Ts 160/09

259/3/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 9 stycznia 2012 r. Sygn. akt Ts 160/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Leszka K. w sprawie zgodności: art. 131 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 lipca 2009 r. (data nadania) Leszek K. (dalej: skarżący) domagał się stwierdzenia niezgodności art. 131 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.; dalej: p.u.s.p.) z art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji, w zakresie, w jakim zaskarżony przepis przewiduje rozpoznanie zażalenia na uchwałę o utrzymaniu w mocy uwagi prezesa sądu przez ten sam sąd dyscyplinarny w innym równorzędnym składzie. Zgodnie z kwestionowanym przepisem p.u.s.p. zażalenie na uchwałę sądu dyscyplinarnego, odmawiającą uwzględnienia zastrzeżenia, o którym mowa w art. 37 § 4a p.u.s.p., rozpoznaje ten sam sąd dyscyplinarny w innym równorzędnym składzie. Z art. 37 § 4a p.u.s.p. wynika natomiast, że w razie złożenia zastrzeżenia do prezesa sądu, który zwrócił uwagę, prezes sądu uchyla uwagę lub przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi dyscyplinarnemu. Powyższe zarzuty zostały sformułowane w związku z następującym stanem faktycznym. Prezes Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu zwrócił uwagę sędziemu Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu (skarżącemu) na uchybienia w zakresie sprawności postępowań toczących się w sprawach znajdujących się w jego referacie. Skarżący złożył pisemne zastrzeżenia do uwagi prezesa sądu, który przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu we Wrocławiu. Sąd ten, uchwałą z 20 lutego 2009 r. (sygn. akt ASDo 11/08) utrzymał w mocy zaskarżoną uwagę prezesa sądu. Na skutek wniesionego zażalenia ten sam sąd, choć już w innym składzie, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę z 20 lutego 2009 r. (uchwała z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt ASDo 11/08). W ocenie skarżącego kwestionowany przepis ogranicza konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Skarżący zwrócił uwagę, że art. 131 § 5 p.u.s.p. ustanawia niedewolutywny tryb rozpoznania środka odwoławczego, niespełniający konstytucyjnego wymogu dwuinstancyjności. Takie rozwiązanie oznacza zaś, że ustawodawca pominął okoliczność, iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem quasi-karnym, do którego na podstawie art. 128 p.u.s.p. mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.). Co więcej, skarżący podkreślił, że „dwuinstancyjność nie może być (…) rozumiana jako możliwość dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez ten sam sąd, tylko w innym składzie”. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 7 sierpnia 2009 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone przez zaskarżony przepis oraz doręczenie brakujących odpisów uchwały Sądu Apelacyjnego z 20 lutego 2009 r. (sygn. akt ASDo 11/08). W złożonym piśmie z 2 września 2009 r. skarżący podniósł, że kwestionowany przepis narusza przysługujące mu prawo do zaskarżenia orzeczenia sądu do wyższej instancji (art. 78 Konstytucji) oraz prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna stanowi, zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, szczególny środek ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, naruszonych przez wydanie w sprawie skarżącego orzeczenia opartego na zaskarżonej normie. Powołany przepis Konstytucji wyznacza zatem przesłanki dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Z kolei art. 46-48 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) precyzują wymogi formalne skargi konstytucyjnej, które muszą zostać zachowane, aby skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Tylko taka więc skarga, która spełnia przesłanki dopuszczalności (art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK), przesłanki formalne tego środka ochrony i nie jest oczywiście bezzasadna, może być kierowana do rozpoznania merytorycznego. Odnosząc się do zarzutów skargi, Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że regulacja zawarta w kwestionowanym przepisie p.u.s.p. jest wyczerpująca, a zatem nie ma w tym przypadku podstaw do stosowania przepisów k.p.k. (tak – T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, komentarz do art. 131, nb 4, [w:] Komentarz do prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, Warszawa 2009, wyd. 2). Wskazany przez skarżącego art. 128 p.u.s.p. odsyła bowiem do przepisów k.p.k. tylko w sprawach nieuregulowanych przepisami p.u.s.p. Skarżący podniósł, że zaskarżony przepis naruszył jego prawo do sądu oraz prawo do zaskarżenia orzeczenia sądu do wyższej instancji, a także gwarancje dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji). Zdaniem skarżącego rozpoznanie odwołania od orzeczenia sądu przez ten sam sąd, będący sądem tej samej instancji w innym jedynie składzie, nie jest tożsame z prawem do zaskarżenia orzeczenia do wyższej instancji w rozumieniu art. 78 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Co więcej, w przekonaniu skarżącego, z uwagi na brzmienie art. 131 § 5 p.u.s.p., „zachodzi uzasadniona obawa, że ten sam sąd w innym jedynie składzie nie będzie ani niezależny, ani bezstronny, ani niezawisły”. W pierwszej kolejności Trybunał podkreśla, że na konstytucyjne prawo do sądu, wywodzone z art. 45 ust. 1 Konstytucji, składają się w szczególności cztery elementy: