Sygn. akt IX Ca 831/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Żegarska (spr.) Sędziowie: SO Mirosław Wieczorkiewicz SO Bożena Charukiewicz Protokolant: sekr. sądowy Ewelina Gryń po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa A. S. przeciwko (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt I C 1219/13, I. oddala apelację, II. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą. Sygn. akt IX Ca 831/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie uznał za bezskuteczne w stosunku do powódki A. S. : - umowę sprzedaży z dnia 10 września 2012 r. urządzenia V. (...) 2009, - umowę sprzedaży z dnia 10 września 2012 r. fotelu kosmetycznego A. M.2008, leżanki kosmetycznej R. A. E. (...), lady recepcyjnej 2008, stolika na nodze stalowej 2008, komody z umywalką 2008, komody 2008, komody z 2 – umywalkami 2008, komody z umywalką 2009, - umowę sprzedaży z dnia 15 października 2012 r. szafy lekarskiej (asystor), stolika na narzędzia, dozownika do ręczników, krzesła M. (fotel), ławy V., sofy, 2 foteli, lampy kryształowej, lustra, obrazu, rzeźby, 3 wazonów, - umowę sprzedaży z dnia 25 listopada 2012 r. wirówki R., zawarte pomiędzy L. (...). spółka z o.o. w O. a pozwaną (...) spółka z o.o. w O. w zakresie wierzytelności przysługujących powódce przeciwko L. (...). spółka z o.o. w O., wynikających z: - prawomocnego wyroku Sąd Rejonowego w Olsztynie z dnia 10 kwietnia 2013 r. w kwocie 5.850 zł wraz z ustawowymi odsetkami za okres od 26 września 2012 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu w wysokości 1.467 zł ( sygn. akt V GC 1063/12), - prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 27 lutego 2013 r. w kwocie 20.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 16 września 2013 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu w wysokości 3.417 zł ( sygn. akt IC 1222/13), W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Nadto obciążono pozwaną kosztami procesu poniesionymi przez powódkę. Sąd Rejonowy ustalił, że A. S., W. M. i H. F. są (...) sp. z o.o. w O.. Natomiast M. F. (syn H. F.) jest prezesem tej spółki. Powódka w dniu 06 czerwca 2012 r. udzieliła wymienionej spółce pożyczki w kwocie 10.850 zł. Do zwrotu z tytułu udzielonej pożyczki pozostała kwota 5.850 zł. Pomimo wezwania z dnia 19 lipca 2012 r., L. (...) Spółka zo.o. w O. nie zwróciła należności. W konsekwencji tego Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2013 r. zasądził od (...) sp. z o.o. w O. na rzecz powódki A. S. kwotę 5.850 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 26 września 2012 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1.467 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Następnie powódka na podstawie powyższego tytułu egzekucyjnego, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, wystąpiła do komornika sądowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi. Postanowieniem z dnia 07 marca 2014 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne przeciwko (...) sp. z o.o. wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W dniu 31 sierpnia 2012 r. zawarto umowę spółki (...) Sp. z.o.o. w O.. Następnie w dniu 20 września 2012 r. w Krajowym Rejestrze Sądowym dokonano rejestracji spółki. Jedynym wspólnikiem, a zarazem prezesem zarządu została H. F.. Prokurentem ustanowiono M. F.. Spółka prowadzi działalność gospodarczą w tym samym lokalu, w którym działalność prowadziła (...) Sp. z o.o. w O.. Wszystkimi sprawami w każdej z wymienionych spółek zajmował się M. F.. Na początku września 2012 r. M. F. jako prezes zarządu (...) sp. z o.o. w O. podjął decyzję o sprzedaży ruchomości tej spółki. W dniu 5 września 2012 r. (...) sp. z o.o. w O. zawarła z (...) sp. z o.o. w O. umowę. Na podstawie powyższej umowy pozwany zobowiązał się wykonać usługi, polegające na wykonaniu zabiegów dla klientów L. (...) wykupionych, a nie wykonanych do dnia 31 sierpnia 2012 r. M. F. zlecił rzeczoznawcy sporządzenie wyceny ruchomości, znajdujących się w spółce (...). z o.o w O.. W dniu 10 września 2012 r. L. (...). Sp. z o.o. w O. sprzedała na rzecz (...) Sp. z o.o. w O. ruchomości, objęte orzeczeniem