Ts 273/10

507/6/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 5 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Wróbel – przewodniczący Marek Kotlinowski – sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2012 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Jarosława J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej Jarosław J. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność: po pierwsze, art. 357 § 1 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji; po drugie, art. 357 § 2 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji; po trzecie, art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. z art. 78 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji; po czwarte, art. 117 § 5 k.p.c. z art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. Skarżący zarzucił, że wskazane w petitum skargi przepisy naruszają prawo dostępu do sądu, jawności postępowania sądowego oraz prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy – wynikające, zdaniem skarżącego, z art. 45 ust. 1 Konstytucji – a także zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 78 Konstytucji), zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadę pewności prawa, wywodzoną z art. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 4 czerwca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W odniesieniu do zarzutu niekonstytucyjności art. 357 § 1 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., art. 357 § 2 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Trybunał stwierdził, że do ewentualnego naruszenia konstytucyjnych praw i wolności skarżącego doprowadziło nieskorzystanie z przysługujących mu uprawnień. Natomiast w zakresie zaskarżonego art. 117 § 5 k.p.c. Trybunał uznał wskazane przez skarżącego wzorce kontroli za niesamodzielne (art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji), a podniesione zarzuty za oczywiście bezzasadne (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Na powyższe postanowienie skarżący wniósł w ustawowym terminie zażalenie. W złożonym środku odwoławczym skarżący wskazał, że strona nie jest zobowiązana składać wniosku o uzasadnienie postanowienia, skoro zgodnie z przepisami takiego uzasadnienia ono nie wymaga. Jednocześnie nie można uznać, że skarżący nie wykazał należytej troski o zabezpieczenie swych interesów, jeśli nie podjął czynności procesowych niemających podstawy w przepisach k.p.c. Skarżący nie zgodził się również z argumentacją Trybunału co do oczywistej bezzasadności zarzutu niezgodności art. 117 § 5 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W ocenie skarżącego pozostawienie do swobodnego uznania sędziego, czy ustanowienie pełnomocnika jest w danej sprawie potrzebne, narusza prawo do sądu, a przez swoją niedookreśloność – również postulat pewności prawa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 36 ust. 4 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 36 ust. 6-7 i z art. 49 ustawy o TK). Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Trybunał w obecnym składzie stwierdza, że kwestionowane postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący nie wnioskował o sporządzenie uzasadnienia postanowienia, ani też nie wniósł żadnych środków odwoławczych. Należy zatem przyjąć, że brak możliwości wystąpienia o uzasadnienie ostatecznego rozstrzygnięcia w swojej sprawie (jak też jego zaskarżenia) wywodzi wyłącznie z treści zaskarżonych przepisów (art. 357 § 1 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., art.357 § 2 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 3941 § 1 i 2 k.p.c.). Nawet jeżeli w ocenie skarżącego zakwestionowana regulacja uniemożliwia wniesienie środka odwoławczego, to okoliczność ta nie jest poparta treścią ostatecznego orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 47 ust. 2 ustawy o TK. Oczywiste jest zatem, że podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego (postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt I S 6/10) nie mogły być zaskarżone przepisy. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony praw i wolności konstytucyjnych. W zakresie wskazanym w art. 79 ust. 1 Konstytucji wyłącza kontrolę abstrakcyjną przepisów. Trybunał wskazywał już wielokrotnie, że przedmiotem skargi konstytucyjnej może być wyłącznie ta regulacja prawna, która była podstawą ostatecznego orzeczenia odnoszącego się do praw lub wolności konstytucyjnych skarżącego (por. np. postanowienia TK z: 29 marca 2000 r., Ts 163/99, OTK ZU nr 7/2000, poz. 265; 28 listopada 2000 r., Ts 140/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 94 oraz 28 marca 2001 r., Ts 13/01, OTK ZU nr 4/2001, poz. 113). W rozpatrywanej sprawie skarżący nie podjął próby złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, ani też nie wystąpił ze środkiem odwoławczym. W konsekwencji, zakwestionowane przepisy (art. 357 § 1 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., art. 357 § 2 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 3941 § 1 i 2 k.p.c.) nie mogły stanowić w jego sprawie podstawy wydania orzeczenia, wskazanego jako ostateczne orzeczenie o przysługujących mu prawach i wolnościach (w zakresie odnoszącym się do niedopuszczalności wystąpienia o uzasadnienie i zaskarżenia tego postanowienia). Tym samym Trybunał w niniejszym składzie uważa za słuszny pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu co do odmowy nadania dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej w zakresie art. 357 § 1 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., art. 357 § 2 w zw. z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Odnosząc się do drugiego zarzutu zażalenia, Trybunał podziela wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd, że zwroty (pojęcia) niedookreślone i nieostre istnieją w każdym systemie prawnym, a nieostrość czy niedookreśloność pojęć prawnych sprzyja uelastycznieniu porządku prawnego. Zwroty (pojęcia) niedookreślone występują we wszystkich systemach prawa europejskiego, także tych państw, które charakteryzują się wysoką kulturą prawną i niewątpliwie są zaliczane do państw prawa. Zwroty te przesuwają obowiązek konkretyzacji normy na etap stosowania prawa i w związku z tym dają sądom (czy organom administracji) pewną swobodę decyzyjną. Nie można jej jednak utożsamiać z dowolnością i wolnością od zewnętrznej kontroli. W szczególności nie można kwestionować, na podstawie art. 45 ust. 1 Konstytucji, że wskazane przepisy naruszają prawo do sądu, gdyż zawierają– zdaniem skarżącego – zwroty nieostre. Także i w odniesieniu do zarzutów sformułowanych na tle niniejszej sprawy należy uznać, że ustawodawca ma prawo posłużyć się zwrotami niedookreślonymi, dającymi sądom możliwość wyważonej, zindywidualizowanej oceny. Nie jest to naruszenie konstytucyjności przez legislatora, który utrzymuje się w takim wypadku w granicach konstytucyjnej swobody regulacji (por. postanowienie TK z 17 lutego 2010 r., Ts 192/09, OTK ZU nr 2/B/2010, poz. 131). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny zażalenia nie uwzględnił.