611/6/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 17 grudnia 2013 r. Sygn. akt Ts 100/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Teresa Liszcz – sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2013 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Związku Dealerów Samochodów, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE
- W sporządzonej przez radcę prawnego skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 marca 2013 r. (data prezentaty), Związek Dealerów Samochodów (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 86 ust. 4 (w petitum oraz uzasadnieniu skargi błędnie oznaczonego jako „art. 86 ust. 1 pkt 4”) ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.; dalej: u.o.k.k.) z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego, zakwestionowany przepis narusza – wywodzone z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji – prawo do sądu, gdyż „nie dopuszcza kontroli przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów [dalej: Prezes UOKiK] zawiadomienia o stosowaniu praktyk ograniczających konkurencję”. Ponadto skarżący zarzucił orzekającym w jego sprawie sądom administracyjnym obu instancji błędną wykładnię art. 86 ust. 4 u.o.k.k.
- Postanowieniem z 16 października 2013 r. Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 in fine oraz art. 36 ust. 3 w związku z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) – odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał stwierdził, że zaskarżony art. 86 ust. 4 u.o.k.k. nie był podstawą normatywną postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2075/12) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2012 r. (sygn. akt II OSK 1912/12), które swoje rozstrzygnięcia oparły na art. 2 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). To zatem wskazany przepis p.p.s.a., a nie art. 86 ust. 4 u.o.k.k. przesądził o braku sądowoadministracyjnej kontroli pisma Prezesa UOKiK w sprawie informacji o nieprzeprowadzeniu postępowania antymonopolowego. Ponadto skarga konstytucyjna nie spełniała wymogu, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK, gdyż w jej uzasadnieniu skarżący, poza wymienieniem jako wzorców kontroli art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji, ograniczył się do krytyki sposobu rozstrzygnięcia jego sprawy przez sądy administracyjne obu instancji. Odpis postanowienia Trybunału został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 21 października 2013 r.
- Pismem procesowym, sporządzonym przez radcę prawnego i wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 28 października 2013 r. (data nadania), skarżący złożył zażalenie na postanowienie Trybunału z 16 października 2013 r. Zarzucił w nim Trybunałowi: po pierwsze – naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, „polegające na niezasadnym przyjęciu, że skarżący nie wskazał w skardze konstytucyjnej przepisu prawa na podstawie którego sądy i organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją”; po drugie – naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK, „polegające na niezasadnym przyjęciu, że skarga konstytucyjna nie została wystarczająco uzasadniona”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
- Zgodnie z art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w związku z art. 36 ust. 6 i 7 w związku z art. 49 ustawy o TK). Na etapie rozpatrzenia zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada przede wszystkim, czy w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty podniesione w zażaleniu nie podważyły ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie.
- W pierwszej kolejności Trybunał odniósł się do zarzutu błędnego – zdaniem skarżącego – uznania w postanowieniu z 16 października 2013 r., że art. 86 ust. 4 u.o.k.k. nie stanowił podstawy wydanych w sprawie skarżącego rozstrzygnięć. 3.
- Skarżący uczynił przedmiotem kontroli art. 86 ust. 4 u.o.k.k., który stanowi: „Prezes Urzędu przekazuje zgłaszającemu zawiadomienie, w terminie określonym w art. 35-37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, informację na piśmie o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem”. Przepisowi temu zarzucił naruszenie, wywodzonego z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, prawa do sądu. 3.
- Trybunał Konstytucyjny przypomina, że jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej – zwłaszcza w odniesieniu do powołanych przez skarżącego wzorców kontroli – jest wymóg uczynienia jej przedmiotem takich przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, które były podstawą orzeczenia, w związku z którym wniesiono skargę. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Trybunału, w procedurze inicjowanej skargą konstytucyjną przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego może być bowiem jedynie norma, na podstawie której wydane zostało orzeczenie lub decyzja naruszająca konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienia TK z: 13 listopada 2007 r., SK 40/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 137; 18 kwietnia 2005 r., Ts 176/04, OTK ZU nr 3/B/2005, poz. 134 oraz 5 stycznia 2001 r., Ts 83/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 91). Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji nie gwarantuje możliwości kwestionowania każdego przepisu kształtującego sytuację prawną skarżącego, ale jedynie takiego, który stanowił podstawę normatywną orzeczenia. Skarga konstytucyjna nie może zmierzać do inicjowania postępowania o charakterze abstrakcyjnym (zob. postanowienie TK z 6 lipca 2005 r., SK 25/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 83). Innymi słowy: aby uznać skargę konstytucyjną za dopuszczalną, musi występować ścisła relacja (związek) pomiędzy treścią orzeczenia, zaskarżonym przepisem aktu normatywnego a postawionym zarzutem niezgodności tego przepisu z określoną normą konstytucyjną. 3.
- Pismem z 25 maja 2012 r. (znak: DOK 1-412/86/11/MB) Prezes UOKiK – działając w trybie art. 86 ust. 4 u.o.k.k. – poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie wstępnego ustalenia, czy w związku z nowymi zasadami dystrybucji pojazdów silnikowych przez spółkę mogło dojść do naruszenia przepisów u.o.k.k., oraz o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego wobec spółki. Nie zgodziwszy się z argumentacją organu, skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na wskazane pismo Prezesa UOKiK. Postanowieniem z 17 września 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2075/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego na pismo Prezesa UOKiK, wskazując na to, że art. 3 § 2 p.p.s.a. nie przyznaje sądowi administracyjnemu kognicji w sprawie badania zgodności z prawem pisma tego organu, wydanego w trybie art. 86 ust. 4 u.o.k.k. Pogląd sądu pierwszej instancji został podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 grudnia 2012 r. (sygn. akt II OSK 1912/12). Co wymaga szczególnego podkreślenia, w obu judykatach rozstrzygana była wyłącznie kwestia dopuszczalności – na gruncie art. 3 § 2 p.p.s.a. – rozpoznania merytorycznego skargi skarżącego na pismo Prezesa UOKiK. 3.
- W związku z powyższym, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że art. 86 ust. 4 u.o.k.k. nie stanowił podstawy wydanych w sprawie skarżącego postanowień sądów administracyjnych obu instancji, w których przesądziły one o braku sądowoadministracyjnej kognicji w sprawie skargi na pismo Prezesa UOKiK informujące o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego. Odrzucenie skargi skarżącego na pismo organu nastąpiło bowiem w trybie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. z powodu treści art. 3 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że – wbrew twierdzeniu skarżącego – to nie art. 86 ust. 4 u.o.k.k. przesądził o braku sądowoadministracyjnej kontroli pisma organu, ale – wyraźnie wskazany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny – art. 3 § 2 p.p.s.a. 3.
- Z tego powodu odmowa nadania dalszego biegu skardze ze względu na niedopuszczalność orzekania była uzasadniona, w związku z czym zarzut skarżącego nie może zostać uwzględniony.
- Odnosząc się do drugiego, sformułowanego w zażaleniu zarzutu, Trybunał stwierdza, że jest on oczywiście bezzasadny i nie może zostać uwzględniony. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy (s. 2-4) oraz powtórzył, przedstawiony w petitum, zarzut niezgodności art. 86 ust. 4 u.o.k.k. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji (s. 4 in fine, s. 5 ab initio i s. 7 ab initio), jednak na s. 5 i 6 przedstawił jedynie argumentację negatywnie oceniającą sposób rozstrzygnięcia jego sprawy przez sądy administracyjne obu instancji, tj. uznania braku kompetencji sądów administracyjnych do badania zgodności z prawem pism Prezesa UOKiK informujących o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego. W postanowieniu z 16 października 2013 r. Trybunał prawidłowo zatem stwierdził niewykonanie przez skarżącego dyspozycji art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK. Z wyżej przedstawionych powodów – na podstawie art. 36 ust. 7 w związku z art. 49 ustawy o TK – Trybunał Konstytucyjny postanowił nie uwzględnić zażalenia.