Sygn. akt KIO 1435/10 WYROK z dnia 22 lipca 2010 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Piotr Kozłowski Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. w Warszawie odwołania wniesionego w dniu 9 lipca 2010 r. przez Szymona Racisa prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego Szymon Racis, 16-400 Suwałki, ul. Cicha 8 od czynności podjętych w postępowaniu o udzielenie zamówienia przez zamawiającego: Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w Suwałkach, 16-400 Suwałki, ul. Szpitalna 60 przy udziale „FADBET” Spółka Akcyjna, 15-182 Białystok, ul. 27 lipca 60, zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego orzeka:
(2)wykazu robót budowlanych w zakresie niezbędnym do wykazania spełnienia warunku wiedzy i doświadczenia wykonanych w okresie ostatnich pięciu lat przed terminem składania ofert o dopuszczenia do udziału w postępowaniu, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, z podaniem ich rodzaju i wartości, daty i miejsca wykonania i odbiorców, oraz załączenia dokumentów potwierdzających, że roboty te zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i prawidłowo ukończone. Druk wykazu dostaw stanowi załącznik nr 4 do SIWZ”. /pkt 2 ppkt 2/ „Zamawiający oceni, czy Wykonawca spełnia warunki, o których mowa w ust. 1 na podstawie złożonego oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu. Ocena spełnienia warunków udziału w postępowaniu zostanie dokonana na zasadzie: spełnia/nie spełnia”. /pkt 3/ „Zgodnie z art. 26 ust. 2b ustawy pzp Wykonawca może polegać na wiedzy i doświadczeniu, potencjale technicznym, osobach zdolnych do wykonania zamówienia lub zdolnościach finansowych innych podmiotów, niezależnie od charakteru prawnego łączących go z nimi stosunków. Wykonawca w takiej sytuacji zobowiązany jest udowodnić Zamawiającemu, iż będzie dysponował zasobami niezbędnymi do realizacji zamówienia, w szczególności przedstawiając w tym celu pisemne zobowiązanie tych podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na okres korzystania z nich przy wykonaniu zamówienia”. /pkt. 4/ W rozdziale IV Opis sposobu przygotowania oferty przetargowej: „Wykonawca zobowiązany jest do wskazania w złożonej ofercie części zamówienia, którą zamierza powierzyć podwykonawcy. W przypadku nie wskazania części zamówienia, która ma być realizowana przez podwykonawcę Zamawiający uzna, że całość zamówienia będzie wykonywana przez Wykonawcę osobiście”. /pkt.7/ W załączniku nr 1 do s.i.w.z. (druku „oferta”) w pkt. VIII Podwykonawca znajduje się formuła oświadczenia o treści „Informujemy, że zamierzamy powierzyć wykonanie części zamówienia podwykonawcy /wpisać nazwę firmy/” do wypełnienia przez wykonawcę. Na stronie 58 oferty Odwołującego znajduje się wykaz robót budowlanych (sporządzony według wzoru załącznika nr 4 do s.i.w.z.), w którym wymieniono 2 roboty Sygn. akt KIO 1435/10 budowlane wykonane w obiektach służby zdrowia o wartości większej niż 660.000,00 zł brutto, oraz jedną o wartości 632.995,98 zł brutto, wykonane, odpowiednio, poz. 1 i 2 przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe „SOFIX” Stanisław Sofiński, poz. 3 przez Zakład Instalacji Elektrycznych Andrzej Pachucki. Na stronach 6 i 7 oferty Odwołującego znajdują się pisemne zobowiązania tych podmiotów o następującej treści: „Zobowiązuję się do udostępnienia firmie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego Szymon Racis (…) i skorzystania przez nią z mojej wiedzy, doświadczenia oraz zasobów finansowych /zasoby finansowe tylko „SOFIX”- przypis Izby/ niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego na modernizację – przebudowę pomieszczeń Oddziału Chirurgii Ogólnej SPSW w Suwałkach wraz z dostawą i wyposażeniem sprzętu i aparatury medycznej”. Na stronie 4 oferty Odwołującego w pkt VIII formularza oferty znajduje się oświadczenie, iż zamierza powierzyć wykonanie części zamówienia w zakresie instalacji gazów medycznych podwykonawcy MULTIMED sp. z o. o. z Łodzi. 