610/6/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 16 października 2013 r. Sygn. akt Ts 100/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Związku Dealerów Samochodów w sprawie zgodności: art. 86 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE
- W sporządzonej przez radcę prawnego skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 marca 2013 r. (data prezentaty), Związek Dealerów Samochodów (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 86 ust. 4 (w petitum oraz uzasadnieniu skargi błędnie oznaczonego jako „art. 86 ust. 1 pkt 4”) ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.; dalej: u.o.k.k.) z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji.
- Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: 2.
- Pismem z 18 października 2011 r. skarżący zawiadomił Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: UOKiK) o – jego zdaniem – praktyce naruszającej konkurencję, w postaci postanowień nowych umów dystrybucyjnych pojazdów silnikowych, zwieranych pomiędzy Toyota Motor Company Limited Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: spółka) a przedsiębiorcami będącymi dystrybutorami marki Toyota na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 25 maja 2012 r. (znak: DOK 1-412/86/11/MB) Prezes UOKiK poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie wstępnego ustalenia, czy w związku z nowymi zasadami dystrybucji pojazdów silnikowych przez spółkę mogło dojść do naruszenia przepisów u.o.k.k., oraz o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego wobec spółki. 2.
- Na powyższe pismo Prezesa UOKiK skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą sąd ten odrzucił postanowieniem z dnia 17 września 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2075/12) na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zdaniem sądu pismo Prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 86 ust. 4 u.o.k.k., nie jest rozstrzygnięciem władczym, lecz działaniem materialno-technicznym, którego nie obejmuje hipoteza art. 3 § 2 p.p.s.a. 2.
- Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2012 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zarzuci sądowi pierwszej instancji naruszenie:
(1)art. 77 ust. 2 Konstytucji – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że czynność odmowy wszczęcia przez Prezesa UOKiK postępowania antymonopolowego nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego i przez to zamknięcie stronie drogi sądowej w obronie swoich praw;
(2)art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) – poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą brakiem możliwości jakiejkolwiek kontroli rozstrzygnięcia Prezesa UOKiK, podczas gdy na podstawie wymienionego przepisu zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola działalności organów administracji publicznej;
(3)art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – polegające na błędnym przyjęciu, że od zawiadomienia Prezesa UOKiK w przedmiocie informacji o zakończeniu postępowania wyjaśniającego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. (sygn. akt II GSK 1912/12) Naczelny Sąd Administracyjny – Izba Gospodarcza oddalił skargę kasacyjną skarżącego, podzieliwszy stanowisko sądu pierwszej instancji.
- Zdaniem skarżącego zakwestionowany przepis narusza – wywodzone z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji – prawo do sądu, gdyż „nie dopuszcza kontroli przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zawiadomienia o stosowaniu praktyk ograniczających konkurencję”. Ponadto, skarżący zarzucił orzekającym w jego sprawie sądom administracyjnym obu instancji błędną wykładnię art. 86 ust. 4 u.o.k.k. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
- Zgodnie z art. 36 ust. 1 w związku z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
- Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia konstytucyjnych i ustawowych kryteriów warunkujących jej merytoryczne rozpoznanie.
- Przedmiotem rozpatrywanej skargi skarżący uczynił art. 86 ust. 4 u.o.k.k., który stanowi: „Prezes Urzędu przekazuje zgłaszającemu zawiadomienie, w terminie określonym w art. 35-37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, informację na piśmie o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem”. Po odniesieniu treści zaskarżonego przepisu do orzeczeń sądów administracyjnych obu instancji, z wydaniem których skarżący wiąże naruszenie swoich praw konstytucyjnych, Trybunał stwierdza, że art. 86 ust. 4 u.o.k.k. nie stanowił podstawy wydanych w sprawie skarżącego postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2012 r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. Odrzucenie skargi skarżącego na pismo Prezesa UOKiK z dnia 25 maja 2012 r. nastąpiło w trybie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z powodu treści art. 3 § 2 p.p.s.a. Pismo wskazanego organu nie jest bowiem objęte kognicją sądowoadministracyjną, gdyż nie stanowi decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.) ani innego niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), lecz jest jedynie działaniem materialno-technicznym. Oznacza to, że – wbrew twierdzeniu skarżącego – to nie art. 86 ust. 4 u.o.k.k. przesądził o braku sądowoadministracyjnej kontroli pisma Prezesa UOKiK w sprawie informacji o nieprzeprowadzeniu postępowania antymonopolowego, a – powołany przez sądy administracyjne obu instancji – art. 3 § 2 p.p.s.a. Należy w związku z powyższym przypomnieć, że jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej jest wymóg uczynienia jej przedmiotem takich przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, które były podstawą orzeczenia, w związku z którym wniesiono skargę. Jak wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie Trybunału, w procedurze inicjowanej skargą konstytucyjną przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego może być bowiem jedynie norma, na podstawie której wydane zostało orzeczenie lub decyzja naruszająca konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienia TK z dnia: 13 listopada 2007 r., SK 40/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 137; 18 kwietnia 2005 r., Ts 176/04, OTK ZU nr 3/B/2005, poz. 134; 5 stycznia 2001 r., Ts 83/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 91). Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji nie gwarantuje możliwości kwestionowania każdego przepisu kształtującego sytuację prawną skarżącego, ale jedynie takiego, który stanowił podstawę normatywną orzeczenia. Skarga konstytucyjna nie może zmierzać do inicjowania postępowania o charakterze abstrakcyjnym (zob. postanowienie TK z dnia 6 lipca 2005 r., SK 25/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 83). W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że analizowana skarga nie spełnia dyspozycji zawartej w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, co skutkuje odmową nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej ze względu na niedopuszczalność orzekania (art. 39 ust. 1 pkt 1 pkt 1 in fine oraz art. 36 ust. 3 w związku z art. 49 ustawy o TK).
- Niezależnie od stwierdzonej wyżej samoistnej negatywnej przesłanki procesowej Trybunał zauważa, że w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił wymogu, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK. Uzasadnienie skargi konstytucyjnej, poza wymienieniem jako wzorców kontroli art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji, ograniczyło się bowiem do krytyki sposobu rozstrzygnięcia sprawy skarżącego przez sądy administracyjne obu instancji. W związku z powyższym należy przypomnieć, że w polskim porządku prawnym Trybunał Konstytucyjny nie jest powołany do nadzoru judykacyjnego nad sądami i nie ma uprawnień do badania prawidłowości zastosowania przepisów w sprawach indywidualnych. Orzeka natomiast m.in. o zgodności z Konstytucją ustaw lub innych aktów normatywnych, na podstawie których sądy lub organy administracji publicznej rozstrzygnęły ostatecznie o wolnościach lub prawach jednostki albo o jej obowiązkach określonych w Konstytucji. Trzeba przy tym podkreślić, że przedmiotem skargi konstytucyjnej nie może być sam akt zastosowania kwestionowanych przepisów w indywidualnej sprawie skarżącego. Powyższe przemawiało także za odmową nadania dalszego biegu skardze na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 in fine oraz art. 36 ust. 3 w związku z art. 49 ustawy o TK. Z wyżej przedstawionych powodów Trybunał postanowił jak w sentencji.