52 § 1 k.p. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wykonywanie przez powódkę obowiązków 9 jako główny księgowy nie stanowiło rażących nieprawidłowości, które uzasadniałyby natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika. Uzasadnione natomiast były zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy prowadzeniu spraw pracowniczych przez powódkę. Powódka ciężko naruszyła obowiązki pracownicze świadomie przez rażące niedbalstwo. Uzasadnione jest również twierdzenie, że powódka nie wykonała poleceń dyrektora przez odmowę sporządzenia sprawozdania dla […] oraz odmowę zreferowania sprawozdania finansowego za rok 2008 na posiedzeniu Rady Społecznej w dniu 31 marca 2009 r. W ocenie Sądu drugiej instancji tylko jeden zarzut postawiony przez pracodawcę – dotyczący niewykonania poleceń dyrektora: zreferowania sprawozdania finansowego za 2008 r. na posiedzeniu Rady Społecznej w dniu 31 grudnia 2009 r. został wyrażony w ciągu 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę z powódką. Pozostałe zarzuty postawione zostały z przekroczeniem miesięcznego terminu. Według Sądu drugiej instancji nie zmienia to trafności zaskarżonego wyroku. Wystarczy bowiem, aby tylko jedna z przyczyn wskazanych przez pracodawcę w piśmie rozwiązującym umowę o pracę okazała się prawdziwa i zasadna, a zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa i przyjętym stanowiskiem doktryny prawa pracy, rozwiązanie umowy o pracę należy uznać za zgodne z prawem i uzasadnione. Wobec uznania, że umowa o pracę została rozwiązana z powódką bez naruszenia przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w trybie art. 52 § 1 k.p., nietrafne są zarzuty naruszenia art. 56 § 1 k.p., art. 57 k.p., art. 45 §
Nieuzasadniona odmowa wykonania polecenia przełożonego uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika – powódka w pełni świadomie odmówiła wykonania polecenia przełożonego, czym, w znacznym stopniu utrudniła działanie pozwanego. Sąd drugiej instancji nie podzielił zarzutów apelacji dotyczących niedokonania ustaleń faktycznych na okoliczność charakteru działalności związkowej powódki pomimo arbitralnego uznania, ze nadużywała ona pozycji związkowej, naruszenia art. 31 ust. 1 pkt 1 (powinno być art. 32 ust. 1 pkt 1) ustawy o związkach zawodowych przez jego niezastosowanie, skutkujące nieuwzględnieniem ochrony związkowej przysługującej powódce w tym zakresie 10 oraz naruszenia art. 8 k.p. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że powódka nadużywała swojej pozycji w związku zawodowym. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że działalność związkowa powódki była zgodna z prawem, ponieważ ustawa o związkach zawodowych nie zabrania w tym przypadku powódce przynależności związkowej, pomimo pełnionej funkcji oraz zajmowanego stanowiska. Powódka nadużywała jednak swojej pozycji w związku. Jej zachowania polegające na przepisywaniu uchwał komisji tak, aby były zgodne z prawem, a także inne zachowania towarzyszące tworzeniu związku zawodowego świadczą o zmierzaniu powódki do wykorzystania działalności związku zawodowego na terenie ośrodka do zapewnienia przede wszystkim sobie silnej ochrony przed zwolnieniem. Powyższy wyrok Sądu Okręgowego (w całości) powódka zaskarżyła skargą kasacyjną. Skargę oparto na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) zarzucono:
w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych, skutkujące odmową przywrócenia powódki do pracy i zasądzenia wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy, pomimo istnienia podstaw do ich uwzględnienia. W ramach podstawy procesowej (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.) zarzucono naruszenie: - art. 382 w związku z art. 227 w związku z art. 217 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez nieustosunkowanie się i nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów sporządzonych i złożonych do akt sprawy po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji w postaci: uchwały Rady Miasta W. z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie połączenia Centrum Odwykowego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej oraz Ośrodka Terapii Uzależnień Alkoholowych Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, uzasadnienia tej uchwały, aktualnego odpisu z KRS dla Pozwanego Ośrodka – na okoliczności dotyczące przejęcia Pozwanego Ośrodka przez Centrum Odwykowe Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej oraz protokołu rozprawy z dnia 11.10.2012 r., która odbyła się przed Sądem Rejonowym w sprawie o sygn. akt VI P …/11 na okoliczność treści oświadczeń składanych przez świadka J. Ś. (k. 851-855); - art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 §
