie dostosowawczym mogły pozostawać w mocy postanowienia dotychczasowych statutów, regulujących działalność zebrań przedstawicieli spółdzielni (art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r.). Co więcej, w przepisie tym nie uzależniono zmiany statutu od zachowania przedstawionych w nim terminów, a ponadto nie nawiązano do rozwiązania przyjętego w art. 54 ust. 2 zdanie drugie u.s.m., w którym stwierdzono wprost, że w razie sprzeczności między postanowieniami dotychczasowych statutów spółdzielni a przepisami ustawy stosuje się przepisy ustawy (por. też uzasadnienie uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2012 r., III CZP 841/11, OSNC 2012, z. 10, poz. 113). Pozostaje zatem tylko kwestia określenia cezury czasowej stosowania dotychczasowych postanowień statutu, a więc sposobu rozumienia użytej w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. formuły „do czasu zarejestrowania zmian statutów”. Przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. odsyła do przepisów prawa spółdzielczego z 1982 r., tj. do art.
Uchwała o zmianie statutu powinna być zawsze odpowiednio zarejestrowana w KRS; zmiana wywołuje skutki prawne po jej wpisaniu do rejestru (art.
W postępowaniu rejestracyjnym obowiązuje ogólny przepis art. 6945 § 2 k.p.c. przewidujący – jak wspomniano – jako zasadę skuteczność i wykonalność postanowienia o wpisie z chwilą jego wydania. Można stwierdzić, że reguły takie powinny być zachowane, jeżeli zmiana statutu odnosi się do innej materii niż funkcjonowanie zebrania przedstawicieli. Natomiast okres pozostawania w mocy dotychczasowych statutów, regulujących funkcjonowanie takich zebrań, powinien być odpowiednio wydłużony do czasu, w którym ustała już możliwość prawnego podważenia uchwał obejmujących zmiany statutu na podstawie art. 42 § 3 i § 4 prawa spółdzielczego z 1982 r. Należy zatem odróżnić rejestrację wstępną 6 uchwały o zmianie dotychczasowego statutu (art.
6945 § 2 k.p.c.) i rejestrację definitywną, tj. ostateczne „zarejestrowanie zmian statutów” po zakończeniu ewentualnych postępowań rejestrowych, zmierzających do podważenia podjętych już zmian statutu. Oznacza to, że w okresie dostosowawczym (przejściowym) zebranie przedstawicieli może jeszcze funkcjonować jako główny organ decyzyjny spółdzielni mieszkaniowej, zapewniając tym samym funkcjonalną ciągłość działania także innych organów statutowych (np. wybór rady nadzorczej) i zapewniając bezpieczeństwo obrotu prawnego nie tylko dla spółdzielni i osób trzecich, ale także samych członków spółdzielni. Taki element funkcjonalno - pragmatyczny nie może być bowiem nie brany pod uwagę przy wykładni art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. Odwołano się do niego także w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2012 r., III CZP 84/11. Co więcej, w uchwale tej wyrażono trafne stanowisko, że wspomniany przepis obejmuje nawet „wszystkie przypadki niezarejestrowanych zmian statutu spółdzielni”. Z przedstawionych względów nie było podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r., art.
i art. 6945 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 39815 k.p.c.) czyni zbędne analizowanie zasadności naruszenia art. 5 k.c. z motywacją prawną tego zarzutu przedstawioną przez stronę skarżącą.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.