Ts 109/01

256 POSTANOWIENIE z dnia 30 października 2002 r. Sygn. akt Ts 109/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Dębowska-Romanowska – przewodnicząca Jadwiga Skórzewska-Łosiak – sprawozdawca Janusz Niemcewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), zażalenia z 5 lutego 2002 r. na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 23 stycznia 2002 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Katarzyny Wątroba i Zdzisława Wątroba, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE: W skardze konstytucyjnej Katarzyny Wątroba i Zdzisława Wątroba zakwestionowano zgodność z Konstytucją RP art. 231  1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zaskarżonemu przepisowi zarzucono, że poprzez zamieszczoną w jego treści klauzulę generalną dobrej wiary umożliwia wydawanie na jego podstawie orzeczeń naruszających zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Nastąpić miało to w szczególności poprzez wskazanie, jakie konstytucyjne prawa lub wolności skarżących i w jaki sposób – zdaniem skarżących – zostały naruszone przez kwestionowany art. 231  1 k.c. W piśmie pełnomocnika skarżących z 2 października 2001 r. ponownie wskazano na zasady wyrażone w art. 2 i art. 32 Konstytucji, jako na konstytucyjne prawa naruszone przez zaskarżony przepis. Postanowieniem z 23 stycznia 2002 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarga kieruje się w pierwszym rzędzie przeciwko sposobowi zastosowania kwestionowanego przepisu przez sądy orzekające w sprawie skarżących. Ta zaś płaszczyzna pozostaje zasadniczo poza zakresem kontroli prowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny w trybie skargi konstytucyjnej. Ponadto podniesiono, że skarżący nie sprecyzowali sposobu, w jaki zaskarżony przepis narusza przywołane w skardze zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Zażalenie na powyższe postanowienie skierował 5 lutego 2002 r. pełnomocnik skarżących. Wskazał w nim, że skargę kieruje się przeciwko klauzuli generalnej dobrej wiary, zamieszczonej w treści art. 231  1 k.c. W ocenie skarżących, klauzula ta w konkretnych przypadkach stanowić może przedmiot dowolnej interpretacji ze strony sądów. W zażaleniu zakwestionowano także stanowisko Trybunału Konstytucyjnego odnośnie dopuszczalności kontrolowania płaszczyzny stosowania zaskarżonego przepisu. Zdaniem skarżących, analiza tej właśnie płaszczyzny wskazuje na niespójność i niesystematyczność interpretacji zaskarżonego przepisu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Jedną z ustawowych przesłanek dopuszczalności występowania ze skargą konstytucyjną jest wskazanie, jakie konstytucyjne prawa lub wolności i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone przez zaskarżone przepisy ustawy lub innego aktu normatywnego (art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym). Obowiązkiem skarżącego jest więc nie tylko precyzyjne określenie przedmiotu skargi oraz konstytucyjnego wzorca dla jego kontroli, ale także wykazanie i uzasadnienie istoty wadliwości zachodzącej między tymi unormowaniami. Jak to słusznie wykazano w zaskarżonym postanowieniu powyższa przesłanka nie została spełniona w niniejszej sprawie. Uzasadnienie zarzutu niezgodności art. 231  1 k.c. z art. 2 i art. 32 Konstytucji sprowadza się bowiem do wykazania nieprawidłowego – z punktu widzenia skarżących – zinterpretowania przez sądy klauzuli dobrej wiary, o której mowa w treści zaskarżonego przepisu. Uzasadnienie skargi nie formułuje natomiast argumentów świadczących o niezgodności tego unormowania ze wskazanymi przepisami konstytucyjnymi. Zarówno w treści skargi konstytucyjnej, jak i zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nadania jej dalszego biegu nie znalazły się także argumenty na poparcie postawionej przez skarżących tezy o “niespójnej i niesystematycznej” wykładni tej klauzuli w orzecznictwie sądowym. Taką kwalifikację powyższej wykładni formułują więc skarżący w oparciu o jednostkowe jej zastosowanie w konkretnej sprawie. W tym też kontekście należy rozumieć wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego zastrzeżenie, że w zakresie postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej nie mieści się kontrola płaszczyzny stosowania kwestionowanego przepisu. Należy także wskazać na pewną nieadekwatność uzasadnienia skargi w stosunku do przepisów mających stanowić – zdaniem skarżących – konstytucyjny wzorzec dla zakwestionowanego w niej przepisu. Skarżący nanoszą bowiem ocenę zastosowania przez ustawodawcę klauzuli dobrej wiary na problem zakresu uprawnień gwarantowanych konstytucyjnym prawem do własności. Jak to wynika z okoliczności przedmiotowej sprawy, skarżący nie mogą być w niej uznani za podmiot tego prawa, nie zostało ono także wskazane jako wzorzec dla oceny konstytucyjności art. 231  1 k.c. Niezależnie od powyższych okoliczności należy również stwierdzić wadliwość przyjętego w niniejszej skardze określenia konstytucyjnego wzorca dla kontroli art. 231  1 k.c. W ocenie skarżących wzorzec ten winien być wyznaczony treścią przepisów art. 2 i art. 32 Konstytucji. W odniesieniu do art. 2 Konstytucji i statuowanych w nim zasad sprawiedliwości społecznej, w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazywano na ograniczoną dopuszczalność czynienia z nich układu odniesienia dla kontroli przepisów kwestionowanych w trybie skargi konstytucyjnej. Szczególny wyraz stanowisko to znalazło w – podjętym przez pełny skład Trybunału Konstytucyjnego – postanowieniu z 23 stycznia 2002 r. (sygn. Ts 105/00 OTK ZU nr 1