Sygn. akt: I ACa 844/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Stanek Sędziowie: SA Hanna
§ 2
k.c., który to przepis znajduje zastosowanie do stanów powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 10 sierpnia 2007r., które nie uległy przedawnieniu na mocy dotychczasowego przepisu art. 442 k.c.Nie sposób bowiem uznać, jak twierdzi pozwany, iż roszczenie powodów nie wynika z czynu niedozwolonego skierowanego bezpośrednio na powoda, a jest jedynie pochodną czynu zabronionego skierowanego na bezpośrednio poszkodowanego syna powoda, tym samym ulega przedawnieniu 3 letniemu. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c., zasądzając odsetki od dnia następnego po dniu wydania przez pozwanego decyzji odmawiającej wypłaty zadośćuczynienia (decyzja z dnia 25 listopada 2013r). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., stosując zasadę stosunkowego ich rozdzielenia. Skoro każda ze stron przegrała proces, a mianowicie powodowie w 25%, zaś pozwany - w 75% w takim też zakresie winni ponieść koszty procesu. Koszty poniesione przez strony wyniosły łącznie 10.851 zł, w tym po stronie każdego z powodów po 3.617 zł z tytułu wynagrodzenie pełnomocnika, zaś po stronie pozwanego także 3.617 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 100 k.p.c. zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 4.521,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd przyznał pełnomocnikowi powoda wynagrodzenie w wysokości stawki minimalnej określonej § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2012r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 490), uznając, iż nieskomplikowany charakter sprawy, nieznaczna ilość czynności procesowych, nie uzasadniała przyznania wynagrodzenia w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powodów obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych od oddalonej części powództwa, zważywszy na sytuację materialną powodów i charakter roszczeń objętych pozwem w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Dz. U z 2010, Nr 90. poz. 594 w zw. z art. 100 k.p.c. Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 6.000,00 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa (jest to kwota odpowiadająca 75 % nieuiszczonej opłaty sądowej od pozwu, która to opłatą łącznie wynosiła 8.000 zł). Od tego wyroku apelację złożył pozwany. Zarzucił mu: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 448 kc w związku z art. 24 kc przez przyjęcie, że powodom przysługuje zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych - więzi rodzinnych, szczególnych więzi emocjonalnych między członkami rodziny (ewentualnie poprzez zasądzenie zadośćuczynienia nie odpowiadającego kryterium odpowiedniości); 2. § 10 ustęp 1 rozporządzenia MF w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów z dnia 24.03.2000 r. (Dz. U. z 2000 r. nr 26, poz. 310), poprzez przyjęcie, że umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność odszkodowawczą za naruszenie dóbr osobistych innych niż życie i zdrowie; 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 117 Kc, w zw. Z art. 442
(1)kc poprzez zasądzenie przedawnionego roszczenia;
- naruszenie prawa procesowego tj. art. 233 Kpc poprzez nie dokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz bezkrytyczne oparcie się w zakresie ustaleń faktycznych wyłącznie na zeznaniach powodów i ich syna oraz poczynienie ustaleń nie mających odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. W związku z powyższym wniósł :
- o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w zaskarżonej części,
