← Polska

VI ACa 1001/11

Sygn. akt VI ACa 1001/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2012 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia SA– Wanda Lasocka Sędzia SA– Ur

§ 2k.p.c.

Od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów apelację wniósł pozwany Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Apelacją z dnia 8 czerwca 2011 r. pozwany zaskarżył wyrok w całości, wnosząc uchylenie zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania od decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę poprzez oddalenie odwołania. Pozwany zarzucił wyrokowi Sądu Okręgowego: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

  1. a)art. 328 § 2 k.p.c. poprzez naruszenie określonych w tym przepisie wymagań dotyczących uzasadnienia wyroku, w szczególności nie wskazanie faktów uznanych za udowodnione, dowodów na których sąd się oparł oraz dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, a także zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa;
  2. b)art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, poprzez pominięcie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych oraz dokumentów powołanych w odpowiedzi na odwołanie;
  3. c)art.

§ 1i 2 k.p.c.

w zw. z art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej poprzez zaniechanie oddalenia odwołania lub zmiany zaskarżonej decyzji, gdy istniała podstawa do jej wydania przez pozwanego oraz gdy powód wnosił o zmianę decyzji, a nie istniały podstawy do jej uchylenia, a także przez uchylenie decyzji w sytuacji, gdy nie została rozpoznana istota sprawy; d) art. 210 § 3 k.p.c., art. 217 § 1 i 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 236 k.p.c. oraz art.

§ 2k.p.c.

poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dowody, które nie zostały w formalny sposób dopuszczone i przeprowadzone na rozprawie, co uniemożliwia ustalenie faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których sąd się oparł oraz dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, co spowodowało ograniczenie funkcji jurysdykcyjnej sądu do oceny legalności zaskarżonej decyzji; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

  1. a)art. 209 ust. 1 pkt 14 w zw. z art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że „pozwany nie wykazał, że opłata za utrzymanie łącza dla usługi (...) (w przypadku nie korzystania z usługi telefonicznej w dostępie analogowym na tym łączu) jest oparta na nieprzejrzystych i dyskryminujących kryteriach”, gdy nałożenie kary może nastąpić za niewypełnianie przez ukaranego wymagań dotyczących ustalania cen, o których mowa w art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, tj. ustalanie ich na podstawie nieobiektywnych, nieprzejrzystych i dyskryminujących kryteriów;
  2. b)art. 61 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo telekomunikacyjne poprzez uznanie, że „ usługa (...) objęta jest regulacją m.in. w formie zatwierdzania jej cennika, a zatem pozwany mając zastrzeżenia do sposobu alokacji w niej kosztów, mógł je wyrazić odmawiając zatwierdzenia cennika”;
  3. c)art. 61 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo telekomunikacyjne poprzez przyjęcie, że „przepis art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne nie daje podstaw prezesowi UKE do kwestionowania wysokości poszczególnych kosztów, gdyż nałożony tym przepisem na dostawcę publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych obowiązek odnosi się wyłącznie do kryteriów stanowienia poszczególnych cen, a więc jedynie mechanizmu ich tworzenia” oraz iż „pozwany nie wykazał, że opłata za utrzymanie łącza dla usługi (...) (w przypadku nie korzystania z usługi telefonicznej w dostępie analogowym na łączu) jest oparta na nieprzejrzystych i dyskryminujących kryteriach. Skoro bowiem koszty pętli abonenckiej są alokowane do usługi (...) to powód nie miał podstaw do wliczenia tych kosztów po raz drugi do usługi(...). Taka możliwość miałby tylko w zakresie ewentualnych kosztów pętli abonenckiej związanej wyłącznie z usługą (...) (o ile takie by wystąpiły) lub też kosztów nie pokrytych w usłudze (...). Istnienia zaś takich kosztów pozwany nie wykazał. To samo dotyczy innych kosztów tj. fakturowania, windykacji należności itp.”. (...) S.A. z siedzibą w W. wnosiła o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Również rozważania prawne sądu pierwszej instancji są większości prawidłowe. W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 21 lutego 2007 r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej nałożył na (...) S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną za niewypełnienie:

