Ts 128/07

440/6/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2009 r. Sygn. akt Ts 128/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bohdan Zdziennicki – przewodniczący Zbigniew Cieślak – sprawozdawca Janusz Niemcewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2008 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Ryszarda S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej zarzucono niezgodność art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego zaskarżony przepis wyłącza możliwość badania sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, nawet pomimo zwolnienia go przez sąd od uiszczenia kosztów sądowych. Niezależnie od sytuacji materialnej, strona już zwolniona od kosztów sądowych ponosi ciężar opłaty podstawowej w całości. Skarga konstytucyjna została złożona w oparciu o następującą sytuację faktyczną. W pozwie o pozbawienie wykonalności w całości tytułu wykonawczego skarżący zawarł wniosek o zabezpieczenie powództwa. Skarżący złożył również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 17 sierpnia 2006 r. Sąd Rejonowy w Pabianicach zwolnił go od kosztów. Sąd ten postanowieniem z 29 maja 2006 r. oddalił wniosek skarżącego o zabezpieczenie powództwa. Zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone postanowieniem Sądu Rejonowego w Pabianicach z 1 września 2006 r. Podstawą odrzucenia zażalenia było nieuzupełnienie braku formalnego, polegającego na niezałączeniu odpisu zażalenia. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego z 1 września 2006 r. i zarządzeniem z 4 października 2006 r. został wezwany do uiszczenia opłaty podstawowej od zażalenia. Skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia opłaty podstawowej. Postanowieniem z 7 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w Pabianicach, na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, oddalił wniosek skarżącego (sygn. akt I C 143/06). Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi z 11 stycznia 2007 r. (sygn. akt III Cz 1936/06). Postanowieniem z 11 marca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Podstawą odmowy było niewskazanie konstytucyjnych praw skarżącego naruszonych przez zaskarżony przepis ustawy. W szczególności Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zarzutu związanego z odrzuceniem zażalenia skarżący nie powinien łączyć z zamknięciem drogi do sądu i naruszeniem prawa do sprawiedliwego rozstrzygnięcia, lecz z prawem do zaskarżania orzeczeń. Naruszenia tego ostatniego prawa skarżący jednak nie podnosił. W zażaleniu skarżący uznał podstawę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej za nietrafną. Zdaniem skarżącego naruszenie prawa do sądu związane było z niesprawiedliwe ukształtowaną procedurą sądową w sytuacji, gdy pomimo zwolnienia go od kosztów nałożono na niego obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej. W efekcie skarżący został pozbawiony możliwości przedstawienia swoich racji przed sądem. Zdaniem skarżącego w jego sprawie nie chodzi wyłącznie o naruszenie prawa do zaskarżania orzeczeń, lecz o szerszy problem naruszenia prawa do sądu przez przepisy o kosztach sądowych. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem kontroli konstytucyjności aktów normatywnych i ochrony konstytucyjnych praw. Jej szczególny charakter polega m.in. na tym, że skarżący przedmiotem skargi konstytucyjnej może uczynić przepisy, na podstawie których wydane zostało ostateczne orzeczenie o jego prawach. Zarzuty skargi konstytucyjnej zdeterminowane są więc sytuacją prawną skarżącego. W niniejszej sprawie sytuacja ta polegała na tym, że w oparciu o zaskarżony przepis ustawy sąd odrzucił zażalenie skarżącego. Skarżący nie mógł więc skutecznie skorzystać z prawa do zaskarżania orzeczeń. W skardze konstytucyjnej skarżący naruszenia tego prawa jednak nie podnosił, a ze względu na wynikającą z art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) zasadę skargowości, Trybunał nie mógł badać tego zarzutu z urzędu. Skarga konstytucyjna opierała się na zarzucie naruszenia prawa do sprawiedliwego rozstrzygnięcia. Tak ogólnie sformułowany zarzut wykracza jednak poza sytuację skarżącego, ma charakter generalno-abstrakcyjny i nie mógł zostać rozpoznany, gdyż skarga konstytucyjna nie jest actio popularis. Trafnie więc Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił naruszenia swych konstytucyjnych praw przez zaskarżony przepis ustawy. Niezależnie od powyższej podstawy odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, należy stwierdzić, że w sprawie występuje zbędność orzekania w rozumieniu art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. W sprawie o sygnaturze SK 33/07 Trybunał Konstytucyjny dokonał już kontroli zgodności z Konstytucją art. 14 ust. 2 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W wyroku z 17 listopada 2008 r. Trybunał stwierdził, że przepis ten jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji (OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154). Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji.