Sygn. akt: KIO 307/14 WYROK z dnia 5 marca 2014 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Bogdan Artymowicz Protokolant: Paweł Nowosielski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2014 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 17 lutego 2014 r. przez wykonawcę Impel Cleaning Sp. z o. o., 53-111 Wrocław, ul. Ślężna 118, w postępowaniu prowadzonym przez Skarb Państwa – Jednostka Wojskowa 1128, 82-200 Malbork, ul. 17 Marca 20, przy udziale wykonawcy: Zakład Sprzątania Wnętrz J……. J………. MOP 83 Sp. z o. o., 82-310 Gronowo Górne, ul. Szafirowa 7a, zgłaszającego swoje przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego, orzeka: 1. oddala odwołanie, 2. kosztami postępowania obciąża Odwołującego Impel Cleaning Sp. z o. o., 53-111 Wrocław, ul. Ślężna 118 i: 2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez Odwołującego Impel Cleaning Sp. z o. o., 53-111 Wrocław, ul. Ślężna 118 tytułem wpisu od odwołania. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 907 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Gdańsku. Przewodniczący: …………………….… KIO 307/14 Uzasadnienie Zamawiający, Skarb Państwa – Jednostka Wojskowa 1128 z siedzibą w Malborku prowadzi postępowanie, którego przedmiotem jest usługa kompleksowego utrzymania czystości powierzchni wewnętrznych budynków oraz terenów zewnętrznych utwardzonych i zielonych na terenie Jednostek Wojskowych na terenie Malborka, Pruszcza Gdańskiego i Skowronek. W dniu 7 lutego 2014 r., zamawiający poinformował o wynikach oceny ofert w ramach części I i II wskazując, iż za najkorzystniejszą w obu częściach uznana została oferta wykonawcy Zakład Sprzątania Wnętrz J……… J……….. MOP 83 Sp. z o. o. z siedzibą w Gronowie Górnym [dalej także, jako „MOP 83”]. W dniu 3 stycznia 2014 r., wobec wyboru, jako najkorzystniejszej w ramach części I oraz II oferty wykonawcy MOP 83, odwołanie złożył wykonawca Impel Cleaning Sp. z o. o. z siedzibą we Wrocławiu, zarzucając zamawiającemu naruszenie: 1) art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r., Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 907 ze zm.), dalej także, jako „Pzp” w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy Pzp poprzez naruszenie zasad zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców poprzez zaniechanie przez Zamawiającego odrzucenia na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Pzp oferty wykonawcy MOP 83, mimo, że oferta ta zawiera rażąco niską cenę oraz stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, 2) art. 90 ust. 1 ustawy Pzp poprzez nieprawidłową ocenę złożonych przez wykonawcę MOP 83 wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość jej ceny, 3) art. 91 ust. 1 ustawy Pzp poprzez wadliwy wybór oferty najkorzystniejszej, 4) art. 44 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240 ze zm.) poprzez wydatkowanie środków publicznych w sposób niezgodny z ustawą prawo zamówień publicznych i w efekcie w sposób zaprzeczający zasadzie legitymizmu. Odwołujący wnosił o: 1) o uchylenie czynności wyboru jako najkorzystniejszej oferty złożonej przez wykonawcę MOP 83, 2) nakazanie Zamawiającemu powtórzenia czynności badania i oceny ofert, 3) nakazanie Zamawiającemu odrzucenia na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Pzp w obu zadaniach oferty wykonawcy MOP 83 oraz w zadaniu nr II oferty wykonawcy Soen Sp. z o. o. jako zawierającej rażąco niską cenę oraz stanowiącej czyn nieuczciwej konkurencji, 4) nakazanie Zamawiającemu wyboru jako najkorzystniejszej, w zakresie zadania nr I oraz nr II oferty Odwołującego. W uzasadnieniu Odwołujący podnosił, iż wybór w zakresie zadania I jak i II oferty wykonawcy MOP 83 jest nieprawidłowy, gdyż wykonawca ten złożył ofertę zawierającą rażąco niską cenę oraz stanowiącą czyn nieuczciwej konkurencji. Odwołujący podnosił, iż wyjaśnienia złożone przez wykonawcę MOP 83 mają charakter ogólny, mało precyzyjny i nie zawierają żadnych danych pozwalających na zweryfikowanie kalkulacji. W ocenie Odwołującego przytaczane przez wykonawcę MOP 83 dokumenty nie odnoszą się do kalkulacji wymaganych