art. 391 § 1 k.p.c. przez nierozważnie następujących zarzutów apelacyjnych oraz nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku:
art. 391 § 1 k.p.c. przez nierozważenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku postawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie przypisanego powódce nadużycia wolności związkowej; - art. 4771 k.p.c. w związku z art. 8 k.p. przez nieuwzględnienie z urzędu roszczenia alternatywnego przewidzianego w art. 45 § 1 k.p. w postaci zasądzenia odszkodowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania temu Sądowi wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania odwoławczego i kasacyjnego, względnie – w razie stwierdzenia przesłanek z art. 39816 k.p.c. – o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i jego zmianę w całości przez zmianę zaskarżonego apelacjami powódki oraz jej pełnomocnika wyroku Sądu pierwszej instancji w całości przez przywrócenie powódki do pracy na dotychczasowych warunkach oraz zasądzenie na rzecz powódki od pozwanego wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy od dnia 29 kwietnia 2009 r. w kwocie po 9.376,46 zł brutto miesięcznie z uwzględnieniem faktu, że w okresie od 29 kwietnia 2009 r. do 23 października 2009 r. powódka przebywała na zwolnieniu lekarskim i za okres 29.04.-31.05.2009 r. powódce przysługuje wynagrodzenie chorobowe, za okres 1.06.-23.10.2009 r. zasiłek chorobowy oraz o zasądzenie od pozwanego na 13 rzecz powódki kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, kosztów postępowania odwoławczego i kasacyjnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej powódki w całości i przyznanie na rzecz pozwanego kosztów procesu za instancję kasacyjną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na podstawie przepisu art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2014 r., poz. 167) pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy - z wyjątkiem, gdy dopuszczają to odrębne przepisy. Rozpoznając niniejszą skarg kasacyjną Sąd Najwyższy zaaprobował pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2013 r., II PK 208/12 – OSNP 2013 nr 21-22, poz. 252, że przepis art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych nie zawiera żadnych wyłączeń spod przewidzianej w nim ochrony, gdyż nie można wykluczyć, że wypowiedzenie lub rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę może stać się jedynie pretekstem do pozbycia się pracownika prowadzącego działalność związkową. Z tego też względu w każdym przypadku zamiaru wypowiedzenia (rozwiązania) umowy o pracę pracownikowi określonemu w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych pracodawca związany jest stanowiskiem zarządu zakładowej organizacji związkowej w tym zakresie. Oznacza to, że po pierwsze - decyzja co do dalszego pozostawania w zatrudnieniu działacza związkowego leży w gestii zarządu organizacji związkowej, po drugie - niewyrażenie zgody, o której stanowi powołany przepis, nie pozwala pracodawcy na wypowiedzenie lub rozwiązanie stosunku pracy z działaczem związkowym, niezależnie od przyczyny leżącej u podstaw zamiaru pracodawcy, wreszcie po trzecie - skutkiem działania pracodawcy niezgodnego z art. 32 ust. 1 pkt 1 jest co 14 do zasady uwzględnienie żądania pracownika przywrócenia do pracy (art. 45 § 3 oraz art. 56 § 2 k.p.), a w konsekwencji - roszczenia o zasądzenie wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy (art. 47 in fine oraz art. 57 §
