179 § 1 Pr.u.s.p., gdyż pozwala ustalić, czy wierzytelności te mieszczą się w pojęciu „powierzone mienie i zadania sądu”, w określeniu „zadania w zakresie finansowym lub gospodarczym”, ewentualnie w kategorii „gospodarka finansowa sądu”. Należy przy tym pamiętać, że organem reprezentującym Skarb Państwa powinien być ten organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością określone roszczenie (wierzytelność, świadczenie etc.) jest najściślej związane (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1998 r., III CKN 354/97, nie publ.). Analiza przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) oraz ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) przekonuje jednoznacznie, że wierzytelności z tytułu grzywien, kar pieniężnych, opłat sądowych i kosztów postępowania (należności sądowych) są wierzytelnościami Skarbu Państwa, a nie konkretnego sądu, scil. tego sądu, który wydał orzeczenie będące źródłem należności sądowej. Zgodnie z art. art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, środkami publicznymi są dochody publiczne, w skład których wchodzą m.in. daniny i inne dochody publiczne, a więc także należności sądowe, a art. 119 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowi wprost, że należności sądowe są należnościami Skarbu Państwa z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien 5 orzeczonych w postępowaniu cywilnym. Istotny argument wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 listopada 2009 r., III CZP 86/09 (OSNC 2010, nr 5, poz. 51), zwracając uwagę na art. 40 ust. 2 i art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.). Podniósł, że z użycia w tych przepisach sformułowania „sprawy o egzekucję wszczęte na wniosek Skarbu Państwa, w tym na polecenie sądu lub prokuratora”, jednoznacznie wynika, iż ustawodawca traktuje egzekucję wszczętą na polecenie sądu (prezesa sądu) jako egzekucję wierzytelności Skarbu Państwa, toczącą się na jego wniosek. Sąd Najwyższy podkreślił, że wprawdzie wymienione przepisy zostały uchylone na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 2009 r., K 21/08 (OTK-A Zb. Urz. 2009, nr 5, poz. 67), jednak ich walor argumentacyjny pozostał w mocy. Zgodnie z art. 22 § 1 Pr.u.s.p., prezes sądu kieruje sądem i reprezentuje go na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu, oraz pełni inne czynności przewidziane w ustawie oraz przepisach odrębnych. Z kolei stosownie do art.
kieruje działalnością administracyjną sądu w celu zapewnienia odpowiednich warunków techniczno - organizacyjnych oraz majątkowych funkcjonowania sądu i wykonywania jego zadań, wykonuje zadania przypisane, na podstawie odrębnych przepisów, kierownikowi jednostki w zakresie finansowym, gospodarczym, kontroli finansowej, gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz audytu wewnętrznego w tych obszarach, a także reprezentuje Skarb Państwa w zakresie powierzonego mienia i zadań sądu. W tej sytuacji kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy egzekucja należności sądowych mieści się w pojęciu „powierzone mienie i zadania sądu”, przy czym należy zastrzec, że chodzi oczywiście o zadania sądu dotyczące powierzonego mienia, a nie o zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości i ochrony prawnej, o których mowa w art. 1 § 2 i 3 Pr.u.s.p. (por. także art. 8 Pr. o u.s.p.). Wykładnię art.
ułatwia spostrzeżenie, że jego treść jest zbliżona do stylizacji art. 17 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (jedn. tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 1224), stanowiącego, iż kierownicy urzędów państwowych reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do powierzonego im 6 mienia i w zakresie zadań ich urzędów. Na gruncie tego przepisu przyjmuje się w piśmiennictwie, że mieniem powierzonym jest ogół praw majątkowych przyznanych jednostkom organizacyjnym Skarbu Państwa w celu wykonania powierzonych im zadań. Jako przykłady mienia powierzonego, objaśnianego w sposób zwężający, wskazuje się nieruchomości i ruchomości, w tym sprzęty i inne przedmioty niezbędne do wykonywania zadań, a jako czynności w tym zakresie np. kupno materiałów biurowych, mebli albo zawieranie umów w sprawie remontu. Innego znaczenia omawianym pojęciom nie nadaje kontekst normatywny stwarzany przez Prawo o ustroju sądów powszechnych, w tym uzasadnienie projektu ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 203, poz. 1192), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2013 r. (Sejm VI kadencji, druk nr 3655). Przeciwnie, z całokształtu motywów ustawy wynika, że prawodawca miał na celu uściślenie pozycji dyrektora oraz dopełnienie jego kompetencji zadaniami związanymi z zapewnieniem organizacyjno-technicznego zaplecza funkcjonowania sądów (por. także rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej i działalności inwestycyjnej sądów powszechnych, Dz. U. z 2012 r., poz. 1476). W konsekwencji należy przyjąć, że należności sądowe nie przynależą do mienia powierzonego sądowi w rozumieniu art.
pkt 5 Pr.u.s.p., a tym samym nie stanowią przedmiotu zadań dyrektora sądu w zakresie finansowym i gospodarczym oraz nie mieszczą się w ogólnym pojęciu „gospodarka finansowa sądu”. Należy odwołać się także do art. 119–125 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, które nie wskazują dyrektora sądu jako organu właściwego do wszczynania i prowadzenia egzekucji należności sądowych. Przeciwnie, z art. 123 tej ustawy wynika, że o rozłożeniu na raty lub umorzeniu należności sądowych rozstrzyga ostatecznie prezes sądu, co a fortiori musi oznaczać, że jego kompetencje obejmują także wszczynanie i prowadzenie egzekucji w tym zakresie (por. również § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2006 r. w sprawie egzekucji grzywien, kar pieniężnych, opłat sądowych i kosztów 7 postępowania w sprawach cywilnych, Dz. U. Nr 42, poz. 288, oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2009 r., III CZP 86/09). Oczywiście, podstaw do odmiennych wniosków nie stwarza, wbrew pochopnej sugestii Sądu Okręgowego przestawiającego rozstrzygane zagadnienie prawne, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012 r., III CZP 75/12 (OSNC 2013, nr 4, poz. 48). Stwierdzono tam wyraźnie, że dyrektor sądu może być reprezentantem sądu jako statio fisci Skarbu Państwa tylko w sprawach dotyczących wykonania zadań gospodarczych i finansowych, a egzekucja należności sądowych, co wykazano, do tych zadań nie należy. Z tych względów podjęto uchwałę, jak na wstępie.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.