w przedmiotowym postępowaniu i nawet przez analogię niczego nie udowadniają, poza faktem, że wykonawca ten zawarł jakieś umowy. Odwołujący podnosił również, iż to, że w konkretnych innych przypadkach różnica między wybraną ofertą a wartością zamówienia była duża nie stanowi żadnej informacji o prawidłowości ceny w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem Odwołującego w odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp wykonawca złożył pismo z ogólnymi stwierdzeniami o dofinansowaniach z PFRON do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, ale bez wykazania jaka będzie to kwota w niniejszym przypadku. Ponadto podając informacje na temat rabatów w stosunku do cen detalicznych w odniesieniu do dwóch środków czystości wykonawca MOP 83 nie doprecyzował ile tych środków zamierza zużyć i jakie ma w ten sposób oszczędności. Odnosząc się do wyjaśnień, iż wykonawca MOP 83 jest zakładem pracy chronionej i korzysta ze zwolnienia w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, że z tego tytułu może sfinansować zakup sprzętu (kosiarek, traktorów), Odwołujący podnosił, iż środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wydatkowane są w sposób niezgodny z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wyjaśnienia nie zawierają ponadto ilu pracowników wybrany wykonawca zamierza zatrudniać, ilu z nich to osoby niepełnosprawne, w jakiej konkretnie wysokości dofinansowanie będzie przysługiwało wykonawcy, ile ma środków na ZFRON i ile może przeznaczyć na zakup sprzętu stanowiskowego dla niepełnosprawnych pracowników. Zdaniem Odwołującego, wyjaśnienia wysokości zaoferowanej ceny ofertowej winny mieć charakter na tyle konkretny, by ich ocena przez Zamawiającego mogła być jednoznaczna i obiektywna. Odwołujący wskazywał również, iż wykonawca MOP 83 zaoferował realizację zamówienia w zakresie zadania nr 1 za kwotę 489.378,01 zł brutto za realizację pełnej umowy w ciągu 12 miesięcy. Cena ta jest o 29,07 % niższa od kwoty, jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć na realizację zamówienia i niższa od oferty Odwołującego sklasyfikowanej na drugiej pozycji o 21,25%. Tym samym ocenie w Odwołującego istniało uzasadnione podejrzenie, że oferta wybranego wykonawcy w zakresie zadania nr 1 zawiera rażąco niską cenę. Zdaniem Odwołującego prawidłowo skalkulowana oferta w zadaniu nr 1 winna była uwzględniać koszty: 1) wynagrodzeń pracowników wraz z pochodnymi – ok. 70-80% całości prac, 2) koszt użycia niezbędnej chemii oraz zapewnienia materiałów higienicznych na poziomie nie gorszym niż wskazany przez Zamawiającego w SIWZ, 3) koszt amortyzacji sprzętu ręcznego i mechanicznego w tym traktorów z osprzętem letnim i zimowym niezbędnym do wykonania prac związanych z zimowym utrzymaniem utwardzonych terenów zewnętrznych, 4) dodatkowych obciążeń wynikających ze specyfiki świadczonej usługi. Odnosząc się do czynników kosztotwórczych, Odwołujący podnosił, iż łączny koszt świadczenia usługi w ujęciu miesięcznym (przy uwzględnieniu 30 etatów) kształtuje się na poziomie 41.740,00 zł , tymczasem wybrana oferta na tereny wewnętrzne i zewnętrzne łącznie zawiera kwotę 436.043,93 zł netto co daje średnio miesięcznie koszt w wysokości 36.336,99 zł netto. Tym samym Odwołujący stwierdził, iż kwota zaproponowana przez wybranego wykonawcę jest nierealna i nierzeczywista. Odwołujący wskazywał, iż przyjęte przez niego wyliczenia potwierdzają również wymogi zamawiającego dotyczące struktury zatrudnienia gdzie zamawiający szczegółowo określił wymagania dotyczące minimalnej ilości etatów oraz osób jaka powinna zostać zatrudniona przez wykonawcę przy wykonywaniu zamówienia. Z wyliczeń dokonanych przez Odwołującego wynika, iż minimalna ilość etatów wymagana przez Zamawiającego to 30 etatów. Odwołujący podnosił, iż wykonawca MOP 83 w załączonym do oferty wykazie osób wskazał, iż wszystkie przewidziane przez niego osoby do realizacji zadania są zatrudnione na umowę o pracę. Tym samym biorąc za podstawę najniższe wynagrodzenie obowiązujące od stycznia 2014 r. nawet przy założeniu, iż wszyscy zatrudnieni