Pozwany wskazał, iż stanowisko powoda jest błędne, i nie można z nim się zgodzić, w szczególności co do odpowiedzialności pozwanego jako inwestora, za zobowiązanie wykonawcy - pozwanego (...) S.A - wobec powoda, na zasadzie art.
Zastosowanie tego przepisu wobec pozwanego jest bezzasadne i to jest wystarczające do oddalenia powództwa w stosunku do pozwanego w całości. Pozwany podniósł dalej, że dla niniejszej sprawy istotne znaczenie może mieć tezowany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2008 r. sygn. akt: I CSK 106/08 [Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna (...)], w którym stwierdzono: Inwestor odpowiada solidarnie wraz z wykonawcą wobec podwykonawcy na podstawie art. 647(1] § 5 KC tylko wtedy, gdy rezultat świadczenia podwykonawcy stał się składnikiem obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane". Istotne znaczenie dla odpowiedzialności inwestora ma bowiem to, jakie umowy są umowami o podwykonawstwo, warunkującymi zastosowanie art.
Brzmienie art.
Kodeksu cywilnego może wskazywać, że także umowa z podwykonawcą powinna być umową o roboty budowlane w rozumieniu art. 647 Kodeksu cywilnego. W przepisie tym jest mowa o robotach budowlanych wykonanych przez podwykonawcę, jednak powód jako podwykonawca nie wyświadczył usługi na rzecz wykonawcy w postaci robót budowlanych. Dostawy materiałów i urządzeń nie można uznać za realizację robót budowlanych. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do w/w wyroku wskazał, że tacy podwykonawcy zasługują na ochronę wynikającą z art.
Kodeksu cywilnego, nie mniej niż podwykonawcy świadczący swoje usługi na rzecz wykonawcy na podstawie umowy o roboty budowlane. Sąd Najwyższy zawarł jednak dalej bardzo istotną wskazówkę. Otóż wskazał, że z odwołania się w omawianym przepisie do robót budowlanych wykonanych przez podwykonawcę należy wywieść wymaganie, aby rezultat świadczenia podwykonawcy spełnionego na podstawie umowy z wykonawcą składał się na obiekt stanowiący przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach zawartej z inwestorem umowy o roboty budowlane. Tylko wtedy, gdy rezultat świadczenia podwykonawcy wchodzi w skład obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane, może usprawiedliwić nałożenie na inwestora obowiązku zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy, połączonego węzłem solidarności z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy przez wykonawcę. Okolicznością usprawiedliwiającą nałożenie tego obowiązku jest zrealizowanie części świadczenia wykonawcy na rzecz inwestora kosztem podwykonawcy, tj. bez otrzymania za to należnego wynagrodzenia od wykonawcy. Jak wskazał jednak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cytowanego wyroku: „ Nie są natomiast niewątpliwie umowami o podwykonawstwo w rozumieniu art.
KC umowy zawierane przez wykonawcę z dostawcą maszyn i urządzeń potrzebnych do wykonania robót budowlanych, jak też umowy zawierane przez wykonawcę z dostawcą materiałów budowlanych". Wskazówki te można w całości zdaniem pozwanego odnieść do stanu faktycznego objętego niniejszą sprawą. Pozwany wskazał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją uniemożliwiającą zastosowanie wobec inwestora, regulacji przewidzianej w art.