(1)obowiązku regulacyjnego w zakresie przedstawienia Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej do zatwierdzenia obowiązujących od dnia 15 lutego 2007 r. cennika usługi (...) oraz regulaminu świadczenia usługi (...);
(2)obowiązku regulacyjnego w zakresie określania cen usług na podstawie kosztów ich świadczenia;
(3)wymagań dotyczących ustalania cen, o których mowa w art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne. Jako podstawę prawną spoczywania na powodzie obowiązków regulacyjnych polegających na przedstawieniu Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej do zatwierdzenia obowiązujących od dnia 15 lutego 2007 r. cennika usługi (...) oraz regulaminu świadczenia usługi (...), a także określania cen usług na podstawie kosztów ich świadczenia, pozwany wskazywał art. 221 ust. 1 pkt 1 lit
  1. l)ustawy - Prawo telekomunikacyjne. Z powołanego artykułu wynika, że przedsiębiorca telekomunikacyjny, który przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800) był operatorem o znaczącej pozycji rynkowej lub w stosunku do którego wydano decyzję ustalającą znaczącą pozycję rynkową, po uprawomocnieniu się tej decyzji, w zakresie świadczenia usług telefonicznych świadczonych w stacjonarnych publicznych sieciach telefonicznych, jest obowiązany do wykonywania obowiązków, o których mowa w art. 46 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy. Są to obowiązki polegające na: prowadzeniu rachunkowości regulacyjnej zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, lub prowadzeniu kalkulacji kosztów usług zgodnie z zatwierdzonym przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej opisem kalkulacji kosztów, lub określania cen usług na podstawie kosztów ich świadczenia, lub przedstawiania do zatwierdzenia cennika lub regulaminu świadczenia usług. Jednakże ma rację powód twierdząc, że na podstawie art. 57 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852 ze zm.) Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty, w porozumieniu z Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wydawał decyzje ustalające, że na danym obszarze operator jest operatorem o znaczącej pozycji rynkowej w zakresie świadczenia określonej usługi telekomunikacyjnej, przy czym ustawodawca wskazał jedynie cztery ich rodzaje: usługi telefoniczne świadczone w stacjonarnych publicznych sieciach telefonicznych, usługi telefoniczne świadczone w ruchomych publicznych sieciach telefonicznych, usługi dzierżawy łączy telekomunikacyjnych, a także usługi świadczone na krajowym rynku połączeń międzyoperatorskich, w tym połączeń wewnątrzsieciowych. Wśród usług tych nie wymieniono usługi dostępu do szerokopasmowego Internetu. Ponieważ ratio legis art. 221 ust. 1 pkt 1 lit
  2. l)ustawy - Prawo telekomunikacyjne z 2004 r. było zapobieżenie powstaniu luki regulacyjnej po uchyleniu ustawy - Prawo telekomunikacyjne z 2000 r. poprzez utrzymanie nałożonych na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego obowiązków regulacyjnych do czasu zakończenia procesu regulacyjnego prowadzonego na podstawie nowej ustawy, w piśmiennictwie konsekwentnie wskazuje się, że obowiązki określone w powołanym przepisie nie dotyczą świadczenia usług, które nie były przedmiotem decyzji regulacyjnych wydanych na podstawie ustawy - Prawo telekomunikacyjne z 2000 r. (por. M. Rogalski, Prawo telekomunikacyjne. Komentarz pod red. M. Rogalskiego, Wolters Kluwer businesss, Warszawa 2010, s. 1137-1138). Do kategorii usług, które nie były przedmiotem decyzji regulacyjnych wydanych na podstawie ustawy - Prawo telekomunikacyjne z 2000 r., należy usługa dostępu do szerokopasmowego Internetu. Dlatego po wejściu w życie ustawy - Prawo telekomunikacyjne z 2004 r., dla przedsiębiorcy telekomunikacyjnego świadczącego tą usługę, nie mogły powstać obowiązki regulacyjne na podstawie art. 221 ust. 1 pkt 1 lit
  3. l)ustawy. Powyższy pogląd znajduje oparcie także w treści art. 27 dyrektywy ramowej i art. 16 dyrektywy o usłudze powszechnej oraz w dotychczas prezentowanym stanowisku Komisji Europejskiej. Ponadto w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. (sprawa C-545/08) Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że regulując detaliczne taryfy za usługi szerokopasmowego dostępu do Internetu bez uprzedniej analizy rynkowej, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy przepisów art. 16 i 17 dyrektywy 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywy o usłudze powszechnej) w związku z art. 16 i 27 dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywy ramowej). Oznacza to, że obowiązki regulacyjne (...) S.A., określone w art. 46 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy - Prawo telekomunikacyjne z 2004 r., w odniesieniu do świadczenia usługi (...) nie mogły powstać podstawie art. 221 ust. 1 pkt 1 lit
  4. l)tej ustawy. Nałożenie ich na rynku usług szerokopasmowego dostępu do Internetu byłoby możliwe wyłącznie w drodze decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej wydanej na podstawie ustawy - Prawo telekomunikacyjne z 2004 r., po uprzednim wyczerpaniu procedury prawnej, obejmującej m.in. analizę rynku. Ponieważ bezspornie taka decyzja nie została wydana, na powodzie nie ciążyły wskazane w zaskarżonej decyzji obowiązki regulacyjne i (...) S.A. nie mogła ich naruszyć. Nie było więc podstaw do nałożenia na powoda kary pieniężnej z tego tytułu, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu Apelacyjnego uchylenie zaskarżonej decyzji w całości było konieczne choćby z tej przyczyny, że Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wymierzył powodowi karę pieniężną za naruszenie wszystkich obowiązków łącznie, nie wskazując w uzasadnieniu decyzji wysokości kary przyjętej za każde z nich. W ten sposób nie jest możliwe ustalenie, jaką karę pieniężną wymierzył pozwany powodowi za naruszenie wymagań dotyczących ustalania cen, o których mowa w art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne. Jednakże Sąd Okręgowy słusznie uznał, że pozwany nie udowodnił w sposób wystarczający, aby powód nie spełniał wymagań w zakresie ustalania cen usługi (...) zgodnie z wymogami określonymi w art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, tj. na podstawie przejrzystych, obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów. W ocenie pozwanego kryteria te powinna spełniać m.in. opłata za utrzymanie łącza, która została inaczej wyceniona w przypadku usługi (...)świadczonej łącznie z usługą telefoniczną w dostępie analogowym, niż w przypadku tzw. (...). Jednakże, zdaniem Sądu Apelacyjnego, powyższy argument jest niewystarczający do uznania stosowanych przez (...) S.A. kryteriów ustalania cen za dyskryminujące. Słusznie bowiem wskazuje powód, że skoro usługa (...) należy do obszaru nieobjętego regulacją, to jej wycena, w tym wysokość opłaty za utrzymanie łącza, wynika wyłącznie z uwarunkowań rynkowych. Natomiast w przypadku usługi (...) świadczonej łącznie z usługą telefoniczną w dostępie analogowym, która obejmuje opłatę za utrzymanie łącza, opłata ta jest ustalana na podstawie kosztów świadczenia tej usługi. Ponieważ Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej zamierzał nałożyć na powoda karę pieniężną w związku z niespełnieniem wymagań w zakresie ustalania cen usługi (...)zgodnie z wymogami określonymi w art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, zgodnie z art. 6 k.c. to na nim spoczywał obowiązek udowodnienia, iż ceny te nie są ustalane na podstawie przejrzystych, obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów. Miał rację Sad Okręgowy uznając, że pozwany powyższych okoliczności nie udowodnił, skoro nie wykazał w sposób przekonujący swoich twierdzeń. Dlatego zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Również podniesione przez pozwanego zarzuty naruszenia prawa procesowego nie mogą prowadzić do uwzględnienia apelacji, albowiem naruszenia te nie miały wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Wprawdzie ma rację pozwany twierdząc, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie w pełni zachowuje wymagania określone w art. 328 § 2 k.p.c., albowiem nie zawiera oceny dowodów, jednakże ponieważ ustalone w sprawie fakty w większości nie są sporne, zaś spór dotyczył przede wszystkim ich prawnej oceny, brak ten nie wpłynął na treść rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zgłaszając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. pozwany pomimo obszerności wywodu nie sprecyzował, na czym miałaby polegać dowolność oceny dowodów, której miał dopuścić się sąd pierwszej instancji, ani na czym miałby polegać wpływ tego uchybienia na treść zaskarżonego wyroku. Znaczenia takiego z pewnością nie miał fakt nie wydania przez Sąd Okręgowy postanowień dowodowych, zważywszy na okoliczność, iż ustalone w sprawie fakty w większości nie są sporne. Jest więc to uchybienie, które pozostało bez wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Dlatego zarzut naruszenia art. 210 § 3 k.p.c., art. 217 § 1 i 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 236 k.p.c. oraz art.