pracownicy będą to osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności to redukcja kosztów zatrudnienia z tytułu zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie może być niższa niż 1.125,00 zł na etat. Uwzględniając zatem te założenia w ocenie Odwołującego minimalna kwota wynagrodzeń miesięcznych jakie powinien ponosić wykonawca realizujący zamówienie, uwzględniając wszystkie koszty pracodawcy nie może być niższa 33.283,47 zł netto miesięcznie. Odwołujący stwierdził, iż mając na uwadze, że wartość oferty netto złożonej przez wykonawcę MOP 83 wynosi miesięcznie 36.336,99 a koszt zatrudnienia pracowników 33.283,47 zł wynika z tego, iż na pozostałe koszty chemii, amortyzacji ciężkiego sprzętu mechanicznego, paliwa do traktorów, wywozu nieczystości, wykonawca ten będzie dysponować kwotą 3.053,52 zł. Odnośnie zadania 2 Odwołujący wskazywał, iż cena zaoferowana przez wybranego wykonawcę w kwocie 361.048,36 zł brutto jest o 13,68 % niższa od kwoty, jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć na realizację zadania tj. 418.271,28 zł brutto i niższa od kwoty trzeciego w kolejności Odwołującego o 20,92%. W związku z powyższym w ocenie Odwołującego istnieje uzasadnione podejrzenie, że oferta wybranego wykonawcy w zakresie zadania 2 zawiera rażąco niską cenę. Podobnie jak w zakresie zadania nr 1 Odwołujący wywodził, iż łączny koszt świadczenia usługi w ujęciu miesięcznym winien kształtować się na poziomie 31.989,00 zł, tymczasem oferta wybranego wykonawcy łącznie na tereny wewnętrzne i zewnętrzne przewiduje kwotę 325.786,42 zł co daje średnio miesięcznie kwotę 27.148,87 zł. Również i w tym przypadku zdaniem Odwołującego należało wziąć pod uwagę wymogi zamawiającego dotyczące struktury zatrudnienia. W ocenie Odwołującego minimalna ilość etatów wymagana przez Zamawiającego dla realizacji tego zadania to 22,3 etatów. Odwołujący wskazywał, iż mając na uwadze, że wartość netto oferty złożonej przez wykonawcę MOP 83 wynosi miesięcznie 27.148,87 zł netto, a koszt zatrudnienia pracowników równa się 24.868,76 zł to na pozostałe koszty pozostaje kwota 2.289,11 zł, która to kwota jest rażąco niska i nierealistyczna na pokrycie wszystkich zobowiązań i pozostałych kosztów. Odwołujący stwierdził, iż cena zaoferowana przez wykonawcę MOP 83 znacznie odbiega od wartości szacunkowej zamówienia oraz od pozostałych ofert złożonych w postępowaniu. Ponadto zdaniem Odwołującego oferta wybranego wykonawcy nie zawiera informacji pozwalających przyjąć, że wykonawca ten zastosował szczególnie oszczędne metody wykonania zamówienia, specyficzne rozwiązania techniczne lub, że znajduje się w wyjątkowo sprzyjających warunkach wykonywania zamówienia. Odwołujący wskazywał ponadto, że cena oferty wybranego wykonawcy z uwagi na brak jakichkolwiek czynników wpływających na jej okazyjność oraz ze względu na rzeczywistą wartość rynkową umów o przedmiotowe zamówienia, skalkulowana została poniżej kosztów wykonywania przedmiotowych usług. Odwołujący podnosił również, iż przedstawione przez niego okoliczności potwierdzają, ze metoda, którą wybrany wykonawca przyjął konkurując o udzielenie zamówienia czyni jego ofertę niewiarygodną i nierealistyczną a ponadto działania takie stanowią czyn nieuczciwej konkurencji. Zdaniem Odwołującego zaoferowanie przez wykonawcę MOP 83 ceny za realizację zamówienia, która jest rażąco niska, stanowi de facto sprzedaż usług poniżej kosztów ich wytworzenia lub świadczenia, co wypełnia dyspozycję przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jednocześnie w ocenie Odwołującego istniały podstawy do odrzucenia oferty wybranego wykonawcy na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp. Izba ustaliła, co następuje: Zamawiający, Skarb Państwa – Jednostka Wojskowa 1128 z siedzibą w Malborku prowadzi postępowanie, którego przedmiotem jest usługa kompleksowego utrzymania czystości powierzchni wewnętrznych budynków oraz terenów zewnętrznych utwardzonych i zielonych na terenie Jednostek Wojskowych na terenie Malborka, Pruszcza Gdańskiego i Skowronek. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 11 listopada 2013 r., pod numerem 2013/S 219-381397. W oparciu o protokół postępowania Izba ustaliła, iż Zamawiający ustalił wartość szacunkową zamówienia: 1) dla części 1 – 583.181,10 zł, 2) dla części 2 – 363.013,02 zł. Zgodnie z postanowieniami rozdziału 3 pkt 2 SIWZ przedmiot zamówienia podzielono na dwa zadania: 1) Zadanie nr 1 – utrzymanie czystości powierzchni wewnętrznych budynków oraz terenów zewnętrznych utwardzonych i zielonych w Malborku, obiektu technicznego w Lasowicach Wielkich, lotniska wojskowego w Królewie Malborskim, 2) Zadanie nr 2 – utrzymanie czystości powierzchni wewnętrznych budynków oraz terenów zewnętrznych utwardzonych i zielonych w Pruszczu Gdańskim, lotnisko wojskowe w Pruszczu Gdańskim oraz punkt obserwacyjny w Skowronkach. W pkt 7 w/w rozdziału SIWZ Zamawiający zastrzegł, iż dopuszcza możliwość składania ofert częściowych z zastrzeżeniem, że oferta musi obejmować cały przedmiot zamówienia w ramach wybranego zadania. W rozdziale 12 pkt 2 SIWZ zamawiający określił, iż cena musi być wyliczona i wynikać z wypełnionego formularza cenowego zgodnie ze wzorem zawartym w załączniku nr 9 do SIWZ. W pkt 1 rozdziału 13 SIWZ jako kryterium wyboru oferty najkorzystniejszej zamawiający wskazał cenę nadając jej wagę 100%. Ponadto Izba ustaliła, iż w załączniku nr 7 do SIWZ stanowiącym szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, Zamawiający określił wielkość poszczególnych powierzchni, które mają być objęte usługą sprzątania. Dodatkowo zamawiający określił wymagany poziom zatrudnienia dla poszczególnych elementów. W zakresie zadania nr 1 – Jednostka Wojskowa 1128 Malbork zamawiający określił następujące wymogi: 1) Łączna powierzchnia pomieszczeń w kompleksie wynosi 14 743,30 m2 – do tej części Zamawiający wymaga posiadania zatrudnienia minimum 14,6 pełnych etatów; 2) Łączna powierzchnia terenów zewnętrznych utwardzonych wynosi 67 851,00 m2 – do tej części Zamawiający wymaga posiadania zatrudnienia minimum 6,7 pełnych etatów; 3) Łączna powierzchnia terenów zielonych wynosi 80 807,76 m2 – do tej części Zamawiający wymaga posiadania zatrudnienia minimum 8 pełnych etatów. Dla tego zadania Zamawiający określił również dodatkowo następujące tereny: 1) bocznica kolejowa o powierzchni 7 495 m2 – tylko odśnieżanie w okresie zimowym, 2) łączna powierzchnia dachów do odśnieżania – 23 316,00 m2. Dla tych powierzchni Zamawiający nie określał minimalnego poziomu zatrudnienia. W zakresie zadania nr 2 – Jednostka Wojskowa 1300 Pruszcz Gdański, PO Skowronki, Zamawiający określił następujące wymogi: 1) Łączna powierzchnia pomieszczeń w kompleksach wynosi 6 388,21 m2 m2 – do tej części Zamawiający wymaga posiadania zatrudnienia minimum 6,4 pełnych etatów; 2) Łączna powierzchnia terenów zewnętrznych utwardzonych wynosi 78 917,00 m2 – do tej części Zamawiający wymaga posiadania zatrudnienia minimum 7,9 pełnych etatów; 3) Łączna powierzchnia terenów zielonych wynosi 116 914,00 m2 – do tej części Zamawiający wymaga posiadania zatrudnienia minimum 8 pełnych etatów. Ponadto w załączniku nr 9 do SIWZ, Zamawiający określił przewidywalną ilość miesięcy dla poszczególnych usług jaką należało wziąć do wyliczenia ceny. Izba ustaliła również, iż w załączniku nr 10 do SIWZ opisującym minimalne wymagania zamawiającego dotyczące m.in. struktury zatrudnienia, Zamawiający określił m.in., iż w czasie wykonywania usługi sprzątania powierzchni wewnętrznych na jednego pracownika nie może przypadać więcej niż 1000 m2 powierzchni wewnętrznej objętej przedmiotowym zamówieniem w przeliczeniu na pełne etaty zatrudnienia. W analogiczny sposób zamawiający określił, iż w czasie wykonywania usługi sprzątania powierzchni zewnętrznych (powierzchnie utwardzone, zielone, bocznica kolejowa oraz powierzchnia dachów do odśnieżania) na jednego pracownika nie może przypadać więcej niż 10 000 m2 powierzchni zewnętrznej objętej przedmiotowym zamówieniem w przeliczeniu na pełne etaty zatrudnienia. Do upływu terminu składania ofert, swoje oferty złożyli następujący wykonawcy: 1) MOP 83:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.