Otóż, nie ulega wątpliwości, że rezultat świadczenia powoda, jako podwykonawcy, nie wszedł w skład obiektu stanowiącego przedmiot jego świadczenia. Jak wskazuje sam powód, dostarczone materiały i urządzenia znajdują się w wynajętym magazynie. Przedmiotem świadczenia powoda, podwykonawcy, były jedynie prace pomocnicze, potrzebne do wykonania robót budowlanych przez pozwanego (...) S.A , opierające się na dostawie urządzeń. W żadnym razie nie można przyjąć, iż usługa dostarczenia urządzeń i sprzętu, weszły w skład obiektu budowlanego realizowanego przez pozwanego, oraz były czymś więcej niż dostawą urządzeń potrzebnych do wykonania robót budowlanych przez wykonawcę, pozwanego (...) S.A . W tym stanie rzeczy powództwo w stosunku do pozwanego(...)powinno w jego ocenie zostać oddalone w całości, bowiem nie istnieje materialna podstawa aby związać pozwanego surową odpowiedzialnością solidarną z pozwanym (...) S.A, zbliżoną do poręczenia, za zapłatę wynagrodzenia powodowi. Odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia powodowi ponosi jedynie spółka, z którą powód zawarł umowę z dnia 14 października 2010 r., a zatem pozwany (...) S.A. Pozwany dodał też, że uiścił w całości należność dla pozwanego (...) S.A za m.in. za dostawę przedmiotowych urządzeń i sprzętu wskazaną w protokole z dnia 10 grudnia 2013 r., tj. w dniu 31 grudnia 2013 r. tj. kwotę 966.273,93 zł. Twierdzenie powoda zawarte w ostatnim akapicie uzasadnienia pozwu (str. 7), iż pozwany powinien zapłacić dochodzoną w niniejszym pozwie kwotę, ponieważ jest w posiadaniu wszystkich wymienionych w pozwie i załącznikach do pozwu urządzeń i materiałów, jest bezzasadne bowiem pozwany za te materiały zapłacił swojemu kontrahentowi – pozwanemu (...) S.A, na podstawie umowy nr (...) z dnia 09 września 2013 r. Jednocześnie pozwany wskazał, że żądanie przez powoda zapłaty za posiadane urządzenia i materiały nie może opierać się na dyspozycji art.
k.c gdyż jest to inne przedmiotowo roszczenie niż żądanie zapłaty od inwestora za wykonanie robót budowlanych przez podwykonawcę. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował powództwo także co do wysokości. Jak wynika z wezwania do zapłaty z dnia 27 stycznia 2014 r. załączonego do pozwu, powód żądał uprzednio od pozwanego ad 1 kwoty 573.025,90 zł, pomniejszając kwotę 615.131,68 zł o potrącenia wynikające z umowy (11.349,19 zł) oraz kaucje zatrzymane 50% (30.756,58 zł). Powód nie wyjaśnił dlaczego zdecydował się na wystąpienie z pozwem o całość kwoty wskazanej na fakturze nr (...) skoro wcześniej powołując się na ustalenia umowne pomniejszył ją o potrącenia wynikające z umowy oraz zatrzymane kaucje. Sprzeciw od nakazu zapłaty złożył też pozwany (...) S.A, wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasadzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany podniósł, że powód wykonał przedmiot umowy w sposób nieprawidłowy, w związku z czym nie przysługuje mu całość wynagrodzenia. Jednocześnie pozwany obciążył powoda karą gwarancyjną z tytułu opóźnienia w przekroczeniu terminów pośrednich w wysokości kwoty 267.946,20 zł. Pozwany złożył ewentualne oświadczenie o potrąceniu wierzytelności powoda z wierzytelnością pozwanego w kwocie 267.946,20 zł. oraz podniósł procesowy zarzut potrącenia. Pozwany dodał, że nałożenie na powoda kary gwarancyjnej znajduje oparcie w umowie, art. 483 § 1 k.c, a także w zasadzie swobody umów. Powód zdaniem pozwanego nie wywiązał się z zobowiązania umownego określonego w umowie, albowiem nie