Sygn. akt I ACz 124/13 POSTANOWIENIE Dnia 15 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym Przewodniczący: SSA Andrzej Palacz (spr.) Sędziowie: SA Anna Pelc SA Kaz
§ 1i 2 k.p.c).
Orzeczenie Sądu, jakie zapadłoby w wyniku wytoczonego przez uprawnionego powództwa o ustalenie, nie byłoby co do istoty wykonalne, albowiem nie nadawałoby się do wykonania w drodze egzekucyjnej. Zważyć natomiast należy, iż jak chodzi o drugi aspekt rozumienia pojęcia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, to pojęcia osiągnięcia celu postępowania, jaki ma być realizowany w przyszłości w drodze wniesienia właściwego powództwa o ustalenie nieistnienia prawa podmiotowego obowiązanego Powiatu (...), opartego na art. 189 k.p.c, a to żądania ustalenia treści wzajemnych relacji obligacyjnych uprawnionego i obowiązanego Powiatu (...), w tym w szczególności nieistnienia prawa domagania się od uprawnionego wykonania prac remontowych części drogi powiatowej nr (...) W. - B. - G. M.. w km od 5+227, na długości 4.05 km, w żadnej mierze nie można utożsamiać z takim celem niniejszego postępowania o udzielenie zabezpieczenia, jakim jest w zamyśle uprawnionego, zapobieżenie zrealizowania przez obowiązany Powiat (...) uprawnienia wynikającego z wystawionej na zlecenie uprawnionego gwarancji ubezpieczeniowej. Taki sposób zabezpieczenia, zważywszy na fakt, że jego skutkiem byłoby w istocie pozbawienie przysługującego obowiązanemu prawa skorzystania z gwarancji ubezpieczeniowej, zważywszy na terminowy charakter takiego uprawnienia, prowadziłby w istocie nie tylko do zaspokojenia roszczenia, co jest niedopuszczalne w świetle art. 731 k.p.c, ale i mogłaby grozić obowiązanemu wyrządzenia szkody w razie ustalenia - wbrew intencjom uprawnionego - faktu istnienia po jego stronie kwestionowanego obowiązku, a w konsekwencji i oddalenia przyszłego powództwa o ustalenie. Takie zabezpieczenie przyszłego roszczenia uprawnionego nie uwzględniałoby konieczności uwzględnienia przez Sąd w ramach postępowania o udzielenie zabezpieczenia nie tylko interesów uprawnionego, ale również i obowiązanego, przez co naruszałoby przepis art. 730 § 3 k.p.c. Niniejsze postanowienie w żaden sposób nie narusza również praw uprawnionego. W sytuacji bowiem zrealizowania przez obowiązanego Powiat (...) uprawnień wynikających z wystawionej na zlecenie uprawnionego gwarancji ubezpieczeniowej, w warunkach braku po jego stronie rzeczywistego uprawnienia do zaspokojenia własnych roszczeń z gwarancji ubezpieczeniowej, nawet w razie wystąpienia przeciwko uprawnionemu przez Gwaranta (obowiązanego (...) S.A.) z roszczeniem regresowym, sam uprawniony będzie mógł wystąpić z powództwem przeciwko Powiatowi (...) o zasądzenie na swoją rzecz, od tego obowiązanego, kwoty bezpodstawnie uzyskanej z wypłaty gwarancji. Mając więc na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 24 stycznia 2013r. sygn. akt ICo 11/13 oddalił wniosek na podstawie wcześniej powołanych przepisów. Od powyższego postanowienia zażalenie wywiódł wnioskodawca – uprawniony i zarzucając : 1. naruszenie norm wynikających z przepisów art. 730
(1)§ 1 i 2 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię (interpretację), w tym pojęcia „interes prawny” i ustaleń co do jego uprawdopodobnienia, skutkujące błędnym przyjęciem, że Uprawniony – (...) w W. nie ma interesu prawnego w żądaniu udzielenia zabezpieczenia (drugiego ze wskazanych sposobów zabezpieczenia), pomimo wykazania, że brak zabezpieczenia poważnie uniemożliwi/poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia względnie uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie, co w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem przez Sąd I instancji wniosku Uprawnionego o zabezpieczenie,
