Sygn. akt KIO 233/11 WYROK z dnia 18 lutego 2011 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Sylwester Kuchnio Protokolant: Mateusz Michalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2011 r. w Warszawie odwołania wniesionego w dniu 4 lutego 2011 r. Lek S.A., ul. Podlipie 16, 95-010 Stryków, w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym przez Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny, ul. Banacha 1a, 02-097 Warszawa, przy udziale wykonawcy - PGF URTICA Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120, 54-613 Wrocław, zgłaszającego swoje przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego; orzeka:
(4)oraz z treści siwz - Załącznik nr 1 dla Pakietu nr 4 żądania by lek meropenem spełniał wymogi dopuszczenia do stosowania w przypadku posocznicy. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że obecnie na rynku nie istnieje żaden lek który może posiadać wskazanie stosowania w przypadku posocznicy. Lek o nazwie handlowej Meronem produkowany przez firmę AstraZeneca, posiada takie wskazanie w swej nieaktualnej już charakterystyce, a w związku z tym tylko ten produkt, jednakże z naruszeniem prawa może być dopuszczony w niniejszym postępowaniu. Zamawiający opisując wymogi w pakiecie nr 4 opiera swoją wiedzę na nieaktualnej charakterystyce produktu leczniczego preparatu o nazwie handlowej Meronem produkowanego przez firmę AstraZeneca, która w ulotce z 2006 r. posiada wpisane ww. wskazanie. Wyżej wskazany lek jest lekiem oryginalnym - referencyjnym dla leku oferowanego przez odwołującego - Meropenem Sandoz oraz inne leki generyczne. Wszystkie te preparaty mają identyczne wskazania i nie ma wśród tych wskazań posocznicy. Ponadto również lek o nazwie Meronem winien już mieć zaktualizowaną charakterystykę, po pierwsze z uwagi na fakt, że data przedłużenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu upłynęła 20.01.2011 r., a ponadto w dniu 15.10.2009 r. Komisja Wspólnot Europejskich w sprawie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych stosowanych u ludzi „Meronem i nazwy powiązane", zawierających substancję czynną „meropenem" usunęła z charakterystyki produktu AstraZeneca - Meronem wskazanie w zakresie posocznicy. Według odwołującego opis przedmiotu zamówienia dokonany przez zamawiającego poprzez określenie wymagań posiadania przez lek meropenem wymogu dopuszczenia do leczenia w posocznicy wskazuje na konkretny preparat. Mając na uwadze powyższe oraz brzmienie art. 29 ust. 2 ustawy wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu zamawiający opisał przedmiot zamówienia w sposób, który nie tylko utrudnia uczciwą konkurencję, ale wręcz wyłącza możliwość złożenia oferty przez Lek S.A.. Takie działanie bez wątpienia wystarczy do stwierdzenia faktu nieprawidłowości w opisie przedmiotu zamówienia, a tym samym sprzeczności z prawem. Bowiem już samo zaistnienie możliwości utrudniania uczciwej konkurencji jest naruszeniem zasad określonych w ustawie. Tak m.in. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w wyroku z dnia 25.01.2006 r. sygn. akt. II Ca 693/05, który stwierdził, iż „przepis ten - art. 29 ust. 2 pzp nie wymaga faktycznego wykazania, lecz uznaje za wystarczające uprawdopodobnienie utrudnienia uczciwej konkurencji (…)" W innym orzeczeniu Sąd Okręgowy w Lublinie z dnia 9.11.2005 r. sygn. akt. II Ca 587/05 orzekł, że „Zakazane jest formułowanie warunków postępowania uniemożliwiających swobodny dostęp do udziału w postępowaniu w celu złożenia oferty. Oznacza to konieczność eliminacji z opisu przedmiotu zamówienia wszelkich sformułowań, które mogłyby wskazywać na konkretnego wykonawcę bądź też, które eliminowałyby konkretnych wykonawców uniemożliwiając im złożenie oferty lub powodując sytuację, w której jeden z zainteresowanych wykonawców byłby bardziej uprzywilejowany od pozostałych." Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z zasadą uczciwej konkurencji, Zamawiający jest zobowiązany umożliwić równy dostęp do zamówienia wykonawcom, którzy są w stanie dostarczyć preparat o takich samych właściwościach, bez dyskryminacji. Tymczasem zamawiający wymieniając w treści ogłoszenia i treści siwz zakres wskazań dopuszczenia leku meropenem do stosowania w posocznicy, prawdopodobnie opiera się na nieaktualnej charakterystyce produktu leczniczego Meronem, a tym samym w istotny sposób ogranicza konkurencję i eliminuje podmioty które posiadają charakterystyki produktów zgodne z Decyzjami Komisji Europejskiej i EMEA. Przywoływania Decyzja KWE z dnia 15 października 2009 r. nakazała we wszystkich krajach UE ujednolicić charakterystyki produktów leczniczych firmy Astra Zeneca zawierających substancję czynną „meropenem", gdzie z treści załącznika III pkt. 4.1 wynika, iż w odniesieniu do produktu Meronem nie jest on już wskazany do stosowania w leczeniu posocznicy. Zgodnie z art. 2 Decyzji KWE: „Krajowe pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, o których mowa w art. 1, opierają się na charakterystyce produktu leczniczego, oraz etykiecie i ulotce dołączonej do opakowania określonych w załączniku III i podlegają, zgodnie art. 32 ust. 4 dyrektywy 2001/83/WE warunkom określonym w załączniku IV do niniejszej decyzji". Z treści załącznika III - charakterystyki produktu leczniczego wynikają następujące wskazania: „4.