29 czerwca 2010 r. Odwołujący został wezwany przez Zamawiającego pismem nr 495/2010 r. między innymi (pkt. VII pisma) do wyjaśnienia „czy podmioty wymienione w przedłożonych Zobowiązaniach z dnia 13.05.2010 r. (firma Stanisław Sofiński PUH. SOFIX, Andrzej Pachucki Zakład Instalacji Elektrycznych) są podwykonawcami w rozumieniu postanowień SIWZ i art. 26 Ustawy prawo zamówień publicznych. 2 lipca 2010 r. w odpowiedzi Odwołujący złożył między innymi uzupełniony wykaz robót budowlanych (załącznik nr 4 do s.i.w.z.), w którym uzupełnił wykaz w dotychczasowym brzmieniu o 3 kolejne pozycje: poz.
- „Instalacja gazów medycznych, dostawa i montaż m.in. punktów poboru, skrzynek alarmowych zaworowo-manometrycznych, paneli, kolumn, lamp operacyjnych oraz agregatów próżni” na kwotę 500.184,83 zł brutto; poz.
- „Instalacja gazów medycznych, wyposażenie central gazów medycznych i próżni, dostawa, montaż i uruchomienie instalacji sprężarek powietrza medycznego i niemedycznego, instalacji rozprężania tlenu z butli, stacji rozprężania podtlenku azotu z butli, stacji rozprężania dwutlenku węgla z butli”, na kwotę 681.500,00 zł brutto, miejsce wykonywania zamówienia: Radzymin, Wyszków i Wołomin; poz. 6 „Dostawa i montaż systemu rurociągowego do gazów medycznych, dostawa i montaż paneli nadłóżkowych, kolumn i stacji centralnych gazów medycznych” na kwotę 680.000,00 zł. Do uzupełnionego wykazu załączono referencje wystawione na MULTIMED sp. z o.o. z Łodzi, przy czym w referencji dotyczącej poz. 6 wykazu stwierdza się między innymi, iż zrealizowano „zadanie polegające na dostawie i montażu systemu rurociągowego do gazów Sygn. akt KIO 1435/10 medycznych (instalacji gazów medycznych) wraz z dostawą paneli nadłóżkowych, kolumn i stacji centralnych gazów medycznych (…) Prace miały miejsce w okresie (…). Realizacja zamówienia odbyła się w sposób rzetelny i terminowy a zakupiony sprzęt funkcjonuje należycie”. Do pisma załączono również pisemne zobowiązanie MULTIMED sp. z o. o. z Łodzi o następującej treści: „Zobowiązuję się do udostępnienia firmie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego Szymon Racis (…) i skorzystania przez nią z mojej wiedzy oraz doświadczenia niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego na modernizację – przebudowę pomieszczeń Oddziału Chirurgii Ogólnej SPSW w Suwałkach wraz z dostawą i wyposażeniem sprzętu i aparatury medycznej oraz wykonać instalacje gazów medycznych podczas zamówienia publicznego na modernizację – przebudowę pomieszczeń Oddziału Chirurgii Ogólnej SPSW w Suwałkach wraz z dostawą i wyposażeniem sprzętu i aparatury medycznej”. 6 lipca 2010 r. pismem nr 509/2010 Zamawiający zawiadomił Odwołującego o wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 4 i ust. 4 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 5 ustawy pzp, w uzasadnieniu faktycznym podając okoliczności przytoczone w odwołaniu i na początku niniejszego uzasadnienia pod żądaniami Odwołującego. Powyższe Izba ustaliła na podstawie znajdujących się w dokumentacji postępowania, która została również przekazana Izbie w formie kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez Zamawiającego: ogłoszenia o zamówieniu, s.i.w.z., protokołu postępowania, wezwania do uzupełnienia dokumentów i udzielonej