- naruszenie normy wynikającej z przepisu art. 731 kpc poprzez jego błędne (czyt. niewłaściwe) zastosowanie do ustalenia stanu faktycznego w sprawie poprzez uznanie przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie, iż wniosek o udzielenie zabezpieczenia jest nieuzasadniony z uwagi na to, że zmierza do pozbawienia przysługującego obowiązanemu prawa skorzystania z gwarancji ubezpieczeniowej, prowadząc do zaspokojenia roszczenia, a ponadto może grozić obowiązanemu wyrządzeniem szkody w razie ustalenia faktu istnienia po jego stronie kwestionowanego obowiązku,
- naruszenie normy wynikającej z przepisu art. 755 kpc poprzez jego niezastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynikającego z przedstawionych okoliczności faktycznych/faktów popartych materiałem dowodowym,
- naruszenie prawa materialnego, a to jest normy wynikającej z przepisu art. 58 § 1 kc oraz art. 353 1 kc w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 64 c ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.) oraz art. 58 § 2 kc poprzez ich niezastosowanie dla oceny – z urzędu – ważności czynności prawnej – porozumienia z dnia 13.09.2010 r. pomiędzy Uprawnionym a Obowiązanym ad. 1,
- naruszenie prawa materialnego, a to jest normy wynikającej z przepisu art. 58 § 1 kc oraz art. 353 1 kc w związku z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie dla oceny – z urzędu – ważności czynności prawnej – w/w porozumienia z dnia 13.09.2010 r. Zgodnie z powoływaną powyżej normą prawną ustawodawca zabronił przewozu pojazdami nienormatywnymi ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Analizując stan faktyczny w niniejszej sprawie, poparty stosowanymi dowodami, należy stwierdzić, iż Uprawniony w większości korzystałby z pojazdów nienoramtywnych o masie całkowitej do 40 t przewożących ładunek podzielny (piasek, pospółkę, kruszywo itd.), których ruch po drogach powiatowych z mocy w/w bezwzględnie obowiązującego przepisów jest zabroniony a pomimo to Obowiązany ad. 1 Powiat (...) – Zarząd Dróg Powiatowych w R. w powoływanym porozumieniu z dnia 13.09.2010 r. zezwolił na stosowny przejazd notabene pozostający w sprzeczności z postanowieniami hipotezy powoływanej normy wynikającej z przepisów prawa o ruchu drogowym,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie postanowienia, a to jest normy wynikającej z przepisu art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 328 § 2 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia przedstawionego w sprawie materiału dowodowego w pełni uprawdopodobniającego interes prawny Uprawnionego w uzyskaniu przedmiotowego zabezpieczenia. Istnieje sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z treścią przedstawionego przez Uprawnionego materiału dowodowego poprzez brak wszechstronnego rozważenia powołanych dowodów w powiązaniu z ich prawidłową ocena w sprawie, polegające na kwestii uprawdopodobnienia interesu prawnego Uprawnionego z pominięciem oceny pod względem ważności istotnej części materiału dowodowego tj. porozumienia z dnia 13.09.2010 r., a co za tym idzie rzutując na inne przedstawione dowody w sprawie jak inwentaryzacja drogi, wyciąg z gwarancji ubezpieczeniowej itd. Sąd przy ocenie wskazanych dowodów a w konsekwencji twierdzeń co do faktów/okoliczności faktycznych dopuścił się błędów natury faktycznej poprzez ustalenie przyjętego stanu faktycznego niezgodnego z jego faktyczną treścią. Bezsprzecznym jest, iż brak udzielenia wnioskowanego zabezpieczenia doprowadzi do realizacji przez Obowiązanego ad. 1 – Powiatu (...) – Zarząd Dróg Powiatowych w R. gwarancji ubezpieczeniowej poprzez wypłatę określonej kwoty. Powyższa realizacja gwarancji ubezpieczeniowej narazi Uprawnionego na ujemne daleko idące konsekwencje natury finansowej, a w