- Wskazania do stosowania Produkt Meronem jest wskazany do leczenia następujących zakażeń u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 3 miesiąca (patrz pkt. 4.4 i 4.5) • Zapalenie płuc, w tym pozaszpitalne i wewnątrz szpitalne zapalenie płuc. • Zapalenie oskrzeli i płuc w przebiegu mukowiscydozy. • Powikłane zakażenia układu moczowego . • Powikłane zakażenia jamy brzusznej • Zakażenia śródporodowe i poporodowe. • Założone zakażenia skóry i tkanej miękkich • Ostre bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Produkt Meronem może być stosowany w leczeniu gorączkujących pacjentów z neutropenią u których występuje podejrzenie zakażenia bakteryjnego. Należy wziąć pod uwagę oficjalne wytyczne dotyczące prawidłowego stosowani leku.". Na mocy tej decyzji począwszy od 2009 r. powstał jedyny obowiązujący we wszystkich państwach UE katalog pełnych wskazań w jakich leki o nazwie „Meronem i nazwy powiązane", zawierające substancję czynną „meropenem" może być stosowany. Należy raz jeszcze podkreślić, iż w tym katalogu brak posocznicy. Na dowód powyższego odwołujący załączył Decyzję Komisji z dnia 15.10.2009 r. wraz z załącznikami. Charakterystyka produktu oferowanego przez odwołującego leku o nazwie Meropenem Sandoz jest identyczna jak przytoczona powyżej, tymczasem w treści ogłoszenia i siwz w zakresie Pakietu nr 4 Zamawiający dokonuje takiego opisu przedmiotu zamówienia, który pozbawia odwołującego możliwości złożenia oferty i narusza zasady uczciwej konkurencji (Dowód nr 2 - Charakterystyka produktu leczniczego Meropenem Sandoz). Trudno odnieść się do źródeł na podstawie których zamawiający opisał przedmiot zamówienia we wskazanym zakresie Pakietu nr 4, przypuszczać zatem można, że Zamawiający oparł swoją decyzję na niezmienionych po wydaniu Decyzji KWE informacjach zawartych w charakterystyce produktu zatwierdzonej w styczniu 2006 r., która z niewiadomych powodów nie została do tej pory zmieniona. Dokonanie opisu przedmiotu zamówienia w sposób, który dyskryminuje jakikolwiek produkt stanowiący element składowy zamówienia, lub eliminuje jakąkolwiek technologię bez uzasadnionej przyczyny stanowi naruszenie zasady uczciwej konkurencji wyrażoną w art. 29 ust. 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, jeżeli dokonanie takiego opisu nastąpiło bez uzasadnionej przyczyny - patrz wyrok KIO z 6 maja 2010 r. (sygn. akt KIO/UZP634/10). Dodatkowo wskazać należy, że charakterystyka produktu firmy AstraZeneca zgodnie z art. 7 ust. 3 prawa farmaceutycznego utraciła swoją ważność w dniu 20.01.2011 r. , tak więc składany wniosek o przedłużenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu musi w swojej treści zawierać wzór charakterystyki produktu zgodnego z Decyzją KE z 15.10.2009 r., bowiem decyzja ta nie została zaskarżona, w związku z czym wskazać należy, że na rynku nie ma produktu który w zgodzie z przepisami prawa mógłby posiadać zarejestrowane wskazanie w posocznicy. Tak więc żaden z produktów zawierających Meronem nie ma rejestracji w tym wskazaniu, a więc niezbędna jest modyfikacja siwz. Z nieznanych przyczyn do tej pory charakterystyka firmy AstraZeneca nie została zmieniona, co powoduje, że zamawiający próbując opierać się nieaktualnych danych uniemożliwiając konkurencję w postępowaniach na dostawę preparatów meropenem. W dniu 10.02.2011 r. do postępowania odwoławczego przystąpienie po stronie zamawiającego zgłosiła PGF Urtica Sp. z o.o. Uwzględniając treść specyfikacji istotnych warunków zamówienia przekazaną przez zamawiającego oraz stanowiska i oświadczenia stron i przystępującego, a także dowody złożone na rozprawie, Izba ustaliła, co następuje. W załączniku nr 1 do siwz, Pakiet Nr 4, zamawiający wymagał dostawy: „Meropenem proszek do przygotowania roztworu do wstrzyknięć 1 g, opakowanie 10 fiolek UWAGA: Wymagane jest dopuszczenie leku do stosowania w:
