291/4/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 8 stycznia 2013 r. Sygn. akt Tw 35/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej o zbadanie zgodności: art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744, ze zm.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. UZASADNIENIE 4 lipca 2012 r. wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej (dalej: Rada) o zbadanie zgodności art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744, ze zm.; dalej: ustawa o Inspekcji lub ustawa z 29 stycznia 2004 r.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
- Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) wniosek przedstawiony przez ogólnokrajową władzę organizacji zawodowej podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie jednego sędziego bada, czy wniosek odpowiada wymogom formalnym (art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 36 ust. 3 ustawy o TK), a w szczególności, czy pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Ponadto, wstępne rozpoznanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedopuszczalności wydania orzeczenia (art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). Celem wstępnego rozpoznania jest dokonanie – już w początkowej fazie postępowania – eliminacji spraw, które nie mogą stać się przedmiotem merytorycznego rozstrzygania przez Trybunał Konstytucyjny.
- Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że ogólnokrajowym władzom organizacji zawodowych (w tym samorządów zawodowych skupiających osoby wykonujące zawody zaufania publicznego) przysługuje legitymacja do występowania o kontrolę tylko takich aktów normatywnych, które dotyczą spraw odnoszących się do wykonywania określonej profesji przez członków organizacji, związanych z tym uprawnień i obowiązków (zob. postanowienie TK z 20 grudnia 2005 r., Tw 12/05, OTK ZU nr 5/B/2007, poz. 179 oraz powołane tam orzeczenia).
- Na wstępie Trybunał Konstytucyjny przypomina, że ustawa z 29 stycznia 2004 r. określa zadania, organizację, tryb działania oraz zasady finansowania Inspekcji Weterynaryjnej (art. 1 pkt 1) stanowiącej kontrolnonadzorczą instytucję państwową (dalej: Inspekcja), nie zaś samorządu lekarsko-weterynaryjnego, którego funkcjonowanie reguluje ustawa z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 767, ze zm.; dalej: ustawa o zawodzie lekarza weterynarii). 3.
- Przedmiot kontroli stanowi art. 16 ust. 6 ustawy o Inspekcji. Przepis ten formułuje skierowane do ministra właściwego do spraw rolnictwa upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia. Co oczywiste, adresatem zawartego w art. 16 ust. 6 ustawy o Inspekcji obowiązku nie jest wnioskodawca w rozpatrywanej sprawie. 3.
- Analiza zaskarżonego przepisu pozwala stwierdzić, że rozporządzenie ma określać, po pierwsze, kwalifikacje osób wyznaczonych przez powiatowego lekarza weterynarii do czynności, których wykonywanie stanowi realizację ustawowych zadań Inspekcji (art. 16 ust. 6 pkt 1 in fine w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o Inspekcji); po drugie, warunki i wysokość wynagrodzenia za wykonywanie tych czynności (art. 16 ust. 6 pkt 2 ustawy o Inspekcji); po trzecie, zakres czynności pomocniczych wykonywanych przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje (art. 16 ust. 6 pkt 1 in principio w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o Inspekcji). 3.
- Trybunał Konstytucyjny ustalił, że lekarze weterynarii wyznaczeni do wykonywania określonych czynności oraz osoby niebędące lekarzami weterynarii wyznaczone do wykonywania określonych czynności o charakterze pomocniczym wykonują zadania organów Inspekcji (art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Inspekcji), nie zaś samorządu lekarsko-weterynaryjnego. Wymaga nadto podkreślenia, że wyznaczenie do wykonania czynności następuje w drodze decyzji administracyjnej powiatowego lekarza weterynarii (art. 16 ust. 2), określającej rodzaj i zakres czynności przekazanych do wykonania. 3.
- W świetle powyższego, w ocenie Trybunału, nie ulega wątpliwości, że wydane na podstawie kwestionowanego art. 16 ust. 6 ustawy o Inspekcji rozporządzenie ma służyć realizacji ustawowych zadań Inspekcji, które sprowadzają się do zapewnienia ochrony zdrowia publicznego przez ochronę zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego (art. 3 ust. 1 ustawy o Inspekcji). W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że upoważnienie ustawowe zawarte w zaskarżonym przepisie nie dotyczy uregulowania (w rozporządzeniu) spraw objętych zakresem działania – reprezentowanego przez Radę – samorządu lekarsko-weterynaryjnego. Oznacza to, że Radzie nie przysługuje legitymacja do występowania do Trybunału o kontrolę kwestionowanego przepisu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Okoliczność ta uzasadnia odmowę nadania wnioskowi dalszego biegu ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 36 ust. 3 w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). 3.
- Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli wnioskodawca zauważa, że „przedmiotem ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej oraz dwóch rozporządzeń wydanych na podstawie upoważnienia zawartego w art. 16 ust. 6 ustawy (…) jest (…) polityka państwa w sprawach stanu zdrowotności zwierząt i weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego”, to tym samym przyznaje, że ustawodawca, uchwalając zaskarżony przepis, realizację zadań z zakresu tej polityki powierzył Inspekcji, nie zaś samorządowi lekarsko-weterynaryjnemu. Skoro tak, to nie znajduje uzasadnienia powoływanie się przez wnioskodawcę na art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii i utożsamianie przewidzianej w tym przepisie możliwości zajmowania „stanowiska w sprawach stanu zdrowotności zwierząt, weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego i środowiska oraz polityki państwa w tym zakresie” z uprawnieniem określonym w art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego uprawnienie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii, może przejawiać się w wyrażeniu opinii, do której zasięgnięcia obliguje ministra właściwego do spraw rolnictwa zaskarżony przepis. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że uznanie istnienia po stronie samorządu lekarsko-weterynaryjnego możności inicjowania hierarchicznej kontroli „w sprawach stanu zdrowotności zwierząt, weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego i środowiska oraz polityki państwa w tym zakresie” prowadziłoby do rozszerzenia ograniczonej rzeczowo zdolności wnioskowej wspomnianego podmiotu na bliżej nieokreśloną kategorię aktów normatywnych, a w konsekwencji równałoby się z uznaniem przesłanki wynikającej z art. 191 ust. 2 Konstytucji za prawnie nieznaczące kryterium oceny legitymacji procesowej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego brak jest zatem pomiędzy art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii a art. 16 ust. 6 ustawy o Inspekcji takiego związku, który uzasadniałby legitymację Rady do kwestionowania zgodności z Konstytucją upoważnienia do sprecyzowania w rozporządzeniu sposobu realizacji zadań Inspekcji. Okoliczność ta przemawia za odmową nadania wnioskowi dalszego biegu ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 36 ust. 3 w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). 3.
- Trybunał Konstytucyjny przypomina, iż o tym, że inicjator danego rozpoznania wstępnego występuje do Trybunału z pozycji władzy organizacji zawodowej, przesądzają powołane przez wnioskodawcę wzorce kontroli. Muszą one świadczyć o tym, że podmiot domagający się hierarchicznej kontroli zgodności norm wszczyna postępowanie sądowokonstytucyjne w celu ochrony określonych uprawnień realizowanych przez jego członków w ramach wykonywania przez nich profesji. 3.6.
- Trybunał Konstytucyjny ustalił, że wnioskodawca stawia zarzut, zgodnie z którym „wobec braku wystarczająco precyzyjnych i jasnych wytycznych wydania rozporządzenia wykonawczego” zaskarżony przepis formułuje blankietowe upoważnienie do wydania rozporządzenia. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że występowanie przez Radę w interesie ogólnospołecznym (troska o przestrzeganie zasad prawidłowego stanowienia prawa) wskazuje na generalny charakter legitymacji (art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji), która nie przysługuje wnioskodawcy w niniejszej sprawie (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). 3.6.
- Wnioskodawca, świadomy niepowołania w uchwale nr 89/2012/V Rady z 21 czerwca 2012 r. „w sprawie wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem” (ani w pełnomocnictwie z 22 czerwca 2012 r.) – kluczowego dla obrony twierdzenia o występowaniu w interesie zawodowym – art. 17 ust. 1 Konstytucji, odwołuje się doń w samym wniosku, w szczególności w części oznaczonej śródtytułem „Uzasadnienie niezgodności art. 16 ust. 6 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej z art. 17 ust. 1 Konstytucji”. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że pełnomocnik jest zobowiązany do działania w zakresie i granicach udzielonego umocowania. Nie posiada kompetencji do samodzielnego kształtowania ani przedmiotu, ani wzorców kontroli, gdyż wiąże go treść uchwały podmiotu legitymowanego do występowania o hierarchiczną kontrolę zgodności norm (por. postanowienie TK z 26 lutego 2009 r., Tw 1/09, OTK ZU nr 4/B/2009, poz. 217). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że rozpatrywany wniosek w zakresie, w jakim samoistnie określa wzorzec kontroli (art. 17 ust. 1 Konstytucji), pochodzi od podmiotu nieuprawnionego. Okoliczność powyższa uzasadnia odmowę nadania w tym zakresie dalszego biegu wnioskowi ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 36 ust. 3 w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.