n fine k.p.). Ze swojej strony organy związku zawodowego, podejmując decyzje w sprawach określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych, powinny wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności konkretnego przypadku. Ponieważ może się zdarzyć, że zarząd zakładowej organizacji związkowej nie wykaże obiektywizmu, nadużyje swoich uprawnień i weźmie w obronę działacza związkowego, który w okolicznościach danego przypadku na ochronę nie zasługuje, judykatura Sądu Najwyższego przyjmuje, że może to stanowić podstawę odmowy uwzględnienia roszczenia o przywrócenie do pracy ze względu na nadużycie prawa do ochrony związkowej lub sprzeczność żądania przywrócenia do pracy ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem prawa podmiotowego bądź zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.). Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy ochrona przysługująca na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych ma służyć nie zagwarantowaniu niezależności w wykonywaniu zadań związkowych, ale wyłącznie uniemożliwieniu pracodawcy zasadnego rozwiązania umowy o pracę. Na tym polega brak bezwzględnego charakteru ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych. Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie prezentuje stanowisko pozwalające na nieuwzględnienie roszczenia o przywrócenie do pracy na podstawie art. 8 k.p. w zależności od zachowania pracownika oraz okoliczności konkretnej sprawy i to nie tylko w wypadku, w którym zasadne byłoby rozwiązanie stosunku pracy w trybie art. 52 k.p., ale również w razie zaistnienia przyczyn uzasadniających jedynie wypowiedzenie umowy o pracę (por. wyrok z dnia 3 sierpnia 2007 r., I PK 82/07, LEX nr 470023 i powołane w nim wcześniejsze orzecznictwo). Sąd Najwyższy uznał zatem, że o ile wybór pracownika do zarządu zakładowej organizacji związkowej (obecnie: objęcie go ochroną związkową) po podjęciu przez pracodawcę działań zmierzających do wypowiedzenia stosunku pracy lub w okresie biegnącego wypowiedzenia sam przez się nie prowadzi do nadużycia prawa wynikającego z przepisów o szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy lub o sprzeczności z zasadami współżycia społecznego albo ze społeczno- 15 gospodarczym przeznaczeniem żądania przywrócenia do pracy (zob. wyroki z dnia 2 października 2002 r., I PKN 549/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 157 oraz z dnia 25 listopada 2004 r., I PK 11/04, Prawo Pracy 2005 nr 7-8, s. 42), to za takie może być uznane w okolicznościach danego przypadku utworzenie związku zawodowego lub wybór pracownika do zakładowej organizacji związkowej albo na społecznego inspektora pracy (aktualnie: objęcie pracownika ochroną związkową) wyłącznie w celu uzyskania ochrony przed dokonanym już wypowiedzeniem umowy o pracę lub po podjęciu przez pracodawcę działań zmierzających do wypowiedzenia pracownikowi stosunku pracy (zob. wyroki z dnia 27 lutego 1997 r., I PKN 17/97, OSNAPiUS 1997 nr 21, poz. 416; z dnia 22 grudnia 1998 r., I PKN 509/98, OSNAPiUS 2000 nr 4, poz. 133; z dnia 30 stycznia 2008 r., I PK 198/07, Monitor Prawa Pracy 2008 nr 6, s. 316). Podkreśla się przy tym, że w razie istnienia rzeczywistych, konkretnych i w pełni usprawiedliwionych przyczyn wypowiedzenia, niepozostających w związku z ratio legis określonej w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych szczególnej ochrony stosunku pracy działaczy związkowych, domaganie się przywrócenia do pracy może w szczególnych sytuacjach faktycznych pozostawać w sprzeczności ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem takiej szczególnej ochrony prawnej (por. wyroki z dnia 26 listopada 2003 r., I PK 616/02, Prawo Pracy 2004 nr 6, s. 34 oraz z dnia 11 października 2005 r., I PK 45/05, Monitor Prawa Pracy 2006 nr 4, s. 203 i powołany wyżej wyrok z dnia 3 sierpnia 2007 r., I PK 82/07). Stosownie do ustaleń faktycznych zaskarżonego rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku Sądu Okręgowego powódka – jako pełnomocnik związku zawodowego upoważniony do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy – była objęta pełną ochroną określoną w przepisie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2014 r., poz. 167). Związek zawodowy nie wyraził zgody na rozwiązanie z powódką umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym. Sąd w zaskarżonym wyroku biorąc pod uwagę powyższe ustalenia nie uwzględnił ochrony przysługującej powódce na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych, ponieważ w sposób niezrozumiały uznał, że pracownikowi, będącemu członkiem zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy 16 taka ochrona nie przysługuje. Nie jest prawidłowe stanowisko zaskarżonego wyroku – zaprezentowane bezpośrednio w wyroku Sądu pierwszej instancji – o zastosowaniu w sprawie „per analogiam” wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 kwietnia 2003 r. P 7/02, OTK-A 2003 nr 4, poz. 29. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył innego brzmienia przepisu art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych, obowiązującego do dnia 1 lipca 2003 r. i oceniał zgodność z regulacjami konstytucyjnymi (art. 32 Konstytucji RP) szczególnej ochrony stosunku pracy pracownika będącego członkiem komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej. Powódka nie była członkiem komisji rewizyjnej, a po wyroku Trybunału Konstytucyjnego doszło do nowelizacji omawianych przepisów, których sądy w ogóle nie wzięły pod uwagę, mimo, że od tej nowelizacji upłynęło już wiele lat. Na skutek tego nie doszło do subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod aktualny stan prawny; konsekwencją tego stało się wadliwe rozpoznanie sprawy. Wątpliwości też wywołuje konstatacja Sądu w zaskarżonym wyroku, że powódka nadużywała swojej pozycji w związku, a jej zachowania polegające na przepisywaniu uchwał komisji tak, aby były zgodne z prawem, a także inne zachowania towarzyszące tworzeniu związku zawodowego świadczą o zmierzaniu powódki do wykorzystania działalności związku zawodowego na terenie ośrodka do zapewnienia przede wszystkim sobie silnej ochrony przed zwolnieniem. Powyższe stanowisko prezentowane już przez Sąd pierwszej instancji było kwestionowane przez powódkę w jej apelacji – zarzucała ona „niedokonanie ustaleń faktycznych na okoliczność charakteru działalności związkowej powódki pomimo arbitralnego uznania, że nadużywała ona pozycji związkowej”. Sąd Okręgowy w zaskarżonym rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku – odnosząc się do powołanego wyżej zarzutu apelacji powódki – ograniczył się w istocie do powtórzenia argumentacji przedstawionej w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji. Takie stanowisko zaskarżonego wyroku jest nieprawidłowe. Zasadnicza wadliwość stanowiska w zakresie przyjęcia, że powódka nadużywała swojej pozycji w związku zawodowym, stanowiska odmawiającego w konsekwencji powódce ochrony określonej w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych przed rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia – polega w ocenie Sądu 17 Najwyższego na braku w podstawie faktycznej zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego – elementów stanu faktycznego, które stanowiłyby płaszczyznę subsumcyjną przyjętego przez Sąd Okręgowy przepisu art. 8 k.p. Inaczej mówiąc brakuje ustaleń faktycznych w zakresie stanowiska zaskarżonego wyroku co do uznania, że powódka nadużywała swojej pozycji w związku. Nie jest wystarczające powołanie się – jak to przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – na zachowania powódki „polegające na przepisywaniu uchwał komisji tak, by były zgodne z prawem, a także inne zachowania towarzyszące tworzeniu związku zawodowego, o których mowa w pismach pełnomocnika pozwanej”. Brakuje ustaleń faktycznych w zakresie wyjaśnienia, na czym polegało owe przepisywanie uchwał oraz w zakresie ustalenia, jakie to konkretnie były działania (zachowania) powódki w trakcie tworzenia związku zawodowego. Podsumowując zasadnicza wadliwość zaskarżonego wyroku polega niezasadnym przyjęciu, że powódka nie podlegała ochronie związkowej oraz - na braku ustaleń stanu faktycznego w zakresie oceny prawnej skutkującej zastosowaniem w sprawie przepisu art. 8 k.p. i przyjęciem, że powódka nadużywała swojej pozycji w związku w celu zapewnienia przede wszystkim sobie silnej ochrony przed zwolnieniem – w aspekcie ustalenia, że tylko jeden zarzut zwolnienia postawiony został powódce w okresie jednego miesiąca. Zasadne są zarzuty procesowej podstawy rozpatrywanej skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisów art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. w zakresie nierozpoznania zarzutu apelacji powódki dotyczącego niedokonania przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych na okoliczność charakteru działalności związkowej powódki, pomimo uznania, że nadużywała ona pozycji związkowej. W tych okolicznościach rozważanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jest przedwczesne, prawidłowe rozstrzygniecie sprawy i ocena odpowiedniości subsumcyjnej przepisów prawa materialnego zależy bowiem od dokonania w sprawie ustaleń faktycznych i właściwej oceny prawnej we wskazanym wyżej zakresie. 18 Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w związku z 39821 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.