63 WYROK z dnia 8 października 2002 r. Sygn. akt K 36/00* w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wiesław Johann – przewodniczący Jerzy Ciemniewski – sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska Marian Grzybowski Marek Mazurkiewicz, protokolant: Grażyna Szałygo, po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy, Sejmu, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Komendanta Głównego Policji i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniach 1 i 8 października 2002 r., wniosku Krajowej Komisji Wykonawczej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów, o zbadanie zgodności: art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 26 ust. 2, art. 33 ust. 2, art. 34, art. 46 ust. 3, art. 57, art. 86, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 3, art. 110 ust. 1 i 2, art. 113 i art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji, § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14) z art. 31 ust. 3 Konstytucji i art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, § 33 rozporządzenia powołanego w punkcie 3, z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, § 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia powołanego w punkcie 3, z art. 92 ust. 1 Konstytucji i z art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 4, 5, 6 i 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lipca 1999 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 66, poz. 747) z art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 32 i art. 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 533 ze zm.), a także z art. 110 ust. 1 i art. 134 ustawy o Policji, § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie uposażenia zasadniczego policjantów, jego wzrostu z tytułu wysługi lat oraz szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości dodatków do uposażenia policjantów (Dz. U. z 1999 r. Nr 6, poz. 47) z art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 1 Konstytucji i art. 35, art. 104 ust. 3 oraz art. 134 ustawy o Policji, § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.) z art. 31 ust. 3 Konstytucji i art. 26 ust. 2, art. 40 oraz art. 86 ustawy o Policji, § 31 ust. 4 rozporządzenia powołanego w punkcie 8 z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, § 7 ust. 4 zarządzenia nr 11 Komendanta Głównego Policji z dnia 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych (opublikowane wewnętrznie) z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie) z art. 31 ust. 3, art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz z art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 ustawy o Policji, § 1 ust. 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (M.P. Nr 76, poz. 709) z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz art. 96 ust. 1 i art. 94 ust. 2 ustawy o Policji, § 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji oraz zasad obliczania czynszu za te lokale (M.P. Nr 78, poz. 746) z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz z art. 97 ust. 2 ustawy o Policji, a także z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.), art. 129 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) z art. 12, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji oraz art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji, o r z e k a: I 1. Art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58, Nr 19, poz. 185, Nr 74, poz. 676 i Nr 115, poz. 996) jest zgodny z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z 1995 r. Nr 36, poz. 175, 176 i 177 oraz z 1998 r. Nr 147, poz. 962) oraz nie jest niezgodny z art. 2 i art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 129 ustawy powołanej w punkcie 1 nie jest niezgodny z art. 12, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji. 3. Art. 132 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) oraz nie jest niezgodny z art. 2 i art. 5 Konstytucji. 4. Art. 26 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji. 5. Art. 46 ust. 3 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji. 6. Art. 139 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1, w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji. 7. § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14) jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji i z art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). 8. § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349, z 1992 r. Nr 83, poz. 425 oraz z 1995 r. Nr 146, poz. 712) nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji i jest zgodny z art. 26 ust. 2 i art. 40 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). 9. § 31 ust. 4 rozporządzenia powołanego w punkcie 8 nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. 10. Zarządzenie nr 11 Komendanta Głównego Policji z dnia 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych (opublikowane wewnętrznie) jest niezgodne z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). 11. Zarządzenie nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie) jest zgodne z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) i nie jest niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 12. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji, oraz zasad obliczania czynszu za te lokale (M.P. z 1997 r. Nr 78, poz. 746) jest niezgodne z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz z art. 97 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). II 1. Art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego traci moc z dniem 30 września 2003 r. 2. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji, oraz zasad obliczania czynszu za te lokale (M.P. z 1997 r. Nr 78, poz. 746) traci moc z dniem 8 kwietnia 2003 r. 3. Zarządzenie nr 11 Komendanta Głównego Policji z dnia 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych (opublikowane wewnętrznie) traci moc z dniem 4 stycznia 2003 r. Ponadto p o s t a n a w i a: Na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638 oraz z 2001 r Nr 98, poz. 1070) umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności: 1) art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 33 ust. 2, art. 34, art. 57, art. 86, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 3, art. 110 ust. 1 i 2, art. 113 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji, 3) § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie uposażenia zasadniczego policjantów, jego wzrostu z tytułu wysługi lat oraz szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości dodatków do uposażenia policjantów (Dz. U. z 1999 r. Nr 6, poz. 47 i Nr 12, poz. 109, z 2000 r. Nr 30, poz. 375, Nr 83, poz. 945 oraz z 2001 r. Nr 28, poz. 318) z art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 1 Konstytucji i art. 35, art. 104 ust. 3 oraz art. 134 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), 4) § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 4, 5, 6 i 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lipca 1999 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 66, poz. 747) z art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 32 i art. 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 533 ze zm.), a także z art. 110 ust. 1 i art. 134 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), 5) § 1 ust. 