III AUa 348/13

Sygn. akt III AUa 348/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Grażyna Czyżak (spr.) Sędziowie: SSA Magdalena Budzyńska - Górecka SSA Daria Stanek Protokolant: sekr.sądowy Lidia Pedynkowska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. w Gdańsku sprawy J. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt VII U 2184/12 zmienia zaskarżony wyrok i przyznaje wnioskodawcy J. P. prawo do emerytury od dnia 21 kwietnia 2012 roku. Sygn. akt III AUa 348/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 25 maja 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił ustalenia J. P. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wskazując, że wnioskodawca nie wykazał wymaganego co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 8 lat, 5 miesięcy i 27 dni. Organ rentowy nie zaliczył do wymaganego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach okresu pracy J. P. w (...) w P., ponieważ nie przedłożył świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionego przez zakład pracy, a ponadto z przedłożonej kartoteki wynika, że pracował na stanowisku „ślusarz-spawacz”, a zatem pracy spawacza nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. P. kwestionując przyjęcie w postępowaniu administracyjnym, że nie posiada wymaganego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie VII U 2184/12 Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 25 maja 2012 r. i ustalił J. P. prawo do emerytury z dniem ukończenia 60 roku życia. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji: J. P., urodzony dnia (...), w dniu 13 marca 2012 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniosek o emeryturę. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i nie pozostaje w stosunku pracy. W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił na dzień 01 stycznia 1999 r. 32 lata i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych oraz 8 lat, 5 miesięcy i 27 dni pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 25 maja 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił J. P. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach z uwagi na niespełnienie warunków nabycia tego prawa, tj. wobec nie udowodnienia wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, bowiem organ rentowy uznał jedynie 8 lat, 5 miesięcy i 27 dni. J. P. posiadający wykształcenie zawodowe, z zawodu spawacz. Po ukończeniu kursu spawalniczego w dniu 24 września 1977 r. otrzymał uprawnienia spawacza. W okresie od dnia 25 października 1973 r. do dnia 30 listopada 1981 r., od dnia 08 grudnia 1981 r. do dnia 28 stycznia 1985 r. oraz od dnia 25 sierpnia 1986 r. do dnia 14 marca 1989 r. wnioskodawca zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) w P. na stanowisku najpierw ślusarz suwnicowy, a później ślusarz-spawacz. W F. zatrudnionych było dużo spawaczy, ponieważ firma zajmowała się w dużej mierze spawaniem konstrukcji stalowych hal produkcyjnych, hal dla rolnictwa, owczarni, zbiorników. Pracownicy wyjeżdżali też na roboty eksportowe. Wnioskodawca miał uprawnienia na wszystkie rodzaje spawania, ale przeważnie wykonywał spawanie elektryczne. Wnioskodawca pracował tylko jako spawacz, w pełnym wymiarze czasu pracy i stale wykonywał czynności spawacza. Wnioskodawca, tak jak i inni zatrudnieni w firmie spawacz mieli wpisane stanowisko ślusarz-spawacz, ale wynikało to z faktu, że można było na tej podstawie przyznać większe wynagrodzenia, tj. wyższą grupę zaszeregowania. Firma została rozwiązana z dnia na dzień, została przejęta przez Niemców i nie wystawiono pracownikom odpowiednich dokumentów. Akta osobowe znajdują się w archiwum. W zakładzie było zatrudnionych dużo spawaczy, a nawet dorywczo przychodzili pracownicy ze Stoczni mający uprawnienia spawalnicze i zatrudniali się na pół etatu. W firmie robione były konstrukcje stalowe dla PGR na całą Polskę, konstrukcje na eksport, np. robiona była scena teatralna do Czechosłowacji. F. jako firma zajmowała się budową konstrukcji stalowych i montażem budownictwa rolniczego i dlatego w głównej mierze zatrudniani byli spawacze. Byli też monterzy i malarze. Wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia pracował jako spawacz stale i w pełnym wymiarze godzin pracy. Wnioskodawca spawał konstrukcje stalowe również i na wysokości i pracował 8 godzin dziennie, a nieraz i więcej. Tuż po ukończeniu (...) Szkoły Zawodowej (...) w G. wnioskodawca posiadał umiejętność spawania, ale uprawnienia spawalnicze w książeczce ma wpisane od 1977 r. Spawał od początku zatrudnienia, chociaż uprawnienia spawacza zdobył dopiero w 1977 r. i od tego czasu będąc zatrudnionym w F. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na stanowisku spawacza. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach niniejszej sprawy, w aktach organu rentowego, których prawdziwość i rzetelność nie była przez żadną ze stron kwestionowana. Sąd ten również nie znalazł podstaw do podważenia jej wiarygodności z urzędu. Podstawę ustaleń stanu faktycznego stanowiły także zeznania świadków: E. C. i M. R. - osób obcych, nie zainteresowanych wynikiem postępowania, które w ocenie Sądu I instancji są wiarygodne, tym bardziej, że ich zeznania korespondują z pozostałym zgromadzonym w aktach sprawy materiałem dowodowym, jak również ze stanowiskiem ubezpieczonego, które także zdaniem tego Sądu zasługiwało na wiarę. Sąd Okręgowy uznał, że w świetle poczynionych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych odwołanie J. P. zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia ustalenia prawa ubezpieczonego do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Zdaniem tego Sądu wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego wykazały, że wnioskodawca legitymuje się wymaganym 15 - letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, co sprawia, iż stanowisko organu emerytalnego, odmawiające wnioskodawcy prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, nie jest słuszne. Ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 1948 r. zostały uregulowane w treści art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, tj. spełniają łącznie następujące warunki: 1) legitymują się okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż: 65 lat - dla mężczyzn, 60 dla kobiet, 2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej: 25 lat dla mężczyzn, 20 dla kobiet, 3) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa; Stosownie do dyspozycji art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S. ubezpieczonym urodzonym przed dniem 01 stycznia 1949 r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27. Dla uzyskania uprawnień do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wymagane jest osiągnięcie wskazanego w przepisach wykonawczych wieku, a także przepracowanie określonej ilości lat w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Aktem wykonawczym, do którego odsyła ustawa o emeryturach i rentach z F.U.S., jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Stosownie do treści § 4 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W wykazie A - prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego - stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, w dziale XIV (prace różne), pod pozycją 12 wymienione są m.in. prace przy spawaniu. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy natomiast, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego). Sąd Okręgowy zwrócił jednak uwagę, że zgodnie z utartą praktyką i orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi, niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwały S.N.: z dnia 10 marca 1984 r. w sprawie III UZP 6/84 oraz z dnia 21 września 1984 r. w sprawie III UZP 48/84), a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowymi. Sąd ten zważył, że bezspornym jest, iż ubezpieczony w dniu 15 kwietnia 2012 r. osiągnął 60 rok życia, na dzień 01 stycznia 1999 r. udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze powyżej 25 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego i nie pozostaje w stosunku pracy. Przedmiotem sporu pozostawało jedynie ustalenie, czy za zatrudnienie w szczególnych warunkach mogą zostać uznane okresy: od dnia 25 października 1973 r. do dnia 30 listopada 1981 r., od dnia 08 grudnia 1981 r. do dnia 28 stycznia 1985 r. oraz od dnia 25 sierpnia 1986 r. do dnia 14 marca 1989 r., gdy wnioskodawca zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) w P.. Sąd I instancji zaznaczył, że przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach na podstawie rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego nie można kierować się względami nazewnictwa danego stanowiska pracy. Należy ustalić, jakie prace wnioskodawca rzeczywiście wykonywał, bowiem ta okoliczność, nie zaś nazwa zajmowanego stanowiska, przesądza o ewentualnym istnieniu przesłanek dla przyznania dochodzonego świadczenia (por. wyrok S.N. z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie II UK 337/03, publik. OSNP 2004/22/392). W ocenie tego Sądu fakt wykonywania przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Niewątpliwie został on potwierdzony zeznaniami świadków, którzy zgodnie zeznali, iż ubezpieczony w okresie tym pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie jako spawacz. Zdaniem Sądu Okręgowego przesłuchani w sprawie świadkowie posiadają odpowiednią wiedzę na temat charakteru wykonywanej przez ubezpieczonego pracy, byli bowiem zatrudnieni wraz z ubezpieczonym mniej więcej w tym samym okresie, w tym samym zakładzie pracy. Sąd ten nie znalazł jakichkolwiek podstaw by kwestionować ich wiarygodność. Zaznaczył w tym miejscu także, iż prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach przysługuje wówczas, gdy ubiegający się o prawo wykonywał prace w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Decydujące znaczenie ma zatem rodzaj i wymiar wykonywanej pracy, a nie przedłożenie świadectwa pracy w szczególnych warunkach określającego stanowisko pracy, ponieważ o zaliczeniu danego rodzaju pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach decyduje nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale charakter wykonywanych czynności. W ocenie Sądu I instancji ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki dla nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku w trybie art. 184 ustawy emerytalnej, ponieważ osiągnął 60 rok życia, na dzień 01 stycznia 1999 r. udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze powyżej 25 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego oraz nie pozostawał w stosunku pracy, a także spełnił przesłankę posiadania co najmniej 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach. Mając na uwadze powyższe Sąd ten uznał, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w (...) co najmniej od daty otrzymania uprawnień do spawania we wrześniu 1977 r. wykonywał pracę spawacza, wobec tego był zatrudniony na stanowisku, o którym mowa w pkt 12, działu XIV, wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. Po uwzględnieniu spornych okresów: od dnia 24 września 1977 r. do dnia 30 listopada 1981 r., od dnia 08 grudnia 1981 r. do dnia 28 stycznia 1985 r. i od dnia 25 sierpnia 1986 r. do dnia 14 marca 1989 r. staż pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych jest dłuższy, niż wymagany ustawą, a zatem, zgodnie z przepisem § 4 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, wnioskodawca spełnia ten wymóg ustalenia mu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Z wyżej przytoczonych względów Sąd Okręgowy, na mocy art. 477