- o zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kosztów postępowania za I i II instancję, Roszczenie powodów, zdaniem apelującego, jest niezasadne i jako takie powinno być oddalone. Przede wszystkim ze względu na brak podstaw materialnoprawnych. Niezależnie od powyższego zasądzone kwoty są istotnie zawyżone. Wynika to, zdaniem pozwanego, z wadliwej oceny materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie. Sąd dla wykazania krzywdy powodów oparł się jedynie na ich zeznaniach oraz zeznaniach syna, z natury rzeczy zainteresowanych pozytywnym dla siebie rodziców rozstrzygnięciem. Nie było żadnych obiektywnych dowodów potwierdzających wiarygodność złożonych zeznań, np. opinii biegłego. Ponadto, jak sam zauważył to Sąd I instancji reakcja rodziców zmarłego nie wykroczyła poza ramy naturalnej reakcji żałoby. Powodowie nie podejmowali leczenia ani nie korzystali z pomocy psychiatrycznej czy psychologicznej. Pomoc i wsparcie rodziny pomogła im przetrwać najtrudniejszy okres. Powodowie nadal mieszkają z młodszym synem i jego rodziną. Zawarte w uzasadnieniu stwierdzenie, że powodowie doznali silnego urazu i trudności adaptacyjnych jest gołosłowne i nie ma żadnego oparcia w zebranym materiale dowodowym. Pozwany wypłacił powodom w listopadzie 2000 r. jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmierci syna, dodatkowe kwoty wypłacił w 2013 r. co winno być wzięte pod uwagę przy wymiarze ewentualnego zadośćuczynienia, bowiem przy ustalaniu wysokości tego roszczenia, przed wejściem w życie art. 446 par. 4 k.c. brano pod uwagę także elementy niemajątkowe - krzywdę. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że od śmierci syna powoda minęło 14 lat, co nie powinno ujść uwadze przy ocenie zasadności i wysokości roszczenia. Roszczenia powodów winny być ponadto oddalone, ze względu na podniesiony zarzut przedawnienia roszczenia, jako że ich roszczenia nie wynikają z czynu niedozwolonego skierowanego bezpośrednio na powoda, a są jedynie pochodną czynu zabronionego skierowanego na bezpośredniego poszkodowanego tj. syna powodów. Tym samym ulegają przedawnieniu 3 letniemu, zgodnie z powołanym art.442 par. 1 Kc. Niezależnie od powyższego pozwany kwestionuje istnienie podstaw materialno - prawnych do uwzględnienia powództwa. W okolicznościach niniejszej sprawy (wypadek miał miejsce przed wejściem w życie przepisu art. 446 par. 4 k.c.) roszczenie o zadośćuczynienie w związku ze śmiercią syna nie ma podstaw i to zarówno w oparciu o art. 446 par. 4, jak i 448 k.c. Decydujące znaczenie dla oceny materialno-prawnych podstaw roszczenia ma data zaistnienia czynu niedozwolonego tj. data wypadku. On to bowiem jest źródłem wszelkich roszczeń wynikających z faktu śmierci osoby uczestniczącej w wypadku. Podkreślić jedynie należy, że ze względu na brak przepisów międzyczasowych i istnienie generalnej zasady nieretroakcji ustawy, wynikającej z art. 3 Kc. przyjąć należy, że przepis art. 446 par. 4 Kc. należy stosować tylko w tych przypadkach, gdy czyn niedozwolony, będący źródłem zobowiązania, zaistnieje po jego wejściu w życie. W dacie wypadku przepis ten nie obowiązywał. Wszedł w życie w dniu 3.08.2008 r. Ustawa wprowadzająca ten przepis nie zawiera żadnych przepisów międzyczasowych, stąd na postawie art. 3 Kc należy przyjąć, że nie działa wstecz, (analogicznie wyrok SN z 24.02.1998 r. I CKN 504/97). M.- prawną podstawą przedmiotowego roszczenia nie może także art.448 Kc., w związku z art. 24 Kc. Koronnym argumentem przemawiającym za taką tezą jest fakt wprowadzenia do porządku prawnego art. 446 par. 4 Kpc. Uzasadnieniem dla jego wprowadzenia było bowiem istnienie luki w prawie polegającej na niemożności zasądzenia zadośćuczynienia w przypadkach podobnych jak u powódki, której to luki nie można było wypełnić poprzez zastosowanie art. 448 Kc. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22.10.2010r. (Sygn. akt III CZP 76/2010), na którą powołuje się Sąd I instancji nie ma mocy zasady prawnej i nie wiąże sądów orzekających. U jej podstaw legła idea zrównania możliwości dochodzenia roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne dla rodzin ofiar katastrof, na tle katastrof lotniczych (CASA i S.). Ten kierunek wykładni budzi zastrzeżenia, jest nie do pogodzenia z postulatami wypowiedzianymi w mającej moc zasady prawnej uchwale siedmiu sędziów Sadu Najwyższego z 17 grudnia 2009 roku (III PZP 2/09). „każdy sposób kreatywnego wpływania na system obowiązującego prawa, w tym proces jego zmian, sanacji lub doprecyzowania w drodze tzw. wyroku