odpowiedzi, oferty Odwołującego oraz na podstawie innych przywołanych pism i dokumentów. Uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska Stron i Uczestnika zawarte w odwołaniu, odpowiedzi na odwołanie, zgłoszeniu przystąpienia do postępowania odwoławczego oraz oświadczenia i stanowiska Stron i Uczestnika złożone w pismach procesowych oraz ustnie w toku rozprawy, Izba zważyła, co następuje: Wobec wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia 23 kwietnia 2010 r., Izba rozpoznała odwołanie w oparciu o stan prawny uwzględniający wejście w życie ustaw: z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz o kosztach Sygn. akt KIO 1435/10 sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 206, poz.1591), oraz z dnia 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 223, poz. 1778). Odwołujący posiada interes w rozumieniu art. 179 ust. 1 pzp, gdyż potwierdzenie zasadności zarzutów odwołania oznaczałoby, iż w wyniku naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy pzp został pozbawiony możliwości uzyskania zamówienia, ponosząc tym samym szkodę. W ocenie Izby, Odwołujący legitymuje się interesem, gdyż złożył tańszą ofertę niż wybrana przez Zamawiającego, a cena stanowi jedyne kryterium oceny ofert, zatem uwzględnienie odwołania otworzyłoby mu realną możliwość uzyskania zamówienia w przedmiotowym postępowaniu o jego udzielenie. śadna ze stron nie kwestionowała interesu „FADBET” S.A. w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść Zamawiającego, po stronie którego zgłosił przystąpienie do postępowania odwoławczego w ustawowym terminie i zachowując wymóg przekazania kopii zgłoszenia Stronom postępowania (art. 185 ust. 2, 3 i 4 pzp). Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz zakres zarzutów podniesionych w odwołaniu i podlegających rozpatrzeniu, Izba uznała, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Izby, nie potwierdził się zarzut bezpodstawnego wykluczenia Odwołującego na podstawie przepisu art. 24 ust. 2 pkt 4 pzp z uwagi na niewykazanie spełniania warunku udziału w postępowaniu opisanego w rozdziale III pkt 2 ppkt 2 jako posiadanie doświadczenia polegającego na należytym wykonaniu co najmniej dwóch robót budowlanych w obiektach służby zdrowia, każda o wartości nie mniej niż 660 000,00 zł. Izba zważyła, iż Zamawiający słusznie uznał badając dokumenty złożonej oferty, iż załączony do oferty wykaz wykonanych robót wraz z referencjami nie potwierdzał spełniania powyżej wskazanego warunku udziału w postępowaniu, z tego powodu, iż opierał się wyłącznie na doświadczeniu dwóch podmiotów trzecich (Zakład instalacji Elektrycznych Andrzej Pachucki oraz Przedsiębiorstwo Usługowo-handlowe „SOFIX” Stanisław Sofiński), które zobowiązały się do „udostępnienia i skorzystania” przez Odwołującego swojej wiedzy oraz doświadczenia niezbędnego do wykonania zamówienia publicznego ogłoszonego przez Zamawiającego. Izba podziela wyrażone w orzecznictwie i piśmiennictwie stanowisko, iż powołaniu się przez wykonawcę na doświadczenie podmiotu trzeciego na podstawie przepisu art. 26 ust. Sygn. akt KIO 1435/10 2b pzp powinno towarzyszyć zapewnienie przez wykonawcę możliwości uczestnictwa takiego podmiotu w wykonaniu zamówienia jako podwykonawcy lub w innym charakterze umożliwiającym rzeczywiste skorzystanie z tego zasobu stanowiącego niematerialny składnik nierozerwalnie związany z przedsiębiorstwem podmiotu trzeciego. Wobec powyższego, ponieważ z treści zobowiązań nie wynikało czy przedsiębiorcy Andrzej Pachucki i Stanisław Sofiński będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia w sposób umożliwiający rzeczywiste