Sygn. akt: KIO/UZP 198/08 WYROK z dnia 19 marca 2008r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Klaudia Szczytowska-Maziarz Członkowie: Małgorzata Stręciwilk Ryszard Tetzlaff Protokolant: Magdalena Pazura po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008r. w Warszawie odwołania wniesionego przez Przedsiębiorstwo Transportu Kolejowego Holding S.A., 41 - 800 Zabrze, ul. Wolności 337 od rozstrzygnięcia przez zamawiającego Kompania Węglowa S.A., 40 - 039 Katowice, ul. Powstańców 30 protestu z dnia 19 lutego 2008r. przy udziale XXX zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego XXX po stronie odwołującego się oraz XXX - po stronie zamawiającego*. orzeka: 1. Uwzględnia odwołanie i unieważnia postępowanie. 2. Kosztami postępowania obciąża Kompanię Węglową S.A., 40 - 039 Katowice, ul. Powstańców 30 i nakazuje: 1) zaliczyć na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych koszty w wysokości 4064 zł 00 gr (słownie: cztery tysiące sześćdziesiąt cztery złote zero groszy) z kwoty wpisu uiszczonego przez Przedsiębiorstwo Transportu Kolejowego Holding S.A., 41 - 800 Zabrze, ul. Wolności 337, 2) dokonać wpłaty kwoty 7664 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy sześćset sześćdziesiąt cztery złote zero groszy) przez Kompanię Węglową S.A., 40-039 Katowice, ul. Powstańców 30 na rzecz Przedsiębiorstwa Transportu Kolejowego Holding S.A., 41 - 800 Zabrze, ul. Wolności 337, stanowiącej uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wpisu od odwołania i zastępstwa prawnego, 3) dokonać wpłaty kwoty 0 zł 00 gr (słownie: XXX) przez XXX na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych na rachunek dochodów własnych UZP, 4) dokonać zwrotu kwoty 15 936 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy dziewięćset trzydzieści sześć złotych zero groszy) z rachunku dochodów własnych Urzędu Zamówień Publicznych na rzecz Przedsiębiorstwa Transportu Kolejowego Holding S.A., 41 - 800 Zabrze, ul. Wolności 337. U z a s a d n i e n i e W postępowaniu, prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego na „Zarządzanie infrastrukturą kolejową oraz wykonywanie przewozów związanych z obsługą bocznicy kolejowej KW S.A. w ZG Piekary Rejon Piekary, Rejon Brzeziny w okresie 36 miesięcy”, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Nr 2008/S 26-035200 z dnia 07.02.2008r., Zamawiający w dniu 07.02.2008r. zamieścił specyfikację istotnych warunków zamówienia (dalej SIWZ) na swojej stronie internetowej. W dniu 19.02.2008r. (pismem z dnia 19.02.2008r.), z zachowaniem terminu wskazanego w art. 180 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655) - zwanej dalej ustawą Pzp, Odwołujący złożył protest na treść SIWZ, zarzucając Zamawiającemu naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy Pzp, art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 17, art. 29 ust. 1 ustawy Pzp, art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 3531 i 487 par. 2 k.c., art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 487 par. 2 k.c., żądając: 1. unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp, w przypadku uznania zarzutów dot. naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy Pzp, art. 25 ust. 1 pkt 1, 2. wprowadzenia zmian treści SIWZ, w przypadku uznania pozostałych zarzutów. Odwołujący w proteście wskazał, że wskutek podniesionych naruszeń ustawy Pzp jego interes prawny, w związku z ograniczeniem możliwości uzyskania zamówienia, może doznać uszczerbku. W uzasadnieniu protestu odnośnie naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy Pzp, art. 25 ust. 1 pkt 1 Odwołujący podniósł, że w pkt. X.1 SIWZ (str.2) Zamawiający zażądał od wykonawców posiadania uprawnień do wykonania określonej działalności lub czynności, tj. posiadania niezbędnych świadectw wynikających z ustawy o transporcie kolejowym z dnia 28.03.2003r. (t.j. Dz.U. z 2007r. Nr 16, poz. 94), wydanych przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, tzn.: 1. aktualnego świadectwa bezpieczeństwa dla przewoźnika