Ts 72/03

242 POSTANOWIENIE z dnia 6 października 2003 r. Sygn. akt Ts 72/03 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Ewa Łętowska po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Artura Zielińskiego w sprawie zgodności: art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882) z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE: W skardze konstytucyjnej z 25 kwietnia 2003 r. pełnomocnik skarżącego zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 8 ust. 4 in fine ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (dalej: zaskarżona ustawa), w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez ustawę z 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W ocenie skarżącego zaskarżony przepis narusza wynikający z art. 2 Konstytucji nakaz przyzwoitej legislacji, osłabiając zaufanie obywatela do Państwa. Źródła takiego naruszenia upatruje skarżący w ustawowym sformułowaniu „jeżeli w zakresie prowadzonych przez tego komornika egzekucji zaległość nie przekracza 6 miesięcy”. W ocenie skarżącego zawarte w tym przepisie kryterium jest niejasne i nieprecyzyjne, a tym samym stwarza trudności interpretacyjne. Skarga sformułowana została w oparciu o następujący stan faktyczny. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z 13 stycznia 2003 r. (sygn. akt I Co 3031/02) uwzględniona została skarga wierzyciela na czynność komornika (skarżącego), polegającą na zwrocie wniosku egzekucyjnego. Uwzględniając skargę Sąd nakazał komornikowi przyjąć wniosek wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego u podstaw orzeczenia sądowego leżała interpretacja kwestionowanego przepisu uwzględniająca w pierwszej kolejności interes wierzyciela, który nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji braku precyzji ustawodawcy. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 8 sierpnia 2003 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej, przez wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze przepis. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, pełnomocnik skarżącego, w piśmie z 19 sierpnia 2003 r. powtórzył zarzuty dotyczące naruszenia przez art. 8 ust. 4 zaskarżonej ustawy wymogów przyzwoitej legislacji wywodzonych z art. 2 Konstytucji. Ponadto sformułował dodatkowo zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości, polegającego z jednej strony na nierównym traktowaniu komorników i wierzycieli, z drugiej zaś na nierównym traktowaniu samych wierzycieli, znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skardze konstytucyjnej nie może być nadany dalszy bieg, albowiem nie spełnia ona przesłanek dopuszczalności występowania z tego rodzaju środkiem ochrony wolności i praw. Zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, przed ich naruszeniem zaistniałym wskutek zastosowania wobec skarżącego zakwestionowanych w skardze przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego. Precyzując zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka, nałożył ustawodawca na skarżącego obowiązek sprecyzowania, jakie konstytucyjne wolności lub prawa, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone przez zakwestionowane w skardze konstytucyjnej unormowania (art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym). Prawidłowe wykonanie powyższego obowiązku jest jednym z warunków nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trzeba podkreślić, że dopełnienie tego wymogu służy realizacji kilku celów. Przede wszystkim potwierdza uprawnienie skarżącego do występowania z tym środkiem prawnym. Tylko bowiem podmiot będący adresatem konkretnego, wskazanego w skardze prawa lub wolności, jest upoważniony do inicjowania postępowania w sprawie kontroli przepisów, wobec których formułowany jest zarzut niekonstytucyjności. Ponadto, wskazanie w skardze konstytucyjnej rodzaju naruszonych praw lub wolności umożliwia stwierdzenie, czy wnoszący skargę jest w istocie podmiotem, którego prawa doznały niedozwolonego ograniczenia. To zaś, w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji, decyduje o legitymacji skarżącego do inicjowania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Sposób wykonania omawianego obowiązku determinuje wreszcie także kwestię układu odniesienia, jaki przyjąć winien Trybunał Konstytucyjny kontrolując zakwestionowane w skardze unormowania. Należy podkreślić, że podmiotem wyznaczającym ten układ musi być sam skarżący, nie jest natomiast możliwe zastępowanie go w tym zakresie przez działający z własnej inicjatywy Trybunał Konstytucyjny. Ustawową barierą dla uzupełniania lub modyfikowania konstytucyjnego wzorca kontroli przepisów jest zasada wyrażona w art. 66 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, zgodnie z którą Trybunał orzekając jest związany granicami skargi konstytucyjnej. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną układem odniesienia kontroli przepisów w niej zakwestionowanych mogą być wyłącznie takie unormowania Konstytucji, które wyrażają konkretne podmiotowe prawa przysługujące skarżącemu. Określając rodzaj tych praw, jak i sposób ich naruszenia przez zaskarżone unormowanie, umożliwia skarżący merytoryczną jego kontrolę w świetle wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, opisany wyżej wymóg ustawowy nie został w przypadku niniejszej skargi konstytucyjnej spełniony. Doprecyzowanie przez skarżącego zarzutu niekonstytucyjności art. 8 ust. 4 zaskarżonej ustawy polega na wskazaniu złamania przez ustawodawcę wymogów prawidłowej (przyzwoitej) legislacji. Źródeł takiego naruszenia upatruje skarżący w wadliwym sformułowaniu zaskarżonego przepisu, pozwalającym na odmienne interpretacje przez organy stosujące. W piśmie z 19 sierpnia 2003 r. skarżący sformułował także zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Należy w związku z tym zauważyć, że takie określenie rodzaju konstytucyjnych praw, naruszonych kwestionowaną regulacją nie może być uznane za wystarczające wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie skargi konstytucyjnej wskazywano już na ograniczoną dopuszczalność traktowania zasad wyinterpretowanych z treści art. 2 Konstytucji za układ odniesienia kontroli przepisów kwestionowanych za pomocą tego środka prawnego. Trybunał Konstytucyjny wskazywał przy tej okazji, że konstruowanie wzorca kontroli z powyższych zasad możliwe byłoby pod warunkiem doprecyzowania przez skarżącego, w zakresie jakich konkretnych praw podmiotowych, wyrażonych w przepisach konstytucyjnych, zasady te doznały niedozwolonego uszczerbku lub ograniczenia. Analogiczne zastrzeżenie wyrażone zostały w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego także w odniesieniu do zasady równości (art. 32 Konstytucji). Także i ta zasada może być wykorzystana jako wzorzec kontroli przepisów kwestionowanych za pomocą skargi konstytucyjnej w sytuacji, gdy skarżący odniesie ją do treści konkretnych chronionych konstytucyjnie wolności i praw. Tym samym, w skardze konstytucyjnej konieczne jest wskazanie w charakterze wzorca tych przepisów konstytucyjnych, które dają podstawę dla wyinterpretowania konkretnych podmiotowych praw jednostki, naruszonych kwestionowaną regulacją (por. postanowienia TK z: 27 kwietnia 1998 r., sygn. Ts 47/98, OTK ZU nr I