skorzystanie z doświadczenia ich przedsiębiorstw, nieograniczającego się wyłącznie do „użyczenia” listy wykonanych należycie robót budowlanych dla potwierdzenia spełniania warunku – Zamawiający miał prawo i obowiązek wezwać Odwołującego do wykazania tej okoliczności. Zamawiający zdecydował się w tym zakresie zwrócić do Odwołującego w trybie art. 26 ust. 4 o wyjaśnienia przez zadanie pytania czy przedsiębiorcy Stanisław Sofiński i Andrzej Pachucki są podwykonawcami w rozumieniu postanowień s.i.w.z. i art. 26 ust. 2b pzp (pkt VII wezwania z 29 czerwca 2010 r.). Na rozprawie pełnomocnicy Zamawiającego błędnie wywodzili, iż wobec fizycznego złożenia dokumentów wykazu, referencji i zobowiązań podmiotów trzecich, Zamawiający nie był uprawniony do wzywania Odwołującego do ich uzupełnienia na podstawie przepisu art. 26 ust.3 pzp - gdyż obowiązek taki wprost wynika z dyspozycji tego przepisu. Izba wzięła jednak pod uwagę zachowanie Odwołującego, który prawidłowo odczytał, iż pytanie to w istocie dotyczy potwierdzenia spełniania wymaganego warunku wiedzy i doświadczenia i w odpowiedzi uzupełnił wykaz robót o kolejne 3 pozycje, referencje na potwierdzenie ich należytego wykonania dotyczące Multimed sp. z o.o. z Łodzi, od początku ujętej w ofercie (pkt VIII formularza oferty) jako podwykonawca w zakresie instalacji gazów medycznych, który zobowiązał się również w odrębnym dokumencie do „udostępnienia i skorzystania” Odwołującemu wiedzy i doświadczenia, jak również do wykonania instalacji gazów medycznych w przedmiotowym zamówieniu. W ocenie Izby zatem, niezależnie od trafności sformułowania pisemnego wezwania w pkt. VII, Odwołujący otrzymał możliwość potwierdzenia spełniania warunku doświadczenia, z której skorzystał w świadomie wybrany przez siebie sposób – przez złożenie uzupełnionego wykazu, który miał potwierdzić spełnianie warunku doświadczenia „użyczonego” od podwykonawcy wskazanego w ofercie. Odwołujący przyznał bowiem na rozprawie, iż obawiał się udzielić odpowiedzi, iż przedsiębiorcy Stanisław Sofiński i Andrzej Pachucki będą podwykonawcami oraz załączyć ich zobowiązania o odpowiednio uzupełnionej treści, aby nie narazić się na odrzucenie przez Zamawiającego oferty z uwagi na zmianę jej treści w zakresie wykazanych podwykonawców. Niezależnie od tego, Izba zważyła, iż w treści pytania mowa jest o „podwykonawcy w rozumieniu s.i.w.z. i art. 26 pzp”, co wskazuje na szerokie rozumienie pojęcia podwykonawcy, z uwzględnieniem art. 26 ust. 2b pzp, a Odwołujący na rozprawie Sygn. akt KIO 1435/10 wskazał, iż widzi możliwość zapewnienia udziału wskazanych przedsiębiorców w realizacji przedmiotowego zamówienia przez różne formy współpracy i doradztwa przy realizacji przedmiotowego zamówienia, co nie wymagałoby uzupełnienia listy podwykonawców, lecz wyłącznie uzupełnienia treści załączonych do oferty zobowiązań, czego Odwołujący uzupełniając dokumenty jednak nie uczynił. Izba zważyła natomiast, iż badanie uzupełnionych dokumentów oferty nadal prowadzi do wniosku, iż załączony do oferty wykaz wykonanych robót wraz z referencjami nie potwierdza spełniania warunku udziału w postępowaniu w zakresie wiedzy i doświadczenia, jednak z innych powodów niż poprzednio. Po zapoznaniu się z uzupełnionym wykazem i referencjami, Izba przyznała rację Zamawiającemu i Przystępującemu, iż w wykazana w poz. 4 wykazu „Instalacja gazów medycznych…” opiewa na kwotę 500.184,83 zł poniżej wymaganej w treści warunku kwoty 660.000,00 zł, natomiast wykazana w poz. 5 wykazu „Instalacja gazów medycznych…” na kwotę 681.500,00 zł w rzeczywistości dotyczy 3 odrębnych miejsc realizacji – szpitali w 3 różnych