interpretacyjnego. Nie może i nie powinien odbywać się bez udziału, poza, ponad lub obok prawodawcy, który nigdy nie może być pozbawiony lub wyręczony w procesach tworzenia lub sanacji przepisów prawa. Ustabilizowane orzecznictwo sadów powszechnych lub SN bywa postrzegane jako gwarancja pewności i stabilności obowiązującego prawa oraz zaufania obywatela do stosowanego prawa przez sądy powszechne i SN”. Transformacja dokonana przez SN w uchwale z dnia 22.10.2010r. otwiera możliwość, dotychczas nieaprobowanego w judykaturze, poszukiwania ochrony różnych interesów prywatnych poprzez odwołanie do dóbr osobistych. Sąd I instancji dopuścił się również naruszenia § 10 ustęp 1 rozporządzenia MF w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów z dnia 24.03.2000 r. (Dz. U. z 2000 r. nr 26, poz. 310, który stanowi, że z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ww. przepis reguluje kwestię odpowiedzialności ubezpieczyciela w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zatem w świetle ww. przepisu jedynymi dobrami osobistymi podlegającymi kompensacie są zdrowie i życie. Przepis ten nie zawiera otwartego katalogu dóbr osobistych w odróżnieniu od art. 23 k.c., a jako szczególny powinien być interpretowany ściśle. Powodowie w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej oddalenie i obciążenie pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja strony pozwanej nie jest zasadna. Sąd odwoławczy nie podzielił argumentacji zaprezentowanej przez skarżącego w zakresie braku podstaw do zastosowania przepisu art. 23 k.c. i 448 § 1 k.c. w niniejszym stanie faktycznym. Pogląd o dopuszczalności zastosowania art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. w przypadku roszczeń o zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej wskutek popełnienia czynu niedozwolonego i uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia przed dniem 3 sierpnia 2008 r., tj. dniem, kiedy zaczął obowiązywać art. 446 § 4 k.c., należy uznać obecnie za ugruntowany w orzecznictwie sądów powszechnych. Wprowadzenie art.446 § 4 k.c. doprowadziło bowiem jedynie do zmiany w sposobie realizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania. Wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. nie powinno być natomiast rozumiane w ten sposób, że w dotychczasowym stanie prawnym art. 448 k.c. nie mógł stanowić podstawy przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Takie stwierdzenie oznaczałoby, że chwila, w której zaszło zdarzenie będące źródłem szkody, decydująca - zgodnie z wyborem ustawodawcy - o możliwości zastosowania art. 446 § 4 k.c., rozstrzygałaby definitywnie o istnieniu lub braku istnienia uprawnienia do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią osoby bliskiej, bez względu na rodzaj tej krzywdy. Prowadziłoby to do radykalnego zróżnicowania sytuacji osób, które doznały krzywdy o podobnym charakterze, nawet w krótkich odstępach czasu, co jest trudne do zaakceptowania. Dla osób bliskich zmarłemu w wyniku czynu niedozwolonego, ich własną krzywdą jest zerwanie rodzinnych, emocjonalnych więzi (patrz: uchwała SN z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10, LEX nr 604152; wyrok z 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, LEX nr 848128, teza 2 wyroku z 25 maja 2011 r., II CSK 537/10, teza 2 uchwały z 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, LEX 950584, wyrok z 15 marca 2012 r., I CSK 314/11, LEX nr 1164718, por. wyrok SN z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CSK 307/09, OSNCZD z 2010 r., z. 3, poz. 91; wyrok SN z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, LEX nr 848128; wyrok SN z dnia 25 maja 2011 r., II CSK 537/10, LEX 846563; wyrok SN z dnia 15 marca 2012 r., I CSK 314/11, LEX nr 1164718; postanowienie SN z dnia 22 maja 2013 r., II CSK 695/12, niepubl.; wyroki Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 23 września 2005 r., I ACa 554/05, P.. 9-10/2006 i z 14 grudnia 2007 r., I ACa 1137/07, LEX nr 466366; wyroki Sądu Apelacyjnego w Łodzi: z 23 grudnia 2013 r., I ACa 608/13, z 28 stycznia 2014 r., I ACa 941/13; z 7 marca 2014 r. , I ACa 1187/13; z 14 lutego 2014 r. , I ACa 1069/13; z 28 maja 2013 r., I ACa 98/13, z 29 stycznia 2014 r., I ACa 953/13; z 09 stycznia 2014 r. , I ACa 459/13 ; z 4 grudnia 2013 r. , I ACa 772/13; z 19 grudnia 2013 r. , IACa 877/13 ; z 18 marca 2014 r., I ACa 1264/13; z 26 maja 2013 r., I ACa 37/13; z 29 sierpnia 2013 r. , I ACa 359/13 – opublikowane w portalu orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Łodzi). Wbrew twierdzeniom skarżącego, jednym z zadań Sądu Najwyższego jest kształtowanie jednolitej praktyki sądowej, a zatem nie ma przeszkód aby sądy przy wydawaniu przez siebie orzeczeń kierowały się orzecznictwem Sądu Najwyższego, a nawet innych sądów powszechnych, o ile akceptują wyrażone w nich poglądy. Ten kierunek wykładni utrwalają najnowsze uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada i 20 grudnia 2012 r., wydane w sprawach odpowiednio: III CZP 67/12 i III CZP 93/
- W obu tych uchwałach Sąd Najwyższy udzielił jednak przede wszystkim odpowiedzi na pytania prawne dotyczące zagadnienia, czy obowiązujące w danym okresie przepisy regulujące ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, tj. § 10 ust. 1 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 26, poz. 310 ze zm.) oraz art. 34 ust. 1 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 124, poz. 1152 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym przed 11 lutego 2012 r., obejmowały odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń za krzywdę, na podstawie art. 448 w zw. z art. 24 § 1 k.c. W obu podjętych uchwałach Sąd Najwyższy zgodnie orzekł, że wymienione przepisy nie wyłączały z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c. Jest to wprost odpowiedź na drugi zarzut naruszenia prawa materialnego przytoczony w apelacji, która pozwala ocenić ten zarzut jako również niezasadny. Sąd Apelacyjny zaprezentowane wyżej stanowisko w pełni podziela i w konsekwencji za bezzasadne uznaje argumenty apelacji strony pozwanej przywołane na poparcie zarzutów naruszenia art. 448 w zw. z art. 24 k.c. oraz § 10 ust. 1 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 26, poz. 310 ze zm.). Zadośćuczynienia – jak każde roszczenie majątkowe - charakteryzuje się określoną trwałością w czasie, ograniczoną jedynie terminem przedawnienia (por. art.117 § 1 k.c.). Ponadto zadośćuczynienie ma charakter całościowy i obejmuje nie tylko obecne i przyszłe cierpienia ale i te, które już zaistniały, nawet wiele lat temu. Tym samym przepis art. 316 § 1 k.p.c. nie stanowi przeszkody do uwzględnienia powództwa o zadośćuczynienie. Jeśli więc naruszenie dóbr osobistych doprowadzi do powstania szkody niemajątkowej w postaci krzywdy, rozumianej jako ujemne następstwa w sferze przeżyć psychicznych człowieka, to szkoda ta nie ulegnie wraz z upływem czasu jakiemuś unicestwieniu, a roszczenie o zadośćuczynienie mające na celu jej zniwelowanie - wygaśnięciu. Na ogólnych zasadach roszczenie to jako majątkowe podlega jedynie przedawnieniu, którego termin wynosi obecnie nawet 20 lat, jeśli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku (por. art.
k.c.). Dlatego póki roszczenie o zadośćuczynienie nie ulegnie przedawnieniu, to nadal istnieje i może być zasadnie dochodzone. Chybiony jest więc trzeci zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art.117 w zw. z art.
k.c.i nieuwzględnienie przedawnienia. Czyn sprawcy szkody oczywiście skierowany był przeciwko ofierze wypadku. W znaczeniu szkód bezpośrednich w życiu i zdrowiu nie odniósł bezpośrednich skutków wobec powodów tylko ich syna. Jednakże czyn ten jednocześnie skierowany był bezpośrednio na dobra powodów chronione prawnie, zgodnie z wyżej podniesionymi wywodami. Naruszenie dóbr osobistych powodów i spowodowanie u nich osobistej, tylko z nimi związanej krzywdy, w postaci zerwania więzi rodzinnych, emocjonalnych jest bezpośrednim działaniem sprawcy przeciwko tak rozumianym pokrzywdzonym. Tak też prawidłowo więc Sąd I instancji nie uznał zarzutu przedawnienia roszczeń powodów. Zgodnie z art.
