Sygn. akt: III U 262/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2014r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. do SO Monika Obrębska Protokolant: sekretarz sądowy Przemysław Dudziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014r. w O. sprawy z odwołania J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 21.02.2014r. znak (...) orzeka:
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje J. W. prawo do emerytury począwszy od dnia 01.12.2013r;
- stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
- zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. W. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. UZASADNIENIE W dniu 05.12.2013r. J. W. złożył w Oddziale ZUS w P. Inspektorat w O., wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 21.02.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił J. W. prawa do tego świadczenia uznając, iż nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. J. W. decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w szczególnych warunkach przepracował wymagane 15 lat. Pełnomocnik odwołującego w toku postępowania kilkakrotnie modyfikował swoje stanowisko w sprawie, wnosząc ostatecznie o zaliczenie odwołującemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w Fabryce (...) w W. od 29.01.1974r. do 31.08.1978r. i w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W. od 08.09.1987r. do 09.01.1979r., gdzie odwołujący pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony. Pełnomocnik odwołującego wniósł również o zaliczenie odwołującemu do pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia na stanowisku palacza CO w okresach od 15.10.1997r. do 40.04.1999r. w SPZOZ z W., od 15.10.1994r. do 28.04.1995r. i od 01.11.1995r. do 25.04.1996r. w Szkole Podstawowej w D.. Pełnomocnik odwołującego wnioskował też o zaliczenie do okresów pracy w szczególnych warunkach okresu od 01.09.1970r. do 20.06.1973r. tj. okresu nauki w Szkole dla Pracujących (...) Przedsiębiorstwa (...). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że J. W. nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż nie udokumentował wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie J. W. jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdyż urodził się on 24.04.1953r. Zgodnie z tymi przepisami, prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli: - osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, - nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa, - w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Na podstawie przedłożonych dokumentów ZUS uznał odwołującemu staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 7 lat, 11 miesięcy i 2 dni. Za pozostałe sporne okresy odwołujący nie przedstawił świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Wobec powyższego zasadniczą kwestią wymagająca przesądzenia w przedmiotowej sprawie było więc rozstrzygnięcie, czy odwołujący zgromadził 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W celu ustalenia rzeczywistego charakteru pracy odwołującego Sąd przesłuchał szereg świadków oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych odwołującego za sporne okresy zatrudnienia. Odnośnie charakteru zatrudnienia odwołującego w (...) w W. Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadków A. G. i T. R., którzy pracowali z odwołującym w spornym okresie. Z ich zeznań wynika, że J. W. pracował w (...) w W. wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony. Jeździł M., J., woził towary z hurtowni po całej Polsce, oleje, smary techniczne, sprężyny. Innych czynności oprócz czynności kierowcy samochodów ciężarowych nie wykonywał. Z akt osobowych odwołującego za okres jego pracy w (...) wynika, że był on zatrudniony na stanowisku kierowcy (vide świadectwo pracy w 01.09.1978r., karta przyjęcia do pracy, meldunek o zwolnieniu (vide akta osobowe). Odnośnie charakteru zatrudnienia odwołującego w (...) w W. Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadków R. K. i J. Ś., którzy pracowali z odwołującym w spornym okresie. Z ich zeznań wynika, że J. W. pracował w tym okresie wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowego marki (...) o ładowności pow. 10 ton. Z akt osobowych odwołującego za sporny okres zatrudnienia wynika, że odwołujący był zatrudniony na stanowisku kierowcy (vide np. świadectwo pracy). Odnośnie charakteru zatrudnienia odwołującego w Szkole Podstawowej w D. i SPZOZ w W. Sąd dopuścił dowód z zeznań świadków K. K., B. Ł. i K. W.. K. K. zeznał, że pracował z odwołującym z Szkole Podstawowej w D. i Ośrodku (...) w R., który podlegał pod SPZOZ w W., w sezonach grzewczych. Obaj pracowali jako palacze, na zmiany po 12 godzin. Obsługiwali dwa duże kotły wodne, które nie były zautomatyzowane. Wszystko musieli robić ręcznie. Świadek B. Ł., który pracował z odwołującym w Ośrodku (...) w R. również potwierdził, że odwołujący pracował tam jak palacz CO Świadek potwierdził, że po okresie grzewczym odwołujący został przeniesiony bezpośrednio z Ośrodka (...) do samego Szpitala, gdzie dalej pracował jako palacz. Świadek podał, że on nie zdecydował się na