Sądu. W dniach 10 września 2012 r., 13 września 2012 r., 17 września 2012r. dokonano przelewów na rzecz spółki (...) Sp.z.o.o. w O. kwot 3.500 zł, 1.900 zł i 8.000 zł. Jako wpłacającego oznaczono L. (...) Spółka z .o.o. w O., natomiast tytuł wpisano „pożyczka (...). Ponadto zaksięgowano wpłatę pozwanego w dniu 15 października 2012r. na kwotę 6.500 zł, oznaczając tytuł wpłaty „płatność za fakturę”. Następnie w dniu 28 września 2012 r. i 31 października 2012 r. pozwany wystawił rachunek Nr (...) na kwotę 9.685 zł i rachunek nr (...) na kwotę 4.250 zł, oznaczając przedmiot „ zabiegi wykonane dla (...) Sp. z o.o. Ponadto pozwany wystawił rachunek (...) na kwotę 712,80 zł tytułem akcesoriów zabiegowych. Pismem z dnia 04 października 2012 r. skierowanym do księgowej Spółki (...), M. F. prezes zarządu (...) sp. z o.o. zakazał udostępniania i przekazywania ksiąg, oraz dokumentów spółki powódce A. S., lub osobom przez nią upoważnionym, powołując się na zaistnienie uzasadnionej obawy wykorzystania ich przez wymienioną, w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzenie spółce znacznej szkody. Ponadto pozwany zapłacił następujące faktury i rachunki, wystawione na (...) Sp. z o.o. w O.: - (...), B. P. U. na kwotę 65,77 zł; - F (...), FV (...), (...) na kwotę 500 zł i na kwotę 730 zł, - rachunki za okres 05 – 08.2012 r., (...) na kwotę 2000 zł; -FV (...), FV (...) Sp. z o.o., na kwotę 1.353 zł i kwotę 984 zł.; - FV, A (...) design A. C. na kwotę 615 zł; - FV, (...) Sp. z o.o., na kwotę 4.182 zł; -FV (...), (...) Sp. z o.o. na kwotę 319, 80 zł. W dniu 30 listopada 2012 r. pozwany reprezentowany przez H. F.i L. (...)Sp. zo.o. w O.reprezentowana przez M. F.podpisali oświadczenie o kompensacie o treści, że w zamian za zobowiązanie w wysokości 30.600 zł wynikające z FV(...) z dnia 10.09.2012 r. zostały opłacone faktury i rachunki na łączną kwotę 10.019,57 zł. Ponadto w dniu 31 grudnia 2012 r. zostało podpisane przez wymienione wyżej strony oświadczenie o kompensacie o treści, że na poczet zobowiązań wynikających z następujących faktur wystawionych przez (...) Sp. z o.o.: FV (...)na kwotę 7.773,60 zł; FV (...)na kwotę 30.600 zł (pozostało do zapłaty 20.580, 43 zł); FV(...)na kwotę 4.824,15 zł; FV (...)na kwotę 1.475,71 zł; FV (...) na kwotę 1.078,27 zł (w kwocie 623,91 zł), zostały zaliczone następujące płatności i wystawione rachunki na łączną kwotę 35.277,80 zł, które to kompensują te zobowiązania: wpłaty na rachunek bankowy L. (...). Sp. z o.o. w łącznej kwocie 13.400 zł, wpłata do kasy L. (...). Sp. z o.o. w kwocie 6.500 zł, rachunek nr (...)na kwotę 9.685 zł; rachunek (...)na kwotę 712,80 zł; rachunek nr (...)na kwotę 4.250 zł oraz FV (...), na kwotę 730 zł. Z uwagi na to, że (...) sp. z o.o. w O. nie wywiązywała się z zobowiązań wynikających z umów leasingu powódka zawarła z (...) S.A. ugodę, na mocy której zobowiązała się do zapłaty kwoty 20.000 zł do dnia 20 marca 2013 r. Powyższą należność uiściła w terminie. Wyrokiem zaocznym z dnia 27 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie zasądził od (...) sp. z o.o. w O. na rzecz powódki kwotę 20.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 16 września 2013 r. oraz kwotę 3.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W pozwie wniesionym do Sądu w dniu 15 października 2013 r. (...) sp. z o.o. w O. domagał się orzeczenia nakazem zapłaty, że (...) sp. z o.o. w O., (której wspólnikiem jest powódka) ma zapłacić kwotę 177.114,51 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty, tytułem płatności związanych z umową leasingową, jaką zawarł (...) sp. z o.o. (w tym przekazania środków na zapłatę rat leasingowych oraz na opłacone przez L. (...) ubezpieczenie OC i AC samochodu w 2010 r. i 2011 r.). Sąd Okręgowy w Olsztynie nakazem zapłaty z dnia 15 stycznia 2014 r. nakazał pozwanej (...) sp. z o.o., aby zapłaciła (...) sp. z o.o. wyżej wymienioną kwotę. Od nakazu zapłaty L. (...) wniosła sprzeciw. W tak poczynionych ustaleniach faktycznych Sąd wskazał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie w części na podstawie art. 527 § 1 kc. Wierzyciel utracił możliwość zaspokojenia