miastach, zatem nie stanowi jednej roboty budowlanej o wymaganej wartości, jak to wynika z treści warunku, lecz 3 różnych robót, które łączy analogiczny przedmiot i tożsamy wykonawca robót. Izba podziela również stanowisko Przystępującego, iż w poz. 6 wykazu ujęto „dostawę i montaż systemu rurociągowego do gazów medycznych” oraz innego wyposażenia medycznego, która niezależnie od wartości nie może być uznana za robotę budowlaną. Potwierdza to w szczególności treść referencji, z której wynika mieszany charakter zamówienia (dostawa i montaż instalacji gazów medycznych), jednak z przewagą dostawy sprzętu (dostawa paneli nadłóżkowych, kolumn i stacji centralnych gazów medycznych). Zatem analogicznie do przepisów art. 6 ust. 1 i 2 pzp uprawniona jest ocena, iż umowa obejmująca równocześnie dostawy oraz rozmieszczenie lub instalację dostarczonego sprzętu lub w której wartościowy udział dostawy sprzętu i wyposażenia był dominujący – ma charakter dostawy a nie roboty budowlanej. Izba zważyła również, iż wobec takiego ustalenia poczynionego w toku postępowania odwoławczego bez znaczenia jest na ile Zamawiający wziął pod uwagę uzupełnienie wykazu robót i czy dostatecznie opisał wynik tego badania w podstawie faktycznej wykluczenia, skoro potwierdziła się faktyczna zasadność tej czynności w stosunku do Odwołującego z prawidłowo wskazanej podstawy prawnej (przepis art. 24 ust. 2 pkt 4 w powiązaniu ze wskazaniem odpowiedniego postanowienia s.i.w.z.). Wobec wskazanych przez Odwołującego, a nie zaprzeczonych przez Zamawiającego okoliczności dotyczących wzywania Przystępującego i Odwołującego do wyjaśnień i uzupełnień w różnych terminach (Przystępującego znacznie wcześniej niż Odwołującego), wyznaczania Przystępującemu dłuższego niż Odwołującemu terminu na odpowiedź (odpowiednio 5 i 3 dni), przy większym zakresie wymaganych uzupełnień u Sygn. akt KIO 1435/10 Odwołującego, Izba stwierdziła, iż mogło w tym zakresie dojść do naruszenia zasady równego traktowania wykonawców (art. 7 ust. 1 pzp). Nie miało to jednak z pewnością wpływu na wynik postępowania – Odwołujący nie wnosił o przedłużenie wyznaczonego terminu i przed jego upływem złożył komplet wyjaśnień i dokumentów, zatem wyznaczony 3- dniowy termin był w tych okolicznościach wystarczający. Natomiast nie potwierdził się zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 przez dokonanie oceny oferty Odwołującego w sposób nie zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji. Izba pozostawiła natomiast bez rozpoznania zarzut dotyczący wyboru jako najkorzystniejszej oferty Przystępującego oraz niedokonania wyboru oferty najkorzystniejszej (naruszenie przepisu art. 91 ust. 1 pzp) , z uwagi na przepis art. 180 ust. 2 ustawy pzp, z którego wynika, iż w postępowaniu o wartości mniejszej niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy pzp (poniżej tzw. progów unijnych), Odwołujący nie ma uprawnienia do ich podnoszenia, gdyż nie są to czynności podlegające zaskarżeniu w przedmiotowym postępowaniu, którego wartość zamówienia mieści się poniżej tzw. progów unijnych. Mając powyższe na uwadze, Izba działając na podstawie przepisu art. 192 ust. 1 pzp – orzekła jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie przepisu art. 192 ust. 9 i 10 ustawy pzp oraz zgodnie z przepisem § 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238), uwzględniając jako uzasadnione koszty Odwołującego wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 3 600 zł na podstawie rachunku (faktury VAT) przedłożonej do akt sprawy – zgodnie z przepisem § 3 pkt 2 lit. b przywołanego rozporządzenia. Przewodniczący: ………………………………