kontynuowanie pracy jako palacz w szpitalu. Fakt, że zarówno w Szkole Podstawowej w D., jak też w SPZOZ w W., w tym w Ośrodku (...) w R., odwołujący wykonywał wyłącznie pracę palacza potwierdziła też świadek K. W.. Zeznania świadków w pełni potwierdzają dokumenty z akt osobowych odwołującego za sporne okresy zatrudnienia, z których wynika, że w Szkole Podstawowej w D., jak też w SPZOZ w W. J. W. był zatrudniony wyłącznie jako palacz. Odwołujący przesłuchany w charakterze w strony w pełni potwierdził zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. Stanowczo podkreślił, że w (...) w W. i (...) pracował wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony w pełnym wymiarze czasu pracy. W (...) jeździł S. Wywrotką i J. z przyczepą. W (...) jeździł samochodem ciężarowym marki (...) o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 10 ton, który służył do przewozu mieszanek sypkich. Odnośnie pracy w Szkole Podstawowej w D. podał, że pracował tam dwukrotnie w sezonach grzewczych jako palacz wodnych pieców CO niezautomatyzowanych, które obsługiwał ręcznie. Zajmował się obsługą tych kotów i ich czyszczeniem. W takim samych charakterze, jako palacz, pracował w SPZOZ w W.. Początkowo, przez pierwszy sezon grzewczy pracował jako palacz w Ośrodku (...) w R., który podlegał pod SP ZOZ w W. a następnie został przeniesiony do samego Szpitala, gdzie zajmował się całoroczną obsługą kotła wodnego. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującego, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie pracowali razem z odwołującym w spornych okresach, zatem posiadali wiedzę w przedmiocie charakteru jego pracy. Również dokumenty z akt osobowych odwołującego za sporne okresy zatrudnienia nie budziły wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem i doktryną, to nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj powierzonej pracy, ma najistotniejsze znaczenie dla oceny czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze. Z przeprowadzonych dowodów wynika, zdaniem Sądu bezsprzecznie, że odwołujący zarówno w (...) w W. od 29.01.1974r. do 31.08.1978r., jak też w (...) od 08.09.1978r. do 09.01.1979r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony. Stąd okresy te w łącznym wymiarze 4 lat, 11 miesięcy i 5 dni, należy odwołującemu zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach. Z przeprowadzonych dowodów wynika też, zdaniem Sądu bezsprzecznie, że odwołujący w okresach od 15.10.1994r. do 28.04.1994r. i od 01.11.1995r. do 25.04.1996r. w Szkole Podstawowej w D. i od 15.10.1997r. do 31.12.1998r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę palacza CO. Stąd okresy te w łącznym wymiarze 2 lata, 2 miesiące i 27 dni, należy odwołującemu zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach. Prace te są wyszczególnione w wykazie A dziale VIII poz. 2 (prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony) i dziale XIV poz. 1 (prace nie zautomatyzowane palaczy i rusztowych kotów parowych lub wodnych typu przemysłowego) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Powyższe okresy po zsumowaniu z okresami uznanymi przez ZUS dają łącznie 15 lat, 1 miesiąc i 4 dni. Jedynie na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że Sąd nie znalazł podstaw do zaliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach okresu nauki zawodu od 01.09.1970r. do 20.06.1973r. Po pierwsze okres ten został zaliczony – zgodnie z wnioskiem odwołującego - jako okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Ponadto okres nauki zawodu odbywanej przed 01.01.1975r. w ramach umowy zawartej na podstawie przepisów ustawy z 02.07.1958r. o nauce zawodu, może być wprawdzie zaliczony do okresów zatrudnienia, nie jest to jednak wystarczające do uznania tych okresów za okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach w myśl Rozporządzenia RM z 08.02.1983r. Nauka zawodu połączona była z obowiązkiem dokształcania. Stąd w okresie nauki zawodu odwołujący nie mógł wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pracy w szczególnych warunkach ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 22.08.2012r., I UK 130/12, LEX nr 1265553) J. W.spełnił wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury, wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na dzień 01.01.1999 r. udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat, osiągnął wiek 60 lat w dniu (...) oraz nie jest członkiem OFE (vide: dokumenty z akt emerytalnych). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 477 14§2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 21.02.2014r. i przyznał J. W. prawo do emerytury począwszy od dnia 01.12.2013r. tj. pierwszego od dnia, w którym odwołujący złożył wniosek o świadczenie. Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. Odwołujący za sporne okresy zatrudnienia nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Dopiero na etapie postępowania sądowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku. O kosztach zastępstwa prawnego Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. § 12 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.