wykonał swojego zobowiązania w wyznaczonym przez pozwanego terminie. Ta zaś okoliczność dawała pozwanemu prawo do obciążenia powoda kara umowną. Pozwany wskazał, ze nawet, jeśli nieterminowe wykonanie zobowiązania przez powoda mogło nastąpić na skutek okoliczności niezależnych od niego, to kwestia ta jest nieistotna w sprawie, gdyż obowiązek zapłaty kar gwarancyjnych powstaje bez względu na przyczynę niewykonania zobowiązania. W związku z faktem, iż w dniu 14 maja 2014 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku ogłosił upadłość pozwanego (...) S.A w B., obejmującą likwidację majątku pozwanego, postanowieniem z dn. 9.06.2014 r. sąd zawiesił na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c postępowanie w stosunku do pozwanego (...) S.A (k-171). Sąd Okręgowy ustalił co następuje. W dniu 9.09.2013 r. pomiędzy pozwanym (...) F. Ł. w B. (jako inwestorem) a (...) Spółką Akcyjną w B. (jako wykonawcą) została podpisana umowa nr (...), na mocy której wykonawca zobowiązał się do kompleksowego wykonania zadania pod nazwą :”Innowacyjne (...), polegającego na wykonaniu robót budowlanych według udostępnionych projektów budowlanych i wykonawczych wraz z niezbędnymi robotami budowlanymi towarzyszącymi oraz dostarczeniem materiałów i urządzeń do ich realizacji. (dowód: umowa nr (...) k-111-130; zeznania św. P. M. k- 198) W dn. 14.11.2013 r. powód (jako podwykonawca) zawarł z pozwanym (...) S.A umowę nr (...), na mocy której powód zobowiązał się do wykonania i montażu kompletnej instalacji i aparatury kontrolno-pomiarowej oraz automatyki wentylacji wraz z instalacją i uruchomieniem (...) oraz robotami towarzyszącymi niezbędnymi do realizacji powyższego zakresu, w ramach zadania pod nazwą (...) w B.. Strony ustaliły termin rozpoczęcia prac na dzień 14.11.2013 r. a zakończenia na 30.09.2014 r. Strony ustaliły też wynagrodzenie powoda na kwotę 778.000 zł. netto. Pismem z dn. 21.11.2013 r. pozwany poinformował (...) S.A, iż wyraża zgodę na przedłożoną mu w e-mailu z dn. 19.11.2013 r. umowę nr (...), zawartą pomiędzy (...) S.A i powodem. (dowód: umowa nr (...) k-18-22; pismo pozwanego z dn. 21.11.2013 r. k-53; zeznania św. P. M. k- 198) Pismem z dn. 22.11.2013 r. (...) F. Ł. wezwało spółkę (...) S.A do niezwłocznego podjęcia i kontynuowania prac związanych z realizacją umowy z dn. 9.09.2013 r. Jednocześnie pozwany wskazał, że wezwanie to spowodowane jest stwierdzonym brakiem realizacji przez (...) S.A robót wynikających z powyższej umowy, zgodnie z obowiązującym harmonogramem. (dowód: pismo pozwanego z dn. 22.11.2013 r. k-132) Powód dostarczył na miejsce inwestycji urządzenia w postaci przewodów (...) oraz rozdzielnic (...), wymienione w protokole przekazania materiałów z dn.10.12.2013 r., przy czym nie rozpoczął ich montażu. Za dostarczone materiały powód wystawił na rzecz pozwanego (...) S.A fakturę z dn. 23.12.2013 r. nr 14/12/2013 na kwotę 615.131,68 zł. W treści faktury powód wpisał, iż jej przedmiotem jest „wykonanie i montaż kompletnej instalacji i aparatury kontrolno-pomiarowej oraz automatyki wentylacji wraz z instalacją i uruchomieniem (...) dla zadania pod nazwą (...) CO w B.; umowa nr (...) z dn. 14.11.2013; etap 1”. (dowód okoliczność bezsporna, protokół zaawansowania robót k-23; protokół zaawansowania robót k-58; faktura nr (...)