i obejmują m.in. wykonywanie zadań przypisanych na podstawie odrębnych przepisów, kierownikowi jednostki w zakresie finansowym, 5 gospodarczym, kontroli finansowej, gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz audytu wewnętrznego w tych obszarach oraz reprezentowanie Skarbu Państwa w zakresie powierzonego mienia i zadań sądu. Z art. 179 § 1 u.s.p. wynika także, iż dyrektor sądu jest organem kierującym gospodarką finansową sądu. Według przedstawionych wyżej przepisów, kompetencje dyrektora sądu, jako organu sądu, mają charakter wyjątkowy. Co do zasady przysługują one prezesowi sądu. Z tej przyczyny przepisy określające zakres kompetencji dyrektora jako organu sądu muszą podlegać interpretacji ścisłej, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendendae. Należy więc ocenić, czy dochodzenie należności sądowych jest objęte jedną z wymienionych wyżej kompetencji dyrektora sądu. W przeciwnym przypadku, organem uprawnionym do ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym będzie prezes sądu. Według art.
pkt 5 u.s.p., dyrektor reprezentuje Skarb Państwa w zakresie powierzonego mienia i zadań sądu. Chodzi przy tym o zadania sądu związane z powierzonym mieniem dla funkcjonowania konkretnego sądu jako jednostki budżetowej dla realizacji jego zadań, nie zaś o zadania sądu związane z wykonywaniem wymiaru sprawiedliwości i ochrony prawnej, o których mowa art. 1 § 2 i 3 u.s.p. Treść art.
uzasadnia wniosek, że kompetencja dyrektora sądu dotyczy czynności związanych z gospodarowaniem powierzonymi danej jednostce składnikami mienia służącymi wykonywaniu zadań tego sądu. Ponieważ ustawa nie definiuje pojęcia powierzonego mienia należy w drodze analogii uwzględnić regulację o podobnej treści zawartą w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (jedn. tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 1224), według którego kierownicy urzędów państwowych, w rozumieniu przepisów o pracownikach urzędów państwowych, reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do powierzonego im mienia i w zakresie zadań tego urzędu. Według przyjmowanej wykładni tego przepisu, obejmuje to kompetencję kierowników urzędów państwowych do reprezentowania Skarbu Państwa w czynnościach podejmowanych w odniesieniu do składników mienia powierzonego danemu urzędowi niezbędnego do wykonywania jego zadań. W wyżej przyjętym znaczeniu nie można zaliczyć wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu należności sądowych 6 jako składnika mienia powierzonego danemu sądowi, a w konsekwencji dochodzenia jej w postępowaniu egzekucyjnym do czynności związanych z gospodarowaniem składnikami mienia powierzonymi sądowi dla wykonywania jego zadań. Z przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) oraz ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm., dalej: „u.k.s.c.”), wynika bowiem, że należności sądowe obejmujące grzywny, kary pieniężne, opłaty sądowe i koszty postępowania są wierzytelnościami Skarbu Państwa, a nie sądu, który wydał orzeczenie, z którego one wynikają. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, środkami publicznymi są dochody publiczne, w tym z tytułów danin i innych dochodów publicznych, co obejmuje także należności sądowe. Według natomiast art. 119 u.k.s.c., należności sądowe są należnościami Skarbu Państwa z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu cywilnym. Do odmiennego wniosku nie prowadzi także analiza art. 179 § 1 u.s.p., według którego dyrektor sądu jest organem kierującym gospodarką finansową sądu. Ustawa nie precyzuje bliżej pojęcia gospodarki finansowej sądu, co uzasadnia jego ścisłą wykładnię, wyłączającą z jego zakresu kompetencję dyrektora do reprezentowania Skarbu Państwa, jako wierzyciela, w postępowaniu o egzekucję należności sądowych. Kompetencji takiej nie można także wyprowadzić z treści przepisów wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej i działalności inwestycyjnej sądów powszechnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1476) - wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 179 § 5 u.s.p., które jedynie doprecyzują zadania dyrektora związane z gospodarką finansową sądu. Powyższe rozważania uzasadniają konkluzję, że dochodzenie należności sądowych nie zostało powierzone do zadań dyrektora sądu, w konsekwencji należy do kompetencji prezesa sądu. Wniosek ten uzasadniają także argumenty wynikające z wykładni systemowej i funkcjonalnej. W § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2006 r. przewidziano kompetencję prezesa sądu 7 rejonowego do podjęcia określonej czynności w postępowaniu egzekucyjnym, co składnia do wniosku, że jest on organem reprezentującym sąd w postępowaniu egzekucyjnym. Koreluje to z przepisami zawartymi w art. 119 -125 u.k.s.c., według których do kompetencji prezesa sądu właściwego do ściągnięcia należności należy odraczanie, umarzanie lub rozkładnie na raty należności sądowych (art. 124). Byłoby rozwiązaniem nieracjonalnym i dysfunkcyjnym przyznanie kompetencji do prowadzenia postępowania egzekucyjnego o te należności do kompetencji dyrektora sądu przy jednoczesnym zastrzeżeniu prezesowi sądu wskazanych wyżej uprawnień. Przyjętej wykładni nie wykluczają również założenia, jakie ustawodawca zamierzał osiągnąć ustawą zmieniającą u.s.p., tj. wprowadzenie modelu menadżerskiego zarządzania w sądownictwie i co się z tym wiąże nowego ujęcia statusu i zadań dyrektora oraz prezesa sądu. Według tych założeń, odzwierciedlonych w uzasadnieniu projektu ustawy (druk nr 3655/VI kadencja Sejmu), na dyrektorach sądów miała spoczywać odpowiedzialność za zapewnienie i sprawne funkcjonowanie infrastruktury sądu oraz efektywne zarządzanie zasobami personelu pomocniczego, a więc odpowiedzialność za zapewnienie sędziom i innym pracownikom warunków umożliwiających sprawne wykonywanie przez nich pracy. Z powołanego dokumentu nie wynika zamiar ustawodawcy rozszerzenia kompetencji dyrektorów sądów do dochodzenia wierzytelności Skarbu Państwa niezwiązanych bezpośrednio z mieniem Skarbu Państwa przydzielonym konkretnemu sądowi w celu wykonywania zadań związanych z wymiarem sprawiedliwości i ochroną prawną. Z tych względów na podstawie art. 390 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., podjęto uchwałę, jak na wstępie.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.