kolejowego lub certyfikatu bezpieczeństwa, 2. aktualnego świadectwa bezpieczeństwa dla zarządcy infrastruktury kolejowej lub autoryzacji bezpieczeństwa, co jest sprzeczne z art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy Pzp. Odwołujący zwrócił uwagę, iż przywołana ustawa została zmieniona ustawą z dnia 24.08.2007r. o zmianie niektórych ustaw w związku z członkostwem RP w Unii Europejskiej (Dz.U. z 2007r. Nr 176, poz. 1238) oraz ustawą z dnia 19.09.2007r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007r. Nr 191, poz. 1374), które wprowadziły w szczególności nowe definicje, obowiązujące od dnia 02.11.2007r., pozwalające na przyjęcie, że ustawodawca nie zalicza bocznic do infrastruktury kolejowej (art. 4 pkt 1 – infrastruktura kolejowa, art. 4 pkt 2 – linia kolejowa, art. 4 pkt 10 – bocznica kolejowa). Z przywołanych artykułów wynika, w ocenie Odwołującego, że bocznica kolejowa nie jest linią kolejową i nie jest zaliczana do infrastruktury kolejowej, którą musi zarządzać zarządca infrastruktury kolejowej, co oznacza, że posiadanie świadectwa bezpieczeństwa dla zarządcy infrastruktury kolejowej lub autoryzacji bezpieczeństwa, wobec braku takiego wymogu w obowiązujących przepisach, jest zbędne i nieuzasadnione, a postawiony w SIWZ wymóg narusza zasady, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp. śądanie wskazanego świadectwa lub autoryzacji wykracza poza krąg dokumentów, których można żądać Zamawiający od wykonawców na podstawie ustawy Pzp i narusza jej art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 17 Odwołujący podniósł, że w pkt. XXVI 1b SIWZ Zamawiający stwierdził: „Odwołanie wnosi się do Prezesa UZU (…), jednocześnie informując Zamawiającego o wniesieniu odwołania”, co jest sprzeczne z art. 184 ust. 2 ustawy Pzp. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy Pzp Odwołujący podniósł, że w pkt. III.13 Załącznika nr 1 do SIWZ (str. 15 SIWZ) Zamawiający oświadczył, że minimalna gwarantowana ilość ton nie będzie mniejsza niż 85% maksymalnej ilości deklarowanej w załączniku nr 2 w okresie trwania umowy, jednocześnie jednak wskazując w pkt. 2.4 załącznika nr 7, że w przypadku, gdy realizacja umowy nastąpi na kwotę mniejszą niż określona w pkt. 2.1 załącznika nr 7, wykonawca nie będzie żądał odszkodowania z tego tytułu. W ocenie Odwołującego zapisy te są ze sobą sprzeczne, wywołują wątpliwości interpretacyjne, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy Pzp. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 3531 k.c. Odwołujący podniósł, że postanowienia pkt. 2.4 załącznika nr 7 są także, w ocenie Odwołującego, sprzeczne z art. 3531 k.c., ponieważ treść tego punktu jednoznacznie wskazuje, że Zamawiający próbuje uchylić nałożony na siebie w pkt. III.13 załącznika nr 1 obowiązek zagwarantowania wykonawcy co najmniej 85% ogólnej ilości zakresu rzeczowego zamówienia. Odwołujący przywołuje wyrok ZA o sygn. UZP/ZO/0-2430/06, zgodnie z którym „umowa o zamówienie publiczne powinna chronić interesy nie tylko Zamawiającego, ale i wykonawców” oraz uchwałę sędziów SN z dnia 22.05.1991r. (sygn. III CZP 15/91), w której stwierdzono: „Natura umowy gospodarczej i generowanego przez nią stosunku sprowadza się generalnie do tego, że wyraża ona i pozwala realizować interes każdej ze stron, ponieważ zaś interesy te bywają przeciwstawne, istotę umowy stanowi uzgodnienie woli stron, wyrażającej ich interesy (…) za sprzeczne z naturą umowy gospodarczej należy uznać pozostawienie w ręku jednej tylko strony możliwości dowolnej zmiany jej warunków.” W ocenie Odwołującego, taką całkowitą dowolność w kreowaniu warunków wykonywania zamówienia gwarantują Zamawiającemu zapisy, umożliwiające uniknięcie sankcji z tytułu niedochowania gwarantowanej wielkości mas transportowych. Tym samym, postanowienia pkt. 2.4 załącznika nr 7 są sprzeczne z właściwością (naturą) stosunku oraz zasadami współżycia społecznego, tj. niezgodne z art. 3531 k.c. