V CNP 84/12

Sygn. akt V CNP 84/12 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Anna Owczarek w sprawie ze skargi A. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 maja 2010 r., w sprawie z powództwa M. B. przeciwko E. F. i A. W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 września 2013 r., 1) odrzuca skargę w części dotyczącej wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 maja 2010 r. oddalającego apelację pozwanej . F., 2) odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania w pozostałej części. Uzasadnienie 2 Pozwany A.W. wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27maja 2010 r., oddalającego apelacje wniesione przez niego oraz przez pozwaną E. F. od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 7 stycznia 2010 r., którym zasądzona została od pozwanych solidarnie na rzecz powoda M. B. kwota 70.272 zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu wynagrodzenia z umowy o prace projektowe. Pozwany jako podstawę skargi wskazał naruszenie: - art. 452 k.c. polegające na jego niezastosowaniu i tym samym uznaniu, że spełnienie świadczenia do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia stanowi prawidłowe wykonanie zobowiązania pomimo niepotwierdzenia takiego przyjęcia świadczenia przez wierzyciela; - art. 65 § 1 w zw. z art. 635 i 644 k.c. polegające na błędnym przyjęciu, że oświadczenie złożone przez pozwaną w piśmie z dnia 19 września 2006 r. nie wywołało skutku w postaci odstąpienia od umowy, a w przypadku uznania oświadczenia za skuteczne - że zastosowanie znajdowałby art. 644 k.c., a nie art. 635 k.c.; - art. 47912 § 1 k.p.c. polegające na zaniechaniu pominięcia powołanych przez powoda twierdzeń i dowodów, pomimo braku wykazania, że ich powołanie w pozwie nie było możliwe lub potrzeba ich powołania wynikła później. W oparciu o te podstawy pozwany wnosił o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z art. 452 k.c., art. 65 § 1 w zw. z art. 635 i 644 k.c. oraz art. 47912 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył: 1) W pierwszym rzędzie rozważyć należy dopuszczalność wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego wyroku z prawem przez współuczestnika sporu po stronie biernej na rzecz innego współuczestnika. Jak wynika z akt sprawy pozwani A. W. i E. F. są wspólnikami spółki cywilnej Pracownia Projektowa A., a zasądzona solidarnie kwota obejmuje wynagrodzenie za wykonanie przez powoda projektów instalacji sanitarnej dla oznaczonych budynków na podstawie umowy zawartej przez nich jako 3 zamawiających. Zgodnie z art. 864 k.c. wspólnicy spółki cywilnej solidarnie odpowiadają za zobowiązania spółki. Wierzytelność powoda powstała w związku ze zobowiązaniem wspólników spółki, której źródłem była czynność prawna. Oznacza to, że wierzyciel mógł żądać całości lub części świadczenia od każdego wspólnika z osobna, od kilku z nich bądź od wszystkich wspólników łącznie, a spełnienie świadczenia przez któregokolwiek z nich zwalniałoby pozostałych (art. 366 § 1 k.c.). Solidarna odpowiedzialność dłużników po stronie pozwanych wspólników spółki cywilnej przesądza o zachodzącym między nimi współuczestnictwie materialnym ze względu na wspólność ich obowiązków (tzw. współuczestnictwo materialne pierwszej grupy - art. 72 § 1 pkt 1 k.c. in princ.). Współuczestnictwo materialne może mieć podwójnie materialny charakter ze względu na połączenie wspólności praw lub obowiązków z jednoczesną tożsamością podstawy faktycznej i prawnej. Do tej grupy można zaliczyć np. współuczestnictwo współwłaścicieli, współuczestnictwo dłużników solidarnych, współuczestnictwo małżonków w sprawie o unieważnienie lub o stwierdzenie nieistnienia małżeństwa. Natomiast spory odnoszące się do odpowiedzialności solidarnej lub zobowiązań niepodzielnych mogą mieć, w zależności od sytuacji, charakter kwalifikowany (podwójnie materialny), bądź ograniczać się do pierwszego kryterium ze względu na różną podstawę faktyczną i prawną (por. orzeczenie SN z dnia 17 lutego 1974 r., II CZ 6/64, OSPiKA 1965, z. 3, poz. 62, postanowienie SN z dnia 7 marca 2008 r., III CZ 2/08). Utrwalone jest stanowisko, że solidarność zobowiązania nie stwarza jednak współuczestnictwa koniecznego dłużników, ponieważ istota solidarności biernej polega na tym, że każdy z dłużników zobowiązany jest wobec wierzyciela do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem, a wierzyciel może - według swego wyboru - żądać spełnienia całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 17 lutego 1964 r., II CZ 6/64, OSNCP 1964, nr 12, poz. 267, z dnia 6 czerwca 1963 r., II CR 585/62, OSNCP 1964, nr 5, poz. 101 lub z dnia 30 października 1969 r., II CR 254/69, OSNCP 1970, nr 9, poz. 151). Do współuczestnictwa między wspólnikami spółki cywilnej pozwanymi o świadczenie z tytułu zobowiązań spółki cywilnej, stwierdzając że współwłasność łączna powstała w wyniku spółki cywilnej, nie zmienia granic współuczestnictwa 4 koniecznego wypływającego z istoty spornego stosunku prawnego, wprost odniósł się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2003 r., I CK 109/02, OSNC 2004, nr 5, poz. 73). Brak także podstaw do przyjęcia między wspólnikami takiej spółki współuczestnictwa jednolitego (art. 73 § 2 k.p.c.). Postępowanie wszczynane skargą o stwierdzenie niezgodności prawomocnego wyroku z prawem nie jest przedłużeniem lub kontynuacją postępowania prawomocnie zakończonego (por. uchwała