/2013k-57; protokół przekazania materiałów z dn. 10.12.2013 r. k-69-72; zeznania św. P. M. k- 198 ; zeznania św. S. K. k-199) Pismem z dn. 16.12.2013 r. pozwany złożył spółce (...) S.A oświadczenie o odstąpieniu od umowy nr (...). W piśmie tym pozwany podniósł, iż podstawą odstąpienia od umowy jest okoliczność, iż (...) S.A jako wykonawca, nie kontynuuje robót, mimo wezwań pozwanego. W kolejnym piśmie z dn. 18.12.2013 r. pozwany poinformował spółkę (...) S.A o nałożeniu na nią kar umownych w wysokości 4.880.640 zł. zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 5 umowy. (dowód: pismo pozwanego z dn. 16.12.2013 r. k-133; pismo pozwanego z dn. 18.12.2013 r. k-135) Pismem z dn. 27.01.2014 r. powód wezwał (...) S.A do zapłaty kwoty 573.025,90 zł., powołując się na fakturę nr (...). Pismem z dn. 11.02.2014 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty na jego rzecz kwoty 615.131,68 zł. z tytułu należności wynikającej z faktury VAT nr (...) z dn. 23.12.2013 r. W odpowiedzi, pozwany poinformował powoda pismem dn. 14.02.2014 r. , iż opłacił wszelkie zasadne zobowiązania finansowe wobec (...) S.A , w których uwzględnione zostało także wynagrodzenie za dostarczone przez powoda materiały. Jednocześnie pozwany zobowiązał powoda do przedstawienia dowodów m.in. na okoliczność, iż faktura VAT nr (...) opiewa wyłącznie na roboty wykonane na rzecz pozwanego w ramach zaakceptowanej umowy o podwykonawstwo. Pozwany uiścił na rzecz spółki (...) S.A kwotę 966.273,93 zł. (dowód: pismo powoda z dn. 27.01.2014 r. k-77; pismo powoda z dn. 11.02.2014 r. k-55; pismo pozwanego z dn. 14.02.2014 r. k-54; dowód wpłaty k-136; zeznania św. P. M. k- 198; zeznania św. S. K. k-200) Postanowieniem z dn. 14.05.2014 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika (...) S.A w B.. (dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku z dn. 14.05..2014 r., sygn. akt VIII GU 7/14, k-159) Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony, których autentyczności i prawdziwości strony nie kwestionowały a ponadto na podstawie dowodu z przesłuchania świadków P. M.
k.c., zgodnie z którym zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Jak zatem wynika z treści tego przepisu, zakres przedmiotowy solidarnej odpowiedzialności inwestora ograniczony został do jego odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że „wykonał część robót wynikających z umowy zawartej z wykonawcą” (k-5), że „roboty wykonane przez powoda zostały odebrane przez inwestora” (k-5), że pozwany uiścił na przez (...) S.A „wynagrodzenie za roboty wykonane przez powoda” (k-5). Również w dalszej części uzasadnienia pozwu powód wskazał, że wykonywał roboty budowlane (k-7). Tymczasem pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty podniósł, iż powód w ramach realizacji inwestycji „Innowacyjne (...) w B.” nie wykonywał żadnych robót budowlanych, a jedynie dostarczył urządzenia w postaci przewodów, rozdzielnic i urządzeń obiektowych. Dodał, że urządzenia te nie zostały przez powoda zamontowane, a całość należności za nie, pozwany uiścił swojemu kontrahentowi, tj. spółce (...) S.A, z którym pozwanego wiązała umowa nr (...) z dn. 9.-09.2013 r. Po przeprowadzeniu częściowo postępowania dowodowego i przesłuchaniu świadków P. M.
Ponadto, na kolejnej rozprawie w dn. 21.11.2014 r. pełnomocnik powoda wyjaśnił, że pomimo zawartych w uzasadnieniu pozwu stwierdzeń, że powód wykonywał roboty budowlane, faktycznie powód nie wykonał żadnych prac budowlanych, a jedynie dostarczył urządzenia. Podtrzymał, że kwota dochodzona pozwem stanowi równowartość dostarczonych urządzeń oraz, że podtrzymuje , iż w jego ocenie pozwany ponosi odpowiedzialność solidarną wynikającą z art.
(k-203). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku dnia 17 października 2008 r. (I CSK 106/08 OSNC-ZD 2009/3/64, Biul.SN 2009/3/9, M.Prawn. 2010/2/108-109) inwestor odpowiada solidarnie wraz z wykonawcą wobec podwykonawcy na podstawie art.
tylko wtedy, gdy rezultat świadczenia podwykonawcy stał się składnikiem obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane. Sąd Najwyższy podniósł, iż zgodnie z art.
k.c., podmiot zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca (generalny wykonawca) ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Celem tego przepisu, jak i całego art.
k.c. - wprowadzonego ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 49, poz. 408) z mocą od dnia 24 kwietnia 2003 r. - było przeciwdziałanie negatywnemu zjawisku niepłacenia wynagrodzeń za prace wykonane przez podwykonawców - małych i średnich przedsiębiorców (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2008 r., III CZP 6/08, OSNC 2008, nr 11, poz. 121). Zatem zakres przedmiotowy odpowiedzialności inwestora ograniczony jest w art.
do wynagrodzenia należnego podwykonawcy od wykonawcy za wykonane przez niego roboty budowlane. Trzeba zauważyć przy tym, że z uwagi na szczególny rodzaj odpowiedzialności inwestora, który zgodnie z art.
odpowiada za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, a jego solidarna odpowiedzialność z wykonawcą ma charakter ustawowej solidarnej odpowiedzialności gwarancyjnej za cudzy dług, on zaś sam pełni rolę ustawowego poręczyciela gwarancyjnego wykonawcy, niewątpliwie warunkiem takiej odpowiedzialności jest to aby spełnione były przesłanki przedmiotowe wynikające z art.
Przepis ten ma bowiem charakter wyjątku od ogólnej zasady, że wynagrodzenie podwykonawcy za wykonane przez niego roboty budowlane powinien zapłacić mu podmiot, z którym podwykonawca związany jest umową, a zatem jego wykładnia nie może być rozszerzająca, gdyż wyjątki takiej wykładni nie podlegają. Zatem wykładnia gramatyczna art.
k.c przemawia za ograniczeniem odpowiedzialności inwestora wyłącznie do wynagrodzenia za roboty budowlane. Wyjątkowy, gwarancyjny charakter obowiązku ciążącego na inwestorze przemawia przeciwko rozszerzeniu odpowiedzialności ex lege. W uzasadnieniu cytowanego wyroku z dn. 17.10.2008 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie są niewątpliwie umowami o podwykonawstwo w rozumieniu art.
umowy zawierane przez wykonawcę z dostawcą maszyn i urządzeń potrzebnych do wykonania robót budowlanych, jak też umowy zawierane przez wykonawcę z dostawcą materiałów budowlanych. Co prawda, umowę powoda ze spółką (...) S.A z dn. 14.11.2013 r. o wykonanie i montaż kompletnej instalacji aparatury kontrolno-pomiarowej oraz automatyki wentylacji wraz z instalacją i uruchomieniem (...) oraz robotami towarzyszącymi niezbędnymi do realizacji powyższego zakresu, można zakwalifikować jako umowę o której owa w art.
k.c., (czego pozwany z resztą nie kwestionował), jednakże powód umowy tej nie wykonał. Skoro zatem zakres przedmiotowy usług powoda ograniczył się jedynie do dostarczenia urządzeń, stwierdzić należy, że żądanie wynagrodzenia za dostarczone urządzenia nie może być skierowane do inwestora w trybie art.
Dodatkowo, tylko wtedy gdy rezultat świadczenia podwykonawcy wchodzi w skład obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane, można usprawiedliwić nałożenie na inwestora obowiązku zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy. Okolicznością usprawiedliwiającą nałożenie tego obowiązku jest zrealizowanie części świadczenia wykonawcy na rzecz inwestora kosztem podwykonawcy, tj. bez otrzymania za to należnego wynagrodzenia od wykonawcy. Tymczasem w przedmiotowej sprawie ani wykonawca tj. spółka (...) S.A, ani powód jako podwykonawca nie wykonali zakresu prac, jaki wynikał z umowy powoda ze spółką (...) S.A. Jak zeznał świadek P. M.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.