dłuższym czasie może doprowadzić do utraty płynności finansowej z uwagi na istniejący kryzys w branży budowlanej. Ponadto Sąd I instancji przekroczył granice swobodnej oceny przedstawionego materiału w sprawie polegające na wyprowadzeniu z przedstawionych okoliczności faktycznych/faktów popartych stosowanym materiałem dowodowym wniosków z niego nie wynikających przyjmując, że Uprawniony nie uprawdopodobnił swojego interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia pomimo przedstawienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych/faktów wraz z dowodami przez Uprawnionego, które w pełni uprawdopodabniały interes prawny Uprawnionego w uzyskaniu przedmiotowego zabezpieczenia, w n i ó s ł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku o zabezpieczenie a także o zasądzenie na jego rzecz od Obowiązanego Powiatu (...) – Zarządu Dróg Powiatowych w R. kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. Uczestnik postępowania – Obowiązany Powiat (...) – Zarząd Dróg Powiatowych w R. wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne i jako takie podlega oddaleniu . Sąd Okręgowy trafnie przyjął , że zgodnie z art.
§ 1
kpc udzielenie zabezpieczenia uwarunkowane jest od wykazania prawdopodobieństwa istnienia roszczenia , którego się dochodzi, bądź którego zamierza się dochodzić oraz istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia ( obie przesłanki winny być spełnione kumulatywnie ), a także, że udzielone zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia ( art. 731 kpc ), jak również trafnie wywiódł w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że w niniejszej sprawie uprawniony uprawdopodobnił roszczenie , którego zamierza dochodzić i podał dlaczego tak uważa , że w niniejszej sprawie uprawniony nie uprawdopodobnił swojego interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia i bardzo wszechstronnie i wnikliwie podał dlaczego tak uważa i że uwzględnienie wniosku o zabezpieczenie zmierzałoby do zaspokojenia roszczenia . Sąd Apelacyjny podziela te poglądy z przyczyn podanych przez Sąd Okręgowy ( powtarzanie argumentów jest zbędne), a odmienne wywody zaprezentowane w zażaleniu , że taki interes prawny posiada uprawniony i że udzielenie zabezpieczenia nie zmierza do zaspokojenia roszczenia , nie są do podzielenia . Dlatego też rozstrzygnięcie wniosku przez Sąd Okręgowy przez jego oddalenie nie narusza przepisu art.
§ 1i 2 kpc , art.
731 kpc, art. 755 kpc . We wniosku o zabezpieczenie roszczenia , które uprawniony zamierza dochodzić , nie podnoszono , że porozumienie między stronami tj. między uprawnionym i obowiązanym z dnia 13.09.2010 r. jest nieważne w świetle art. 58 § 1 kc oraz art. 353 1kc w związku z art. 64 ust. 1 pkt. 1 , ust. 2, ust. 3 oraz art. 64 c ust. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U z 2012 r, poz. 1137 z późn. zm. w związku z art. 2 ust. 1 pkt. 3 o drogach publicznych Dz. U z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.) i dlatego też podnoszenie tego zarzutu na etapie postępowania zażaleniowego z sugestią , że to Sąd orzekający z urzędu winien oceniać , czy między stronami doszło do zawarcia ważnej czynności prawnej , jest chyba jakimś nieporozumieniem , gdy w oparciu o to porozumienie wnioskodawca zamierza wytoczyć powództwo, tym bardziej, na co zwrócił słusznie uwagę Sąd I instancji, że w postępowaniu o zabezpieczenie roszczenia przed wytoczeniem powództwa zakres kognicji sądu tego typu zagadnień nie obejmuje . Z tych też przyczyn Sąd Apelacyjny orzekł jak w pkt. I postanowienia na podstawie art. 385 kpc w związku z art. 397 § 2 kpc . O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc i § 12 ust. 2 pkt. 2 w związku z § 10 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych .