Sąd ustalił, że pozwanego z powodem nie łączyła nigdy żadna umowa, jeśli zaś chodzi o kwestię usterek to były one na etapie umowy z Z. C., a pismo pozwanego z dnia 1 marca 2013 roku z żądaniem usunięcia przez powoda usterek w instalacji kanalizacyjnej nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania zasadności powództwa. Okoliczność, że powód i pozwany prowadzili między sobą rokowania zmierzające do zawarcia umowy o podwykonawstwo (do której zawarcia bezspornie nie doszło), zdaniem Sądu Okręgowego, są dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu bezprzedmiotowe. Przywołane przez powoda w uzasadnieniu pozwu pogląd Sądu Najwyższego nie jest adekwatny do ustalonego stanu faktycznego w niniejszym procesie. Okoliczność, że Z. C. realizował zadanie publiczne w ramach Konsorcjum, w skład którego wchodził pozwany, nie może automatycznie uprawniać powoda jako podwykonawcę do żądania kary umownej za odstąpienie od umowy zawartej z Z. C. jako jednym z uczestników konsorcjum. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, pozbawionym znaczenia dla rozstrzygnięcia jest także fakt, iż Z. C. w toku realizacji przedmiotowej inwestycji występował jako partner Konsorcjum zaś liderem Konsorcjum został pozwany. Z tych też względów Sąd Okręgowy oddalił powództwo. O kosztach procesu stosownie do rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i §3 k.p.c. w związku z § 6 ust 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z póź. zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 z póź. zm.). Na poniesione koszty pozwanego składa się kwota 3.600,00zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i kwota 17,00zł – opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód Przedsiębiorstwo Budowlane (...) Spółka jawna mgr inż. M. K., J. K. w R., który zarzucił: 1. sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie: - że skoro powód nie zawarł z pozwanym bezpośredniej umowy o podwykonawstwo robót realizowanych w ramach zamówienia publicznego przez Gminę J., zaś pozwany był jedynie uczestnikiem Konsorcjum (wraz z Z. C.) realizującym to zamówienie publiczne, to nie istnieje stosunek zobowiązaniowy, z którego wynikałby obowiązek zapłaty przez pozwanego na rzecz powoda dochodzonej kwoty, - że nie istnieje solidarna odpowiedzialność członków Konsorcjum, realizujących zamówienie publiczne, w stosunku do podwykonawcy, który zawarł umowę o podwykonawstwo jedynie z jednym z uczestników Konsorcjum, podczas gdy Konsorcjum ze swej natury jest swego rodzaju spółką cywilną powołaną dla realizacji danego, konkretnego zamówienia publicznego i odpowiedzialność uczestników Konsorcjum winna być analogiczna, jak w przypadku odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej; 2. naruszenie prawa materialnego. a w szczególności: - przepisu art. 141 ustawy prawo zamówień publicznych oraz przepisu art.
kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że przepisy te nie stanowią podstawy do uznania solidarnej odpowiedzialności członka Konsorcjum w sytuacji, gdy powód nie zawarł z pozwanym bezpośredniej umowy o podwykonawstwo robót realizowanych w ramach zamówienia publicznego przez Gminę J., zaś pozwany był jedynie uczestnikiem Konsorcjum (wraz z Z. C.) realizującym to zamówienie publiczne, - nie zastosowanie przez Sąd przepisu art. 864 k.c. który stwierdza, że za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie, a Konsorcjum jest w swego rodzaju taką właśnie spółką, - jak też nie zastosowanie art. 366. k.c. - zgodnie z którym odpowiedzialność solidarna oznacza, że wierzyciel (podwykonawca) może żądać, według swego uznania, całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Wskazując na powyższe powód wnosił o zmianę wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach poprzez uchylenie tego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony powodowej za obydwie instancje wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych za obydwie instancje, względnie o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania orzekając o kosztach postępowania w tym kosztach zastępstwa procesowego za drugą instancję. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, wyrażając oceny, które nie pozostają w sprzeczności z zasadami logiki rozumowania czy doświadczenia życiowego i nie wykazują błędów natury faktycznej. Dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena dowodów nie nasuwa zastrzeżeń gdyż nie wykracza poza uprawnienia wynikające z przepisu art. 233 § 1 k.p.c., którego naruszenia pozwany nie zarzucił. Ustalenia będące jej wynikiem nie budzą przy tym wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, dlatego Sąd Apelacyjny je akceptuje i przyjmuje za podstawę własnego rozstrzygnięcia. Za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji co do braku pomiędzy stronami stosunku zobowiązaniowego, który uprawniałby powoda do zgłoszenia względem pozwanego roszczenia o zapłatę kary umownej za odstąpienie od umowy, której z pozwanym nie zawarł. Powód zresztą nie przeczy, że wiązała go umowa z Z. C., który zawarł ją wprawdzie w zakresie zadania inwestycyjnego realizowanego na rzecz Gminy J. wspólnie z pozwanym w ramach konsorcjum, jednakże we własnym imieniu i na swoją rzecz. Z treści umowy (karta 55-58) nie wynika, by Z. C. działał w tym wypadku na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez pozwane Przedsiębiorstwo, chociaż zawierając umowę nr (...) z dnia 16 listopada 2010 r. z Gminą J. (karta 36-50) takim pełnomocnictwem dysponował. Sam fakt, że pozwany uczestniczył, jako jeden z wykonawców robót w odbiorze końcowym II etapu części 1 inwestycji w dniu 14 października 2011 r. oraz że kierował do powoda wezwania do usunięcia wad wykonanych przez niego w ramach tego etapu robót, nie oznacza że pomiędzy stronami został nawiązany stosunek zobowiązaniowy. Przeczy temu chociażby powoływany przez powoda fakt późniejszych negocjacji w sprawie zawarcia umowy na wykonanie robót wcześniej objętych umową z Z. C.. Nie ma przy tym żadnych podstaw do przyjęcia, że pozwany jest następcą prawnym Z. C. w jakimkolwiek zakresie, tym bardziej, że powód nie przedstawił żadnego dowodu, że nie wiąże go już stosunek umowny z Z. C. - nie złożył bowiem oświadczenia o odstąpieniu od umowy z nim zawartej. Na marginesie należy podkreślić, że powodowi jako wykonawcy przysługiwało prawo do odstąpienia od umowy, poza przypadkiem nieprzekazania harmonogramu w ustalonym terminie (§ 3 ust. 3 umowy) tylko w przypadkach określonych w § 13 ust. 3 umowy, tj. gdy zostanie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości zamawiającego lub otwarta likwidacja jego przedsiębiorstwa, gdy nastąpi zajęcie majątku zamawiającego, gdy zamawiający opóźni się z wypłatą należności wynikającej z wystawionej faktury VAT przez okres sześćdziesięciu dni powyżej określonego terminu płatności – w terminie 8 miesięcy od powzięcia informacji o zaistnieniu którejkolwiek z wymienionych przesłanek uzasadniających odstąpienie od umowy (§ 13 ust. 6 umowy). Zatem odstąpienie od umowy z jakiejkolwiek innej przyczyny niż wymienione, byłoby bezskuteczne i nie rodziłoby obowiązku po stronie Z. C. zapłaty kary umownej. Za nieuzasadnione należy uznać stanowisko powoda, że solidarna odpowiedzialność pozwanego względem powoda wynika z samego faktu zawiązania przez pozwanego z Z. C. konsorcjum, które jest swego rodzaju spółką cywilną powołaną dla realizacji danego, konkretnego zamówienia publicznego. W orzecznictwie umowa konsorcjum jest zaliczana do kategorii umów nienazwanych. Zgodnie z treścią obowiązującej zasady swobody umów, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353 1 k.c.). Istota konsorcjum wyraża się w zobowiązaniu uczestników do współdziałania dla osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego poprzez podejmowanie oznaczonych w umowie działań. Wprawdzie w literaturze prawniczej wskazuje się na podobieństwo umowy konsorcjum do umowy spółki cywilnej, uregulowanej w art. 860 k.c. i n., jednakże konsorcjanci z zasady nie wnoszą wkładów, a w konsekwencji nie powstaje także wspólny majątek konsorcjantów, co odróżnia konsorcjum od spółki cywilnej. W niniejszej sprawie nie przedstawiono jednak umowy konsorcjum zawartej pomiędzy Z. C. a pozwanym Przedsiębiorstwem, nie wnioskowano też na tę okoliczność żadnych dowodów. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że umowa ta przybrała postać umowy spółki cywilnej, która rodziłaby odpowiedzialność solidarną jednego konsorcjanta względem kontrahentów drugiego z nich. Tym samym zarzut niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 864 k.c. który stwierdza, że za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie, jest całkowicie chybiony. Za nietrafny należy uznać także zarzut apelującego naruszenia przepisu art. 141 ustawy prawo zamówień publicznych, gdyż przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Solidarność odpowiedzialności wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia jest instytucją chroniącą interes zamawiającego jako wierzyciela. Na podstawie cytowanego przepisu zamawiający może żądać wykonania umowy od wszystkich wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia łącznie lub od każdego z osobna, a zaspokojenie zamawiającego przez któregokolwiek z tych wykonawców zwalnia pozostałych. Podmioty wspólnie ubiegające się o udzielenie zamówienia odpowiadają solidarnie przed zamawiającym ex lege z uwagi na sam fakt wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego i zawarcia umowy. Nie dotyczy to jednak kontrahentów konsorcjantów. Brak jest także podstaw do zastosowania art.
Przepis ten wprowadza, jako zasadę, solidarną odpowiedzialność inwestora i generalnego wykonawcy, względnie wykonawców częściowych, ale za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Aby jednak taka odpowiedzialność powstała musi dojść do zawarcia umowy z podwykonawcą za zgodą inwestora. Wymóg uzyskania zgody jest dla stron bezwzględnie wiążący i obowiązek ten nie może być zmieniony w drodze innych postanowień umowy. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje nieważność umowy - w części dotyczącej powierzenia jej wykonywania podwykonawcy, nieobjętej zgodą podmiotów wskazanych w art.
Nawet gdyby przyjąć, że inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy o podwykonawstwo pomiędzy Z. C. a powodem, co nie zostało wykazane, to i tak odpowiedzialność inwestora dotyczyłaby jedynie wynagrodzenia i nie obejmowałaby kar umownych. Powołanie zatem przez apelującego cytowanego przepisu było bezzasadne. Do niniejszej sprawy nie można także odnieść powoływanego przez powoda wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 r., III CSK 119/08, (OSNC 2009, nr 9, poz. 130), który wydany został w sytuacji, gdy inwestor zapłacił podwykonawcy wynagrodzenie niezapłacone przez jednego z wykonawców, członków konsorcjum, a takim wypadku odpowiedzialność wykonawców w stosunku do inwestora spełniającego to świadczenie na rzecz podwykonawcy jest solidarna. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, tym bardziej, że chodzi o zapłatę kary umownej a nie wynagrodzenia. Reasumując, brak było podstaw do uwzględnienia powództwa, zatem apelacja powoda, kwestionująca rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego podlegała oddaleniu jako bezzasadna, na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono stosownie do treści § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 oraz § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, póz. 1348 ze zm.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.