Sygn. akt VI ACa 388/12 Sygn. akt VI ACa 388/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 sierpnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA –

§ 1k.p.c.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez powoda, który wniósł o zmianę orzeczenia przez obniżenie kary pieniężnej ostatecznie do kwoty 15.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi powód zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 56 ust. 6 prawa energetycznego przez niewłaściwą oceną stopnia zawinienia oraz społecznej szkodliwości czynu powoda, tj. okoliczności istotnych z punktu widzenia zarówno możliwości, jak i wysokości nałożenia kary pieniężnej, w szczególności pominięcie faktu, iż dwa miesiące przed kontrolą przedmiotowego paliwa obowiązywała norma z ponad 3-krotnie większą zawartością siarki (50mg/kg) niż stwierdzona u powoda (16,5 mg/kg), stąd uznanie dużego zawinienia i dużej społecznej szkodliwości czynu są nieuzasadnione,
2. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art.

§ 1k.p.c.

w związku z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. przez oddalenie odwołania od decyzji Prezesa URE, polegające na niewłaściwej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego i nieuwzględnienie dowodów w postaci dokumentów przedstawionych przez skarżącego (w aktach), tj. okoliczności istotnych z punktu widzenia zarówno możliwości, jak i wysokości nałożenia kary pieniężnej i w rezultacie utrzymanie rażąco wygórowanej kary pieniężnej, 3. art.

§ 1k.p.c.

w związku z art. 236 k.p.c. przez oddalenie odwołanie od decyzji Prezesa URE mimo nieustosunkowania się do wniosków dowodowych powoda zawartych w uzupełnieniu odwołania, wskazujących na okoliczności istotne w sprawie,