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (M.P. Nr 76, poz. 709) z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz z art. 96 ust. 1 i art. 94 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) – wobec utraty mocy obowiązującej przepisów przed wydaniem orzeczenia; 6) § 1 pkt 5, § 9 ust. 1 pkt 2 i § 33 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14) z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji – wobec zbędności orzekania w tym zakresie. Uzasadnienie: I 1. Krajowa Komisja Wykonawcza Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów 31 października 2000 r. wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) ze wskazanymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz normami prawa międzynarodowego, a także o zbadanie konstytucyjności i legalności szeregu przepisów zawartych w aktach wykonawczych do tej ustawy. W szczególności Krajowa Komisja Wykonawcza Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów zakwestionowała zgodność art. 132 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz.167) oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji. Artykuł 132 ustawy przewiduje odpowiedzialność karną i dyscyplinarną policjantów za ten sam czyn. W ocenie wnioskodawcy, wskazana regulacja narusza zakaz ne bis in idem, zawarty w powołanym przepisie prawa międzynarodowego, a w konsekwencji także art. 2 i art. 5 Konstytucji, gwarantujące prawa człowieka wynikające z powyższego Paktu. Kolejny z zaskarżonych przepisów – art. 129 ustawy o Policji – zdaniem wnioskodawcy – jest niezgodny z art. 12, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji oraz z art. 27 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, przez to, że obliguje właściwego ministra spraw wewnętrznych jedynie do “zasięgnięcia opinii” związku zawodowego Policji w sprawach uprawnień wskazanych w tym przepisie. Narusza to prawo związków zawodowych do uzgadniania spraw związanych z zasadami podziału środków na wynagrodzenia dla policjantów, wynikające z art. 27 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, a w konsekwencji istotę wolności działania związków zawodowych, z jednoczesną dyskryminacją policjantów. Wnioskodawca zarzucił ponadto niezgodność przepisu art. 17 ust. 1 i 3 ustawy o Policji z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, stwierdzając, iż warunki użycia broni palnej przez policjantów nie zapewniają policjantom ochrony prawa do życia w stopniu gwarantowanym każdemu człowiekowi przez powołany przepis prawa międzynarodowego. Nawet w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia policjant nie może użyć broni z zamiarem pozbawienia napastnika życia. Tym samym – w ocenie wnioskodawcy – zakwestionowany przepis jest niezgodny także z art. 2 i art. 5 Konstytucji. Zakwestionowane w punkcie drugim wniosku przepisy ustawy o Policji zawierają upoważnienia dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do wydania przepisów wykonawczych. Zdaniem KKW NSZZ Policji, przepisy art. 26 ust. 2, art. 34, art. 46 ust. 3, art. 57, art. 86, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 3, art. 110 ust. 1 i 2, art. 113 oraz art. 139 ust. 2 ustawy o Policji nie spełniają konstytucyjnych przesłanek do stanowienia upoważnień ustawowych, określonych w art. 92 ust. 1 Konstytucji. Upoważnienia te nie określają szczegółowo materii przekazanej do uregulowania podustawowego i nie zawierają wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Ponadto zakwestionowane przepisy, z wyjątkiem art. 26 ust. 2, art. 34 i art. 139 ust. 2, nie określają rangi aktu wykonawczego. Zarzuty określone wyżej odnoszą się również do art. 33 ust. 2 ustawy o Policji, który zawiera upoważnienie dla Komendanta Głównego Policji do określenia rozkładu czasu służby policjanta, chociaż kwestie te powinien określać akt normatywny o mocy powszechnie obowiązującej. Kolejne zarzuty zawarte we wniosku NSZZ Policjantów dotyczą niekonstytucyjności i nielegalności przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14). Przepis § 9 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia – w ocenie wnioskodawcy – wykracza poza granice ustawowego upoważnienia, ponieważ ustawodawca nie upoważnił Ministra do określenia znamion czynu rodzącego odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta, a nadto – treść tego przepisu reguluje materię należącą do wyłączności ustawy. Powoduje to niezgodność zakwestionowanego przepisu z art. 139 ust. 2 ustawy oraz z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przepis § 33 powołanego wyżej rozporządzenia narusza, zdaniem NSZZ Policjantów konstytucyjne prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, przez to, że zawarta w nim regulacja zamyka policjantom drogę sądową w sprawach dyscyplinarnych. Wnioskodawca podnosi ponadto, że przepisy § 1 pkt 2 i 5 powołanego rozporządzenia określają, iż przełożonym właściwym w sprawach dyscyplinarnych i osobowych jest m.in. komendant rejonowy Policji, mimo że w związku z reformą administracji publicznej – organ ten przestał istnieć z dniem 31 grudnia 1998 r. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, od dnia 1 stycznia 1999 r. powoływani są komendanci powiatowi (miejscy) Policji. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że nieuwzględnienie tej zmiany w treści rozporządzenia, o którym mowa, stanowi o sprzeczności zakwestionowanego przepisu zarówno z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, jak i art. 6 ust. 1 pkt 2 tej ustawy oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Wnioskodawca kwestionuje również przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lipca 1999 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 66, poz. 747), które określają okoliczności powodujące obniżenie nagrody rocznej lub pozbawienie prawa do tej nagrody. W ocenie wnioskodawcy, przepisy te mają charakter represyjny, a zatem ich stanowienie należy do wyłączności ustawy. Kolejny zarzut dotyczy przepisów § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie uposażenia zasadniczego policjantów, jego wzrostu z tytułu wysługi lat oraz szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości dodatków do uposażenia policjantów (Dz. U. z 1999 r. Nr 6, poz. 47 ze zm). Wnioskodawca twierdzi, że ustanowienie sankcji w postaci pozbawienia części dodatku służbowego – z powodu negatywnej opinii służbowej lub naruszenia dyscypliny służbowej, stwierdzonego w prawomocnym orzeczeniu dyscyplinarnym – powinno wynikać z ustawy o Policji, zwłaszcza, że art. 103 ust. 3 ustawy o Policji nie upoważnia wyraźnie ministra do określenia zasad obniżania dodatków służbowych z powodów określonych zakwestionowanym przepisem rozporządzenia. Z tych względów – zdaniem wnioskodawcy – przepis § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia jest niezgodny z art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 1 Konstytucji oraz art. 35, art. 104 ust. 3, art. 134 ustawy o Policji. Przepisowi § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.) wnioskodawca zarzuca, że został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej i reguluje materię zastrzeżoną do wyłączności ustawy. Stanowi to o jego niezgodności z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 26 ust. 2, art. 40 i art. 86 ustawy o Policji. W złożonym wniosku zakwestionowano również § 31 ust. 4 tego rozporządzenia, który nie przewiduje odwołania do sądu od orzeczenia komisji lekarskiej, co czyni go niezgodnym z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Następny zarzut dotyczy zarządzenia nr 11/92 Komendanta Głównego Policji z dnia 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych (opublikowane wewnętrznie). Paragraf 7 ust. 4 zarządzenia przewiduje, że postępowanie w sprawach opinii służbowych kończy decyzja ostateczna wyższego przełożonego, rozpatrującego odwołanie od opinii służbowej. Regulacja ta – zdaniem wnioskodawcy – jest niezgodna z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Także zarządzenie nr 21 /93 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie) – w ocenie wnioskodawcy – wydane zostało z przekroczeniem granic ustawowego upoważnienia. Z tych powodów, zakwestionowane zarządzenie jest niezgodne z art. 31 ust. 3, art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz z art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o Policji. W dalszej części wniosku zakwestionowano zgodność § 1 ust. 