§ 2
jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Artykuł ten wprawdzie został wprowadzony do kodeksu cywilnego już po zdarzeniu wywołującym szkodę ale ma zastosowanie w tej sprawie, z mocy art.2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 538), który stanowi, że roszczeń, powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art.
Kodeksu cywilnego. Do wypadku doszło 20.06.2000 r. Zgodnie z uchylonym art.442 k.c. okres przedawnienia wynosił 10 lat. W dniu wejścia w życie art.
§ 2k.c., tj.10.08.2007 r.
czyn sprawcy, za który odpowiedzialność ponosi pozwany Ubezpieczyciel, nie był jeszcze przedawniony według art.442 k.c. Sprawca wypadku został skazany prawomocnym wyrokiem sadu karnego. W przypadku zadośćuczynienia wydaje się natomiast, że czynnik czasu może mieć wpływ na jego wysokość, jeśli jest ono dochodzone po upływie znacznego okresu czasu od naruszenia dóbr osobistych. Jest to związane z tym, że do określania zadośćuczynienia stosuje się w drodze analogii kryteria wskazane w przepisie art. 363 § 2 k.c., którego celem jest dążenie do możliwie pełnej kompensaty szkody, a ta w przypadku szkody niemajątkowej powiązana jest z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, która może zmieniać się w czasie (por. wyroki SN z 10 lutego 2000 r., II CKN 725/98, niepubl.; z 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03; z 16 kwietnia 2009 r., I CSK 524/08, niepubl.; z 17 listopada 2006 r., V CSK 266/06; z 26 listopada 2009 r., III CSK 62/99; z 18 lutego 2010 r., II CSK 434/09; z 12 lutego 2011 r., I CSK 243/10, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że S. L. i A. L. doznali ujemnych przeżyć psychicznych po śmierci syna. Sąd Apelacyjny w całości podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sadu I instancji. Sąd ten rozważył w sposób bardzo wnikliwy okoliczności niniejszej sprawy, a także kontekst społeczny oraz warunki rodzinne powodów. Tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, zasądzone zadośćuczynienia zostały ustalone w sposób prawidłowy i w odpowiedniej kwocie, również przy uwzględnieniu dotychczas wypłaconych kwot z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej po śmierci osoby bliskiej. Nie są to kwoty wygórowane ani odbiegające znacząco od zasądzanych w innych tego rodzaju sprawach. Zarzut naruszenia art.233 k.p.c. nie jest zasadny. Sąd okręgowy przytoczył na jakich dowodach się oparł i jak je ocenił. W sytuacji oceny stanu przeżyć psychicznych, poczucia żalu, krzywdy, przeżywania żałoby podstawowymi dowodami są zeznania osób pokrzywdzonych i ich bliskich. Zeznania te podlegają ocenie tak jak każdy inny dowód. Pozwany nie zakwestionował tych dowodów ani nie zgłosił innych pozwalających na odmienną ocenę zeznań powodów i świadka. Znajdują one zresztą potwierdzenie w zasadach doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Nagła strata 22 letniego syna zawsze rodzi ból, cierpienie, żal. Trudno przyjąć, że powodowie pogodzą się ze strata syna czy też zapomną o nim. Ocena Sądu Okręgowego pozostaje w zgodzie z treścią art. 233 § 1 k.p.c. i w żadnej mierze nie można uznać jej za dowolną. W rezultacie właściwej oceny zebranego materiału dowodowego Sąd I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które odpowiadają treści przeprowadzonych dowodów.Ocena mocy i wiarygodności dowodów, przeprowadzona w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia, mogłaby być skutecznie podważona w postępowaniu odwoławczym tylko wówczas, gdyby wykazano, że zawiera ona błędy logiczne, wewnętrzne sprzeczności, jest niepełna itp. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodnościi mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (por. Sąd Najwyższy min. w orzeczeniach z dnia: 23 stycznia 2001 r., w sprawie IV CKN 970/00, opubl.w systemie informatycznym LEX pod nr (...) i z dnia 12 kwietnia 2001 r., w sprawie II CKN 588/99, opubl. w systemie informatycznym LEX pod nr (...)). Z tych względów Sąd Apelacyjny, działając na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację. Na mocy art. 98 par. 1 k. p. c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. orzekł o kosztach postępowania za II instancję., na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika powoda w wysokości określonej przez § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 ust.1, i 2, § 4 ust. 1 , § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 490).