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu za udowodniony duży stopień społecznej szkodliwości czynu oraz duży stopień zawinienia powoda, mimo iż tezy te oparte są wyłącznie o twierdzenia pozwanego, nie zaś na dowodach. W odpowiedzi pozwany wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie. Sąd II instancji uznając trafność ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy, przyjmuje je za własne. Sąd odwoławczy dokonał jednakże odmiennej oceny okoliczności wypływających na wysokość wymierzonej skarżącemu kary pieniężnej. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo energetyczne karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji. Warunek 2.2.
2. udzielonej powodowi koncesji na obrót paliwami ciekłymi stanowi, iż „koncesjonariuszowi nie wolno czynić przedmiotem obrotu paliw ciekłych określonych w koncesji, których parametry jakościowe są niezgodne z parametrami wynikającymi z zawartych umów i norm określonych obowiązującymi przepisami”. Nie budzi wątpliwości fakt naruszenia przez powoda powołanego wyżej warunku koncesji. W dniu 3 marca 2009 r., na należącej do powoda stacji paliw przy ul. (...) w K., przeprowadzono kontrolę, w trakcie której pobrano do badania laboratoryjnego próbki (podstawową i kontrolną) paliw ciekłych: oleju napędowego ON w ilości 4 litrów z partii liczącej 10.976 litrów oraz benzyny bezołowiowej PB-95 w ilości 4 litrów z partii liczącej 12.634 litry (k. 13-18 akt adm.). Próbki przekazano do badania laboratoryjnego do (...) w K., celem zbadania zgodności jakości przedmiotowego paliwa z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (k. 19 akt adm.). Stwierdzono niezgodność badanego oleju napędowego z obowiązującymi przepisami prawa ze względu na zawyżoną zawartość siarki, która w próbce podstawowej wynosiła 17,5 mg/kg, a przy maksymalnej zawartości, z uwzględnieniem tolerancji wynikającej z przyjętej metody badawczej, powinna wynosić 11,4 mg/kg (k. 20 akt adm.). Wynik badania próbki kontrolnej przeprowadzonego przez (...) spółkę z o.o. (...) w S. również wykazał zawyżoną zawartość siarki, która wynosiła 16,5 mg/kg, a przy maksymalnej zawartości, z uwzględnieniem tolerancji wynikającej z przyjętej metody badawczej, powinna wynosić 11,3 mg/kg (k. 23 akt adm.). Przesłanką wymierzenia kary pieniężnej na podstawie wyżej powołanego przepisu prawa energetycznego, jest już sam fakt wystąpienia naruszenia koncesji. Powyższe okoliczności naruszenia warunków koncesji, w ocenie Sądu odwoławczego, zostały jednoznacznie potwierdzone zebranym w toku postępowania administracyjnego materiałem dowodowym i nie są kwestionowane przez skarżącego. Art. 56 ust. 3 prawa energetycznego stanowi, że wysokość kary pieniężnej nakładanej przez Prezesa URE nie może przekroczyć 15 % przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Z kolei zgodnie z art. 56 ust. 6 ustalając wysokość kary pieniężnej „ Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe”. Dokonując analizy pod kątem pierwszego ze wskazanych w cytowanym przepisie kryteriów, w postaci stopnia szkodliwości czynu, należy wskazać na zakres przekroczenia norm jakości w badanym paliwie i ewentualne tego skutki dla stanu technicznego pojazdów w związku z użyciem paliwa gorszej jakości. Nie budzi także wątpliwości, iż zła jakość paliwa oznacza zwiększenie zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Tym samym zarzut apelacji błędnych ustaleń faktycznych jest chybiony. Z kolei przy ocenie stopnia zawinienia, podnieść należy, iż powód zaakceptował warunki udzielonej koncesji, zobowiązując się do sprzedaży paliw, których parametry są zgodne z zawartymi umowami i normami. Powoda, który jest koncesjonowanym przedsiębiorcą, bez wątpienia obowiązuje przy zawieraniu transakcji zakupu, jak również przy dostawie paliwa podwyższony miernik należytej staranności uwzględniający zawodowy charakter działalności określony w art. 355 § 2 k.c. Wskazać zatem należy, że dokonywanie zakupów przez powoda od podmiotu dysponującego stosownymi certyfikatami jakości produktu, które są okazywane przy transakcji zakupu paliwa, nie stanowi wystarczającej gwarancji prawidłowego prowadzenia obrotu paliwami ciekłymi. W ramach analizowanego kryterium, trafną jest także ocena, że zmiana przepisów jaka nastąpiła od dnia 1 stycznia 2009 r, która znacznie obniżyła normy zawartości siarki w paliwach z 50 mg/kg do 10 mg/kg, na którą to okoliczność wskazuje skarżący, nie zwalnia przedsiębiorcy od wprowadzania do obrotu paliw, których parametry są zgodne z nową regulacją, do czasu wyczerpania zasobów nabytych w czasie obowiązywania poprzednich, „liberalniejszych” przepisów. Przedsiębiorca jest bowiem obowiązany tak organizować działalność gospodarczą, aby móc reagować w tego rodzaju sytuacjach dostosowując jakość sprzedawanego paliwa do aktualnie obowiązujących przepisów. Koniecznym jest jednakże wskazanie i podkreślenie, iż stwierdzenie niewłaściwej jakości sprzedawanego przez powoda paliwa miało miejsce po raz pierwszy od daty udzielenia mu koncesji, tj. po upływie około 5 lat. Ponadto faktem przyznanym przez pozwanego jest, iż w późniejszym okresie, tj. po przeprowadzeniu kontroli w dniu 3 marca 2009 r. i wydaniu zaskarżonej decyzji, sprzedawane przez powoda paliwo było zgodne z obowiązującymi normami. Ta okoliczność została przez Sąd I instancji pominięta, a uprawnia wniosek, że wymierzenie kary odniosło skutek o charakterze prewencyjnym oraz okoliczność dotychczasowej „niekaralności” pozwalają na obniżenie wymierzonej kary. Kara powinna bowiem spełniać funkcje zarówno o charakterze represyjnym, stanowiąc adekwatny do naruszeń stopień uciążliwości, jak również o charakterze prewencyjnym. Wymierzenie powodowi kary wypełnia funkcję represyjności, w sytuacji, gdy dochodzi do naruszenia warunków udzielonej koncesji. Zdaniem Sądu II instancji kara w wysokości 15.000 zł pozostanie nadal odpowiednio uciążliwa, wypełniając funkcję represyjności kary i odniesie również oczekiwany skutek prewencyjny wobec innych firm krajowego rynku paliwowego, bo nie budzi wątpliwości już zaistnienie tego skutku wobec skarżącego. Mając na uwadze powyższe rozważania karą spełniającą wszystkie kryteria przewidziane w art. 56 ust. 6 ustawy Prawo energetyczne, adekwatną zarówno do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia powoda (niedochowania wymaganych od podmiotu profesjonalnego aktów staranności) oraz jego możliwości finansowych i dotychczasowego zachowania (tj. „niekaralności”), jest kara pieniężna w wysokości 15.000 zł, co uzasadnia zmianę zaskarżonego wyroku przez zmianę punktu 2 decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 30 grudnia 2009 r. nr (...) i obniżenie wymierzonej kary pieniężnej do wskazanej wysokości. Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego postanowiono stosownie do treści art. 100 k.p.c.