- zapaleniu płuc, w tym wewnątrzszpitalne zapalenie płuc,
- zakażenia układu moczowego,
- zakażenia zlokalizowane w jamie brzusznej,
- zakażenia narządu rodnego (np. zapalenie endometrium, zakażenia narządów miednicy małej),
- zakażenia skóry,
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
- posocznica,
- empiryczne leczenie zakażeń u gorączkujących dorosłych pacjentów z neutropenią, stosowane jako monoterapia lub w połączeniu z lekami przeciwwirusowymi lub przeciwgrzybiczymi.” Na podstawie załączonego do odwołania dowodu – charakterystyki produktu leczniczego Meropenem Sandoz, ustalono, iż preparat ten, zgodnie z twierdzeniami odwołującego, nie posiada we wskazaniach zastosowania, posocznicy. Na podstawie przedłożonych jako dowodów w sprawie przez zamawiającego, w załączeniu do odpowiedzi na odwołanie: Decyzji Ministra Zdrowia z dnia 6 września 2006 r. nr RR/1407 i RR/1408/06 oraz dołączonej do nich Charakterystyki Produktu Leczniczego Meronem 500 mg i Meronem 1 g, uznano, iż lek Meronem produkowany przez Astra Zeneca został dopuszczony do obrotu z Charakterystyką posiadającą wskazanie leczenia posocznicy. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w kształcie wynikającym z ww. dokumentów wydano na okres do 08.01.2011 r. Na podstawie przedłożonego w trakcie rozprawy przez przystępującego, PGF URTICA Sp. z o.o., dowodu - wniosku Astra Zeneca uznano, iż podmiot odpowiedzialny złożył wniosek o przedłużenie okresu ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ww. produktów na czas nieokreślony w dniu 30.06.2011 r., tj. wcześniej niż na 6 miesięcy przed utratą ważności pozwolenia z 6 września 2006 r. (Pismo Astra Zeneca z dnia 30 czerwca 2010 r., kierowane do Ministra Zdrowia za pośrednictwem Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Materiałów Medycznych i Produktów Biobójczych wraz z załącznikami). Wniosek dotyczył dopuszczenia do obrotu leku ze wszystkimi wskazaniami (z niezmienioną charakterystyką) obowiązującymi dotychczas. Dodatkowo okoliczności te potwierdzają pisma p. Barbary K., Kieronika ds. Rejestracji w Astra Zeneca Pharma Poland Sp. z o.o. (trzy pisma z dnia 15 lutego 2011 r. skierowane do podmiotów zainteresowanych) i jej oświadczenia jako pełnomocnika przystępującego występującego w sprawie, dodatkowo potwierdzające brak na chwilę obecną decyzji Ministra Zdrowia w tej sprawie. Uwzględniając powyższe Izba zważyła, co następuje: Na wstępie Krajowa Izba Odwoławcza stwierdza, że odwołujący legitymuje się uprawnieniem do korzystania ze środków ochrony prawnej, o którym stanowi art. 179 ust. 1 Pzp. Następnie Izba wskazuje, iż dla rozstrzygnięcia niniejszego odwołania konieczne jest po pierwsze stwierdzenie czy w aktualnym stanie prawnym możliwe jest zaoferowanie i tym samym zamówienie leku opartego na substancji meropenem posiadającego wśród zarejestrowanych wskazań leczenie posocznicy. Dla oceny powyższego należało rozważyć znaczenie powoływanej w odwołaniu i przedłożonej przez odwołującego Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 15 października 2009 r., nr C