Ts 271/10

353/4/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 13 marca 2012 r. Sygn. akt Ts 271/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Liszcz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej „Korserwis” Sp. z o.o. w sprawie zgodności: art. 3941 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 78 w związku z art. 2, art. 8, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 15 października 2010 r. skarżąca – „Korserwis” Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) zarzuciła, że art. 3941 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim przepis ten nie daje prawa do zaskarżenia postanowienia Sądu Najwyższego co do kosztów postępowania kasacyjnego zasądzonych przez ten sąd po raz pierwszy, jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 2, art. 8, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 176 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Postanowieniem z 27 listopada 2009 r. (sygn. akt II CSK 397/09) Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądził od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3 600,00 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z 21 maja 2010 r. Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie skarżącej na powyższe rozstrzygnięcie i zasądził od niej na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 300,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 15 lipca 2010 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2011 r. (doręczonym 21 marca 2011 r.) pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez: wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącej – zostały naruszone, doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia skargi i reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem oraz nadesłanie aktualnego, uwierzytelnionego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Pismem procesowym z 28 marca 2011 r. skarżąca odniosła się do stwierdzonych braków skargi. W konkluzji podkreśliła, że sposób naruszenia jej praw został wskazany w skardze konstytucyjnej, w związku z tym przedstawione w nadesłanym piśmie procesowym wywody są jedynie skrótowe i stanowią dodatkowe uzasadnienie skargi. Do pisma skarżąca dołączyła pełnomocnictwo „do sporządzenia skargi konstytucyjnej i reprezentowania jej w postępowaniu przed Trybunałem”, które – jak podkreśliła – jest pełnomocnictwem szczególnym, tożsamym z tym, które złożyła wraz ze skargą konstytucyjną. W ocenie skarżącej zakwestionowany art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., wyłączający kontrolę orzeczeń Sądu Najwyższego co do kosztów procesu kasacyjnego, o których Sąd ten orzekł po raz pierwszy, narusza jej prawa określone w petitum skargi konstytucyjnej. W szczególności skarżąca zakwestionowała sposób, w jaki ustawodawca wprowadził zaskarżone rozwiązanie. Za niekonstytucyjne skarżąca uznała to, że wyłączenie zaskarżalności nie wynika wprost z przepisów k.p.c., a jedynie z domniemania. Zdaniem skarżącej „tylko w przypadku precyzyjnego, jasnego i wyraźnego ustawowego stwierdzenia, że orzeczenie Sądu Najwyższego nie może być, jako wyjątek od zasady, zaskarżone, uprawniałoby do stwierdzenia, że nikomu, występującemu jako strona, nie przysługuje prawo do zaskarżenia postanowienia o kosztach postępowania kasacyjnego wydanego przez Sąd Najwyższy. Regulacja taka w żadnym przepisie ustawowym nie występuje, a jako wyjątek od zasady musi być wprost zapisana w ustawie”. Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę, które nie określa wyjątków od zasady, stanowi naruszenie art. 78 i art. 176 Konstytucji. Ponadto skarżąca zarzuciła, że takie rozwiązanie narusza prawo do jawnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, niezawisły i bezstronny sąd. W szczególności podkreśliła, że rozpoznanie dopuszczalności zażalenia nastąpiło na posiedzeniu niejawnym z naruszeniem zasady jawności, co może stanowić zagrożenie dla „sprawiedliwości” podjętego rozstrzygnięcia „co do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, jak również jakąkolwiek kontrolę (…) sprawiedliwości rozpatrzenia sprawy, a także niezależności, niezawisłości i bezstronności władzy sądowniczej”. Pozbawienie kontroli orzeczeń Sądu Najwyższego co do kosztów narusza także zasadę równości i zakaz dyskryminacji, gdyż jedynie z tego względu, że o kosztach sądowych orzekł Sąd Najwyższy, skarżąca została pozbawiona prawa do zweryfikowania prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Warunkiem nadania skardze dalszego biegu jest spełnienie przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie o TK. W przypadku, w którym wniesiona skarga nie odpowiada przewidzianym w tych aktach normatywnych wymogom formalnym, sędzia Trybunału, działając na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 2 ustawy o TK, wzywa do uzupełnienia braków w terminie 7 dni od daty zawiadomienia. Nieuzupełnienie braków w terminie, zgodnie z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK, skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2011 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia stwierdzonych braków skargi konstytucyjnej m.in. przez doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia skargi konstytucyjnej i reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Trybunał stwierdza, że nadesłane w wykonaniu zarządzenia sędziego pełnomocnictwo nie odpowiada wymaganiom pełnomocnictwa szczególnego, koniecznego do zainicjowania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, gdyż nie określa sprawy objętej umocowaniem. Ze względu na sformalizowany charakter skargi, należy uznać, że skarżąca nie wykonała prawidłowo zarządzenia sędziego Trybunału, co w myśl bezwzględnie obowiązującego art. 36 ust. 3 ustawy o TK stanowi samoistną przesłankę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Niezależnie od powyższej okoliczności Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia konstytucyjnych wolności i praw skarżącej są oczywiście bezzasadne. W myśl art. 39810 zdanie drugie w związku z art. 3989 § 2 k.p.c., o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy orzeka w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym. Postępowanie jest jednoinstancyjne, a co za tym idzie – niezaskarżalne. Podjęte rozstrzygnięcie kończy postępowanie w instancji, a zatem Sąd Najwyższy – zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. – orzeka również o kosztach postępowania kasacyjnego, zamieszczając postanowienie w sentencji orzeczenia dotyczącego głównego przedmiotu postępowania (por. orzeczenie SN z 15 lutego 1967 r., sygn. akt II CZ 144/66, OSNCP z 1967 r., nr 7-8, poz. 144). Skarżąca zakwestionowała art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. w brzmieniu: „Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji: