Sygn. akt III AUa 132/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek (spr.) Sędziowie: SSA Barbara Gonera SSA Roman Skrzypek Protokolant st.sekr.sądowy M. Piekiełek po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. o zwrot nienależnego świadczenia na skutek apelacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt IV U 443/12 o d d a l a apelację. Sygn. akt III AUa 132/13 UZASADNIENIE wyroku z dnia 8 maja 2013r. Decyzją z dnia 29 lutego 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. dokonał rozliczenia miesięcznego (jako korzystniejszego) pobieranej przez wnioskodawczynię J. W. w 2011r. emerytury stwierdzając, iż osiągnięty przez nią w miesiącu marcu 2011r. przychód ze stosunku pracy przekroczył wyższą kwotę graniczną przychodu za ten miesiąc, co uzasadniało zawieszenie świadczenia w kwocie 2.360, 79 zł . Stąd po uwzględnieniu dokonanego za wskazany okres zmniejszenia emerytury na kwotę 503,82 zł, pozostała kwota 1.856,97 zł, stanowi nadpłatę podlegającą zwrotowi. W podstawie prawnej decyzji powołane zostały art. 103-105, art. 127 oraz art. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), a także ogólnie przepisy wykonującego tę ustawę rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty (Dz. U. Nr 58, poz.290 ze zm.). Wnioskodawczyni J. W. odwołała się od w/w decyzji ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie. W odwołaniu z dnia 9 marca 2012r r. wnioskodawczyni wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez stwierdzenie, że osiągnięty przez nią w 2011r. przychód nie uzasadnia zgłoszonego przez ZUS żądania zwrotu emerytury jako świadczenia nienależnego na wskazaną w decyzji tej kwotę 1.856,97 zł, zarzuciła, że przyjęte przez pozwany organ rentowy w tej mierze rozliczenie dokonane zostało z naruszeniem obowiązujących w tym zakresie reguł, w tym w szczególności § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty (Dz. U. Nr 58, poz.290 ze zm.). Zdaniem bowiem odwołującej wyżej powołany przepis jak również stan faktyczny sprawy (fakt, iż do dnia 31 sierpnia pobierała emeryturę bez rozwiązania stosunku pracy , po tej zaś dacie zakończyła pracę zawodową i przeszła na emeryturę ), uzasadniały dokonanie rozliczenia pobieranej przez nią w 2011 r. emerytury w systemie rocznym przy odpowiednim skróceniu do ośmiu miesięcy tego roku kalendarzowego. Przedstawiając zaś w tabelaryczny sposób wnioskowane rozliczenie świadczenia (przy wskazaniu z jednej strony na globalną kwotę osiągniętego za osiem miesięcy 2011r. przychodu, z drugiej zaś sumaryczną wyższą kwotę graniczną przychodu dla tego okresu), odwołująca stwierdzała, iż nie doszło do nadpłaty świadczenia. Niezależnie od tego wnioskodawczyni podnosiła, że specyfika wykonywanego przez nią zawodu nauczyciela, przy uwzględnieniu treści § 11 ust. 1 wyżej powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty, wymaga rozliczenia emerytury za okres szkolny, a nie rok kalendarzowy. Ponadto wnioskodawczyni zwracała uwagę, że przy przyjętym przez ZUS rozliczeniu miesięczny jej świadczenia decydujące znaczenia miał fakt wypłaty w marcu 2011 r. trzynastej pensji za rok 2010 r. W odpowiedzi na odwołanie z dnia 6 kwietnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. wnosił o oddalenie żądania wnioskodawczyni, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Jednocześnie odnosząc się do twierdzeń odwołującej organ rentowy zauważał, że brak jest podstaw prawnych do dokonania wnioskowanego przez nią rozliczenia emerytury za 2011 r., ponieważ powoływany § 7 – jakkolwiek ust. 2 tego przepisu – rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty (Dz. U. Nr 58, poz.290 ze zm.), dozwalający na odpowiednie skrócenie okresu, z którego ustala się łączną kwotę przychodu w danym roku kalendarzowym, nie może mieć tu swojego zastosowania z uwagi na fakt, iż w całym 2011 r. wnioskodawczyni pobierała to samo rodzajowo świadczenie, tj. emeryturę nauczycielską. Z kolei nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia porównywanie kwot osiągniętego przychodu wyłącznie w odniesieniu do górnej kwoty granicznej z pominięciem tej niższej uzasadniającej zmniejszenie emerytury, co też i miało miejsce w odniesieniu do świadczenia wnioskodawczyni (zgodnie z jej uprzednim oświadczeniem) w okresie od stycznia do sierpnia 2011 r. Ponadto pozwany organ rentowy podkreślał, że stosownie do art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 361), wypłacona wnioskodawczyni w marcu 2011 r. trzynasta pensja, choć należna za rok 2010 r. zasiliła przychód z tytułu stosunku pracy za ten miesiąc stanowiąc tym samym podstawę do jej uwzględnienia przy rozliczaniu emerytury odwołującej za 2011 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni J. W., wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt. IV U 443/12) oddalił odwołanie. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy w Krośnie ustalił, iż wnioskodawczyni J. W. ur. (...) decyzją ZUS Oddziału w J. z dnia 25 maja 2009 r. nabyła prawo do emerytury nauczycielskiej od dnia 1 czerwca 2009 r. kontynuując zatrudnienie u swojego dotychczasowego pracodawcy tj. w Zespole (...) w S.. Ubiegając się o emeryturę wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o zamiarze osiągania przychodu z tytułu w/w stosunku pracy w wysokości powodującej zmniejszenie świadczenia. W związku z powyższym organ rentowy dokonywał stosownego maksymalnego zmniejszenia emerytury odwołującej, co skutkowało rozliczeniami świadczenia za lata 2009 i 2010 (w oparciu o stosowne zaświadczenia pracodawcy o wysokości osiągniętego przez wnioskodawczynię przychodu), w których stwierdzone zostało, iż emerytura odwołującej wypłacana była w prawidłowej wysokości (decyzje ZUS z dnia 27 stycznia 2010 r. i z dnia 27 stycznia 2011 r.). W dniu 1 września 2011 r. do organu rentowego złożone zostało przez odwołującą zarówno świadectwo pracy, z którego wynikało, iż w/w rozwiązała stosunek pracy z Zespołem (...) w S. z dniem 31 sierpnia 2011 r., jak też umowa o pracę z w/w pracodawcą stanowiąca o ponownym nawiązaniu stosunku pracy z dniem 2 września 2011 r. na czas określony do dnia 31 sierpnia 2012 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy (9,53/18). Równocześnie J. W. złożyła oświadczenie, że osiągany przez nią przychód z tytułu nowego zatrudnienia nie będzie w wysokości powodującej zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia. Pracodawca wnioskodawczyni w dniu 16 lutego 2012 r. przedłożył w organie rentowym zaświadczenie o wysokości osiągniętego przez J. W. w 2011 r. przychodu, z którego wynikało, iż wyniósł on globalnie kwotę 40.226,17 zł. W zaświadczeniu tym znalazło się również określenie przychodu za poszczególne miesiące w tym za miesiąc marzec 2011 r., w którym oprócz wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni pobrała trzynastą pensję, co stanowiło o łącznej kwocie przychodu za ten miesiąc w wysokości 7.235,95 zł. W tej sytuacji pozwany organ rentowy dokonał symulacji rozliczenia emerytury wnioskodawczyni za wyżej wskazany rok kalendarzowy w systemie rocznym i miesięcznym dochodząc do ostatecznego wniosku, że ten ostatni jest dla odwołującej bardziej korzystny, co skutkowało wydaniem – zaskarżonej w niniejszym postępowaniu – decyzji z dnia 29 lutego 2012 r. stanowiącej o nadpłacie emerytury na kwotę 1.856,97 zł podlegającej zwrotowi jako świadczenie nienależne. Dokonując w postępowaniu sądowym weryfikacji tego rozliczenia w drodze dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości – przy uznaniu pełnej miarodajności tego dowodu, tak z uwagi na fachowość biegłego jak i szczegółowe uzasadnienie przyjętej konkluzji, przy jednoczesnym odrzuceniu stawianych przez odwołującą do treści tego dowodu zarzutów jako niemerytorycznych (uwagi o niepoprawnym i niestarannym wykonaniu opinii ze względu na brak akapitów itp.), Sąd I instancji stwierdził, że w świetle bezspornych okoliczności faktycznych związanych z wysokością osiągniętego przez J. W. przychodu za 2011 r., jak i w poszczególnych jego miesiącach, dokonane przez ZUS rozliczenie miesięczne emerytury było bardziej korzystne niż roczne i prawidłowe co do ostatecznego stwierdzenia o nadpłacie świadczenia na kwotę 1.856,97 zł. Nie opisując dokładnie odzwierciedlonego w treści opinii matematycznego sposobu wyliczenia tak określonej kwoty, Sąd Okręgowy w Krośnie odnosząc się do zarzutów odwołania jedynie podkreślił, że w sytuacji wnioskodawczyni, która przez cały 2011 r. pobierała to samo świadczenie emerytalne, nie jest możliwe ograniczenie rozliczenia jej emerytury wyłącznie za okres ośmiu miesięcy, a z kolei brzmienie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty (Dz. U. Nr 58, poz.290 ze zm.), jednoznacznie przesądza o uwzględnianiu w omawianym rozliczeniu roku kalendarzowego a nie roku szkolnego. Nie budziło też wątpliwości Sądu I instancji, iż w przychodzie za miesiąc marzec 2011 r. musiała zostać uwzględniona wypłacona w tym miesiącu wnioskodawczyni trzynasta pensja, jak również to, że przewidziane w art. 104 ust. 7 i 8 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) zasady rozliczania świadczeń wykluczają możliwość odnoszenia osiągniętego przychodu wyłącznie do wyższej kwoty granicznej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W świetle zaś powyższego, Sąd Okręgowy w Krośnie uznał żądanie odwołania za nieuzasadnione, a zaskarżoną decyzję ZUS za trafną i odpowiadającą prawu - tu w szczególności wyżej powołanym przepisom prawa materialnego. W podstawie prawnej wyroku powołany też został art. 477
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.