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 487 par. 2 k.c. Odwołujący podniósł, że postanowienia pkt. 2.4 załącznika nr 7 zakazują wykonawcy żądania odszkodowania w przypadku ograniczenia ilości faktycznie przewiezionych ton węgla i innych materiałów, w efekcie czego, w razie ograniczenia tych ilości, wykonawca ponosić będzie koszty obsługi bocznicy nie uzyskując z tego tytułu wynagrodzenia lub uzyskując je w wysokości nieadekwatnej. To zaś może prowadzić do sytuacji, iż w niektórych okresach wykonawca świadczył będzie usługi bocznicy nieodpłatnie, co stoi w rażącej sprzeczności z zasadą ekwiwalentności świadczeń. Odwołujący domagał się wykreślenia treści pkt. 2.4 załącznika nr 7 i zagwarantowania, iż w każdym miesiącu obowiązywania umowy minimalny tonaż przewożonego materiału nie będzie mniejszy niż 85% maksymalnego tonażu określonego w załączniku nr 2 w odniesieniu do jednego miesiąca obowiązywania umowy. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 487 par. 2 k.c. Odwołujący podniósł, że Zamawiający poprzez treść pkt. 2.2 załącznika nr 7 („Stawki jednostkowe ujęte w załączniku do niniejszej umowy są stałe do końca trwania umowy i zawierają wszystkie koszty ponoszone przez Wykonawcę niezbędne do wykonania usługi”) wprowadził niekorzystny dla wykonawców zapis, czym naruszył wskazany przepis kodeksu cywilnego. W ocenie Odwołującego, ze względu na długość stosunku prawnego (3 lata), cena winna być indeksowana, w przeciwnym razie, z czasem może dojść do braku ekwiwalentności świadczeń. Odwołujący domagał się zmiany treści pkt. 2.2 załącznika nr 7 do SIWZ i dopuszczenia możliwości indeksacji zaoferowanych stawek jednostkowych. Odwołujący domagał się także zmiany treści pkt. III 7 załącznika nr 1 poprzez wprowadzenie odmiennych zasad wynagradzania za świadczenie usług w dni wolne od pracy. Wskazał, że wprowadzony w treści SIWZ zapis, zobowiązujący wykonawców do świadczenia usług w dni wolne od pracy bez prawa żądania podwyższonej stawki, jest niekorzystny dla wykonawców i narusza art. 487 par. 2 k.c., stawiając w uprzywilejowanej sytuacji Zamawiającego, który nie zważając na następstwa finansowe i ograniczenia dotyczące pracy w niedziele i święta wynikające z kodeksu pracy, może zlecać prace również w tym czasie. Pismem z dnia 03.03.2008r., przekazanym Odwołującemu faksem w tym samym w dniu, z zachowaniem terminu wskazanego w art. 183 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Pzp, Zamawiający protest rozstrzygnął poprzez jego uwzględnienie w zakresie naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 17, art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 3531 i 487 par. 2 k.c., art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 487 par. 2 k.c. oraz oddalenie w zakresie naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2, art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp i art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 487 par. 2 k.c. (w zakresie waloryzacji umowy). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia protestu Zamawiający, w odniesieniu do naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2, art. 25 ust. 1 pkt 1, podniósł, że w dokumentem uprawniającym przewoźnika kolejowego do uzyskania dostępu do infrastruktury kolejowej jest certyfikat bezpieczeństwa, a w przypadku zarządcy dokumentem takim jest autoryzacja bezpieczeństwa. Zamawiający wskazał, że na podstawie art. 18 ust. 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym z obowiązku uzyskania autoryzacji bezpieczeństwa zwolnienie są wskazani tam zarządcy, jednak w myśl art. 18 ust. 1 pkt 3, muszą wówczas posiadać świadectwo bezpieczeństwa. W ocenie Zamawiającego, wątpliwości Odwołującego jednoznacznie rozstrzyga art. 2 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, zgodnie z którym jej przepisy stosuje się także do bocznic kolejowych z wyjątkiem rozdziałów 2b, 4a, 5a-8 i 10, co oznacza, że zarówno zarządcy, jak i użytkownicy bocznic kolejowych winni posiadać dokument, o którym mowa w rozdziale IV „Bezpieczeństwo transportu kolejowego” w art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 