się z majątku dłużnika, albowiem dłużnik wyzbył się w zasadzie całego swojego majątku. Wskazano, że powódka wszczęła postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi, które nie doprowadziło do wyegzekwowania żadnej kwoty. Stan niewypłacalności dłużnika został zatem wykazany w sposób nie budzący wątpliwości. Sąd jednocześnie zaznaczył, że pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać nie według chwili dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, lecz według chwili jej zaskarżenia, oraz że wiążąca się z pokrzywdzeniem niewypłacalność dłużnika musi istnieć zarówno w chwili wystąpienia ze skargą paulińską, jak i w chwili orzekania przez sąd o zawartym w niej żądaniu uznania czynności prawnej za bezskuteczną. Zdaniem Sądu analiza przedłożonych dokumentów doprowadziła do uznania, że pozwany nie wykazał, aby wpłacił na rachunek L. (...) Sp. zo.o. powyższe środki pieniężne, a pozostałe wydruki, określające, że wpłaty dokonał pozwany tytułem zaliczki są niewiarygodne. Zwrócono uwagę, że płatności poczynione zostały co do podmiotów, z którymi pozwany pozostawał w ścisłych stosunkach gospodarczych, a pomijały jednocześnie należności innych wierzycieli, mimo że, były one bezsporne i stwierdzone prawomocnymi orzeczeniami sądów. Podkreślono także, że opłacone faktury dotyczyły należności za reklamy, operaty wycen i wynajem lokalu, z którego obecnie korzysta pozwany, pod szyldem firmy (...) sp. zo.o. w O.. Ponadto pozwany nie wykazał, aby dokończył zabiegi lekarskie pacjentów (...) sp. z o.o. na kwotę 14.647,80 zł. Całokształt okoliczności zaistniałych w sprawie stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że przedmiotowe czynności prawne zostały dokonane w celu pokrzywdzenia wierzycieli. Powyższych ustaleń nie podważa okoliczność, że dłużnik dokonując rozporządzenia mieniem ustalił wartości ruchomości zgodnie z ich wartością rynkową. W ocenie Sądu dłużnik dokonując rozporządzenia zdawał sobie sprawę, że działa z pokrzywdzeniem wierzyciela. Wystarczy bowiem, że miał on świadomość skutków podejmowanych czynności, a ta w okolicznościach ustalonego stanu faktycznego sprawy nie mogła mu być obca. M. F. – jako prezes zarządu spółki dłużnika prowadził sprawy spółki oraz reprezentował ją na zewnątrz. Świadomość pokrzywdzenia wierzycieli nie musi dotyczyć osoby konkretnego wierzyciela. Z dołączonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że dłużnik w chwili rozporządzenia majątkiem posiadał zobowiązania wobec innych podmiotów (m.in. w stosunku do Urzędu Skarbowego w O., M. G., (...) sp. z o.o. w O.). Nadto, stosunek występujący pomiędzy dłużnikiem a pozwanym przemawia za skorzystaniem z domniemania wynikającego z art. 527 § 3 k.c. W przepisie tym zdaniem Sądu chodzi o taki stosunek bliskości między dwiema osobami, który uzasadnia przyjęcie, że jedna z nich jest w posiadaniu informacji o obecnej sytuacji majątkowej drugiej. Sąd Rejonowy uznał, że nie można rozporządzenia składnikami majątku dłużnika na rzecz pozwanego potraktować wyłącznie w kategoriach jednej z wielu transakcji handlowych, tym bardziej, że wyczerpują one w zasadzie całość jej aktywów. Dłużnik wyzbył się większości ruchomości, z których mogłaby się zaspokoić powódka. Co istotne, zbiegło się to w czasie z powództwem wytoczonym przez powódkę przeciwko dłużnikowi. Nadto, jak zostało stwierdzone powyżej, pozwany wykonuje czynności w tym samym lokalu, co wcześniej dłużnik. Zaznaczono, że wierzytelność stwierdzona wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. powstała po dokonaniu zaskarżonych czynności. Dłużnik w chwili rozporządzania mieniem zdawał sobie sprawę, że w przyszłości będzie odpowiadał za dług. Prezes zarządu tej spółki dysponował bowiem wiedzą, że dłużnik zaprzestał spłacania rat leasingowych, wynikających z umów, które w imieniu dłużnika sam zawierał. Następnie przyjęto, że pozwany nie wykazał przesłanek określonych w art. 538 kc. Pozwany wskazał, że (...) sp. z o.o. w O. posiada wobec (...) sp. z o.o. wierzytelność na kwotę przewyższającą należność strony powodowej w sprawie V GNc 261/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.