§ 2k.p.c.

jest bezzasadny. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art.

§ 1i 2 k.p.c.

w zw. z art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej poprzez zaniechanie oddalenia odwołania lub zmiany zaskarżonej decyzji, gdy istniała podstawa do jej wydania przez pozwanego oraz gdy powód wnosił o zmianę decyzji, a nie istniały podstawy do jej uchylenia, a także przez uchylenie decyzji w sytuacji, gdy nie została rozpoznana istota sprawy. Skoro bowiem nie było podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia kary pieniężnej na (...) S.A., wobec nie naruszenia przez powoda wskazanych obowiązków, jedynie uchylenie zaskarżonej decyzji było rozstrzygnięciem prawidłowym. Nie ma racji również pozwany twierdząc, że sąd pierwszej instancji wadliwie zaniechał wydania postanowienia o częściowym odrzuceniu odwołania (pełniącego funkcję pozwu). Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego jest prawidłowe, ponieważ przedmiotem oceny była decyzja jako całość, zaś sformułowane przez powoda zarzuty zakreślają przedmiot rozpoznania sprawy i nie można ich utożsamiać z żądaniami pozwu. Wobec ustaleń faktycznych i oceny prawnej dokonanej przez Sąd Apelacyjny, analiza sformułowanych w apelacji jako zarzuty naruszenia prawa materialnego cytatów z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, jest bezprzedmiotowa. Apelacja w sprawach cywilnych może bowiem dotyczyć wyłącznie rozstrzygnięcia, a nie jego uzasadnienia. Tymczasem z przyczyn wskazanych przez sąd odwoławczych, stwierdzenia Sądu Okręgowego wyeksponowane przez pozwanego w apelacji, nie maja znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Podstawą orzeczenia Sądu Apelacyjnego był art. 385 k.p.c. O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.