3, czyli autoryzację bezpieczeństwa lub świadectwo bezpieczeństwa. Odnośnie naruszenie art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 487 par. 2 k.c. (waloryzacja), Zamawiający podniósł, że żaden z przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych nie nakłada na niego obowiązek wprowadzenia takich postanowień oraz wskazał, że każdy z wykonawców, wyliczając koszt świadczonych usług w ramach umowy, jak również biorąc pod uwagę długość stosunku prawnego, winien skalkulować ofertę uwzględniając te elementy, co przy dochowaniu należytej staranności po stronie wykonawcy, nie doprowadzi do braku ekwiwalentności świadczeń. W pozostałym zakresie Zamawiający stwierdził, że dokonana modyfikacji SIWZ poprzez: 1. wykreślenie zapisów wzajemnie sprzecznych, 2. dookreślenie ilości dniówek sobotnio niedzielnych, jakie wykonawca winien w sposób ryczałtowy wliczyć w zaoferowaną cenę, 3. dookreślenie mechanizmu wzrostu tej stawki po przekroczeniu wskazanej ilości dniówek sobotnio niedzielnych. W dniu 07.03.2008r., pismem z tego samego dnia, nadanym w placówce pocztowej operatora publicznego, Odwołujący wniósł odwołanie do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, podtrzymując zarzuty zawarte uprzednio w proteście oraz podtrzymał żądania tam wskazane, z wyłączeniem naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 17 ustawy Pzp oraz art. 14 ustawy Pzp w związku z art. 487 par. 2 k.c poprzez wprowadzenie do SIWZ zapisu o niezmienności stawek przez cały okres obowiązywania umowy. W uzasadnieniu odwołania dodatkowo Odwołujący stwierdził, że nie kwestionował, iż do bocznic kolejowych nie stosuje się ustawy o transporcie kolejowym, ale, że dla świadczenia usług, będących przedmiotem tego postępowania, nie jest wymagane posiadanie świadectwa lub autoryzacji przez zarządcę. Zwrócił uwagę, że wobec wskazania jako przedmiotu zamówienia „obsługi bocznicy kolejowej”, która nie stanowi infrastruktury kolejowej, dokumentem uprawniającym podmiot do eksploatacji bocznicy jest świadectwo bezpieczeństwa dla użytkownika bocznicy kolejowej, a warunki jego uzyskania określa art. 19 ust. 3 tejże ustawy. Odwołujący podniósł, że deklarowany przez Zamawiającego zamiar „wykreślenia zapisów wzajemnie sprzecznych” jest niezgodny z jego żądaniem zawartym w proteście, gdzie żądał wykreślenia jedynie postanowień pkt. 2.4 załącznika nr 7, a nie również wykreślenie postanowień pkt. III.13 załącznika nr 1 do SIWZ. Odwołujący podniósł także, że deklarowany przez Zamawiającego zamiar „dookreślenia ilości dniówek sobotnio niedzielnych, jakie wykonawca winien w sposób ryczałtowy wliczyć w cenę jak również dookreślenia mechanizmu wzrostu tej stawki po przekroczeniu tej ilości” oznacza, że Zamawiający nie zamierza wprowadzić postulowanych odmiennych zasad wynagradzania za prace w dni wolne od pracy. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, tj. dokumentacji postępowania oraz stanowisk i oświadczeń stron, złożonych w toku rozprawy, skład orzekający Izby ustalił i zważył, co następuje: w zakresie zarzutu naruszenia przez Zamawiającego art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy Pzp oraz naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp poprzez nieuzasadnione zobowiązanie wykonawców do posiadania aktualnego świadectwa bezpieczeństwa dla zarządcy infrastruktury kolejowej lub autoryzacji bezpieczeństwa oraz poprzez żądanie od wykonawców dokumentów, które nie są niezbędne do przeprowadzenia postępowania Sporny warunek Zamawiający zamieścił w pkt. X.1 SIWZ, nadając mu brzmienie: „O zamówienie mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy spełniają następujące warunki: posiadają uprawnienia do wykonywania określonej działalności lub czynności, tj. posiadają niezbędne świadectwa wynikające z Ustawy o transporcie kolejowym z dnia 28 marca 2003r. (Dz. U. nr 16, poz. 94 z 2007r. - tekst jednolity) wydane przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego tzn. :
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.