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (M.P. Nr 76, poz. 709) z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz art. 96 ust. 1 i art. 94 ust. 2 ustawy o Policji. Sprzeczności z wskazanymi przepisami wnioskodawca upatruje w tym, że przepisy zarządzenia stanowią podstawę decyzji administracyjnych w sprawach policjantów, co jest konstytucyjnie niedopuszczalne. Podobny zarzut dotyczy § 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji, oraz zasad obliczania czynszu najmu za te lokale (M.P. Nr 78, poz. 746). Zdaniem wnioskodawcy przepis jest sprzeczny z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz z art. 97 ust. 2 ustawy o Policji, a także art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1994 r. Nr 105, poz. 509 ze zm.). 2. W pisemnym stanowisku z 7 marca 2001 r. Prokurator Generalny w pierwszej kolejności ustosunkował się do twierdzeń o niezgodności przepisów ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji z Konstytucją i normami międzynarodowymi. W szczególności Prokurator Generalny wyraził pogląd, że art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2000 r. Nr 101, poz. 1092) jest zgodny z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz.167) oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 132 ustawy o Policji stanowi, że policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia – niezależnie od odpowiedzialności karnej. Prokurator Generalny zwrócił uwagę, że zakaz ustanowiony w art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych odnosi się do ponownego ścigania lub karania za przestępstwo, za które sprawca został prawomocnie skazany lub uniewinniony zgodnie z ustawą i procedurą karną danego kraju. Nie ulega wątpliwości, że zakaz ten odnosi się wyłącznie do postępowania karnego, którym nie jest postępowanie dyscyplinarne. Dlatego też, w ocenie Prokuratora Generalnego – zarzut naruszenia prawa międzynarodowego i niekonstytucyjności art. 132 ustawy o Policji, jest nieuprawniony. Pogląd o zgodności z Konstytucją wyraził Prokurator Generalny także w odniesieniu do art. 129 ustawy o Policji, który nakłada na ministra właściwego do spraw wewnętrznych obowiązek zasięgnięcia opinii związku zawodowego Policji przed wykonaniem uprawnień przewidzianych w art. 12, art. 101 ust. 2, art. 102, art. 104 ust. 3, art. 105, art. 110 ust. 1, art. 112 ust. 1, art. 113 i art. 120 ust. 2 tej ustawy. Wskazane przepisy zawierają upoważnienia dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do wydania aktów wykonawczych w przedmiocie określonym w tych przepisach. Prokurator Generalny podniósł, że szczegółowe uprawnienia związków zawodowych określone są w rozdziale 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Należy do nich prawo opiniowania założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw, w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Prawo to nie zostało sformułowane w Konstytucji, nie ma więc rangi prawa konstytucyjnego. Istota tego prawa wyraża się w umożliwieniu związkom zawodowym wyrażenia stanowiska, co do proponowanych rozwiązań prawnych. Z tego względu, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, regulacja zawarta w zakwestionowanym art. 129 ustawy o Policji, nie tylko nie narusza praw związków zawodowych, ale wyraźnie koresponduje z prawem wynikającym z art. 19 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Powyższe argumenty świadczą o tym, że art. 129 ustawy o Policji jest zgodny z art. 12, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji. W odniesieniu do zarzutu niezgodności zakwestionowanego przepisu z art. 27 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, Prokurator Generalny przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny nie jest właściwy do badania zgodności między normami prawnymi tej samej rangi. Z tego powodu brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania zarzutu w tej części. W kolejnym punkcie stanowiska Prokurator Generalny odniósł się do zarzutu niezgodności art. 17 ust. 3 ustawy o Policji z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji RP. Zakwestionowany przepis formułuje zakaz użycia broni przez policjanta z zamiarem pozbawienia życia osoby, przeciwko której użyto broni. Prokurator Generalny nie zgodził się ze stwierdzeniem wnioskodawcy, że zakaz użycia broni z zamiarem pozbawienia życia osoby, przeciwko której broni użyto, wynikający z art. 17 ust. 3 ustawy o Policji, oznacza, że życie policjanta nie doznaje ochrony w stopniu gwarantowanym każdemu człowiekowi. Zawarty w tym przepisie warunek, że użycie broni przez policjanta przeciwko osobie nie może zmierzać do pozbawienia jej życia, odczytywany w kontekście całego przepisu art. 17 ustawy o Policji, należy rozumieć w ten sposób, że użycie broni palnej przez policjanta nie może rozmyślnie zmierzać do pozbawienia życia osoby, przeciwko której broń ta została użyta. Przesłanki zawarte w tym przepisie są zbieżne z zawartymi w art. 2 ust. 2 Konwencji i w pełni mają zastosowanie do policjantów. Z powyższych powodów, przepis art. 17 ust. 3 ustawy o Policji nie jest niezgodny z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i nie jest niezgodny z art. 2 i art. 5 Konstytucji. Prokurator Generalny dokonał również szczegółowej oceny upoważnień ustawowych zakwestionowanych we wniosku w oparciu o sformułowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego warunki, jakie musi spełniać w świetle art. 92 ust. 1 Konstytucji, upoważnienie do wydania rozporządzenia. Uznał, że przepisy art. 26 ust. 2, art. 33 ust. 2, art. 46 ust. 3, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2 oraz art. 139 ust. 2 – w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego powołanej ustawy o Policji, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Pozostałe z zakwestionowanych przepisów ustawy o Policji, tj. art. 34, art. 57, art. 86, art. 97 ust. 1 i 2, art. 101 ust. 1 i 2, art. 102, art. 104 ust. 1, art. 110 ust. 1 i 2 oraz art. 113 Prokurator Generalny uznał za zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Dalsze rozważania Prokuratora Generalnego dotyczą aktów wykonawczych do ustawy o Policji. Konsekwencją uznania niekonstytucyjności upoważnienia z art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, w części dotyczącej przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, jest uznanie niekonstytucyjności aktu wykonawczego wydanego na podstawie tego upoważnienia, bez względu na treść jego szczegółowych uregulowań. W tym stanie rzeczy – stwierdza Prokurator Generalny – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów należy niejako automatycznie uznać za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji, w części dotyczącej przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych łącznie z odnoszącym się do tego postępowania § 1 pkt 5 rozporządzenia. Natomiast w pozostałej zakwestionowanej części, tzn. w zakresie § 1 pkt 2 rozporządzenia nie jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, bowiem, w istocie wnioskodawca kwestionował te przepisy w zakresie dotyczącym postępowań dyscyplinarnych, a tych dotyczy § 1 pkt 5 rozporządzenia. Podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o ocenę konstytucyjności i legalności rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie upoważnień zawartych w kilku różnych ustawach, m. in. na podstawie upoważnienia z art. 26 ust. 2 ustawy o Policji, które w ocenie Prokuratora Generalnego jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Tym samym, rozporządzenie, w części dotyczącej policjantów, jako wydane na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia, musi być również ocenione jako niekonstytucyjne, bez względu na treść przyjętych w nim rozwiązań. Zdaniem Prokuratora Generalnego, zarzuty wnioskodawcy dotyczące § 2 ust. 1 pkt 2, § 4, § 5, § 6 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lipca 1999 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 66, poz. 747), oparte są na błędnym założeniu, że nieprzyznanie nagrody rocznej bądź obniżenie jej wysokości, z powodów określonych w zakwestionowanych przepisach, jest karą. Ponadto podniósł, że nagroda roczna nie ma charakteru prawa rangi konstytucyjnej, a tylko takich praw dotyczą rygory ustanowione w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Z tych powodów, Prokurator Generalny wyraził pogląd, że zakwestionowane przepisy nie są niezgodne z art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 1 Konstytucji oraz nie są niezgodne z art. 32 i art. 39 kodeksu karnego, a także art. 110 ust. 1 i art. 134 ustawy o Policji. W kolejnym punkcie stanowiska Prokurator Generalny ustosunkował się do zarzutu niekonstytucyjności przepisów § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie uposażenia zasadniczego policjantów, jego wzrostu z tytułu wysługi lat oraz szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości dodatków do uposażenia policjantów (Dz. U. z 1999 r. Nr 6, poz. 47). Prokurator Generalny zwrócił uwagę, że dodatek służbowy przysługuje policjantom za należyte wykonywanie obowiązków służbowych. Obniżenia wysokości dodatku służbowego nie można zatem utożsamiać – jak czyni to wnioskodawca – z karą dyscyplinarną. Powyższe argumenty świadczą o tym, że przepisy § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nie są niezgodne z art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 35, art. 104 ust. 3 i art. 134 ustawy o Policji. Dokonując oceny przepisu § 7 ust. 4 zarządzenia Komendanta Głównego Policji nr 11/92 z dnia 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych, zmienionego zarządzeniem Nr 13 z dnia 20 maja 1995 r. (opublikowanych wewnętrznie), Prokurator Generalny poparł zarzut naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu, przez to, że przepis ten nie przewiduje kontroli sądowej decyzji wydanych w sprawie opinii służbowych dotyczących policjantów. W konkluzji rozważań Prokurator Generalny stwierdził, że zakwestionowany przepis zarządzenia jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji, a także z art. 77 ust. 2 Konstytucji, gdyż jego zastosowanie może prowadzić do ograniczenia prawa dostępu do służby publicznej. Odnosząc się do zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie), Prokurator Generalny stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż zostało ono wydane na podstawie upoważnienia ustawowego, którego przedmiotem jest materia dotycząca wewnętrznej organizacji i działania jednostek organizacyjnych Policji (art. 7 ust. 1 ustawy o Policji). W ocenie Prokuratora Generalnego analiza treści zakwestionowanego zarządzenia wskazuje, że regulacja w nim zawarta, z wyjątkiem § 15 i § 17, dotyczy kwestii mieszczących się w pojęciu “podległości organizacyjnej”, stanowiącym konstytucyjne kryterium dopuszczalności stanowienia aktów o charakterze wewnętrznym (art. 93 ust. 1 Konstytucji). Wobec tego, że upoważnienie ustawowe dotyczy regulacji w sferze funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, treść zakwestionowanego zarządzenia nie wykracza poza zakres spraw mieszczących się w pojęciu “podległości organizacyjnej”, a w każdym razie wnioskodawca tego nie wykazał. Prokurator Generalny zgodził się natomiast z wnioskodawcą, że Komendant Główny Policji, określając w § 15 i § 17 zarządzenia swoistą subdelegację do wydawania przepisów przez kierowników jednostek organizacyjnych (komórek organizacyjnych) Policji, wykroczył poza zakres upoważnienia ustawowego, co powoduje, że przepisy te są sprzeczne z art. 93 ust. 2 Konstytucji. Kolejny akt normatywny, tj. zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (M.P. Nr 76, poz. 706) jest, w ocenie Prokuratora Generalnego, niezgodne z art. 93 ust. 2 Konstytucji RP. W formie zarządzenia mogą być wydawane wyłącznie akty prawa wewnętrznego, które nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli. Z tego powodu, niezależnie od materialnej treści przyjętych w zarządzeniu rozwiązań, cały ten akt jest niekonstytucyjny. Argumenty powołane wyżej Prokurator Generalny odniósł odpowiednio, do zarzutów dotyczących niekonstytucyjności i nielegalności zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji, oraz zasad obliczania czynszu najmu za te lokale (M.P. Nr 78, poz. 746). Mając na względzie powstanie luki prawnej, w razie stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności zakwestionowanych przepisów z Konstytucją, Prokurator Generalny wniósł o określenie utraty przez nie mocy obowiązującej w terminie późniejszym niż dzień ogłoszenia orzeczenia w tej sprawie. 3. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w pisemnym stanowisku z dnia 15 maja 2001 r. odniósł się do zarzutów skierowanych pod adresem przepisów ustawy oraz aktów wykonawczych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przepis art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2000 r. Nr 101, poz. 1092) jest zgodny z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 38, poz. 167) oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uczestnik postępowania zauważył, że zakres przedmiotowy postępowania dyscyplinarnego obejmuje naruszenie dyscypliny służbowej, a zatem ma na celu ukaranie zachowań policjantów, nie licujących z zasadami oraz z etyką należytego wykonywania tego stosunku służbowego. Natomiast odpowiedzialności karnej podlega osoba popełniająca przestępstwo, czyli czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jej popełnienia. Zakaz ponownego ścigania lub karania za przestępstwo, który statuuje art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych dotyczy postępowania karnego. Z uwagi na to, iż postępowanie dyscyplinarne nie może być zakwalifikowane jako postępowanie karne, niezasadnym jest zarzut wnioskodawcy, iż w świetle art. 132 ustawy o Policji, dochodzi do naruszenia zakazu ponownego ścigania lub karania za przestępstwo. Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ustosunkował się kolejno do zarzutu niezgodności art. 26 ust. 2, art. 33 ust. 2, art. 34, art. 46 ust. 3, art. 57, art. 86, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 3, art. 110 ust. 1 i 2, art. 113 i art. 139 ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji powołane powyżej przepisy ustawowe spełniają wymogi zastrzeżone dla upoważnień ustawowych, a tym samym nie są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Podkreślił, iż analizowane przepisy mają szczegółowy charakter zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym, nie mają charakteru blankietowego oraz zawierają wskazania treściowe, które powinny być doprecyzowane przepisami rangi podustawowej. Odnosząc się do zarzutów skierowanych pod adresem aktów wykonawczych, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyraził pogląd, że § 1 pkt 2 i 5 oraz § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), pozostaje w zgodzie z przepisami Konstytucji i przepisami ustawy o Policji. Przede wszystkim podniósł, że niezasadny jest zarzut, iż § 9 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia narusza art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, gdyż wbrew twierdzeniom wnioskodawcy czyny, za które policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną określają w szczególności przepisy art. 132 i art. 133 ustawy o Policji. W związku z powyższym, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia. Nadto, stosownie do art. 133 ust. 1 ustawy, policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaakceptował natomiast pogląd, iż przepis § 33 analizowanego rozporządzenia stanowiący, iż prawomocne orzeczenie odwoławcze kończy postępowanie dyscyplinarne, jest sprzeczny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, gdyż zamyka drogę sądową dochodzenia naruszonych wolności lub praw przed właściwym, niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem. Oceniając zarzut niezgodności § 1 pkt 2 i 5 powołanego rozporządzenia z 19 grudnia 1997 r. z art. 2 i 7 Konstytucji oraz z art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, iż nie znajduje on uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów prawnych. Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 62 pkt 4 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668), art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji otrzymał brzmienie, w świetle którego organami administracji rządowej na obszarze województwa są, w szczególności komendanci powiatowi (miejscy) Policji. Tym samym nastąpiło przejęcie przez komendantów powiatowych Policji kompetencji należących dotychczas do właściwości komendantów rejonowych, także w zakresie spraw dyscyplinarnych, o których mowa w § 1 pkt 2 i 5 analizowanego rozporządzenia. W tym stanie rzeczy zarzut NSZZ Policjantów wydaje się być niezasadny. Ustosunkowując się do problematyki zgodności § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 4, § 5, § 6 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lipca 1999 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 66, poz. 747) z art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 1 Konstytucji, z art. 32 i art. 39 ustawy. – Kodeks karny oraz z art. 110 ust. 1 i art. 134 ustawy o Policji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił uwagę na charakter nagrody rocznej, która jest świadczeniem pieniężnym o charakterze fakultatywnym, przysługującym po spełnieniu określonych warunków. W przedmiocie oceny § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie uposażenia zasadniczego policjantów, jego wzrostu z tytułu wysługi lat oraz szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości dodatków do uposażenia policjantów (Dz. U. z 1999 r. Nr 6, poz. 47), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał stanowisko jakie przedstawił w przedmiocie zasad wymiaru nagrody rocznej. Podkreślił, że dodatek pełni funkcję motywującą, premiującą funkcjonariuszy wykazujących wzorową postawę i stosunek do obowiązków służbowych. W związku z powyższym zawarte we wniosku zarzuty naruszenia w analizowanym zakresie art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 1 Konstytucji oraz art. 35, art. 104 ust. 3 i art. 134 ustawy o Policji są nieuzasadnione. Ustosunkowując się do problematyki zgodności § 6 ust. 3 i § 31 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. Nr 79, poz. 349, ze zm.) z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 26 ust. 2, art. 40 i art. 86 ustawy o Policji, uczestnik postępowania stwierdził, że zarzut odnośnie niezgodności § 6 ust. 3 rozporządzenia z art. 31 ust. 3 Konstytucji jest chybiony z uwagi na dyspozycję art. 40 ustawy o Policji, który stanowi, iż policjant może być skierowany z urzędu lub na jego prośbę do komisji lekarskiej w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. Nadto stwierdzić należy, iż art. 26 ust. 2 ustawy o Policji upoważnia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do określenia trybu orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej, a tym samym również do określenia organów właściwych do kierowania policjantów do komisji lekarskich. Fakt, iż wnioskodawca nie doprecyzowuje na czym polega niezgodność § 6 ust. 3 rozporządzenia z art. 40 i z art. 86 ustawy o Policji, pozwala obalić podniesione przez wnioskodawcę zarzuty. Jako niezasadny, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ocenił również zarzut, iż postępowanie przed komisjami lekarskimi podległymi Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, zakończone orzeczeniem komisji lekarskiej, zamyka zainteresowanemu drogę do sądu, a tym samym narusza zasady konstytucyjne wynikające z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zwrócił uwagę, że orzeczenie lekarskie ma charakter diagnozy lekarskiej, a zatem bezprzedmiotowy jest postulat dopuszczenia weryfikacji merytorycznych orzeczeń lekarskich na drodze postępowania sądowego. Odnosząc się do zagadnienia zgodności § 1 ust. 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (M.P. Nr 76, poz. 709) z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz z art. 96 ust. 1 i art. 94 ust. 2 ustawy o Policji, uczestnik postępowania stwierdził, iż badany § 1 ust. 2 zarządzenia nie stanowi podstawy decyzji administracyjnej wobec policjantów, a zatem nie narusza art. 93 ust. 2 Konstytucji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał za zgodny z Konstytucją również § 2 zarządzenia z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji, oraz zasad obliczania czynszu najmu za te lokale (M.P. Nr 78, poz. 746). Ponadto Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyraził pogląd, iż przepis art. 129 ustawy o Policji jest zgodny z art. 12, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 27 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji interpretacja przepisów ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, a w szczególności art. 19 ust. 1 tej ustawy wskazuje, iż do uprawnień związków zawodowych należy prawo opiniowania założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Natomiast tego typu uprawnień związków zawodowych nie statuują przepisy konstytucyjne. Jednocześnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaznaczył, iż poza zakresem kognicji Trybunału Konstytucyjnego pozostaje badanie zgodności przepisów prawnych tej samej rangi. W ocenie uczestnika postępowania przepis art. 129 ustawy o Policji nie jest także sprzeczny z art. 12, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż zakres uprawnień związkowych statuują przepisy ustawy o związkach zawodowych. W zakresie oceny art. 17 ust. 1 i 3 ustawy o Policji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zajął stanowisko, iż przepis ten jest zgodny z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 884) i z art. 2 oraz art. 5 Konstytucji. Analiza zarzutów wnioskodawcy oraz przepisów Konwencji uzasadnia pogląd, iż ustanowiony w art. 17 ust. 3 ustawy zakaz użycia przez policjanta broni palnej celem pozbawienia życia osoby, przeciwko której broni użyto, nie pozbawia policjantów ochrony wynikającej z przepisów Konwencji oraz Konstytucji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł, iż gwarancje ochrony życia ludzkiego, dotyczą również życia policjantów. Art. 17 ust. 1 i 3 należy interpretować jako przepis ustalający zasady użycia broni przez policjantów, z zastrzeżeniem, iż policjant nie może, w momencie jej użycia, w sposób umyślny zmierzać do pozbawienia życia osoby, przeciwko której broń używa. Wobec zgodności art. 17 ust. 3 ustawy o Policji z art. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności bezpodstawny staje się zarzut nieprzestrzegania przez ustawodawcę przepisów prawa międzynarodowego. Poza przedstawioną oceną zakwestionowanych przepisów, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł, w przypadku uwzględnienia niektórych zarzutów wnioskodawcy, o odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej przepisów. 4. Komendant Główny Policji w pisemnym stanowisku z 8 stycznia 2001 r. ustosunkował się do tych zarzutów, które dotyczyły wydanych przez Komendanta zarządzeń. Po pierwsze, w ocenie Komendanta Głównego Policji, zakwestionowany przepis § 7 ust. 4 zarządzenia Komendanta Głównego Policji nr 11/92 z dnia 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych, zmienionego zarządzeniem nr 13 z dnia 20 maja 1995 r. (opublikowanych wewnętrznie), został nietrafnie zinterpretowany. W konkluzji Komendant Główny Policji stwierdził, że ostateczność rozstrzygnięcia wyższego przełożonego oznacza jedynie brak możliwości weryfikacji opinii służbowej na tej drodze, a nie wyłączenie powszechnie obowiązujących gwarancji sądowej ochrony dóbr osobistych. Z tych względów nieuzasadniony jest zarzut niezgodności przepisu § 7 ust. 4 zarządzenia nr 11/92 z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Komendant Główny Policji uznał również za chybiony zarzut niezgodności zarządzenia Komendanta Głównego Policji nr 21 z 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji z art. 31 ust. 3 Konstytucji, gdyż zarządzenie jako akt prawa wewnętrznie obowiązującego nie ingeruje w ogóle w sferę konstytucyjnych wolności i praw. Zarządzenie, w ocenie Komendanta Głównego Policji, pozostaje także w zgodności z art. 93 ust. 2 Konstytucji RP, albowiem spełnia warunki przewidziane w tym przepisie: opiera się na upoważnieniu ustawowym i nie zawiera przepisów stanowiących źródło decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o Policji zobowiązywał Komendanta Głównego Policji do określenia organizacji Policji funkcjonującej w systemie komend i komisariatów, przy czym normy ustawy nie przewidywały ograniczenia regulacji podustawowej do wybranych jedynie aspektów organizacji. To, zdaniem uczestnika postępowania oznacza, że ustawodawca dał szersze pole realizacji podmiotowi wskazanemu do wydania aktu wykonawczego. Komendant Główny Policji zwrócił ponadto uwagę, że przepisy zarządzenia pozostają również w ścisłym związku z art. 5, art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o Policji. Komendant Główny Policji, pełniący funkcję centralnego organu administracji państwowej właściwego w sprawach ochrony bezpieczeństwa ludzi, podjął – na podstawie upoważnienia – działania zmierzające do wdrożenia szczególnej dyscypliny służbowej, gwarantującej wykonywanie przez policjantów rozkazów i poleceń przełożonych. Podkreślił, że przepisy zarządzenia mają też dla policjantów walor gwarancyjny, bo chronią ich przed arbitralnymi metodami egzekwowania dyscypliny służbowej przez przełożonych. 5. Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w pisemnym stanowisku z 25 lutego 2002 r. nie podzielił zarzutu niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 i 3, art. 26 ust. 2, art. 129, art. 132 oraz art. 139 ust. 2 ustawy o Policji. Ponadto, uwzględniając aktualny stan prawny, Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postępowania w zakresie badania zgodności art. 33 ust. 2, art. 34, art. 46 ust. 3 w zw. z art. 81 ust. 1, art. 57, art. 86, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 3, art. 110 ust. 1 i 2 oraz art. 113 z art. 92 ust. 1 Konstytucji, wobec zmiany brzmienia wymienionych upoważnień ustawowych. Dokonując oceny pozostałych upoważnień, tj. art. 26 ust. 2 i art. 139 ust. 2 ustawy o Policji, Marszałek Sejmu stwierdził, iż spełniają one wymagania stawiane upoważnieniom ustawowym. Właściwie określono w nich rodzaj aktu wykonawczego, a stopień ich szczegółowości można uznać za wystarczający. W ocenie Marszałka Sejmu, nie narusza przepisów konstytucyjnych także art. 132 ustawy o Policji, który przewiduje odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta, niezależnie od odpowiedzialności karnej. Marszałek Sejmu podkreślił, że odpowiedzialność dyscyplinarna jest szczególnym rodzajem odpowiedzialności, autonomicznym i niezależnym od odpowiedzialności karnej. Zakaz sformułowany w art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych dotyczy ponownego wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego przeciwko osobie, która została już za ten czyn prawomocnie skazana lub uniewinniona orzeczeniem sądu. Poddanie danej osoby odpowiedzialności dyscyplinarnej nie narusza zasady ne bis in idem, gdyż nie powoduje ponownego karania przez ten sam organ państwa. Z tego względu art. 132 ustawy o Policji jest zgodny z art. 2 i art. 5 Konstytucji oraz z art. 14 ust. 7 Paktu. Marszałek Sejmu wyraził ponadto stanowisko, że ograniczenie w art. 129 ustawy o Policji, zagwarantowanych konstytucyjnie praw związkowych, nie jest niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Mniejszy, aniżeli w instytucjach “cywilnych”, zakres uprawnień związku zawodowego Policji, wynika ze specyfiki służby. Istota praw związkowych, określonych w art. 59 Konstytucji, nie została przy tym naruszona. NSZZ Policjantów zachowuje bowiem prawo do opiniowania projektów decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych, dotyczących spraw związanych z podziałem środków na wynagrodzenia. Marszałek Sejmu nie dopatrzył się zatem naruszenia art. 12, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 59 Konstytucji. Za bezzasadny uznał również Marszałek Sejmu zarzut naruszenia przez art. 17 ust. 1 i 3 ustawy o Policji – przepisu art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 2 i art. 5 Konstytucji. Jak podniósł Marszałek, w kwestionowanym przepisie ustawodawca nie dopuszcza użycia broni palnej z bezpośrednim zamiarem pozbawienia życia osoby. Przy ocenie skutków użycia broni palnej, zawsze ustala się, czy działanie policjanta było współmierne do okoliczności i w ten sposób interpretuje się określenie “nie może zmierzać do pozbawienia życia”. Przyjęcie takiej interpretacji jest, zdaniem Marszałka Sejmu, zgodne z dyspozycją art. 2 ust. 1 Konwencji, który wskazuje sytuacje, w jakich pozbawienie życia, będące następstwem bezwzględnie koniecznego użycia siły, nie będzie sprzeczne z tym artykułem. Postanowienie art. 2 ust. 2 Konwencji nie podważa natomiast generalnego zakazu umyślnego pozbawienia życia człowieka, tj. zakazu wprowadzonego w ust. 1 art. 2 Konwencji. 6. W piśmie procesowym z 29 lipca 2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował o wydaniu, na podstawie zmienionych upoważnień, nowych aktów wykonawczych do ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz o przebiegu prac legislacyjnych nad kolejnymi rozporządzeniami. Jednocześnie wniósł o umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, z uwagi na niedopuszczalność wydania orzeczenia. Podniósł, że w uchwale KKW NSZZ Policjantów nr 71/2000 z 17 sierpnia 2000 r. nie określono w sposób konkretny zakresu przedmiotowego wniosku, przez co nie spełnia ona wymaganych przepisami warunków formalnoprawnych. 7. W piśmie procesowym z 26 września 2002 r. wnioskodawcy nadesłali uchwałę KKW NSZZ Policjantów nr 182/2002 z 11 września 2002 r., w której wymieniono wszystkie przepisy objęte wnioskiem KKW NSZZ Policjantów z 31 października 2000 r., zatwierdzonym wcześniejszą uchwałą nr 71/2000. 8. W dniu 30 września 2002 r. wpłynęło do Trybunału Konstytucyjnego oświadczenie pełnomocników KKW NSZZ Policjantów, w którym odnieśli się do pisemnych stanowisk uczestników postępowania oraz sformułowali wniosek o umorzenie postępowania w odniesieniu do tych przepisów ustawy i aktów wykonawczych, które utraciły moc obowiązującą. W ocenie wnioskodawcy moc obowiązującą utraciło również zarządzenie Komendanta Głównego Policji nr 21 z 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie) – na podstawie art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268), jako wydane bez podstawy prawnej. W pozostałym zakresie pełnomocnicy wnioskodawcy podtrzymali zarzuty sformułowane we wniosku, z tym że uznali za zbędną ocenę art. 17 ust. 1 ustawy o Policji, wobec satysfakcjonującej wnioskodawców zmiany ust. 3 w art. 17 ustawy. II 1. Na rozprawie 1 października 2002 r. pełnomocnicy wnioskodawcy podtrzymali zarzuty sformułowane we wniosku z uwzględnieniem stanowiska zajętego w oświadczeniu z 30 września 2002 r. Pozostali uczestnicy postępowania podnieśli, iż trudno im ustosunkować się do oświadczenia i wniosków zawartych w piśmie procesowym wnioskodawcy z 30 września 2002 r., gdyż zostało ono dostarczone uczestnikom dopiero przed rozprawą. Przedstawiciel Sejmu wskazał zmiany dokonane w przepisach ustawy o Policji, mające wpływ na zakres przedmiotowy wniosku, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania w tym zakresie. W odniesieniu do niezmienionych przepisów, przedstawiciel Sejmu podtrzymał stanowisko przedstawione na piśmie. Pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał zgłoszony na piśmie wniosek o umorzenie postępowania w sprawie, na podstawie art. 39 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, z uwagi na niedopuszczalność wydania orzeczenia. Podniósł ponownie, że uchwała Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ Policjantów z 17 sierpnia 2000 r. nr 71/2000 nie spełnia warunków formalnych, gdyż nie precyzuje granic przedmiotowych wniosku. Z ostrożności procesowej pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odniósł się do zarzutów sformułowanych we wniosku, uwzględniając przy tym zmiany w stanie prawnym. W szczególności podtrzymał stanowisko o zgodności przepisów ustawy i aktów wykonawczych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z powołanymi wzorcami oraz wniósł o umorzenie postępowania w odniesieniu do tych przepisów, które utraciły moc obowiązującą. Ponadto pełnomocnik Ministra poinformował o pracach legislacyjnych związanych z wydaniem nowych rozporządzeń na podstawie zmienionych upoważnień ustawowych. W związku z tym wniósł, w przypadku stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów, o odroczenie utraty ich mocy obowiązującej. Wniosek Pełnomocnika Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o umorzenie postępowania w sprawie, z uwagi na niedopuszczalność wydania orzeczenia, poparł pełnomocnik Komendanta Głównego Policji. Ponadto ustosunkował się do zarzutów skierowanych w odniesieniu do zarządzeń Komendanta Głównego Policji. Nie zgodził się z poglądem wnioskodawcy, że zarządzenie nr 21 z 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji utraciło moc na podstawie art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268), jako wydane bez podstawy prawnej. Wskazał, że podstawą wydania zarządzenia są obowiązujące nadal przepisy art. 5 i art. 7 ust. 1 ustawy o Policji. W konkluzji wniósł o stwierdzenie zgodności zarządzenia nr 21 i zarządzenia nr 11 z 8 lipca 1992 r. z wskazanymi wzorcami. Przedstawiciel Prokuratora Generalnego ocenił te przepisy, które nie zostały zmienione, podtrzymując poglądy zawarte na piśmie. Jednocześnie wniósł o nie uwzględnienie wniosku pełnomocnika Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o umorzenie postępowania w sprawie. Stwierdził, że uchwała KKW NSZZ Policjantów nr 71/2000 spełnia warunki formalnoprawne i nie wymaga konwalidacji. 2. Trybunał Konstytucyjny, w celu umożliwienia uczestnikom postępowania zapoznania się i ustosunkowania do treści oświadczenia i wniosków zawartych w piśmie procesowym wnioskodawcy z 30 września 2002 r. odroczył rozprawę do dnia 8 października 2002 r. 3. Na rozprawie 8 października 2002 r. wnioskodawcy podtrzymali zarzuty sformułowane we wniosku. Pozostali uczestnicy postępowania podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska co do oceny merytorycznej zakwestionowanych przepisów. Poza tym pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wycofał wniosek o umorzenie postępowania w sprawie w związku z doręczeniem dodatkowej uchwały przez wnioskodawców. Przedstawiciel Prokuratora Generalnego wniósł natomiast o umorzenie postępowania w zakresie badania przepisów art. 17 ust. 1 ustawy o Policji oraz zarządzenia Komendanta Głównego Policji nr 21 z 20 maja 1993 r. w sprawie organizacji hierarchicznej w Policji. III Trybunał Konstytucyjny zważył,co następuje: 1. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zakwestionowanych przepisów Trybunał Konstytucyjny sprecyzował zakres przedmiotowy wniosku, biorąc pod uwagę nowelizację przepisów ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, wynikającą z trzech ustaw. Ustawa z 6 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej, ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o uposażeniu żołnierzy, ustawy o Policji, ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o kontroli skarbowej, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o Służbie Więziennej oraz ustawy o Inspekcji Celnej (Dz. U. Nr 81, poz. 877; dalej: ustawa z 6 lipca 2001 r.), zmieniła m.in. brzmienie zakwestionowanych upoważnień ustawowych zamieszczonych w art. 86, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2, art. 110, art. 113 ustawy o Policji. Znowelizowane przepisy weszły w życie z dniem 8 listopada 2001 r. Druga z ustaw: ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 100, poz. 1084; dalej ustawa z dnia 27 lipca 2001 r.), zmieniła m.in. brzmienie art. 33, art. 34, art. 57, art. 101, art. 102, art. 104 ustawy o Policji. Znowelizowane przepisy weszły w życie z dniem 19 października 2001 r. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że w przypadku art. 33 ustawy o Policji była to już druga zmiana tego przepisu dokonana w toku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Pierwsza wynikała z ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych i ustawy o Policji (Dz. U. Nr 41, poz. 465). Ustawa ta weszła w życie z dniem 24 maja 2001 r. W tym stanie prawnym zakwestionowane upoważnienia ustawowe zawarte w art. 33, art. 34, art. 57, art. 86, art. 91 ust. 2, art. 92 ust. 2, art. 97 ust. 1 i 2, art. 101, art. 102, art. 104, art. 110, art. 113 ustawy o Policji utraciły swoje dotychczasowe brzmienie. Ponadto, na mocy ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. Nr 115, poz. 996), z dniem 8 sierpnia 2002 r. nowe brzmienie otrzymał przepis art. 17 ust. 3 ustawy. Art. 17 ust. 1 ustawy o Policji określa wypadki, w których policjant ma prawo użycia broni, natomiast w art. 17 ust. 3 znalazło się zastrzeżenie, iż broń palna powinna być tak użyta, by wyrządzić możliwie najmniejszą szkodę osobie, przeciwko której użyto broni. W poprzednim brzmieniu przepis ustanawiał ponadto zasadę, iż użycie broni palnej nie może zmierzać do pozbawienia życia, a także narażać na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia innych osób, co zakwestionował NSZZ Policjantów w swoim wniosku. Zmiana stanu prawnego dotyczy również zakwestionowanych aktów wykonawczych do ustawy o Policji. Na skutek realizacji nowych upoważnień ustawowych, z dniem 12 stycznia 2002 r. utraciło moc rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie uposażenia zasadniczego policjantów, jego wzrostu z tytułu wysługi lat oraz szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości dodatków do uposażenia policjantów (Dz. U. z 1999 r. Nr 6, poz. 47), wydane na podstawie art. 101 i 104 ust. 3 ustawy o Policji. Zostało ono zastąpione przez rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.). Z dniem 1 grudnia 2001 r. przestało również obowiązywać zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (M.P. Nr 76, poz. 709). Obecnie te kwestie reguluje, wydane na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o Policji. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał również nowe rozporządzenie z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 789), które zastąpiło zakwestionowane we wniosku rozporządzenie o tym samym tytule, z dnia 28 lipca 1999 r. (Dz. U. Nr 66, poz. 747). Zmiana dotychczasowych uregulowań ma oczywisty wpływ na zakres niniejszego postępowania. W świetle art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), utrata mocy obowiązującej kwestionowanych przepisów przed wydaniem orzeczenia, stanowi podstawę umorzenia postępowania w tym zakresie, co znalazło wyraz w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego. Jak już zwrócono uwagę większość zmienionych przepisów ustawy o Policji zawierało upoważnienia do wydania przepisów wykonawczych. Przyjmuje się, że zmiana treści przepisu upoważniającego do wydania aktu wykonawczego pociąga za sobą utratę mocy obowiązującej tego aktu z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej treść przepisu upoważniającego, chyba że przepisy przejściowe przewidują odmienne rozwiązanie w tym zakresie (§ 32 ust. 2, § 33 ust. 1 Zasad techniki prawodawczej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r.; Dz. U. Nr 100, poz. 908). Regulacje o takim charakterze znalazły się także w ustawach nowelizujących przepisy ustawy o Policji. W myśl art. 15 ustawy z 6 lipca 2001 r. akty wydane na podstawie zmienionych upoważnień ustawowych zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty wydane na podstawie nowych upoważnień. W związku z tym zachowuje moc prawną zakwestionowane zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji oraz zasad obliczania czynszu za te lokale (M.P. z 1997 r. Nr 78, poz. 746), wydane na podstawie art. 97 ust. 2 ustawy o Policji. Na marginesie wypada zaznaczyć, że na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz.733) utraciła również moc prawną powołana jako wzorzec badania rozporządzenia – ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.). Na mocy ustawy z 6 lipca 2001 r. zmieniono również treść upoważnienia zawartego w art. 35 ust. 3 ustawy, na podstawie którego wydano zakwestionowane zarządzenie nr 11 Komendanta Głównego Policji z 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych (opublikowane wewnętrznie, wydane na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy). Zarządzenie zachowało moc na podstawie art. 15 ustawy, podobnie jak wymieniony wcześniej akt wykonawczy. Także ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 100, poz. 1084) przewiduje w art. 9, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie zachowują moc przepisy dotychczasowe, o ile nie są sprzeczne z przepisami ustawy. Przepis ten nie ma jednak wpływu na zakres przedmiotowy niniejszego postępowania. Reasumując, przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym pozostają te z zakwestionowanych przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), które zachowały moc obowiązującą, tj.: art. 17 ust. 1, art. 26 ust. 2, art. 46 ust. 3, art. 129, art. 132 i art. 139 ust. 2 ustawy. Trzy spośród wymienionych przepisów: art. 26 ust. 2, art. 46 ust. 3 i art. 139 ust. 2 ustawy stanowią upoważnienie ustawowe dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do wydania aktów wykonawczych. Na podstawie art. 26 ust. 2 zostało wydane zakwestionowane we wniosku NSZZ Policjantów rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.), a na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy o Policji rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz.14). Ponadto należy ocenić te akty wykonawcze, które zachowały moc prawną na podstawie przepisów przejściowych, pomimo zmiany treści upoważnień do ich wydania dokonanej ustawą z 6 lipca 2001 r. i ustawą z 27 lipca 2001 r., tj.: zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 października 1997 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Policji oraz zasad obliczania czynszu za te lokale (M.P. Nr 78, poz. 746 – wydane na podstawie art. 97 ust. 2 ustawy) oraz zarządzenie Nr 11 Komendanta Głównego Policji z 8 lipca 1992 r. w sprawie zasad okresowego opiniowania policjantów oraz trybu wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych (opublikowane wewnętrznie, wydane na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy). Oprócz tego, ocenie Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie podlega, wydane na podstawie niezmienionego upoważnia (art. 7 ust. 1 ustawy) – zarządzenie nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie). 2. Merytoryczną ocenę zakwestionowanych we wniosku przepisów Trybunał Konstytucyjny rozpoczął od zbadania zgodności art. 17 ust. 1 ustawy o Policji z art. 2 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz z art. 2 i art. 5 Konstytucji. Zaskarżony przepis określa okoliczności, w których dopuszczalne jest użycie broni palnej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 policjant ma prawo użycia broni palnej, jeżeli środki przymusu bezpośredniego, wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy, okazały się niewystarczające lub ich użycie, ze względu na okoliczności danego zdarzenia, nie jest możliwe, przy czym broń może być użyta wyłącznie w enumeratywnie wyliczonych sytuacjach (pkt 1-9). Zdaniem wnioskodawcy ustawodawca ograniczył w ten sposób możliwość użycia broni przez policję, co pozostaje w sprzeczności z gwarancjami wynikającymi z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, która według wnioskodawcy, “zezwala każdemu człowiekowi na pozbawienie życia innego człowieka”, jeżeli wynika ono z użycia siły, która jest absolutnie konieczna w okolicznościach określonych w art. 2 ust. 2 Konwencji. Tymczasem, zgodnie z art. 2 ust. 2 Konwencji: “Pozbawienie życia nie będzie uznane za sprzeczne z tym artykułem, jeżeli nastąpi w wyniku bezwzględnie koniecznego użycia siły:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.